Fonksiyon olarak halkla ilişkiler; “insanlara, hakkımızda bizim istediğimiz yönde kanaat sahibi olmaları için kendi kendilerini ikna edebilecek nedenleri sun-maktır. Bir başka deyişle onlara bir sonuca varmalarına yardımcı olacak kanıtlar, gerçekler ve görüşler sunmak, yaptığımız işin iyi olduğu veya bu işi bizim daha iyi yaptığımızı düşünmelerini sağlamaktır.
Kurumsal anlamda halkla ilişkiler ise; özel ya da kamu kesimlerinde faaliyet gösteren bir kurum veya kuruluşun ilişkide bulunduğu kitlelerin anlayış, sempati ve desteğini elde etmek amacıyla giriştiği, iki yönlü iletişime dayalı bir faaliyettir. Halkla ilişkiler faaliyetleri hedef kitlede kuruluşun, kuruluşta da hedef kitlenin istekleri yönünde değişikliklerin gerçekleştirilmesine yönelik, sistemli ve sürekli çabaları içeren bir süreç olarak ifade edilmektedir.
Kamu kuruluşlarında halkla ilişkiler ise, kamu örgütünün izlediği hizmet poli-tikasının ve çalışmalarının halka duyurulması ve benimsetilmesi, örgüte karşı toplumda olumlu bir tutum oluşturulması, halkın örgüt ile ilgili ne düşündüğünün ve ondan ne istediğinin öğrenilmesi ve yapılan hizmetlerde halkla işbirliğinin sağ-lanmasına ilişkin faaliyetler ve hizmetler olarak tanımlanmaktadır.

2- Türk Kamu Yönetiminde Halkla İlişkiler
Esas konumuz olan yerel yönetimlerde halkla ilişkiler faaliyetlerine geçmeden önce karşılaştırma yapabilmek için merkezi idarede halkla ilişkiler faaliyetlerine değinmek gerekmektedir. Öncelikle kamu yönetiminde halkla ilişkiler faaliyetleri ülkelerin gelişmişlik düzeyi ile doğru orantılıdır. Ya da ülkelerin ekonomik anlamda gelişmişlikleri arttıkça halkla ilişkiler faaliyetleri de artmaktadır.
Türk kamuoyunun, bireysel ya da örgütlenmiş-örgütlenmemiş birey grupları olarak birçok nedenlerle, kamu yönetiminden yakınmakta olduğu bilinmektedir. Çeşitli bilimsel çalışmalar ve kamuoyu yoklamaları yanında, her gün gazete sütun-larını boy boy dolduran haberler, röportajlar, okuyucu mektupları Türk insanının kişisel deneyimleri ve gözlemleri hep bu yargıyı doğrulamaktadır. Halkın gözünde kamu yönetiminin ağır, pahalı çalışan yine de istenen hizmetleri veremeyen, kalabalık görevlilerden oluşan, giderek karmaşıklaşan ve ulaşılması zorlaşmakta olan bir yapıda olduğu belirtilmiştir. Bu yapıda görev alanların vurdumduymazlığı, sorumsuz hatta saygısız davranışları, işlemlerdeki bürokratik sorunları ve tüm bunlar nedeniyle ortaya çıkan, aracılık, kayırmacılık, rüşvet gibi kötü uygulamalar, Türk insanının nerede ise çözüm bulunmasından umudunu kestiği kimi sorunlar olarak, yönetimin kamuoyundaki görüntüsünü sürekli bozan etkenleri oluşturmak-tadır.
Bu gibi sorunları ortadan kaldırmak amacıyla kamu yönetimi kendini yenile-mek adına birçok bilimsel araştırmalar yaptırmaktadır. Merkezi Hükümet Teşkilatı Araştırma Projesinde (MEHTAP 1962 ) “çeşitli kademelerde her kurumun bünye-sine uygun olarak halkla temas ve dinleme usulleri kurmak gerektiği belirtilmiştir. Yine Kamu Yönetimi Araştırma Raporunda (KAYA 1991 ) “… Kamu kurumlarında halkla ilişkiler tekniklerinin kullanılmadığı veya yetersiz olduğu, iyileştirilmesi gerektiği” vurgulanmaktadır. Beş Yıllık Kalkınma Planlarında da aynı sonuca vurgu yapılmaktadır . Bilimsel yeniden yapılanma araştırmaları ve kalkınma planlarında varılan ortak sonuçlardan biri de halkla ilişkiler çalışmalarının mutlaka kamu örgütlerinde uygulanması gerektiğidir.
Çağımız Türkiye’sinde kamu yönetimi, tarihten miras kalmış bürokrasi-halk zıtlaşması yerine kamu yönetimi ve bürokrat-halk bütünleşmesi, kaynaşması konusunu gündeminin öncelikli maddesi haline getirmelidir. Halkla ilişkilerin, kamu yönetimi ile çevresi arasında denge ve uyum sağlama çabası olduğu gerçeği ancak böyle bir yaklaşımla anlam ve içeriğine kavuşabileceği ortadadır.
Bu anlamda ülkemizde bilimsel araştırmalar ve resmi metinlerde yer alan görüş ve önerilerin tam olarak hayata geçirildiğini söylemek mümkün olmamakla birlikte, 1963’den sonra, kamu kuruluşlarında halkla ilişkiler hizmetleri veren çeşitli birimler kurulmaya başlanmış, basın-yayın yüksek okullarında (iletişim fakülteleri) halkla ilişkiler bölümleri açılmış ve bu alanda ihtiyaç duyulan nitelikli personel yetiştirilmesi amaçlanmıştır. Halkla ilişkilerle ilgili yayınlar artmış, bu konularda kamu ve özel kuruluşlara hizmet veren özel şirketler kurulmaya başlanmıştır. Ancak, bütün bu çabaların ve gelişmelerin yeterli olmadığı; Türkiye’de devlet-vatandaş ilişkilerinin, kamu yönetimindeki halkla ilişkiler hizmetlerinin tatmin edici bir düzeyde ve çağdaş bir kamu yönetimi sistemine yakışır bir anlayışla yürütülmesi için, bilimsel araştırmalardan destek alan, kamu yönetiminde etkinlik ve verimliliği hedefleyen yeni politika ve örgütlenmelere ihtiyaç bulunmaktadır.
Yönetimin saydamlığı aslında onun elinde bulundurduğu bilgi ve belgelere ulaşmakla sağlanabilir. Aynı şekilde kamu yönetiminin hesap verebilmesi de halkın bilgilenmesi yoluyla gerçekleşir. Ayrıca yönetime katılmak için yönetimin işleyişi-ni, karar süreçlerini veya karar mekanizmalarını bilmek gerekir. Bu bilgilere ise an-cak bilgi edinme hakkı ile ulaşılabilir.
Türk Kamu Yönetiminde halkla ilişkiler açısından bir devrim niteliğine sahip 4982 sayılı Bilgi Hakkı Kanunu 24 Nisan 2004 tarihinde, 27 Nisan 2004 tarihinde de Uygulama Yönetmeliği yürürlüğe girerek, bilgi edinme mevzuatı ile yüzyıllardır varlığını ve egemenliğini sürdüren Türk Kamu Yönetimi saydam, hesap verebilir ve katılımcı bir yönetim yapısına kavuşmanın anahtarını yönetilenlerin eline vermiştir. Bundan sonraki gelişmeler halkın anahtarı kullanarak değişimin kapısını zorlama-sıyla gelişecektir.

» Nüve Forum » akademik » İletişim Fakültesi » Halkla İlişkiler ve Tanıtım

3- Yerel Yönetimlerde Halkla İlişkiler
1980’li yıllara kadar halkla ilişkiler uygulamalarında merkezi idare için yukarıda belirtilen hususlar yerel yönetimler için de aynen geçerli olmakla birlikte, karar organları yerel halk tarafından seçimle işbaşına gelen Belediyelerde mutlaka basın büroları kurulmuş ve başkan adına basınla ilişkileri yürütmüşlerdir. Ancak bu uygulama çağdaş halkla ilişkiler uygulamalarından ziyade başkanın basınla ilişkilerini yürütme fonksiyonu görmüş, vatandaşların belediye yönetimi ile olan diya-logunu kurmayı, yönetilenlerin istek ve arzularını öğrenmeyi hedeflememişlerdi.
İdari örgütlerinde halkla ilişkiler birimleri bulunan Büyükşehir belediyelerinde ise bu birimler yayın ve kültürel organizasyon faaliyetleri yapmış, halkla ilişkiler birimlerine yeterli personel, araç-gereç ve mali imkânlar tanınmamıştır. Küçük belediyelerde halkla ilişkiler görevini başkan kendisi yürütmektedir.
1980–1990 yılları arasında özellikle büyük şehir belediyelerinde halkla ilişkiler faaliyetlerini yürütmek üzere bürolar kurulduğu, vatandaşların sorunlarını bu bürolara iletmesinin beklendiği, bu bürolara özel numaralı doğrudan telefon hatlarının bağlandığı görülmektedir. Örneğin İstanbul Büyükşehir Belediyesinde Şikâyet ve Yıldırım Servisi, İzmir Büyükşehir Belediyesinde Halkla İlişkiler Servisi ve Yıldırım Servisi, Ankara Büyükşehir Belediyesinde Halk Danış Masası, Bursa Büyükşehir Belediyesinin Semt Danışma Merkezleri (SEDAM), Eminönü Beledi-yesinde “Mavi Hat” ve Kadıköy Belediyesinde Mavi Nokta uygulamaları başlatıl-mış, yine Mart 1990’da İstanbul Büyükşehir Belediyesinde Bilgisayarlı Cevap Bü-rosu kurulmuştur. Belediyenin çeşitli birimlerine yapılan başvurular bu büroda bilgisayara geçirilmekte olup vatandaşlardan gelen istek ve şikâyetler aynı gün ilgili birime iletilmekte, o birimden gelen cevap başvuru sahibine telefon ya da yazılı olarak iletilmekteydi. Bilgisayar kaydına alınan her başvuruyu belediye başkanı ve genel sekreter ofislerindeki bilgisayarlardan anında görebiliyorlardı.
Ayrıca İstanbul Büyükşehir Belediyesi halkla ilişkilerini geliştirmek, belediye hizmetlerine halkın katılımını sağlamak, kent bilincini geliştirmek amacıyla Bele-diye Radyo ve Televizyonunu (BRT) kurmuştur. 25 Ekim 1992 tarihinde deneme yayınlarına başlayan BRT Televizyonu 3194 sayılı Radyo ve Televizyon Üst Kuru-lu Kanunu ile yerel yönetimlerin radyo ve televizyon kurmalarının yasaklanması üzerine yayınlarına son vermiştir.
Telekomünikasyon alt yapısında yaşanan gelişmelerin ardından üç haneli çağrı hatları kurulmuştur. Örneğin İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) Alo 068 (İSKİ 185 Hattı) Servisi, Alo KAYSU, İzmir Büyükşehir Belediyesinin Alo İZSU 185 servisi buna örnek gösterilebilir.
1994 yılında yapılan seçimlerin ardından Belediyelerde halkla ilişkiler faali-yetleri hız kazanmış, bugün halkla ilişkiler birimi bulunmayan büyükşehir ve il belediyesi nerede ise kalmamıştır. Bu kapsamda Ağustos 1994 tarihinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi “Beyaz Masa” uygulamasını başlatmıştır. Beyaz Masanın kuruluş amacı şöyle açıklanmaktadır. “Halka dönük yönetim anlayışıyla, yönetenle yönetilen arasındaki mesafe ve engelleri ortadan kaldırmayı hedefliyoruz. İstiyoruz ki, insanımız seçtiklerine seçim sonrasında da kolayca ulaşabilsin. Dilek ve temennilerini kolayca ulaştırabilsin. Sorunlarına kolaylıkla çözüm bulabilsin. Beyaz Masa bilgisayar destekli 153 Alo Büyükşehir Sesli Bilgi Servisi ve Gezici Ekip-leriyle bir Başkan Danışmanının gözetiminde 24 saat hizmet sunmaktadır.”
Beyaz Masa modeli birçok belediyede benzer isimlerle uygulanmış ve artık yerel yönetimlerde halkla ilişkiler biriminin markası olmuştur. İnternette arama motorlarına “Beyaz Masa” ibaresini arattırdığınızda yüzlerce belediyenin halkla ilişkiler biriminin bu isimle faaliyet gösterdiği görülebilir. Bu modelin başarılı bir şekilde uygulaması ile belli noktalardaki tıkanıklıkları aşmak, şeffaflaşmak, halkın desteğini almak, yolsuzluk olaylarını minimize etmek mümkün olacaktır.
Beyaz Masa uygulaması bu alanda bir ilk olmuş ve çeşitli bilimsel araştırma-lara da konu edilmiştir.
Kurulduğu yıllarda Beyaz Masa bürokratik örgütlenme olarak iletişim ve halkla ilişkiler alanlarında eğitim almış başkan danışmanının sorumluluğunda, İletişim Fakültesi mezunu çalışanlarıyla halkın belediyeden istek, dilek ve şikâyetlerini almakla görevlendirilmiştir. 2002 yılında ise Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü kurulmuş olup Beyaz Masa faaliyetlerini, bu müdürlüğe bağlı olarak sürdürmektedir.

» Nüve Forum » akademik » İletişim Fakültesi » Halkla İlişkiler ve Tanıtım

Beyaz Masanın temel ilkeleri şunlardır.
1. Vatandaştan gelen başvurulara 48 saat içinde cevap verilmesi,
2. Belediye birimlerinin üst yöneticilerine doğrudan ulaşma ve vatandaşların ilettiği sorunların takibi,
3. Halkla ilişkiler faaliyetlerinde durağan bir yapı değil aktif, vatandaşın ayağına giden bir anlayış,
4. Hazırlanan günlük, haftalık, aylık ve yıllık raporları başkana sunarak birim-lerin vatandaştan gelen başvuruların takibinde denetimin en üst düzeyden sağlanması,
5. Halkla ilişkiler çalışmalarında başarılı ve çalışmaları engelleyen birimler seçilerek ödüllendirme ve uyarılma,
6. Kurulan bilgisayar programı ile çeşitli istatistikî veriler elde etme, vatandaş memnuniyetini artırma.
Beyaz Masada verilen hizmetler ise şunlardır:
1. Ön Büro Hizmetleri: Belediye ye gelen vatandaşların karşılanması, şahsen yapılan başvuruların kabulü ve belediye hizmetlerinin bire bir tanıtımı.
2. Call Center: Telefonla yapılan başvuruların kabulü ve 153 Alo Büyükşehir Sesli Bilgi Servisi,
3. Çözüm Masaları: Vatandaşlardan gelen başvuruların birimlere iletilmesi ve birimlerden 48 saat içerisinde cevap alarak vatandaşa geri bildirimde bulu-nulması,
4. Gezici Beyaz Masa Ekipleri: Şehir meydanlarına kurulan geçici masalarla vatandaşın sorunlarını dinleme ve çözme birimleri,
5. Beyaz Masa Şubeleri: Şehrin muhtelif merkezlerinde başvuruda bulunma, belediye faaliyetleri ile ilgili bilgi alma birimleri,
6. Beyaz File Hizmeti: Tüketici bilgilendirme ve sorun danışma masası,
7. Beyaz Gezi: Belediye faaliyetlerini yerinde göstermek amacıyla teknik ge-ziler,
8. Diğer tanıtım ve halkla ilişkiler hizmetleri: Beyaz karanfil, hastane, Darüla-ceze ziyaretleri, beyaz taziye vefat eden vatandaşların yakınlarına baş sağlı-ğı ziyaretleri ve tabii afetler sonrasında sosyal yardımlar,
9. Ar-ge, basın takip ve raporlama birimi.

4- Yerel Yönetimlerde Halkla İlişkiler Uygulamalarında Yeni Teknikler
Yeni teknolojiler ve internet, geleneksel iletişim araçları karşısında halkla ilişkiler çalışmalarını etkileyerek yeni bir yön vermiştir. Günümüzde artık kurum ve kuruluşların halkla ilişkiler çalışmaları bilgisayarla ve internet üzerinden yapılmaktadır. Halkla ilişkiler tanımlarında da belirttiğimiz gibi, halkla ilişkiler çalışmalarının en önemli amacı; hedef kitlenin bizim istediğimiz yönde karar vermesinin sağlanmasıdır. Kurum imajını geliştirme, kurum kimliğini güçlendirme ve kuruma statü sağlama, hedef kitle hakkında bilgi toplama, çalışanlarla iletişimi geliştirme, yönetime katılma araçlarını kolaylaştırma, uzak yerlerdeki hedef kitleye kolay ulaşım ve son olarak da internette sörf yapan herhangi potansiyel bir kullanıcıya ulaşmak amaçlarıyla hazırlanan internet sitelerinin büyük çoğunluğu halkla ilişkiler çalışmaları amacıyla hazırlanmaktadır.

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından ilk defa yapılan Belediye Web Hizmetleri Araştırması sonuçlarına göre; 2005 yılı Ağustos ayı itibariyle, nüfusu 10 000 den fazla olan 662 belediyenin % 99’u internete erişim imkânına, % 82'si intranete (kurum içi ağ) sahiptir. Söz konusu belediyelerin % 64'ü web sitesine sahip olup web sitesine sahip olmayan belediyelerin % 24'ü bir yıl içerisinde web sitesine sa-hip olmayı planlamaktadır.

İnternetin halkla ilişkiler uygulamalarına sağladığı avantajlar şunlardır;
1. Birebir iletişim sağlaması: internette hedef kitle değil hedef bireyle birebir iletişim sağlamak mümkündür. Bu sayede kişisel geri dönüşüm anında mümkün olmakta, etki veya tepki birebir gerçekleşmektedir.
2. Ölçülebilir olması: Kuruluşlar internet sitelerini kaç kişinin ziyaret ettiğini günlük, aylık hatta saatler itibariyle öğrenebilmektedir.
3. Güncellenilebilir olması: Hedef kitle ile etkileşimli iletişim sağlanması halkla ilişkilerin başarısında önemli yer tutmaktadır. Bu sebeple farklı hedef kitlenin farklı istekleri dikkate alarak internet sayfalarında, yaş gruplarına, cinsiyet gruplarına, meslek gruplarına göre veya değişik zaman dilimlerine göre farklı bilgilerin verilmesi mümkün olabilmektedir.
4. Ekonomik olması: Elektronik ortamda bilgiye kolay ve hızlı bir şekilde ulaşmak mümkündür. Farklı zaman ve mekânlarda bulunan hedef kitleye aynı anda ulaşmak internet sayfalarıyla oldukça hızlı ve ekonomik bir şekilde mümkün olabilmektedir.
5. Kurumsal imaj: Hakla ilişkiler birimlerinin üstlendiği en önemli işlevlerden biri de kurumsal imajın tesisidir. Birkaç dilde hazırlanmış, içerik ve fonksiyonel açıdan hedef kitlenin tamamını kuşatıcı bir internet sitesiyle kurum imajını oluşturmak çok kolaydır.

» Nüve Forum » akademik » İletişim Fakültesi » Halkla İlişkiler ve Tanıtım

Yerel Yönetimlerin internet sayfalarıyla yapabilecekleri halkla ilişkiler faaliyetleri ise şunlardır:
1. Araştırma: Hedef kitle hakkında detaylı bilgi elde etme ve kullanıcıların istediği bilgileri onlara sağlama,
2. Bilgi sunma: Haber bültenleri, raporlar, konuşmalar, broşür metinleri, kurumsal reklamlar, makaleler, hizmet bilgileri gibi hedef kitlenin ilgisini çekebilen veriyi internet sayfalarında yazmak mümkündür.
3. Kurum içi haberleşme ve intranet: Kurum içinde yapılan yazışmaları intra-net ortamında yaparak zaman ve kaynak israfından kurtulunabilir. Ayrıca personel bilgilerini güncel tutma, personele özel sayfalar ile kurumsal kim-lik edindirme, iş tatmini ve haberleşme yapılabilir.
4. Elektronik uygulamalar: Vergi ödeme, kurum işleyişi (hizmet sunma yöntemleri) ile ilgili bilgiler, anketler ve kamuoyu araştırmaları yapılabilir.
5. Bire bir iletişim: Yerel internet kullanıcılarına gönderilen-alınan elektronik mektuplar ve dosya transferleriyle faaliyetler hakkında birebir iletişim mümkündür.
6. Link verme: İnternet sayfalarında çok kullanılan, konu ile ilgili, faydalı diğer internet sayfalarına link verme ya da bu sayfalardan link alma yoluyla daha çok kullanıcının dikkati çekilebilir.
7. Sponsorluk: kullanıcı kitlesinin çeşitliliğine göre çok kullanılan haber, görüntü vb. sitelere, kampanyalara, kitap, film ya da sempozyumlara sponsor olarak hedef kitlenin beğenisi kazanılabilir.

» Nüve Forum » akademik » İletişim Fakültesi » Halkla İlişkiler ve Tanıtım

Sonuç
Başarılı bir halkla ilişkiler uygulaması için birim yöneticisinin Belediye Baş-kanına en yakın, yani başkanın hemen yanı başında, doğrudan ona bağlı, bürokrasi kademelerinin dışında, onunla her an görüşebileceği yakınlıkta olması gereklidir. Bunun iki doğal sonucu vardır, birincisi başkanın bu birime sahip çıkması, teşkilata sürekli hatırlatma sonucunu doğuracak, diğeri ise bu birimin bürokrasinin çarkların-da boğulmadan vatandaştan gelen istek ve arzuları başkana en hızlı şekilde ulaştırıl-masına ve hızlı karar almaya sebep olacaktır.
Yerel yönetimlerde halkla ilişkilerin hedef kitlesi yerel halktır. Özel şirketlerde ise halkla ilişkilerin hedef kitlesi olarak “müşteri” kavramının kullanıldığını görmekteyiz. Bize göre bu kavramın yerel yönetim halkla ilişkilerinde kullanılması uygun değildir. Burada hedef kitle yani yerel halk, yaşadığı çevreye karşı duyarlı, soran ve takip eden, yönetim fonksiyonuna katılmaya istekli bir özelliğe sahip hale getirilmelidir. Yerel yönetimlerde halkla ilişkiler faaliyetlerine katılımda bulunanlar için hem yaşanılan şehre ortak, hem de kent yönetimine ve sorunlarına duyarlılığı ifade etmek adına “aktif vatandaş” olarak isimlendirmeyi uygun görmekteyiz.

Bilgi edinme hakkı ile vatandaşın eline verilen anahtarı kullanarak hem yerel yönetimlerde hem de merkezi yönetimde şeffaf, hesap verebilir bir yönetim anla-yışının yerleşmesi sağlanabilir. “İşleyen demir parlar” atasözünde de olduğu gibi kamu yönetiminde yukarıdaki özelliklerin yerleşmesi için yani demirin parlaması için bilgi edinme hakkını çokça kullanmalıyız.

» Nüve Forum » akademik » İletişim Fakültesi » Halkla İlişkiler ve Tanıtım

kaynak