Lisans düzeyinde ikinci öğretim
İletişim eğitimi verilen fakültelerin 6659 olan genel kontenjanının 430’u ise ikinci öğretim öğrencisidir (Tablo 8). Bu öğrencilerin genel kontenjana oranı ise yüzde 6,46’dır. İletişim alanında ikinci öğretim Marmara, Erciyes, Kocaeli ve Selçuk Üniversitelerinde verilmektedir. Erciyes Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde yalnızca Gazetecilik bölümünde; Marmara, Kocaeli ve Selçuk Üniversiteleri İletişim Fakültelerinde ise Gazetecilik; Halkla İlişkiler ve Tanıtım; Radyo Sinema ve Televizyon bölümlerinde ikinci öğretim yapılmaktadır.
İkinci öğretimler bölüm bazında değerlendirildiğinde, 170 (% 39.54) kişi ile en fazla gazetecilik bölümüne öğrenci alınmaktadır. Radyo Sinema Televizyon ve Halkla İlişkiler ve Tanıtım bölümlerine ise 130’ar kişilik (%30.23) kontenjan ayrılmıştır. Diğer kategorisinde değerlendirilen bölümlerin ise ikinci öğretimi bulunmamaktadır.

Burslu öğrenciler
İletişim alanındaki lisans programlarında 451 burslu öğrenci kontenjanı bulunmaktadır (Tablo 9). Yalnızca vakıf üniversitelerinde yer alan bu kontenjanlar, toplam kontenjanın 6,77’sini oluşturmaktadır. Burslu programlara yerleştirilen öğrencilere sağlanan burs, sadece öğretim ücretini kapsamaktadır. Bunun dışında kalan barınma, ulaşım, kitap vb. konular burs kapsamı dışındadır. Burslu kontenjanların bazıları destek bursudur. Bu burs, eğitim öğretim ücretinin % 50’sini kapsamaktadır.
Burslu kontenjanlarda, 219 kişi ile (% 48,56) en fazla Halkla İlişkiler ve Tanıtım bölümlerinde burs olanağı bulunmaktadır. İkinci sırada 115 (% 25,5) kişilik burs olanağı ile Radyo Sinema Televizyon bölümleri gelmektedir. Diğer kategorisinde değerlendirilen bölümlere sağlanan burs olanağı ise 70’tir (% 15,52). Burs olanağı en az bölüm ise 47 kişilik (% 10,42) kontenjanla gazetecilik bölümü olarak görünmektedir.
Toplam 451 burslu kontenjanlar 335 kişi ile (%74,28) en fazla Türkiye’deki vakıf üniversiteleri bünyesinde yer almaktadır Yurtdışındaki burslu kontenjan sayısı ise 116 kişidir (% 25,72).

İletişim eğitimi veren yüksekokullar
Türkiye’de meslek yüksekokulları bazında iletişim eğitimi veren 46 üniversite bünyesinde 57 yüksekokul bulunmaktadır. Bazı üniversitelerde 1’den fazla yüksekokulda iletişim eğitimi verilmektedir. Örneğin, Kocaeli Üniversitesi’nde hem Kandıra Meslek Yüksekokulu’nda, hem de Karamürsel Gazanfer Bilge Meslek Yüksekokulu’nda halkla ilişkiler bölümleri bulunmaktadır. Sakarya Üniversitesi’nde ise hem Sakarya Meslek Yüksekokulu, hem Ali Fuat Cebesoy Meslek Yüksekokulu hem de Sapanca Meslek Yüksekokulu’nda halkla ilişkiler bölümleri yer almaktadır.
İletişim alanında önlisans eğitimi veren üniversitelerden 10’u vakıf üniversitesi 32’si devlet üniversitesidir, 4 üniversite ise KKTC’de yer almaktadır.
Toplam 57 meslek yüksekokulunun adları Meslek Yüksekokulu olarak geçerken, 4’ünün Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, 5’inin adı Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu, 1’inin de İşletmecilik Meslek Yüksekokulu’dur.
İletişim eğitimi veren Meslek yüksekokullarının toplam öğrenci kontenjanı, 4953’tür. Bu, önlisans için ayrılan toplam kontenjanın yüzde 2,09’unu oluşturmaktadır.

Yüksekokul bölümleri
Önlisans düzeyinde iletişim eğitimi veren üç bölümde toplam program sayısı 104’tür (Tablo 10).
Yayıncılık bölümü kategorisi, “Tasarım ve Basım Yayımcılık”, “Fotoğrafçılık”, “Matbaacılık”, “İnternet Gazeteciliği ve Yayıncılığı”, “Masaüstü Yayıncılık” adlarıyla eğitim veren bölümlerini kapsamaktadır.
Radyo televizyon kategorisi, “Radyo ve Televizyon Yayımcılığı”, “Radyo ve Televizyon Programcılığı”, “Radyo ve Televizyon Tekniği”, “Fotoğrafçılık ve Kameramanlık”, “Radyo ve Televizyon Yapım ve Yönetimi” adıyla eğitim veren bölümleri kapsamaktadır. Halkla ilişkiler, tanıtım, reklamcılık kategorisi ise “Halkla İlişkiler”, “Halkla İlişkiler ve Tanıtım”, “İletişim ve Halkla İlişkiler”, “Halkla İlişkiler ve Reklamcılık”, “Açıkhava Reklam Ürünleri ve Serigrafi” adıyla eğitim veren bölümleri kapsamaktadır.
Yüksekokullarda 42 programla en çok halkla ilişkiler, tanıtım ve reklamcılık bölümleri yer almaktadır. Bölümlere göre yüksekokulların kontenjanları incelendiğinde de en çok halkla ilişkiler, tanıtım ve reklamcılık bölümlerine kontenjan ayrıldığı görülmektedir. Bu bölüme ayrılan kontenjanlar, 2406 kişi ile önlisans düzeyindeki iletişim eğitimi kontenjanlarının yüzde 48,58’ini oluşturmaktadır.

Önlisans düzeyinde ikinci öğretim
Önlisans düzeyinde iletişim eğitimi veren yüksekokulların toplam bölüm sayısı 28’dir. Önlisans düzeyinde ikinci öğretime ayrılan toplam kontenjan ise 1430’dur. Bu oran iletişim eğitimine ayrılan yüksekokul kontenjanlarının yüzde 28.87’sini oluşturmaktadır. En fazla kontenjan 595 kişi ile (% 41,61) halkla ilişkiler, tanıtım ve reklamcılık bölümlerine ayrılmıştır (Tablo.11).

Burslu kontenjanlar
İletişim eğitim veren ön lisans programlarında toplam 110 burslu kontenjan bulunmaktadır. Bu oran, iletişim alanında önlisans eğitimi için ayrılan toplam kontenjanın yüzde 7,69’unu oluşturmaktadır. Burslu kontenjanlar 63 kişi ile en fazla halkla ilişkiler, tanıtım ve reklamcılık alanlarında eğitim veren bölümlerde yer almaktadır. Bunu 29 ile radyo televizyon ve 18 ile yayımcılık takip etmektedir.

SONUÇ
Türkiye’de üniversite düzeyinde iletişim eğitiminde, gerek eğitim veren üniversite sayısı, gerekse fakülte ve yüksekokul sayısı açısından hızlı bir nicel gelişme gözlenmektedir. Devlet üniversiteleri yanında son yıllarda açılan vakıf üniversitelerinde de iletişim alanında eğitim verilmekte, iletişim bu üniversitelerin popüler programları arasında yer almaktadır. İletişim sektörünün büyümesi, iletişim teknolojilerindeki gelişmeler ve iletişim araçlarının yaygınlaşmasıyla, medyanın ve medya çalışanlarının görünürlüğünün artmasının, iletişim fakültelerine talebi artırdığı, bu talep artışının da vakıf üniversiteleri tarafından fark edildiği görülmektedir.
Türkiye’de iletişim alanındaki eğitim, parçalı bir yapıya sahiptir. Bu eğitim, daha çok iletişim fakülteleri ile güzel sanatlar fakülteleri içindeki bölümlerde yer almaktadır. Ancak, iletişim fakültesi bulunmayan bazı üniversitelerde bile fen edebiyat fakültesi, iktisadi ve idari bilimler fakültesi ya da işletme fakültesi bünyesinde iletişim eğitimi veren bölümler yer almaktadır.
İletişim eğitimi fakülteler yanında yüksekokullarda da verilmektedir. Lisans düzeyinde iletişim eğitimi vermeyen üniversitelerde bile ön lisans düzeyinde iletişim eğitimi verildiği görülmektedir. Hatta bazı üniversitelerde, birkaç yüksekokulda birden iletişimle ilgili aynı programlar açılmıştır. Ayrıca hem lisans hem de yüksek lisans düzeyinde ikinci öğretim veren üniversiteler bulunmaktadır.
İletişim eğitimi bölümler bazında değerlendirildiğinde ise iletişim fakültelerinin “Gazetecilik ve Halkla İlişkiler”, “Radyo ve Televizyon” biçiminde oluşan geleneksel yapıdan ayrıldığı görülmektedir. Başlangıcından beri, bölümler endüstriyel yapıya göre belirlenmekte, endüstrideki pratikler bölümlere ayrılmada ölçüt olarak belirmektedir. Türkiye’de halkla ilişkiler ve reklamcılık sektörlerinin gelişmeye başladığı 1980’li yıllarda, “gazetecilik ve halkla ilişkiler” adıyla anılan bölümler, endüstriyel yapıya yeni eklemlenmelerle birlikte daha sonraki yıllarda ayrılmış; halkla ilişkiler, tanıtım ve reklamcılıkla ilgili bölümlerin hem sayısı hem de kontenjanı artmıştır. Radyo ve Televizyon bölümleri de sinemayı kapsayacak biçimde genişletilmiş, ayrıca sadece sinema eğitimi veren bölümler de kurulmuştur. Bunun yanında, bilgisayarların yaygınlaşması ve ağ teknolojilerinin gelişmesiyle görsel iletişim tasarımı, masaüstü yayıncılık, internet gazeteciliği gibi yeni bölümler oluşturulmuştur. Türkiye’de gazetecilik adıyla başlayan iletişim eğitimi, alandaki gelişmelere uygun olarak çeşitlenmiş, gazetecilik bölümleri diğer bölümler arasında hem sayısı hem de kontenjanı en az bölüm haline gelmiştir. Bölümler, iletişim endüstrisinin yaygın iş bölümünde istihdam edilecek insanları yetiştirmek üzere çeşitlenmektedir.
Türkiye’de 2007 yılında, üniversitelerde, iletişim eğitimi için 11.612 kişilik bir kontenjan ayrılmıştır. Sektörün her yıl bu sayıda yeni elemana gereksinimi olmadığı açıktır. İletişim eğitimindeki hızlı nicel artış, istihdam sorunları yanında eğitimin ve eğitim verecek kadroların niteliğine ilişkin sorunlara da yol açmaktadır. Bu sorunlar çözülmedikçe iletişim eğitimi veren fakülte ve yüksekokulların sayısı ve bunların kontenjanlarındaki artış, alandaki sorunları daha da büyütecektir. Sözü edilen sorunların yalnızca iletişim fakültelerinin sorunu olmadığı, Türkiye’deki üniversite eğitimiyle ilgili siyasal bir tercih olduğu söylenebilir. Çarpık istihdam politikaları nedeniyle işsizlikle karşı karşıya gelen gençleri dört yıl daha oyalamaya yönelik bu siyasal tercihlerin bir sonucu da yüksek lisans programlarına yapılan başvuruların sayısının artmasıdır. Öğrencilerin, bir yandan kısıtlı iş olanaklarının olduğu bir rekabet ortamında daha fazla niteliğe sahip olmak için diğer yandan da işsizlikle karşılaşma anını geciktirmek için yüksek lisans programlarına başvurdukları düşünülebilir.
Eğitim politikalarının çarpıklığı yanında, Türkiye’nin kendi toplumsal gereksinimlerine uygun bir iletişim politikasının olmaması da iletişim eğitimi alanındaki sorunları artırmaktadır. İletişim ve eğitim politikalarının uyumlaştırılması, her iki alanda da ülke gerçeklerine ve toplumun gereksinimlerine uygun politikalar oluşturulması ve mevcut eğilimlerden yola çıkarak, endüstrinin gelecekte alacağı biçimi göz önüne alan bir planlama yapılması, sorunların çözümünde acil bir gereklilik olarak belirmektedir.

» Nüve Forum » akademik » İletişim Fakültesi » Gazetecilik

kaynak şemalar ve pdf