Nüve Forum

Nüve Forum > akademik > İletişim Fakültesi > Radyo Televizyon Sinema > Reklamlarda Toplumsal Cinsiyet Kavramı - Gender Roles in Advertisements

Radyo Televizyon Sinema hakkinda Reklamlarda Toplumsal Cinsiyet Kavramı - Gender Roles in Advertisements ile ilgili bilgiler


Reklamlarda Toplumsal Cinsiyet Kavramı: 1960-1990 Yılları Arası Milliyet Gazetesi Reklamlarına Yönelik Bir İçerik Analizi Toplumsal cinsiyet kavramı, toplum tarafından empoze edilen ve beklenilen, erkeklik ve kadınlıkla ilişkilendirilmiş sosyal ve kültürel

Radyo Televizyon Sinema Radyo Televizyon Sinema Bölümü 1965 yılından bu yana görsel işitsel medyaya nitelikli mezunlar kazandırmanın ötesinde, Türkiye’deki medya çalışmaları alanına öncülük etmektedir.

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #1  
Alt 18.11.08, 17:17
world - ait kullanıcı resmi (Avatar)
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Feb 2007
İletiler: 911
world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.
Standart Reklamlarda Toplumsal Cinsiyet Kavramı - Gender Roles in Advertisements

Reklamlarda Toplumsal Cinsiyet Kavramı: 1960-1990 Yılları Arası Milliyet Gazetesi Reklamlarına Yönelik Bir İçerik Analizi

Toplumsal cinsiyet kavramı, toplum tarafından empoze edilen ve beklenilen, erkeklik ve kadınlıkla ilişkilendirilmiş sosyal ve kültürel normları içermektedir ve kavramın toplumdaki yansıması kadı-na ve erkeğe atfedilen rollerden oluşmaktadır. Toplumsal cinsiyet rollerinin sunumunda kitle ileti*şim araçları içinde televizyonun yansınamaz bir yeri vardır. Dolayısıyla, kadın ve erkeğe toplum*sal cinsiyet rolleri açısından bakma eğilimi televizyon reklamlarında da somut bir şekilde yer al-maktadır. Bu çalışmada, 1960-1990 yılları arasında yazılı basında yer alan reklamlarda kadına yönelik toplumsal cinsiyet rollerinin nasıl sunulduğu ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Altmışlı yıl-lara ait reklamlarda kadın evinde, geleneksel rolünde sergilenirken, yetmişlere gelindiğinde sosyal mekan ev dışına çıkmaya başlamıştır. Seksenli yıllarda kadın reklamlarda meslek sahibi olarak görülmekle beraber, bu meslekler kadına atfedilen geleneksel rolüne uygun düşen mesleklerdir.

GENDER ROLES IN ADVERTISEMENTS: A CONTENT ANALYSIS OF THE ADVERTISEMENTS PUBLISHED IN MILLIYET NEWSPAPER BETWEEN THE YEARS, 1960 AND 1990
Gender concept is related to the social and cultural norms which are generally associated with masculinity and feminity and also that are expected and emposed by the society, and the reflection of this concept consists of the roles attributed to men and women in society. Television, as one of the mass media, has an undeniable place in the presentation of the gender roles. Therefore, the tendency to view the men and women with regards to the gender roles can be observed in the TV advertisements concretely. In this study, it was aimed to examine how the gender roles related to women were presented in the advertisements published in print media between the years of 1960 and 1990. As the women in the advertisements published in 1960s were presented with their tradi-tional roles, at home, when it comes to 1970s, the social locality started to go out of home. As women in advertisements published in 1980s started to be viewed as ones who have an occupation, these occupations were the ones special to women and which were considered to be appropriate to women***8217;s traditional roles.

R. Ayhan Yılmaz
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ
İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ
OCAK 2007
syf:143-155

Alıntı ile Cevapla
  #2  
Alt 18.11.08, 17:18
world - ait kullanıcı resmi (Avatar)
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Feb 2007
İletiler: 911
world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.
Standart Reklamlarda Toplumsal Cinsiyet Kavramı - Gender Roles in Advertisements

GİRİŞ
Her toplum bireylerden oluşur ve toplum varlı-ğını sürdürebilmek için bir takım kültürel de*ğerler oluşturur. Bu oluşum içinde kadın ve erkeğe ilişkin roller ise önemli bir yer tutmak-tadır. Toplum bu değer ve normları özellikle de kadın ve erkeğe ilişkin olanlarını yaymak ve pekiştirmek için pek çok araç kullanmaktadır. Günümüzde kuşkusuz bu görevi yerine getiren en önemli araçlar kitle iletişim araçlarıdır. Toplumsal değer üzerine yapılan araştırmalara bakıldığında, toplumun onu oluşturan bireyler-
den davranmalarını beklediği ya da dayattığı kadın ya da erkek cinsiyetlerine yönelik an-lamlandırmaların medya çalışmalarına öteden beri konu olduğu gözlenmektedir. Sosyalleş-meyle birlikte ortaya çıkan bu kavram diğer bir sosyalleşme aracı olan medyada önemli bir role sahiptir. İletişim araştırmalarında sıkça rastla*nan kadın imgeleri kadının ev içi rolüyle ilgili olanlar ve kadının cinselliğiyle ilgili olanlar şeklinde ikiye ayrılabilir. Ev içi rolüyle ilgili imgeler, görev bilinci yüksek, sevecen ve ha*marat bir eş/veya anne ya da konuksever bir ev sahibesidir. Cinsellikle ilgili olanlar ise, dişilik yeteneği yüksek, uçarı, erotik, yarı çıplak an*cak ulaşılamaz bir sevgilidir (Bıçakçı 1997: 83). Medyada cinsiyetçilik, kadın bedeninin sergilenmesi, kadına atfedilen kalıp yargılarla, kadının genellikle ev işi yapan, çocuk bakan konumlarda temsil edilmesi biçiminde kendini gösterir (Gencel Berk 2001:214).
Bu çalışmada da, kadının toplumsal cinsiyet rollerine dayalı kalıp yargılar ile reklamın ***8220;toplumsal betimleme aracı***8221; olarak nasıl işlediği otuz yıllık bir süreç içinde ele alınıp ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.

Alıntı ile Cevapla
  #3  
Alt 18.11.08, 17:20
world - ait kullanıcı resmi (Avatar)
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Feb 2007
İletiler: 911
world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.
Standart Reklamlarda Toplumsal Cinsiyet Kavramı - Gender Roles in Advertisements

TOPLUMSAL CİNSİYET KAVRAMI VE REKLAM
Toplumsal cinsiyet, toplum tarafından dayatı-lan ve beklenilen, erkeklik ve kadınlıkla ilişkilendirilmiş sosyal ve kültürel normları içerir. Sosyalleşmeden ve sosyal bağlamdan çıkarılan kavramın toplumdaki yansıması kadı-na ve erkeğe atfedilen rollerden oluşur. Bu roller bütün toplumlarda kodlanan davranışları göstermektedir. Her kültürün kabul ettiği cinsi*yet kimlikleri vardır. Bir kültürün sosyal normları bir erkeğin ve bir kadının nasıl gö*rünmeleri, davranmaları ve birbirleri ile ilişki*lerinin nasıl olması gerektiğini gösterir (Cheng 1997: 296). Bu bağlamda, toplumun görmek istediği normlar arasında, kadın ve erkek rolle*ri, kadın ve erkeğin kendini sunum şekli, ko*nuşması, davranış kalıpları ve giyim kuşam kodları bulunmaktadır ve kalıp ve kodlamalar toplumdan topluma farklılıklar göstermektedir (Yüksel 1999: 70). Bu kültürel farklılıkların yanı sıra, kişinin toplumsal rolünü ve içsel ta*nımlamasını irdeleyen toplumsal cinsiyet aynı zamanda kadınlık ile erkeklik arasındaki top*lumsal bakımdan eşitsiz bölünmeye gönderme yapmaktadır. Diğer bir deyişle toplumsal cinsi*yet, kadınlar ile erkekler arasındaki farklılıkla-rın toplumsal düzlemde kurulmuş yönlerine dikkat çekmektedir. Gerek kadına gerek erkeğe toplumsal bağlamda yüklenen rolleri niteleyen toplumsal cinsiyetin izlerini özellikle geniş kitlelere iletilen mesajlarda bulmak mümkün*dür (Tosun 2006:89).
Toplum ve aile içinde kadına yüklenen roller kimi zaman kitle iletişim aracından topluma, kimi zamansa toplumdan kitle iletişim aracına yansır. Bu araçların bireyi toplumsallaştırma
işlevi, kişilerin toplumdaki rollerine ilişkin de ipuçları verir. Kadının Türk toplumundaki yeri de televizyonlarda belli kalıplar ve normlar halinde gelenekselleşmiş bir yapıya bürün*mektedir. Kadın bu araçlarda genellikle fiziki görünümü, cinsel rolüyle ön plana çıkarılmak-tadır. Üretim ve kişilik anlamında edilgen bir konuma oturtulan kadın geleneksel rolüyle bu araçlarda yerini almaktadır. Üretime değil de tüketime yönelik konularda ön plana çıkartılan kadının en fazla kullanıldığı yer de reklamlar olmaktadır(Özgür 1996: 234).
Reklamlar, topluma egemen olan düşünce ya*pıları, bakış açıları, modaları yansıtır ve rek-lamcılık çekicilik üretme sürecidir (Berger 1990:131). Kökleri on dokuzuncu yüzyıla ka*dar uzanan kadın ve erkeğe cinsiyet açısından bakma eğilimi reklâmcılıkta da somut örnekle*rini bulmaktadır. Reklamlarda cinsiyetin kulla*nılması konusundaki eğilimi Tosun (2006:89-90) üç grup halinde kategorize eder. Bu grup*lar; kadın veya erkek cinsiyetinin vurgulan-mamasından ötürü cinsiyet açısından nötr du*rumda olan reklamlar, spesifik bir cinsiyetin kullanılmasına rağmen o cinsiyete ilişkin belir*gin vurgulamaların yapılmadığı reklamlar ve kullanılan spesifik cinsiyetin, mesajın bel ke*miğini oluşturduğu ve karaktere toplumsal cin*siyete ilişkin imajın yüklendiği reklamlar. Bu tür reklamlarda kullanılan kadın ve erkek ka*rakterler toplumun kadın ve erkeğe yüklediği kimlikleri sergilemektedir.
Courtney ve Lockerez tarafından 1971 yılında yapılan reklamda toplumsal cinsiyet rolleriyle ilgili ilk ciddi çalışmada, Amerikan reklamları-nın kadını sadece evinde bir mekana sahip, önemli kararlar verme yeteneği olmayan, ta*mamen erkeklere bağımlı olarak betimlediği belirtilir. Amerikan dergi reklamlarında yer alan, sonraki yirmi yıl ya da bunu izleyen ça*lışmalar (Belkaoui ve Belkaoui, 1976, Busby ve Leighty, 1993, Cornelius vd, 1996, Kerin vd, 1979, Lewis ve Neville 1995, Sullivan ve O***8217;Conner 1988, Wagner ve Banos,1973) kadı-nı çalışma hayatı ve aileye yönelik rolleriyle betimlemiştir. Bu çalışmaların sonucuna göre, profesyonel ve yönetici olarak gösterilen kadın oranının artmasına rağmen kadın betimleme-sindeki stereotipler (kalıp yargılar) (1) 1990***8217;lı yılların ortalarına kadar devam etmiştir (Cheng 1997: 301). Tarihsel süreçte bakıldığında bu stereotiplerin, ev hanımlığı, erkeğin yardımcı-lığı, dekoratif bir obje ya da cinsel bir obje ol*duğu görülür (Artz ve ark. 1999: 1).
Eagle 1979, Ferguson vd, 1990, Soley ve Kurzbad 1966, Venkatesan ve Losco 1975 gibi bazı araştırmacılar reklamlarda dikkat çekici olarak kadınların seks nesnesi şeklinde nasıl kullanıldığın ortaya çıkarmışlardır. Kadının seks nesnesi olarak betimlenmesi 1970***8217;lerin ve 1980***8217;lerin ortaları arasında azalmış ancak, geçtiğimiz yıllarda artmıştır (Cheng 1997: 301). Alanda yapılan kültürlerarası çalışmalar göstermektedir ki TV reklamlarında yer alan toplumsal cinsiyete ait rol sunumu, ele alınan ülkenin sosyokültürel çevresi ile yakından ilgi*lidir (Uray ve Burnaz 2003: 79). Reklamlar sosyalleşme aracı olarak aktif bir rol oyna*makta, kültürel değerlerin yansımalarını açığa çıkarmaktadır (Arima 2003: 81). N.C.Fowler, ***8220;pabuçtan ip kuşağa kadar her şeyi satın alan, satın alınmasını yönlendiren ya da satın alma kararlarını etkileyen temel ögenin kadın oldu-ğunu belirtir (Kocabaşoğlu 1989:12).
Bu görüşleri destekleyen diğer bir çalışma ise, Clio reklam ödüllerini inceleyen Rutherford tarafından yapılmıştır. Rutherford (1996:41), kadının yerinin evi olduğunu, çalışan kadın sayısının yıllara göre artmasına rağmen, kadı-nın işe giderken ya da işyerinden dönüşte gö*rüntülenmediğini, daha çok, mutfakta, banyo*da, oturma odasında, arka bahçede göründüğü*nü dile getirmektedir. Anneler ve kızlar baba*nın direncini kırmak için kadınsı güçlerini kul-lanmışlar, evde bile ikinci keman olabilmişler-dir. Kendi kişisel görüntüleri ile çok az ilgisi olanlar dahil, bütün reklamlarda kadınlar hep teşhir edilmektedir. Kadınlar, sürekli olarak alışveriş yapan, temizleyen, yemek pişiren, ötekilerin gereksinimlerini sağlamaya çalışan kişiler olarak görüntülenmişlerdir. Reklamda kadınlara ürünü anlatan dış ses de çoğu zaman bir erkeğe aittir.
Bir çok batılı ülkede reklamlar kadını kalıp yargılara dayalı şekilde resmederler. Uluslara-rası toplumsal cinsiyet literatüründe kadınların erkeklere oranla daha genç ve çekici, dekoras*yon objesi ya da cinsellik objesi gibi gösteril*diği kaydedilir. Kadınlar, reklamlı yapılan ürün için otorite ya da argüman sağlayan değil ürün kullanıcısı ya da ürünü gösteren kişi olarak
betimlenir. Kadınlar pahalı ürünlerden çok dü*şük fiyatlı ürünlerle çağrıştırılırlar (Ford ve ark., 1998: 114).
Bu tür çalışmalar Türkiye***8217;de de yapılmaktadır. Örneğin; Yapar, kadın dergilerinde kadının kullanımı adlı çalışmasında, kadın dergilerinde kullanılan kadın imgesinde kadının güzelliği ve cinselliğinin vurgulandığını, dergilerde en çok göze çarpan reklamların giyim, güzellik ve bakım ürünleri olduğunu belirtir (1999: 76). Bir başka çalışmada Eziler Kıran (2000: 13), dergilerin, toplumdaki kadın rollerini ve kadın cinselliğine bakış açılarını kendi düşün yapıla-rına uygun biçimde yansıttığını ortaya çıkar-mıştır. Dergi tasarımındaki kadınlar, çok genç, güzel, seçkin, şık olmakla beraber, ev kadını ya da iş kadını görüntüsü veren reklama neredeyse rastlanmamıştır. Özgür tarafından yapılan rek*lam filmlerinde görünen kadınların işlevsel rolleri adlı çalışmada ise, incelenen reklam filmlerinin % 17,5***8217;inde kadınların ev kadını olarak karşımıza çıktığı, kapitalist toplum ide*olojisinde çocuk doğurmak, yetiştirmek ve eve bakmanın kadının uğraşısının çekirdeğini o*luşturduğu, reklam filmlerinin % 20***8217;sinde ka-dının cinsel bir meta olarak kullanıldığı ifade edilmektedir (1996: 237). Saktanber, Türki*ye***8217;de Medyada Kadın***8217;ı anlattığı yazısında, kadının margarin reklamlarında özenli anne, deterjan reklamlarında titiz ev kadını, banka reklamlarında güler yüzlü memure, modern ev gereçlerinde çağdaş iş bilir kadın, motor yağı reklamlarında akıcı, ateşli bir malzeme, araba reklamlarında aracın erkeksi çekiciliğinin bü*yüsüne kapılmış bir dişi, kısacası her durumda kullanıma hazır, kendisine her tür anlamın at-fedilebileceği esnek bir malzeme olan kadınla-rın kurgulanan özellikleriyle pazarlanan malı, hizmeti tariflediklerini belirtir (Tekeli 1993:226***8211;227). Bu araştırmaların sonuçları toplumda kadına ve erkeğe atfedilen rollerin reklamlar aracılığı ile pekiştirildiğini göster*mektedir.
2000***8217;li yılların iş hayatı ve sosyal yaşamının ayrılmaz bir parçası olan kadının bu sürece gelinceye kadar, reklamlarda nasıl yansıtıldığı merak konusu olmaktadır. Reklam topluma egemen olan bakış açılarını yansıtırken, kadını da dönemin bakış açılarına göre betimlemiştir. Reklamda kadın çeşitli reklam stratejilerinden yararlanılarak betimlenmektedir. Örneğin, mesajın nasıl sunulacağı ile ilgili yöntemlerden biri olan tanıklık yardımıyla kadın, reklamı yapılan ürün ile yaşanan deneyimi yakın çekim görüntülerle anlatır. Tanığın seçimini kamuoyu tarafından otorite olarak kabul edilip edilme*mesi belirler. Bir başka yöntem olan günlük yaşamdan kesitlerde ise, reklamda yer alan kadınların ürünü günlük hayatlarında nasıl kullandıklarının gösterildiği sıradan gibi görü*nen bir gündelik yaşamın kesiti sunulur. Aynı zamanda, reklamda yer alan kadının diğerleri ile ilişkileri, içinde bulundukları sosyal mekan, toplumsal betimleme aracı gibi hizmet görür (Marchand 1985).

Alıntı ile Cevapla
  #4  
Alt 18.11.08, 17:36
world - ait kullanıcı resmi (Avatar)
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Feb 2007
İletiler: 911
world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.
Standart Reklamlarda Toplumsal Cinsiyet Kavramı - Gender Roles in Advertisements

TÜRKİYE***8217;DE 1960***8211;1990 DÖNEMİ
Araştırmanın başlangıç tarihi olarak alınan 1960***8217;lı yıllar, dünyada başkaldırının, kadın, azınlık ve çevre hareketlerinin tohumlarının atıldığı yıllardır. Ülkemizde de düzenin, eşit hakların ve eşit paylaşımın sorgulandığı bir dönemdir. 27 Mayıs 1960 darbesiyle sonuç-lanmış bir dönemin ardından, 1961 anayasasının getirdiği göreli özgürlük ortamı yaşan-maktadır (Ormanlar 1999a :76). 1961 anayasası ***8220;sosyal refah devleti***8221; yaklaşımını getirmiş, temel ilkesi demokratik planlama olan beş yıl-lık kalkınma planları uygulanmaya konmuş, özel kesim desteklenmeye başlanmıştır (Kongar 2000). Altmışlı yıllar, kişisel zevkle*rin ön plana çıkarıldığı ***8220;imaj devri***8217;nin kapıla-rının açılmaya başladığı yıllardır. Dünyadaki gelişmeler giyimde de ***8220;ultra modern***8221; tasarım-ları gündeme getirmiş, kolay kullanımlı, akrilik, polyester gibi malzemeler çağın hava*sını yansıtmaktadır. Hacimli ve daracık etekler, korseli bedenlerin, yüksek sivri topuklu stiletto ayakkabıların prangasından kurtulmaya az kalmıştır. Genç ve özgür görünüme ulaşmanın yolu açıktır: Kavisleri düzeltmek ve etek boyla*rını kısaltmak. Toplumsal yapıda bu tür deği*şimler yaşanırken, reklamcılık da bu yıllarda kendi kimliğini yaratmaya başlamıştır. 1961 yılında kurulan Basın İlan Kurumu ile resmi ve dış kaynaklı ilanların dışında bütün reklamların verilmesi ve alınmasının serbest bırakılması reklamcılığın dönüm noktalarından biri olur. Reklamlar seçilmiş hedef kitlelere yönelmekte*dir. Bu hedef kitleler; sosyal kimliği, yaşam tarzı, beğenileri, jargonlarıyla tanımlanmış belli bir hedef kitledir (Kılıç 1992***8217;den aktaran Yıl-maz 2001: 361). Çünkü yukarıda da belirtildiği
gibi reklamlar toplumda varolan değerlerin yansıtılmasına yardımcı olan araçlardır.
1970***8217;li yıllar çevreci hareket, feminist hareket, anti-nükleer ve barış hareketleri daha farklı bir devlet isteğini ortaya koymaktadır. Geleneksel düzenin karşısına; kültürel çoğulculuk, yerel yönetimlerin daha çok güçlendirilmesi ve va*tandaşların her türlü toplumsal konuda karar alma sürecine katılmaları istekleriyle çıkmak-tadırlar (Cankaya, 1990:75). 1970***8217;ler Türki*ye***8217;de siyasal ve kültürel hareketliliğin olanca hızıyla yaşandığı bir dönemdir. Ülke ekonomik bunalım ve siyasi iktidarsızlık içindedir. Bun*dan etkilenen kalkınma planları da 1978 yılında kabul edilmesi gerekirken, 1979***8211;1983 yılları için hazırlanabilmiştir (Kongar 2000: 368). Yetmişli yıllara dünya kablo-TV yayınlarıyla girerken, 1972 yılında reklam dünyası yeni mecrası olan televizyonla tanışır. Televizyon yayınları reklam yayınlarıyla içerik açısından yeni bir tür kazanırken, televizyon izleyicisi için de yeni bir mesaj kaynağı ortaya çıkar. Çamaşırları beyaz olduğu için daha mutlu ka-dınlar, kolalı bir içkiyle hayatın tadını çıkaran gençler, özdeşleşilmesi gereken işler olarak topluma sunulmaya başlar (Cankaya, 1990: 26). Ürünlerin markaları, kişilerin yaşam tarz*larını belirlemeye başlar. Kadın giyimi, mo*dern, iyi kesimli, süssüz ve bir anlamda klasik*tir. Uzun manşetli gömlekler, kalça seviyesinde geniş kemerler, geniş gözlükler vardır. Cinsler arası eşitlik mücadelesi, feminist hareketler, eşcinselliğin konuşulabilir oluşu, kadın ile er*kek arasında bir yakınlaşma başlatır (Ormanlar 1999b:81). Örneğin, ev gereçleri reklamlarında bu aletleri erkek de kullanırken gözükmektedir.
1980***8217;ler Kongar tarafından ithal ikameciliğin*den rekabete açık ekonomiye geçiş olarak ifade edilir. 1980 yılından itibaren ekonomik politi*kalardan, enflasyon oranının artırılmasına, ih*racata, kaynak kullanımında etkinliğe ve iç tasarruf oranının artırılmasına ağırlık veren temel değişiklikler yapılmıştır (Kongar 2000: 373). Ekonomide liberalleşme politikaları, ya-bancı sermayenin Türkiye pazarına girmesi, depolitizasyon faktörü her kesimde tüketim olgusunu körüklerken pazara giren ürün profi*lini de etkiler. Dünyanın ünlü giyim markası zincirleri büyük kentlerde peş peşe mağazalar açar. Bu markaları taşıyan giysilerle dolaşmak statü sembolü haline gelir (Ormanlar 1999c:83). Banker kuruluşların sayısının hızla artma-sı, bira, çiklet ve bankaların televizyonda reklam yapmalarının yasaklanması, global rek-lamcılığın ürünlerinin tüm reklam mecralarına yayılması, 205 kelimelik reklamda dil yasağı seksenli yılların reklam alanında yaşadığı olu*şumlardır. 80***8217;li yıllar imajların yaratıldığı yıllardır.
AMAÇ
Bu çalışmada, 1960 ve 1990 yılları arasında yazılı basında yer alan reklamlarda kadının toplumsal cinsiyet rolüne dayalı kalıp yargılar ile reklamın ***8220;toplumsal betimleme aracı***8221; ola*rak nasıl işlediğini ortaya çıkarabilmek ama-cıyla şu soruların cevabı aranmıştır.
Kadın görüntüsü hangi ürün reklamların-da yer almıştır?
Kadın görüntüsü fotoğraf mıdır?
Kadının reklamda görünen yeri neresidir?
Kadının reklamdaki rolü nedir?
Kadının saçı nasıldır?
Kadının giysisi nasıldır?
Kadın reklamda ne iş yapmaktadır?
Kadının yer aldığı reklamda kullanılan reklam çekiciliği türü nedir?
Kadın reklamda kiminle birlikte görün*mektedir?
SINIRLILIKLAR
Araştırma, 1960-1990 yılları arası ve Milliyet Gazetesi reklamları ile sınırlıdır.

Alıntı ile Cevapla
  #5  
Alt 18.11.08, 17:37
world - ait kullanıcı resmi (Avatar)
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Feb 2007
İletiler: 911
world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.
Standart Reklamlarda Toplumsal Cinsiyet Kavramı - Gender Roles in Advertisements

ÖRNEKLEM SEÇİMİ
Anadolu Üniversitesi İletişim Bilimleri Fakül*tesi Reklamcılık ve Halkla İlişkiler Bölümü 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin devam ettiği Reklam Tarihi dersini alan 29 öğrenciye, 1960 ve 1990 yılları arasında (1990 hariç) birer yıl verilerek, Milliyet Gazetesi***8217;nden o yılı temsil ettiğini düşündükleri 100 gazete reklam seçmeleri is-
tenmiştir. Medya içerik analizine konu olan yılların 1960 ve 1990 arası seçilmesinin nede*ni, 1960 yılının dünyada reklamcılığın yaratıcı devrim olarak adlandırıldığı bir döneme girme*si, ülkemizde ise 27 Mayıs devrimiyle yeniden şekillendiği bir dönem oluşudur. 1990 yılı ise, yenidünya düzeninin ve bütünleşik pazarlama iletişimi olgusunun önem kazanmaya başladığı yıl oluşudur.
İkinci analiz birimi olan gazete için ise Milli*yet gazetesi seçilmiştir. Milliyet Türk basınında önemli bir yer tutmakta ve 1960 yılından itiba*ren tirajı 150 bine ulaşmış bir gazetedir (Topuz 2003: 210). 1961 Anayasası döneminde Çetin Altan, Bülent Ecevit, İsmail Cem, Hasan Pulur gibi yazarları, Turhan Selçuk, Bedri Koraman gibi çizerleri, düşünce yazıları ve araştırma dizileri, forum ve röportajlarıyla ülkenin en etkin gazetesine dönüşmüştür (Gevgilili 1983: 227). Birçok yönden Türk basınında ekol o*luşturmuştur. Bunlardan en önemliler, spor sayfasını arka sayfada vererek gazeteyi arka sayfadan okunan bir hale getirmesi, Yassıada gibi dönemin önemli olaylarını kalabalık bir kadroyla incelemesi, Türk basınında orta öğre*tim kurumlarına yönelik halk dansları yarışma*sı gibi etkinliklerde önder olması, 1960***8217;lı yılla-rın başında okur ile Milliyet çalışanlarını bir araya getirmek üzere Milliyet Kervanı adlı bir oluşumla ülkenin dolaşılmasıdır (Gürcan 1999).
Sorumlu olunan yılı temsil eden reklam, rek*lamın metin ve görsel öğeler açısından ele alı-nan yıldaki sosyal, ekonomik, teknolojik veya kültürel olayları yansıtması şeklinde ifade e-dilmiştir. Toplanan reklamlar arasından amaçlı örnekleme yöntemi ile kadın görüntüsü bulu*nan 409 reklam medya içerik analizi örneklemine dahil edilmiş, birbirinin aynısı olan gazete reklamları çıkarılmıştır. Kadın gö*rüntüsü bir reklamda birden fazla yer alıyorsa kadınlara numara verilerek, her biri analize dahil edilmiş, reklamda aynı kadının aynı gö*rüntüsü birden fazla yer alıyorsa sadece biri incelenmiştir. İçerik analizinin örneklemi Tablo 1.***8217; de yer almaktadır.
Örnekleme giren toplam 409 reklamın % 28,1***8217;i 1960***8217;lı yıllara, % 45,2***8217;si 1970***8217;li yıllara ve % 26,7***8217;si 1980***8217;li yıllara aittir. Bu reklam*lardaki toplam kadın görüntüsünün yıllara göre dağılımı ise, altmışlı yıllarda % 25,6, yetmişli yıllarda %50 ve seksenli yıllarda % 24, 4 ***8216;tür.
Kadının reklamdaki rolü: Reklamda yer alan kadının, reklamı yapılan ürünü kullanıp kul-lanmadığına göre ürün kullanıcısı, tanınan, bilinen sanatçı veya şarkıcı olma durumuna göre ünlü şöhretli kadın, ürünü kullanmadan sadece poz vermek şeklinde modellik yapan kadın, reklamı yapılan markanın vekili olarak işlev gören hayali bir kadın karakter ise, özel karakter, ürünü başkalarına da kullanmaları için tavsiye ediyorsa ürüne tanıklık yapan ka-dın görüntüsüdür.
Reklamda kullanılan çekicilik: Fiyat, hız, kalite vb. fonksiyonel faydaların sunulduğu reklamlar, rasyonel çekicilikli, mizah, cinsel*lik, sevgi vb gibi duygusal faydaların sunuldu-ğu reklamlar duygusal çekiciliklidir.

Alıntı ile Cevapla
  #6  
Alt 18.11.08, 17:39
world - ait kullanıcı resmi (Avatar)
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Feb 2007
İletiler: 911
world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.
Standart Reklamlarda Toplumsal Cinsiyet Kavramı - Gender Roles in Advertisements

YÖNTEM
Medya içerik çözümlemesi yönteminin kulla*nıldığı çalışmada, kadın görüntüsü bulunan reklamlar, fotokopi ile çoğaltılmak suretiyle, yıl, reklamın ait olduğu ürün kategorileri, kadın görüntüsünün fotoğraf ya da illustrasyon oluşu, kadının reklamda görünen yeri, kadının rek*lamda oynadığı rol, kadının saç biçimi, giysisi, kadının reklamda yaparken görülüğü iş ve rek*lamda kullanılan çekicilik bakımından ince-lenmiş, Anadolu Üniversitesi İletişim Bilimleri Fakültesi Reklamcılık ve Halkla İlişkiler Bö-lümü***8217;nde görev yapan 1 Yrd. Doç. Dr. ve doktora öğrenimi gören 2 Bilim uzmanı tara*fından değerlendirilmiştir.
TANIMLAR
İçerik çözümlemesinde kullanılan kavramlara, çözümlemeyi yapan araştırmacılar tarafından şu anlamlar yüklenmiştir:
Ürün kategorisi: Reklâmların ait oldukları ürün grupları olan beyaz eşya, kahverengi eşya, otomobil/ yan sanayi, elektronik eşya, temizlik maddeleri, döşeme/perde, sigara/alkollü içki, ayakkabı/çanta, tekstil ürünleri, gıda maddeleri, banka/sigorta, ulaşım, ilaç ve kurumsal rek-lamlardır.
Kadın görüntüsü: Reklamda yer alan gerçek bir kadın fotoğrafı ya da illüstrasyon şeklinde resmedilmiş bir kadın görüntüsüdür.
BULGULAR VE YORUM
1. Reklamlardaki Ürün Kategorileri
Kadın görüntüsü bulunan reklamlardaki ürünle*ri incelediğimizde, kategorinin yıllara göre değiştiği görülür. Altmışlı yıllarda kadın en çok temizlik maddeleri ile ilgili reklamlarda (%24,3) ve ardından, beyaz eşya reklamlarında (%12,2) yer almıştır. Altmışlı yılların bir özel*liği ilaç reklâmının yapılıyor olmasıdır. Diğer yıllara oranla, bu yıllarda beyaz eşya ve özel*likle buzdolabı reklamının çok görülme nedeni, ülkede buzdolabı üretiminin başlamasıdır. Altmışlı yıllarda içki ve sigara reklamına rast*lanmamıştır. Yetmişli yıllarda 185 reklamın % 27***8217;sinin temizlik maddeleri reklamları olduğu görülür. Temizlik ürünlerinin ardından rek*lamların % 22,2***8217;sini oluşturan tekstil reklamla*rında kadın görüntüsü yer alır. Bu on yıllık süreçte, banka sayılarının artmaya başlamasıyla banka/sigorta/yatırım kategorisinde bir artış gözlenmiştir. 1970***8217;li yıllarda toplam 185 rek*lamın % 8,1***8217;i bu kategoriye ait reklamlardır.
Seksenli yıllara bakıldığında, 109 reklam ara-sında banka ve yatırım araçlarının % 19,3 ile ilk sırada, temizlik maddelerinin % 17,4 ile ikinci sırada yer aldığı görülür. Reklamda mar-kayı sunanın da, ürünü tüketenin de çoğunlukla kadın olduğu temizlik maddeleri otuz yıl bo*yunca kadının en fazla göründüğü ürün katego*risi olmuştur.
2. Kadının Reklamda Görünen Yeri
3. Kadın Görüntüsü
Tablo 3***8217;de altmışlı yıllarda toplam 115 kadın görüntüsünün % 60***8217;ının fotoğraf, %40***8217;ının illüstrasyon, yetmişli yıllarda toplam 225 kadın görüntüsünün % 93,8***8217;inin fotoğraf, % 6,2***8217;sinin illüstrasyon ve seksenli yıllardaysa, toplam 110 kadın görüntüsünden % 82,7***8217;sinin fotoğraf, % 17,3***8217;ünün illüstrasyondan oluştuğu görülmektedir.
1960***8217;lı yıllarda toplam 115 kadın görüntüsün*den %44,3***8217;ünde kadının tüm vücudu görünür. İkinci sırada ise, % 19,1 ile kadını göğüsten yukarı görürüz. 1970***8217;li yıllara gelindiğinde toplam 225 kadın görüntüsünün % 27,6***8217;sında kadın yine tüm vücudu görünecek şekilde ve-rilmiştir. Altmışlı yıllarla paralellik gösteren göğüsten yukarı görüntünün oranı ise % 18,7***8217;dir. Seksenli yıllara bakıldığında kadın vücudu daha yakın plan çalışılarak toplam 110 görüntü arasında % 27,3***8217;e ulaşmıştır.
4. Kadının Reklamdaki Rolü
Altmışlı yıllarda toplam 115 kadın görüntüsü*nün % 44,3***8217;ünde kadın reklamda modellik yapmaktadır. Ürünle bir ilgisi olmayan bu gö*rüntüde kadın ne ürünü kullanırken, ne ürünü anlatırken görülmektedir. Kadın dekoratif bir obje konumundadır. İkinci sırada kadın % 41,7 ile ürünü kullanırken gösterilmektedir.
Yetmişli yıllarda, kadın daha çok ürün kullanı-cısı olarak görülür. Bu yıla ait 225 görüntünün, %48,9***8217;u kadını ürün kullanıcısı olarak sun-maktadır. İkinci sırada yine kadın reklamda modellik yaparken görülmektedir. Bunun oranı ise %41,3***8217;dir. Seksenli yıllara ait reklamlarda bulunan 110 kadın görüntüsünden, % 59,1***8217; kadını reklamda modellik yaparken göster*mektedir. İkinci sırada yine %30 oranıyla, ka-dın ürün kullanıcısı rolünde karşımıza çıkmaktadır.

Alıntı ile Cevapla
  #7  
Alt 18.11.08, 17:42
world - ait kullanıcı resmi (Avatar)
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Feb 2007
İletiler: 911
world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.
Standart Reklamlarda Toplumsal Cinsiyet Kavramı - Gender Roles in Advertisements

5. Kadının Saçı
1960***8217;lı yılların kadını reklamlarda kısa saçlı görünmektedir. 115 kadın görüntüsünün % 66.1***8217;inde kadın kısa saça sahiptir. Yetmişlere gelindiğinde kadının saçlarının uzadığı göz*lenmektedir. Bu yıla ait toplam 225 kadın gö*rüntüsünün % 57,3***8217;ü uzun saçlıdır. Seksenli yıllardaysa toplam 110 kadın görüntüsünün % 69,1***8217;i yine uzun saçlı kadınlara aittir.
6. Kadının Giysisi
Kadının giysisinin ne olduğu da reklamda ana*liz edilen sorulardan biridir. Kadın kendisi ile ilgili ya da ilgisiz bir çok ürünün reklamında yer almakla beraber, yine o ürüne uygun ya da uygun olmayan kıyafetler giyebilmektedir. Altmışlarda kadın yarım/uzun kollu elbiseyi (uzun kollu) tercih ederken % 26,1, kolsuz elbise % 17,4 ile ikinci sırada yer alır. Yetmiş-lerdeki reklamların % 24***8217;ünde yarım/uzun kollu elbiseli, % 23,1***8217;ü bluz ya da gömlekli kadınlar yer almaktadır. 1980***8217;li yıllarda daha çok tercih edilen kıyafet bluz ya da gömlektir 110 kadın görüntüsünün % 30,9***8217;unda bluz ya da gömlek giyildiği görülmektedir.
7. Kadının Reklamda Yaparken Göründüğü İş
1960***8217;lı yıllarda kadının reklamda yaptığı iş % 67 oranında poz vermektir Verilen bu poz, ge*nellikle reklamı yapılan ürünle ilgili olmak yerine dekoratif ya da cinsel bir obje konumu*na sahiptir. İkinci sırayı %5,2 oranına sahip olan çamaşır yıkama ya da asma almaktadır. Yetmişli yıllarda kadın görüntülerinin % 59,6***8217;sı yine poz verme şeklindedir. İkinci sıra*yı ise, çamaşır yıkarken ya da asarken resme*dilen kadın alır. Seksenli yıllara gelindiğinde, kadının reklamda poz verme oranı %70,9***8217;a ulaşmıştır. Altmışlarda meslek sahibi olarak gösterilen kadın oranı %0,9, yetmişlerde %2,7, seksenlerde % 6,4 olmuştur. Bu meslekler, hostes, terzi, dokumacı, araştırmacı, ofis çalı-şanından oluşur.
8. Reklamda Kullanılan Çekicilik Türü
1960***8217;lı yıllarda yayınlanan toplam 115 rekla*mın %93***8217;ünde rasyonel çekicilik egemendir. Toplam reklamların sadece %7***8217;sinde duygusal çekicilik kullanılmıştır. 1970***8217;li yıllarda toplam 185 reklamın, %85,4***8217;ü rasyonel çekicilikli olarak değerlendirilirken, duygusal çekicilik kullanımının arttığı ve 185 reklamın % 14,6***8217;sında duygusal çekicilik kullanıldığı orta*ya çıkmaktadır. 1980***8217;li yıllarda, toplam 109 reklamın % 59,6***8217;sı rasyonel çekicilik taşırken, %40,4***8217;ünde duygusal çekiciliğin yer aldığı görülür.
9. Kadının Birilikte Göründüğü Kişiler
Reklamda kadının birlikte göründüğü kişi ya da kişilerle ilgili tabloya bakıldığında, otuz yıllık süre içinde gazete reklamlarında kadının tek
başına gösterildiği ortaya çıkmaktadır. Altmışlı yıllarda toplam 115 kadın görüntüsünün % 79,1***8217;i, yetmişli yıllarda 225 kadın görüntüsü*nün % 61,8***8217;i, seksenli yıllarda 110 kadın gö*rüntüsünün % 60,9***8217; unda kadın yalnız olarak yer almıştır. İkinci sırayı altmışlarda %13,9 yetmişlerde % 9,3 ve seksenlerde %14,5***8217;ile eşi/erkek arkadaşı alırken, kadınlı-erkekli arka*daş gruplarıyla görünmek için kadın, seksenli yılları beklemiştir.

Alıntı ile Cevapla
  #8  
Alt 18.11.08, 17:43
world - ait kullanıcı resmi (Avatar)
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Feb 2007
İletiler: 911
world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.world artık çok görkemli biri.
Standart Reklamlarda Toplumsal Cinsiyet Kavramı - Gender Roles in Advertisements

SONUÇ VE ÖNERİLER
1960 ve 1990 yılları arasında Milliyet gazete*sinde yayımlanan reklamlarda yer alan kadın görüntüsü/görüntülerine içerik analizi uygula*narak, gazete reklamlarında kadın rolüne dayalı kalıp yargılar ile reklamın ***8220;toplumsal betimle*me aracı***8221; olarak nasıl işlediği ortaya çıkarıl-maya çalışılmıştır. 1960***8217;lı gazete reklamların-da illüstrasyon kullanma tekniğinin çok yaygın olduğu görülmektedir. İhap Hulusi ile başlayan gelenek, altmışlı yıllarda da devam etmektedir. Kozmetik sektörü reklamlarına pek rastlan*mazken ünlü kişi kullanımından yararlanıldığı görülür. Dönemin ünlü kadın oyuncuları rek*lamlarda yer alır. Altmışlı yılların reklamların-daki kadın görüntülerinde kadın en çok temiz*lik maddeleri reklamlarında yer almıştır. Ar-dından, ülkemizde de üretilmeye başlanan be*yaz eşya reklamlarıyla sıklıkla karşılaşılır. Ka-dın henüz ekonomik gücü olan bir örnek olarak reklamlarda yer almamaktadır. Altmışlı yılla-rın kadınının toplumsal görüntüsü, Rutherford (1996:41)***8217;un bulgularıyla benzer şekilde evin*de, temizlik yapan, çocuk bakan, yemek yapan şekilde betimlenmektedir. Kadın henüz eko*nomik gücü, mesleği olan biri olarak reklam*larda betimlenmemektedir.
Yetmişlere gelindiğinde temizlik maddeleri reklamlarında yer almaya devam eden kadın, hazır giyimin yaygınlaşmamasından dolayı kumaş reklamlarında da karşımıza çıkar. Bu kategorilerde kadın, her ne kadar çoğunlukla reklamı yapılan ürünün kullanıcısı değil de model olarak yer alsa da içinde bulunduğu ka*tegorideki ürünler yine çok sıklıkla kullandığı ürünler arasındadır. Seksenli yıllarda sayıları hızla artan banka ve bankerlerin TV reklamla*rının yasaklanmasıyla, gazete reklamlarında banka ve banker reklamları çok görülmeye başlar. Araştırmada incelen yetmişli yılların reklamlarının büyük çoğunluğu ekonomikliği vurgulamaktadır ve bu yıllar ekonomik ve po*litik sorunların yaşandığı yıllardır. Fotoğraf yerine çizgi anlatım anlayışı devam eder. İçki ve ilaç reklamları göze çarpar. Ürünlerin çeki*ciliği fiyat ve değer çekiciliği ile kalite çekici*liği olarak sunulmaktadır. Banka reklamlarının bu yıllarda sayı olarak çok arttığı gözlemlen-miştir. Hedef kitlelere banka promosyonları anlatılarak bankacılık sektörü reklam pazarında yerini almaktadır. Temizlik maddeleri reklam*larında ise çocuğunu kucaklayan anne ya da bulaşık yıkayan mutlu kadın görüntüsünün egemen olduğu görülmektedir. Bazı reklamlar*da kadının sadece elleri ya da tırnaklarından yola çıkılarak, reklamdaki kadına bakımlı, mo*dern görünümlü çağdaş bir hava verilir. Bu bakımlı kadın aynı zamanda anne ve eş olarak evinin işini de yapar. Yine bu yıllarda kadın artık sosyal mekânını evinin dışına çıkarmaya başlayarak, kadınlı, erkekli arkadaş çevresi ile de görülmektedir.
Seksenli yılların banka reklamlarında kadın görüntüsü oldukça fazla olmakla beraber, kadın bir banka çalışanı ya da bankada parası ve eko*nomik gücü olan bir birey şeklinde değil, erkek müşteriler için çekici gelecek hoş modeller olarak yer almaktadır. Burton (1995:149) ka-dınların bankacılık hizmetleriyle ilgili reklam*larda açıkça var olamadıklarını, müşteriler, yeni ve genç hedef izleyicilerin bile her zaman erkek olduğunu, kadınları banka çalışanları olarak görmeyen, genç kadınları potansiyel para kazanan kişi olarak kabul etmeyen bir bakış açısı ile ilgili basmakalıp örneklerin var-lığından söz eder. Bu bulgu, çalışmada elde edilen bulgu ile benzerlik göstermektedir. İzle-yen yıllarda kadının bir meslek sahibi olduğu reklam sayısı az olmakla birlikte sergilenen mesleklerin gene kadına atfedilen geleneksel rolüne hiç de aykırı olmayan terzilik, dokuma-cılık gibi işler olduğu görülür. Seksenlerde banker reklamları ve bu reklamlarda ünlü kişi kullanımının yaygın olduğu görülür. Hazır gi*yim yaygın olmadığından kumaş, yün, dikiş makinesi reklâmları göze çarpar. Ev hanımları-na zamanlarını değerlendirmeleri açısından da yol gösterir bu tür reklamlar. Her kadının evin*de olmasını isteyeceği beyaz eşya reklamları, komşunuzda var, sizde niye olmasın diyerek, kadının ihtiyacını kamçılar. Kadın bakım ü*rünleri, parfüm reklamları az sayıdadır. Koku
olarak kolonya, saç yıkamak için beyaz sabun anlayışı değişime uğrar. Reklamda metaforlar yerine doğrudan ürün gösterilir. Beyaz eşya reklamları, çalışan ve üreten kadının hayatını kolaylaştırmaya çalışan, kadının kamusal alana girmesi nedeniyle bu kadınlara yönelik olarak rahat bir yaşamı özendiren reklamlar şeklinde izleyicilerin karşısına çıkmaktadır. Böylece bu reklamlar aracılığı ile toplumda var olan ***8220;gele*neksel***8221; kadın imgesinin yeniden üretildiğini söylemek yanlış olmayacaktır.
Art ve ark. (1999), kadınların reklamlarda er*keklere oranla daha az otorite figürü, daha çok ürün kullanıcısı olarak gösterildiğini belirtir. Uray ve Burnaz (2003: 79) da yaptıkları çalış-mada bu bulguyu destekleyen uluslararası ça*lışmalardan örnekler vermektedirler. Bu çalış-mada da kadınlar altmışlı yıllarda ürün kullanı-cı olmaktan çok reklamda modellik yapmakta-dır. Yetmişli yıllarda kadın ürün kullanıcıdır. Seksenli yıllara gelindiğinde reklamdaki kadın yine modellik yaparak dekoratif bir nesne ola*rak sergilenmektedir. Reklamcılıkta sık kulla*nılan yöntemlerden biri olan, markayı hatırlat-maya yardım eden, o marka için özel olarak üretilmiş olan sürekli karakter (continuity character)-örneğin Arçelik markası için Çelik, Persil için Dev Adam gibi- genellikle erkek olmakla beraber, altmışlı ve yetmişli yıllarda markanın vekili kadın özel karakter şeklinde yer almıştır.
Toplumsal cinsiyet normlarından biri olan gi-yim-kuşam kodları açısından reklamlar ince*lendiğinde şu bulgulara ulaşılıştır. Fotoğraf ya da illüstrasyon hemen hemen her reklamda kadının saçı krepeli, Farah Diba topuzlu ve son derece bakımlıdır. Şık, ince belli, kısa ama ya*pılı saçlı kadın görüntüsü altmışlı yılların saç modalarını reklamlarda yansıtmıştır. Yetmişli ve seksenli yıllarda saçlar uzamakla beraber, kadının altmışlı yıllardaki şık görüntüsü de*ğişmeye başlar. Saç rengi daha çok koyudur. Altmışlarda sarışın kadınlar ya iç çamaşırı reklamında, ya da bikini reklamında yer alır. Reklamdan kadının anne olduğu anlaşılıyorsa, annenin saçı yine koyu renktir.
Kolsuz elbiseler altmışlı yılların kadınlarında yetmişli ve seksenli yıllara göre daha çok yer almaktadır. Bikini ve mayo, bu ürünlerin rek*lamlarında değil de örneğin bir otomobil lastiğinde yer alan kadında, ya da arkadaşlarıyla piknik yapan kadınlı-erkekli bir grup gencin içtiği soda reklamında yer alır.
Kadın reklamda ne iş yaparken görülüyor soru*sunun yanıtı ise, otuz yıl boyunca poz vermek olmaktadır. Kadın çocuğuna bakmakta, temiz*lik ve yemek yapmakta ancak çoğunlukla ga*zete reklamlarında ürün ve marka ile ilişkili herhangi bir işle uğraşmamaktadır.
Otuz yıl süresince reklamlarda en çok yer alan çekicilik, fiyat, değer, kalite gibi tüketiciye fiziksel bir yarar sağlanan rasyonel çekicilik*lerden oluşur. Ancak, altmışlardan itibaren, insanların duygularına hitabeden ve onlara duygusal bir fayda sunan duygusal çekicilikte hızla yükselmektedir.
Kadının içinde bulunduğu sosyal mekân, top*lumsal betimleme aracı şeklinde hizmet gör*mektedir ancak reklamlarda kadın genellikle tek başınadır. Sosyal mekânını herhangi bir kişi ile paylaşıyorsa bu kişi eşi/erkek arkadaşı, ardından çocuğudur. Ancak seksenli yıllara gelindiğinde kadın, kadınlı-erkeli gruplar ara-sında görülmektedir. Kadını bir meslek sahibi ve işyerinde betimleyen reklamlar son derece azdır.
Gerek yurtiçi gerek yurt dışında yapılan benzer çalışmaların bulgularıyla bu çalışmada kayde*dilen bulgular arasında paralellik bulunmakta-dır. Amerikan reklamlarında yer alan kadın stereotipleri arasında erkelere boyun eğen, ev ya da evle ilgili işlerle uğraşan, fiziksel çekici*likle ilgilenen, cinsellik objesi konumunda, erkekler için bir süs, ürün kullanıcısı kadınlar (Ford ve ark 1998: 114) bulunmaktadır. Bu çalışmadaysa, kadını, yaşadığı dönemin kabul sınırları içindeki giysiler ve moda saç yapıları ile betimleyen, kadının yaptığı işi evin içinde, temizlik, yemek, çamaşırdan ibaret gösteren reklamlara ilave olarak, kadını bir cinsel nesne ya da reklamın çekiciliğini artırmaya yarayan bir obje gibi toplumsal cinsiyet rollerinde gös*teren reklamlar dönemin en yaygın reklam ör*neklerini oluşturur.
İçerik analizi kategorilerine dahil edilmeyen ancak reklamlar incelendikçe ortaya çıkan bir durum da reklamda betimlenen kadının elinde genellikle tabak, tava, tencere, toz bezi, tartı,
ayna ile betimlenişidir. Kadın, ender olarak, kitap, gitar, resim fırçası, matkap, boya fırçası, benzin pompası ile görülür. Reklamlar, kadını elinde tabak ve tencere ile göstererek ona atfe*dilen toplumsal cinsiyet rolünü de meşrulaştır-mıştır. Sadece bir reklamda, Yıldız Kenter ben*zincide otomobiline benzin doldururken gösterilmiş, onun otomobil kullanan kadın olarak algılanmasına çalışılmıştır.
Bundan sonra yapılacak çalışmalarla doksanlı ve iki binli yılların gazete reklam örneklerinin de incelenmesiyle kadın rolünün nasıl işlendiği ve değiştiği araştırılabilir. Benzer çalışma tele*vizyon reklamlarıyla da gerçekleştirilerek, reklam medyası olarak gazete ve televizyonda kadın rolünün sunumunda fark olup olmadığı kıyaslanabilir.
SONNOTLAR
(1) Stereotip (kalıp yargılar): Bilişsel şemanın özel bir türü olan stereotip belli bir sosyal gru*ba ait insanları tanımlar. Stereotipler, kişilerarası ve kitle iletişimi aracılığıyla gelişir ve yayılırlar (Ruscher 2001: 45).

R. Ayhan Yılmaz
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ
İLETİŞİM FAKÜLTESİ AKADEMİK DERGİSİ
OCAK 2007
syf:143-155


KaynakPDF

Pdf indirme linki
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
advertisements, cinsiyet, gender, kavramı, reklamlarda, roles, toplumsal

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 12:54 .