Giriş
Türkiye’de 1990’lı yıllarda radyo ve televizyon yayıncılığında yaşanan ulusal
boyuttaki gelişmeler yerel radyo ve televizyon kanallarına da bir örnek teşkil
etmiş, ulusal ve yerel televizyon kanalları kısa sürede çoğalmıştır. Bugün
ülkemizde; 24 ulusal, 16 bölgesel, 220 yerel lisans başvurusu yapmış televizyon
istasyonu, 36 ulusal, 101 bölgesel, 961 yerel lisans başvurusu yapmış radyo
istasyonu bulunmaktadır .
Televizyon yayıncılığının ilk yıllarında televizyon yönetiminin kendine özgü
yönetim ve örgüt yapısı bulunmadığı için yöneticiler radyo yönetiminden
geliyordu ve diğer çalışanlar da radyo kökenliydi (Hillard, 1989:2). Özel
yayıncılığın ilk yıllarında ise, özellikle ulusal radyo ve televizyonlar TRT’den
yetişmiş personel transfer ederek yayınlarını sürdürmüşlerdir. Geçen 10 yıl
içerisinde İletişim Fakültelerinden mezun olanlar kısmen de olsa TRT’den
gelenleri takviye etmeye başlamışlardır (Tokgöz, 2001: 29).
Sektörün yetişmiş nitelikli eleman ihtiyacı bulunduğu bir gerçektir. Mevcut
durumda, sektör, iletişim eğitimi almamış personeli istihdam etmek zorunda
kalabilmekte ve bu yapılanma, özellikle yerel radyo ve televizyonlarda ciddi
sıkıntılara yol açabilmektedir. İletişim fakültesi mezunlarının bu medya
kuruluşlarında daha fazla istihdam edilmesi ile yukarıda söz edilen sorun büyük
oranda çözülecektir. Ancak, bu kuruluşlar, iletişim fakültesi mezunlarının teorik
bilgilerini yeterli bulmakla beraber, uygulama anlamında sektörün gerisinde
olduklarından şikayet etmektedirler. Talepler, uygulamayı bilen elemanlara
yöneliktir. Bu da iletişim fakültelerinin teorik eğitimin yanı sıra radyo ve
televizyon ile uygulamalı eğitim yapmalarını zorunlu kılmaktadır.
Bu düşünceyle, başta Fırat Üniversitesi olmak üzere, Selçuk Üniversitesi,
Erciyes Üniversitesi gibi bazı üniversiteler 1990’lı yıllarda yayıncılık alanında
yaşanan özelleşmeyi müteakip yerel kamusal yayıncılığa başlamışlardır. Özünde
özel girişim mantığı olan yayıncılık alanına tamamen farklı bir amaç için
örgütlenen üniversitelerin de girmesi beraberinde bir çok sorunu getirmiştir.
Bu makale, üniversitelerin yayıncılık alanına girmelerinin doğruluğunu ya da
yanlışlığını tartışmak amacında değildir. Temel amaç, Selçuk Üniversitesinin
tecrübelerinden hareketle, üniversite televizyonlarının sorunlarını ortaya koyma
ve bu sorunlara çözüm üretecek bir tartışma zemini sağlamaktır. Çalışma, diğer
yandan, radyo-televizyon yayını yapan ve yapmayı planlayan üniversiteler için
uygulanabilirliği olan bir radyo-televizyon örgüt modeli önerme amacı da
taşımaktadır.

1. Konuya İlişkin Yasal Çalışmalar
Üniversitelerin radyo televizyon yayını yapmasıyla ilgili yasal düzenleme
sorunu, özel yayıncılığın başlangıcından bu yana çeşitli aşamalar geçirerek
sürmüştür. Yasal düzenleme gerçekleştirilmediği için radyo veya televizyon
yayını yapan üniversiteler, RTÜK ile yasal sorunlar yaşamışlardır. Özellikle
radyo televizyon bölümü bulunan üniversitelerin, eğitim amaçlı olarak yayın
yapmaları yönündeki istekler farklı platformlarda sürekli dile getirilmiştir. Bu
çabalar, 3984 Sayılı Radyo Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında
Yasada değişiklik yapılması amacıyla bir taslak hazırlanırken, yasa
hazırlayıcılarına ve milletvekillerine ulaştırılmıştır. Böylece uzun yıllar
üniversitelerin radyo ve televizyon yayını yapması yönündeki yasal engel, 15
Mayıs 2002 tarihinde, 4756 Sayılı Yasa’nın 10. Maddesi ile kaldırılmıştır. Bu
madde, 3984 Sayılı Yasa’nın 24. Maddesi’ni değiştirmiştir.
Üniversitelerin yasayla verilen yayın iznini ne şekilde kullanacağını
düzenleyecek olan yönetmelik RTÜK tarafından, iletişim fakültelerinin görüşleri
de alınarak hazırlanma aşamasındadır.
Radyo televizyon bölümü bulunan iletişim fakültelerine yerel bazda frekans
tahsis edilmesini öngören yasa maddesinin yeni metni şu şekildedir (Resmi
Gazete, 21.05.2002):
Mevcut yasa maddesi iletişim fakültelerine yayın iznini bu şekilde
düzenlerken, RTÜK Hukuk Kurulu kararına göre, iletişim fakültelerine verilen
bu yayın izni kablo ve uydu yayıncılığını kapsamamaktadır.

2. Selçuk Üniversitesi Televizyonu (ÜNTV)
Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi bünyesinde televizyona yönelik ilk
çalışmalar 1994 yılında bazı teknik cihazların alınması ile başlamıştır. Ancak
televizyonla ilgili ciddi altyapının hazırlanması 1997 yılında yapılan ihaleyle
gerçekleştirilmiştir. Aynı yıl Radyo Televizyon ve Sinema bölümüne öğrenci
alınmış ve bir yandan televizyonun altyapısı hazırlanırken, bir yandan da,
yayında ve yapımda görevlendirilecek öğrenciler yetiştirilmiştir. Teknik
altyapının kurulmasının ardından 1998 yılı Mayıs ayından itibaren test yayınına
geçilmiştir. Bu süre içinde teknik cihazların ayarları yapılmış, vericilerin sağlıklı
çalışması için değişikliklere gidilmiştir. Aynı zamanda televizyonda görev alan
öğrencilerin eğitim süreci tamamlanmıştır. Üniversite Televizyonu (ÜNTV), 29
Haziran 1998 tarihinde programlı yayına geçmiş, 7 Ekim 1998 tarihinde
dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in de katıldığı bir törenle, resmi
olarak açılmıştır. ÜNTV bu tarihten itibaren yayınını kesintisiz olarak
sürdürmekte ve teknolojik olarak her yıl kendini yenilemeye devam etmektedir.
ÜNTV’nin İletişim Fakültesi öğretim elemanları ve öğrencileri dışında
personeli bulunmamakta ve öğretim elemanlarının gözetiminde öğrenciler görev
yapmaktadır. İletişim Fakültesi’nin Radyo Televizyon Bölümü öğrencileri,
teknik ve yayın ekibinde, Gazetecilik Bölümü öğrencileri ise ağırlıklı olarak
haber merkezinde çalışmaktadır. Televizyonda çalışan öğrenciler zamanla
değişmekte, yeni öğrencilerin uygulama yapmasına imkân verilmektedir. ÜNTV,
sabah saat 8.00 ile gece 24.00 arasında 16 saat yayın yapmaktadır. Yayın
süresinin önemli bir kısmını haber ve haber programlar doldurmaktadır.
Gündüz kuşağı, sabah ve öğleden sonra canlı yayınlanan kuşak
programlarından, çizgi film, belgesel ve sinema filmlerinden oluşmaktadır.
Haber sonrası kuşağında ise kurum içi yapımlar ağırlıktadır. Haber
programlarının yanı sıra, müzik eğlence türü yapımlar, kültür sanat programları,
tartışma, açık oturum ve konuklu programlar akşam kuşağında
yayınlanmaktadır.
ÜNTV yayın ilkelerini, ulusal ve uluslar arası alanda oluşmuş yasa, kural,
teamül ve meslek kodlarından yola çıkarak belirlemiştir. Televizyon yayıncılığı
konusunda belirlenmiş yasal zorunluluklara uyulduğu gibi, zorunluluk
gerektirmeyen, ancak mesleğin saygınlığı ve televizyonculuğu güvenilirliği için
gönüllü olarak uygulanması gereken meslek ilkelerine de titizlikle uyulmaktadır.
Ayrıca doğrudan televizyon yayıncılığıyla ilgili olmamasına rağmen, gazetecilik
mesleğiyle ilgili olan ve meslek kuruluşlarınca belirlenen kural, hak ve
sorumluluklar bildirgeleri, ÜNTV tarafından da benimsenmiştir.
ÜNTV kamu yayıncılığı gereği, haberlerinde, valilik ve bağlı kuruluşların
kamuoyuna duyurulmasını istediği konulara ağırlık vermekte, halkın eğitimi,
halk sağlığı ve kamuoyunun genel konularda bilinçlendirilmesine yönelik eğitici
programları ağırlıklı olarak yayınlamaktadır. Bu yayın anlayışı çerçevesinde
deprem yardım kampanyaları, çocuk esirgeme kurumu gibi kurumların destek
ve bağış kampanyaları gibi birçok organizasyon ÜNTV tarafından desteklenmiş
ve başarıya ulaşmıştır.
ÜNTV’nin yayın, haber ve programcılıktaki temel amacı, öğrencilere yönelik
eğitimdir. Bu amaçla yayın, yapım ve haber merkezinde öğrencilere hem teorik
hem de uygulamalı televizyonculuk eğitimi vermekte, televizyonculukla ilgili
teorik temeller her türlü popüler endişeden uzak bir şekilde ve bir laboratuar
hassasiyetiyle uygulanmaktadır. Bu uygulama esnasında öğrenci eğitiminden
kaynaklanan bazı hataların olabileceği de baştan kabul edilmiştir.

3. Uygulamada Yaşanan Sorunlar ve Çözüm Önerileri
Yerel kamusal yayıncılığın sorunları uygulama farklılıklarından dolayı
üniversiteden üniversiteye bazı değişiklikler gösteriyor olsa da, Selçuk
Üniversitesi Radyo ve Televizyonu örneğinden yola çıkılarak saptanan sorunlar
tüm üniversite televizyonlarının ortak sorunlarıdır. Bu sorunların odak noktasını
ise, mevzuat yetersizliğine bağlı olarak; ekonomik sorunlar, personel ile ilgili
sorunlar ve örgütsel sorunlar oluşturmaktadır.
3.1. Yasal Sorunlar
Uygulamada yaşanan en büyük sorun hiç şüphesiz, eğitim amacıyla kurulmuş
ve tüm örgüt yapısı eğitime göre düzenlenmiş olan üniversitelerin tamamen
yabancı bir alan olan yayıncılık alanına girmiş olmalarıdır. 4756 sayılı Yasa’nın
10. Maddesi ile üniversitelere yayın izni verilmişse de, söz konusu yayının
yapılabilmesi için gerekli düzenlemeler yapılmamıştır. Üniversitelerin yasayla
verilen yayın iznini ne şekilde kullanacağını düzenleyecek olan yönetmelik
RTÜK tarafından, iletişim fakültelerinin görüşleri de alınarak hazırlanma
aşamasındadır.
Mevcut durumda üniversitelerin örgüt, personel ve ekonomik yapılanmaları
televizyon dünyasının baş döndürücü hızıyla baş edecek durumda değildir.
Uygulama esnasında öğrenci eğitiminden kaynaklanan bazı hataların olabileceği
ön kabulü bazı basit hatalar için geçerli olabilirse de, uygulamada görmezden
gelinmeyecek çok daha önemli sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Bu bağlamda
üniversitelerin yasayla verilen yayın iznini ne şekilde kullanılacağını
düzenleyecek olan ve RTÜK tarafından hazırlanacak yönetmeliğin mümkün
olan en kısa sürede çıkarılması gerekmektedir. Buna bağlı olarak, söz konusu
yayının yapılabilmesi için gerekli personel ve bütçenin nasıl ve nereden
bulunacağı açıklığa kavuşturulmalıdır.
3.2. Ekonomik Sorunlar
Uygulamada yaşanan önemli sorunlardan bir diğeri de, televizyon
yayıncılığının son derece pahalı ve sürekli harcama gerektiren bir iş olmasıdır.
Günümüz şartlarında yayın yapmak amacıyla kurulacak bir üniversite
televizyonunun maliyeti yapılacak yayının süresi, içeriği gibi pek çok değişkene
bağımlı olmakla birlikte 1.5 – 2 Trilyon TL. civarındadır. Diğer yandan
televizyon kurmak için bir defaya mahsus bütçe bulmak sorunu çözmemekte,
yayının sürekliliğinin sağlanması için düzenli harcamalar yapılması
gerekmektedir. Ancak, tamamen eğitim amacıyla örgütlenen, bütçesi ve tüm
harcama kalemleri eğitime göre düzenlenmiş olan üniversitelerin yayıncılık için
bütçesi ve harcama kalemi bulunmamaktadır.
Öte yandan üniversitelerin bütçeleri haricinde kendilerine kaynak sağlamak
ve farklı alanlarda harcamalar yapabilmek için kurmuş oldukları vakıfların
faaliyet alanının kısıtlanmış olması da sorunun bir başka boyutudur. Mevcut
durumda reklam alabilmek ve karşılığında fatura kesebilmek için döner sermaye
işletmelerinden yararlanılmaktadır. Ancak, mevzuat yetersizliği, reklam alımı için
reklam peşinde koşacak personelin olmaması, şehirde yayın yapan diğer yayın
kuruluşlarının tepkisinin alınabileceği endişesi gibi nedenlerden dolayı
ÜNTV’nin reklam geliri yok denilecek kadar azdır.
Sorunun çözümüne yönelik olarak, başta üniversitelerin bütçeleri
hazırlanırken yayıncılığın gerekliliklerine uygun harcama kalemlerinin de
eklenmesi gerekmektedir. Öte yandan düzenlenecek yönetmelikte reklam alınıp
alınamayacağı da açıklığa kavuşturulmalıdır. Böylece TRT modelindeki gibi
direk destekleme ve reklam gelirleri ile sorun çözülebilir.

3.3. Personel İle İlgili Sorunlar
Uygulamada yaşanan bir diğer sorun da personel ile ilgilidir. ÜNTV genel
yönetiminin yanı sıra, haber, program ve teknik gibi işlevsel birimlerin
yöneticilikleri İletişim Fakültesi öğretim elemanları tarafından yürütülmektedir.
Yani televizyon yöneticilerinin asıl işi televizyon yayıncılığı değil,
akademisyenliktir ve televizyon yayıncılığı ek bir görev olarak yapılmaktadır.
Ancak, uygulamada televizyon yayıncılığının getirdiği olağanüstü sorumluluk ve
mesai kavramı asıl işin önüne geçmiş, akademisyenliği ciddi ölçüde sekteye
uğratmıştır. Bu duruma televizyonda çalışan öğretim elemanlarının maddi ve
manevi yönden tatmin edilememesi de eklenince, yasal yönden herhangi bir
yükümlülükleri olmayan öğretim elemanları televizyondan uzaklaşmaya
başlamışlardır.
Personel konusunun bir diğer boyutu da televizyonun alt birim çalışanları ile
ilgilidir. Yukarıda da belirtildiği gibi, ÜNTV’nin İletişim Fakültesi öğretim
elemanları ve öğrencileri dışında personeli bulunmamakta ve öğretim
elemanlarının gözetiminde öğrenciler görev yapmaktadır. İletişim Fakültesi’nin
Radyo Televizyon Bölümü öğrencileri, teknik ve yayın ekibinde, Gazetecilik
Bölümü öğrencileri ise ağırlıklı olarak haber merkezinde çalışmaktadırlar.
Televizyonda çalışan öğrenciler sürekli değişmekte, yeni öğrencilerin uygulama
yapmasına imkân verilmektedir. Televizyonun çekirdek bir ekibinin
bulunmaması ve sürekli öğrenciyle çalışılması da önemli bir sorun teşkil
etmektedir. Çünkü öğrencinin asıl işi de televizyon yayıncılığı değildir. Girmek
zorunda olduğu dersleri, çalışmak zorunda olduğu sınavları vardır. Çekirdek bir
ekibin olmaması ve yayının öğrenciye bağımlı olması demek, özellikle sınav
zamanlarında ve tatillerde yayının aksaması anlamına gelmektedir.
Ayrıca, uygulama imkânından daha fazla öğrenciyi yararlandırmak adına
televizyon ekibinin sürekli değişmesi ve henüz öğrenme aşamasındaki
öğrencilerle yayının sürdürülmesi de yayınlarda nicelik ve nitelik açısından
arzulanan kaliteye ulaşılamamasına neden olmaktadır. Her ne kadar öğrenci
eğitiminden kaynaklanan bazı hataların olabileceği baştan kabul edilmişse de,
uygulamada çok daha ciddi sorunlarla karşılaşılmaktadır. Bu sorunlar karşısında
öğrencinin hiçbir sorumluluğu olmamakla birlikte, yapılan tüm hatalar antenden
bütün şehre yansımakta ve izleyiciler tarafından üniversiteye mal edilmektedir.
Çözüm olarak, uzaktan eğitim derslerinin çekimi ile görevli Anadolu
Üniversitesi, Televizyon ile Eğitim-Öğretim ve Araştırma Merkezi örneğinde
olduğu gibi, işi sadece yayıncılık olan ve akademik kaygısı bulunmayan idari
uzman kadrosunda çekirdek bir ekibin görevlendirilmesi gerekmektedir.
Öğrenciler de bu ekibin içerisinde asıl çalışan olarak değil, stajyer olarak yer
almalıdır. Çünkü söz konusu yayın her ne kadar eğitim amacıyla yapılıyor olsa
da, üniversite adıyla belirli bir kitleye yapılmaktadır. Böylece nitelik ve nicelik
açısından yayınlarda belirli bir kalite sağlanabileceği gibi, öğrencinin olmadığı
sınav, tatil gibi zamanlarda yayının devamlılığı sağlanabilir. Böylesi bir çekirdek
ekip için asgari 30 kişilik idari uzman kadrosuna ihtiyaç vardır.

3.4. Örgütsel Sorunlar
Bütün yayın kuruluşlarında olduğu gibi üniversite televizyonlarında da örgüt
yapısının herhangi bir aşamasında verilen işi en iyi, hızlı ve ekonomik bir şekilde
sonuçlandırmak bir zorunluluktur. Ancak, yukarıda da belirtildiği gibi, örgüt
yapısı tamamen eğitim üzerine düzenlenmiş üniversitelerin tamamıyla yabancı
bir alan olan yayıncılık alanına girmiş olmaları, söz konusu zorunlulukların
yerine getirilmesi bakımından sorun oluşturmaktadır.
ÜNTV, kurulduğu günden bu yana İletişim Fakültesi çatısı altında Dekanlığa
bağlı olarak yayınını sürdürmektedir. ÜNTV örgüt yapısında uygulama
birimlerinden sorumlu Dekan Yardımcısına bağlı bir Genel Yayın
Koordinatörünün altında diğer televizyon örgütlerinde de olduğu gibi Haber,
Program ve Teknik Müdürlükler yer almaktadır. Muhasebe, satın alma,
ulaştırma, temizlik gibi lojistik amaçlı hizmetleri içeren İşletme Müdürlüğü ise,
televizyon yönetiminden bağımsız, Dekanlığa bağlı olarak Fakülte Sekreteri
tarafından yürütülmektedir. Kısaca özetlenen mevcut örgüt yapısı uygulamada
ciddi sorunlara neden olmaktadır. Çünkü televizyondan sorumlu yöneticilerin
sorumluluklarına denk yetkileri yoktur.
Buraya kadar anlatılan sorunlardan mevzuat yetersizliği, ekonomik sorunlar
ve personel ile ilgili sorunların çözümü sadece üniversitelere bağlı değildir. Bu
sorunlar başta RTÜK, YÖK ve Maliye Bakanlığı olmak üzere ilgili diğer
kuruluşların ortak çalışmasıyla çözülebilir. Ancak, uygulamada ağır bürokrasiye
neden olan örgütlenme sorunu üniversitelerin kendi bünyesinde çözülebilir.

4. Yerel Kamu Yayıncılığı İçin Bir Radyo-Televizyon Örgüt Modeli
Önerisi
Örgüt; belirli amaç, ya da amaçları ortak çaba harcayarak gerçekleştirmek
için bir araya gelen ve her birinin görev, sorumluluk ve yetkileri bulunan kişi ve
gruplar arasındaki ilişkilerin tümü olarak tanımlanmaktadır (Sürgit, 1997: 7).
Örgütleme ise, örgüt yapısının oluşturulması ile ilgili eylemler dizisini veya bir
süreci ifade eder. Söz konusu süreç; örgütün kuruluşunu gerektiren amaçların
gerçekleşmesi için yapılması zorunlu faaliyetleri anlamlı ve etkin şekilde
gruplandırmak, bu grupları belirli örgüt kademe ve mevkileri haline getirmek ve
bu mevkilere gerekli nitelikte ve sayıda personeli atamak evrelerini kapsar
(Şimşek, 1999:137).
Televizyon yayıncılığı sektörel anlamda diğer iş kolları ile karşılaştırıldığında,
örgütlenme yapıları itibariyle birbirleriyle paralellik göstermeyen ender
alanlardandır. Yani bir çok iş kolunda örgütlenme modelleri birbirine yakınken,
yayıncılık alanında durum farklıdır. Bunun en önemli nedenleri de her yayın
kuruluşunun farklı yayın prototipi, yönetim ve ekonomik anlayışına sahip
olmalarından kaynaklanmaktadır (Aydın, 2000:110-111).
Televizyon istasyonlarının örgüt yapıları birbirlerinden farklılıklar
göstermesine rağmen hemen hepsinde ortak olan işlevsel dört ana bölüm vardır.
Bunlar; genel yönetim, teknik, program ve satış (reklam) bölümleridir. Bu
bölümler ticari televizyon istasyonları için olduğu kadar, kamusal televizyon
istasyonları için de geçerlidir (Head ve Sterling, 1990:184). Bu ayrıma aslında
programın bir türü olan haber bölümü de eklenmelidir. Haber yayıncılığının
gerektirdiği olağanüstü sorumluluk, bu ayrımı zorunlu hâle getirmektedir.
Buraya kadar anlatılanlardan ve ÜNTV örneğinden yola çıkılarak
uygulamada yaşanan sorunların çözümüne yönelik önerilen örgüt modelinde
işlevsel birimleri bir arada toplamak amacıyla radyo ve televizyon bir arada
değerlendirilmiştir. Medya Uygulama Merkezi adıyla önerilen model, “Selçuk
Üniversitesi Yeniden Yapılanma ve Norm Kadro Projesi” kapsamında Milli
Prodüktivite Merkezine de sunulmuştur. Medya Uygulama Merkezinin işlevsel
örgüt şeması Şekil 1’de gösterilmektedir.
Şekil 1’de sunulan Medya Uygulama Merkezi (MUM) İletişim Fakültesi
Dekanına bağlı MUM Koordinatörü tarafından yönetilmektedir. Ancak, MUM
Koordinatörünün Dekanla ilişkisi, uygulamada yaşanan bürokratik engellerin
aşılması için Tıp Fakülteleri örneğindeki Dekan-Başhekim ilişkisi örneğindeki
gibi olmalıdır. Yani, MUM yöneticileri akademik hayatlarında Dekanlığa bağlı
iken, uygulama ile ilgili işlerde özerk olmalıdır.
MUM Koordinatörüne bağlı olarak; Televizyon Koordinatörlüğü, Radyo
Müdürlüğü, Teknik Müdürlük ve İşletme Müdürlüğü adı altında 4 birim
bulunmaktadır. Radyo, teknik ve işletme birimleri müdürlük seviyesinde
düzenlenirken, bünyesinde haber, yapım ve yayın müdürlüklerini barındıran
televizyon, koordinatörlük seviyesinde düzenlenmiştir. Güncel uygulamalarda
televizyon örgütlerinde genel yönetime bağlı olan teknik ve işletme birimleri,
MUM örgüt yapısında televizyonla beraber radyo da bulunduğu için genel
televizyon yönetimi yerine MUM yönetimine bağlanmışlardır.
İşletme birimi direk radyo ve televizyon yayıncılığı ile ilgili olmayıp;
muhasebe, satın alma, defter tutma gibi mali yükümlülüklerin yanı sıra, genel
büro yönetimi, ulaştırma, güvenlik, temizlik ve kafeterya hizmetleri gibi idari
hizmetleri kapsamaktadır. Unutulmamalıdır ki, etkisiz işletme kuruluşun
çalışmasını durdurur.
Teknik birim; radyo ve televizyonun ölçü-bakım, RF ve bilgi-işlem
hizmetlerini kapsamaktadır. Teknik birime bağlı ölçü-bakım teknisyenleri kısaca;
radyo ve televizyonda bulunan arızalı cihazların tamiri, rutin cihaz bakımları,
yeni alınan cihazların kurulumu gibi hizmetleri yürütmektedirler. RF (Radio
Frequency) teknisyenleri, yayın yapılan bölgeye yayının sağlıklı bir şekilde
ulaşması için link, verici ve antenlerin ayarlarından, bakım ve onarımından
sorumludur. Bilgi-işlem teknisyenleri ise, radyo ve televizyon yayıncılığında
kullanılan tüm bilgisayarların teknik ve yazılım donanımlarından sorumludurlar.
Radyo Müdürüne bağlı olarak düzenlenen radyonun alt birimlerinde
program yapımı ve sunumu ile görevli yapımcı-sunucuların yanı sıra, kuruluşun
müzik politikasına yön veren müzik yönetmeni yer almaktadır.
Televizyon; haber, yapım ve yayın müdürlüklerinin bağlı olduğu Televizyon
Koordinatörüne bağlanmıştır. Haber biriminde editöryal sistem benimsenmiş ve
editörler konularına göre; ulusal, yerel, üniversite ve spor olmak üzere
ayrışmışlardır. Haber bölümünde editörlerin yanı sıra, haber yapmak ve
yazmakla görevli muhabirler, haber sunmakla görevli spikerler yer almaktadır.
Ayrıca, haberin beklemeyeceği ve aktüalitesi gerekçesiyle haber kameramanları
ve kurgucuları program biriminden ayrı olarak düzenlenmiştir.
Yapım biriminde program yapımı ile görevli yapımcı, yönetmen ve
sunucuların yanı sıra, bir çok yayın işletmesinde teknik birim altında düzenlenen
kameramanlar, kurgucular, ışık ve ses teknisyenleri yer almaktadır. Söz konusu
birimler sürekli yapımlarda görev aldıkları için sevk ve idare kolaylığı açısından
böyle bir uygulama tercih edilmiştir.
Yayın birimi ise, bir bütün olarak yayının devamlılığından sorumludur. Bu
amaçla, bünyesinde yayının devamlılığını sağlamakla görevli yayın
operatörlerinin yanı sıra, yayın planlama ve arşiv birimlerini barındırmaktadır.
Buraya kadar kısaca özetlenen MUM örgüt modelinde zaman satışı ile
görevli reklam birimine yer verilmemiştir. Bunun başlıca nedeni, RTÜK
tarafından düzenlenecek olan yönetmelikte reklama izin verilip verilmeyeceğinin
belirsiz olmasıdır. İzin verildiği taktirde mevcut örgüt modeline bünyesinde satış
(reklam) temsilcilerinin bulunduğu bir satış birimi eklenebilir.

Sonuç
Ülkemizde 1990’lı yıllarda radyo-televizyon yayıncılığı alanında yaşanan
özelleşme ile birlikte, özünde özel girişim mantığı olan yayıncılık alanına
uygulama amacıyla üniversitelerin de girmesi beraberinde bir çok sorunu
getirmiştir. Uygulamada yaşanan en büyük sorun hiç şüphesiz, eğitim amacıyla
kurulmuş ve tüm örgüt yapısı eğitime göre düzenlenmiş olan üniversitelerin
tamamen yabancı bir alan olan yayıncılık alanına girmiş olmalarıdır. Mevcut
durumda üniversitelerin örgüt, personel ve ekonomik yapılanmaları televizyon
dünyasının baş döndürücü hızıyla baş edecek durumda değildir. Her ne kadar
yasal olarak üniversitelere yayın izni verilmişse de, söz konusu yayının
yapılabilmesi için gerekli düzenlemeler yapılmamıştır. Bu bağlamda
üniversitelerin yasayla verilen yayın iznini ne şekilde kullanılacağını
düzenleyecek olan ve RTÜK tarafından hazırlanacak yönetmeliğin mümkün
olan en kısa sürede çıkarılması gerekmektedir. Buna bağlı olarak, söz konusu
yayının yapılabilmesi için gerekli personel ve bütçenin nasıl ve nereden
bulunacağı açıklığa kavuşturulmalıdır.

kaynak pdf