b. İşgörenlerin Bilgilendirilmesi
Kriz yönetim ekibi olarak, örgüt çalışanlarına kriz ortamında olduklarının
duyurulması gerekir. Bu duyurunun önce yazılı olarak yapılması ve kriz yönetim
ekibinin krizi görüşmek için en kısa zamanda ortak bir toplantı yapacağının bu
duyuru içinde bildirilmesi yerinde olacaktır. Bu duyuruda ayrıca kriz yönetim
ekibinde kimlerin olduğunu, örgütün hangi bölümünde faaliyet göstereceğini,
elemanlarına nasıl ulaşılacağını (Kadıbeşegil, 2001a: 56) ayrıntılarıyla anlatılması
gerekmektedir.
Ayrıca, kriz yönetim ekibi bir yandan krizin çözümü için çareler ararken bir
yandan da krizin örgüt içinde çalışanları üzerinde oluşturacağı belirsizliği
azaltmak, yanlış bilgi ve söylentilerin önüne geçmek için, örgüt personeline
karşılaşılan kriz ortamıyla ilgili gerekli bilgileri aktarmalıdır. Örgüt çalışanlarına
içinde bulunulan kriz durumu ile kriz yönetim ekibi tarafından sistemli bir
şekilde çalışıldığı açıklanmalıdır. Ayrıca örgüt personelinden içinde bulunulan
kriz ortamından kurtulmak için gerekli desteği ve fedakarlığı göstermeleri
istenilmelidir (Haşit, 2000: 110).
Diğer bir ifadeyle,yönetimin aldığı kararlarını öncelikle kurum personeline
duyurulması gerekmektedir. Bu, kurum içindeki huzursuzluğu gidermek ve
personelin olaya sahiplenmesini sağlamak açısından çok önemlidir. Ayrıca
çalışanların hepsi bir sözcü vazifesi görmektedir (Özdemir, 1993:149). Her
çalışan örgüt adına kriz ortamında gönüllü hizmet etmektedir.
Aynı zamanda örgütlerde, çalışanların beceri, bilgi ve yeteneklerinin kuruma
ekonomik değer kazandırdığı düşüncesi ile kriz dönemini en az zararla atlatmak
için, çalışanları örgütle birleştirmeye yönelik olan kurum içi ve kurum dışı eğitim
faaliyetleri ve çalışanların kurumlarına daha heyecanla sarılmalarını sağlamak
amacıyla çeşitli motivasyon faaliyetleri halkla ilişkiler çalışmaları olarak ele
alınmalıdır (Küslü, 2000: 707).

c.Hedef Kitlenin Bilgilendirilmesi
Örgüt yönetimine öğüt vermek, iç ve dış hedef kitleler ile iletişim kurmak
için iletişim kanallarını aktif, dürüst ve akılcı bir girişimle kullanarak örgütün
mesajlarını iletmek ve yönetime iletişim desteği vermek halkla ilişkiler biriminin
temel görevlerinden biridir.
Bu bağlamda, kriz yönetiminde örgütün hedef kitle olarak düşünebileceği
çevrelerden , hedef grup veya kişiler çeşitlilik gösterebilecek, çeşitli kamu ya da
özel kesim yöneticileri, çalışanlar, belki çalışanların yakınları, kullanıcılar,
tüketiciler, hissedarlar, finans çevreleri gibi bir dizi grupla ilişki kurmak
gerekecektir. Her hedef kitleyle değişik yol ve biçimlerde iletişim kurulacak
olmasına karşın, onlara gönderilecek mesajların birbiriyle çelişmemesine, tutarlı
olmasına son derece özen göstermek ve dikkat etmek gerekmektedir. Her kriz,
gerek medya gerekse konuyla ilgili olan çevreler için önemli bir haber
olmaktadır (Çamdereli, 2000: 125-126).
Bir diğer anlatımla, örgüt kriz yönetim ekibi için kriz iletişimini
yönlendirmek, krizi yönlendirmek kadar önem taşımaktadır. İletişim
hatalarından oluşan her boşluk dedikodu, rivayet, yanlış anlama ve
saçmalamalarla doldurulacaktır. Bu da hedef kitleleri yorumsuz bırakmak ve
bilgiyi gizli tutmak, spekülasyonlara sebep olarak ortaya çıkan durumun çok
daha farklı boyutlara gelmesine zemin hazırlamaktadır (Göztaş, 1997: 59-60).
Buradan hareketle, Allport-Postman, söylenti ve dedikoduların ortaya çıkma
sebeplerinin, gündemde önemli olaylar ve bu olayları açıklayacak bilgiye
ulaşılamadığı durumlarda daha yüksek bir orana ulaştığını belirtmektedir (Jandt,
1998: 29).

d. Medyanın Bilgilendirilmesi
Örgüt kriz ortamına girdiğinde krize karşı alınacak tedbirler düşünülüp, kriz
planları oluşturulurken, Reinhardt’a göre, basın mensupları için basın odası
düzenlenmelidir. Bu odaya telex, fax, telefon gibi haberleşme imkanı sağlayacak
cihazlar konulmalı, basın mensuplarına mülakat yapabilecekleri ortam
oluşturulmalı, krizin neden olabileceği sonuçlar açık bir şekilde belirtilerek
(Peltekoğlu, 1998: 242) basın mensupları aracılığıyla kamuoyuna ve örgütün
hedef kitlesine iletilmelidir. Medyayla kurulan iletişim örgüt için büyük
avantajlar kazandırmaktadır. Bu avantajları şöyle sıralamak mümkündür (Fink,
1986: 109):
-Medya ile yapılan işbirliği, örgüte reaktif yapıdan çok proaktif yapı özelliği
kazandırmaktadır.
-İletilecek mesajı kontrol edip sunmak için örgütün daha fazla zaman
kazanmasını sağlamaktadır.
-Yanlış verilen bilgileri düzeltmek için, örgüte medya ile bağlantılı olmadığı
zaman yani iletişim kurulmadığı zamanlara oranla daha fazla fırsat eline geçmiş
olur.
-Medya ile iletişim kurulamaması, örgütün kriz üzerinde çok fazla etkili
olamadığının bir işareti olmaktadır.
Media Guide for Academics adlı yayın organında, Joann E. Rodgers ve
William C. Adams kriz yönetiminde basınla ilgili şu ipuçlarını vermektedirler
(Kadıbeşegil, 1998: 113-114):
-İlk önce paranoyanızdan kurtulun.(Size bir şey yapmak için orada değiller,
bilgi almak istiyorlar.)
-Varolan bilgiyi verin.
-Medya mensuplarını yönlendirin.
-Dürüst olun. (Bilgilerinizi paylaşın, hataları kabul edin gerekirse özür
dileyin)
-Doğruyu söyleyin.
-Bilgi verirken hedef kitlenizi unutmayın. (Sadece gazetecilere bilgi
vermiyorsunuz, onlar aracılığıyla hedef kitlenize ulaştırıyorsunuz.)
-Organizasyonunuzun kriz yönetim planına bağlı kalın.
-Kriz sürecine oldukça çok zaman ayırmanız gerektiği gerçeğini bilin.
-Herkese eşit davranmaya çalışın. Krizin üstesinden gelmeye gayret gösterin.

C. KRİZ SONRASI HALKLA İLİŞKİLER ÇALIŞMALARI
Örgüt krizden çıktığı zaman, bütün bunların ışığında kriz yönetim planı
gözden geçirilerek gerekli değişiklikler yapılmalı, karşılaşılabilecek yeni bir kriz
öncesinde kullanılacak kriz yönetim planının işlerliği artırılmalıdır (Haşit, 2000:
114).

1. Kriz Durumunun ve Yeni Hedeflerin Belirlenmesi
Her savaş planında, savaş alanını haritası çıkarılır. Bu harita düşmanın
durumunu ve topografik elemanları göstermektedir. Bu savaş oyununda
kazanan olduğu gibi kaybeden de olmaktadır. Hazırlıklı olan organizasyonlar
amaçlarını açıkça saptamakta ve bunlara ulaşmak için en ince ayrıntısına kadar
planlanmış taktikler kullanmaktadırlar (Silver,1994: 184-185).
Sonuç itibariyle, krizi çözüme kavuşturmak her şeyden önce örgütü krize
sokan nedenlerin araştırılmasıyla başlar. Kriz nedenleri tespit edildikten sonra
bunların ortadan kaldırılması ve örgütün istikrara kavuşturulması gerekmektedir.
Örgütü istikrarlı bir döneme kavuşturmak için takip edilecek yöntemler şu
şekilde ele alınmaktadır (Tutar, 2000: 96-97):
-Kısa süreli, esnek bir kriz planı hazırlamak
-Örgütte krizin çözümü için, gerekli olan bilgiye nasıl ulaşılacağıyla ilgili
çalışmalar yapmak
-Toplanan bilgileri işleyerek, sonuç almaya ve örgütsel amaçları
gerçekleştirmeye yönelik yönetim bilgi sistemi kurmak
-Kriz oluşum ve yapılanma süreçleri arasındaki ilişkiyi gözden geçirmek ve
aksaklıkları gidermek için altyapı oluşturmak
-Yönetimde üst kademeye yardımcı olmak amacıyla yeni bir dönem için,
yeterli ve yetenekli elemanlardan oluşan bir kriz yönetim ekibi oluşturmak
-Kriz yönetim ekibi tarafından oluşturulmuş olan kriz planını bir bütün
olarak uygulamak, yeni oluşturulan yönetimin ve yapının bilgi ve değişime açık
olup olmadığına, beklenmeyen gelişmelere uyum sağlayacak ölçüde esnek olup
olmadığına dikkat etmek gerekmektedir.

2. Örgüt İmajının Belirlenmesi
İmaj öyle bir şey olmalıdır ki, yalnızca örgüt yönetimi açısından değil, aynı
zamanda krizden büyük bir yorgunlukla çıkmış olan yönetim ekibinin ve
çalışanlarının sade bir dille anlayabileceği kadar kesin ve anlaşılır olmadır
(Grove, 1997: 154).
Aynı zamanda örgütün imajının oluşturulmasında halkla ilişkiler de önemli
katkılar sağlamaktadır. Bu amaçla medyayla ilişkileri düzenleyen, örgütün
güvenilirliğini en üst düzeyde tutmaya çalışan halkla ilişkiler örgüt imajı için
medyanın yönetime krizle ilgili bilgi almak için daha hızlı ulaşmasını mümkün
kılmaktadır (Tüz 2001: 107). Sonuç itibariyle, kriz geride kalmıştır.

3. Krizin Olumlu Etkilerinin Belirlenmesi
Artık örgütün yaralarının sarılıp, yeniden önünü görmesini sağlayacak
adımların atılması gerekmektedir. Krizi olumlu etkilerinin olduğu kadar olumsuz
etkileri de söz konusudur. Tack, krizin olumlu etkileri şöyle sıralamaktadır
(1994: 59-60):
-Bir kriz sonrası meydana gelebilecek yönleri araştırın ve güçlendirin.
Ekibinize onlarla gurur duyduğunuzu ve birinci sınıf bir organizasyon
oluşturabilmeyi tekrar kanıtladıklarını söyleyin.
-Kişisel çabaları vurgulayın. Bunu genel olarak belirtmektense herkesin
yaptığı işi ayrı ayrı belirtin. Bunun için iyi iş başardın şeklinde yazılı bir mesaj
göndermek yeterli değildir.
-Övgüden önce dikkat edilecek en önemli nokta kimin ne yaptığını iyi
bilmektir. Krizin bir bölümünün giderilmesine birçok kişi katkıda bulunmuşsa
her birinin çabasını takdir edin.
-Liderlik görevinizi başarıyla yürütmüşseniz, grup içinde durumunuz
güçlenmiştir. Kendi katkılarınızı da vurgulayın.
Krizin olumlu yönlerinin yanında olumsuz yönlerinin de olması kaçınılmaz
bir gerçektir.

4. Krizin Olumsuz Etkilerinin Belirlenmesi
Kriz sonrası olumsuz etkilerin olması kaçınılmazdır. Bunların çoğu kişisel ve
zorlu olayların getirdiği gerginliklere bağlı olmaktadır. Kriz sonrası örgütte
korku, bitkinlik, güvensizlik, aşırı tepki, öz-savunma gibi davranışlar içine
girilmektedir. Bu olumsuz etkilerin giderilmesi ile örgütü tekrar harekete
geçirmenin üç temel kuralı bulunmaktadır (Tack, 1994: 61-62):
-Verimli çalışmayı engelleyen tüm etkenlerin ortadan kaldırılması
-Örgütün hedeflerini ve amaçlarının yeniden ve daha yüksek olarak
hazırlanması
-Kriz süreci boyunca örgüt için yapılan kişisel çalışmaları ölçmek için yapıcı
eleştiri yöntemini devreye sokarak, yapılanları değerlendirmek.

SONUÇ
Örgüt yöneticilerinin aniden ortaya çıkan ama geleceğini yavaş yavaş
gösteren kriz durumuyla ilgili olarak, önceden sezerek, örgüt için, gerekli
tedbirleri alarak işleme koymaları, kriz yönetiminin en iyi bir şekilde
uygulanmasıyla mümkündür.
Tabi ki kriz yönetiminin içinde yer alan halkla ilişkiler birimlerinin kriz
süresince nelerin yapılabileceği ile ilgili olarak yönetime bilgi vermesi ve adete
bir danışmanlık hizmeti yapmasının da krizin aşılmasında etkisi büyük olacaktır.
Dahası halkla ilişkiler birimlerinin örgütün kriz öncesinde kriz planlarının
oluşturulmasında, bu planların denenerek güvenli hale getirilmesinde yönetime
sağladığı katkı oldukça fazladır.
Örgüt, kriz ortamından kendi işgörenlerinin etkilenmesini önlemek için,
işgörenlerine krizin boyutları hakkında bilgi vermeli ve işgörenlerin güvenini
sağlamaya çalışmalıdır. Güven sağlayıcı bir ortam oluşturursa işgörenler de kriz
içine düşen örgütlerini savunurlar. Böylece işgörenler bir engel olarak değil de
iyi bir savunucu olarak örgütün yanında yer alırlar.
Kriz zamanlarında halkla ilişkiler etkinliklerinin önemi büyüktür. Halkla
ilişkiler istenildiği ölçüde işlerlik kazandığı zaman örgüt için uyum ve anlaşma
ortamı sağlanmakta, örgüt içi ve dışı ile ilişkiler düzenlenmektedir. Halkla
ilişkiler örgütün dış çevrede ilişkide bulunduğu kamularla işbirliği sağlamakta,
örgütün olumlu imajının ve prestijinin artırılmasına katkıda bulunmaktadır.
Ayrıca halkla ilişkiler, toplumun ve hedef kitlenin örgüte güven duymasına,
örgüt çalışanlarına ve çalışanların çevresine örgüt ile oluşan her türlü zorlukların
aşılması noktasında yardımcı olmaktadır.
Halkla ilişkilerin üzerine düşen görevlerden biri de, örgüt imajına gelen zararı
en aza indirmek ve hatta yönetilen krizin başarısıyla da örgüt imajına olumlu
katkılar sağlamaktır.
Sonuç olarak örgüt içindeki halkla ilişkiler birimleri, kriz öncesi dönemde
hedef kitlelerin güven ve desteğini sağlayacak planlı ve örgütlenmiş
çalışmalarının yapılmasına, eğer kriz önlenemiyorsa kriz ortamında örgütü
destekleyecek bir kamuoyu ve medyanın oluşmasına yardımcı olmaktadır.

kaynakpdf