4.2.1. Deprem Haberlerinin İçeriklerine Göre Dağılımı
Araştırmada belirlenen birinci kategoride, her iki gazetenin de 11-25 Nisan tarihleri arasında yer alan deprem haberlerinin içeriklerine göre incelemesi yapılmıştır. Deprem haberlerinin içeriklerine göre dağılımında; bilgilendirici haberler, dramatik ve trajik haberler ve sansas*yonel/panik yaratıcı haberler alt başlıklar ola*rak belirlenmiş ve inceleme bu başlıklar üze*rinden yapılmıştır.
Gazetelerin varlık nedeni olarak kabul edilen haber verme, herhangi bir olay ya da olgunun nesnel ve tarafsız, yani olduğu gibi duyurulma-sı olarak tanımlanmaktadır. Profesyonel gaze*tecilik pratiğine yönelik olarak yapılan bu ta*nım, olay ya da olgunun nerede, ne zaman, nasıl ve hangi etkiyle ortaya çıktığını belirten ve olay (fact) ile yorumun (opinion) birbirinden ayrılabileceğini savunan bir haberleştirme biçimine karşılık gelmektedir. Fakat, gazeteler*de olay ve yorumun birbirinden kesin hatlarla ayrıldığı haber biçimine nadiren rastlanmakta-dır (Timisi ve Dursun 2003: 28-29).Bu çalış-mada deprem haberleri, haberin kaynağa da-yandırılması, olay ya da olgunun ne olduğu, ne zaman, nerede, kim tarafından ve nasıl olduğu*na ilişkin bilgilerin verilmesi ölçütlerine göre ‘bilgilendirici’ olarak nitelendirilmiştir. Çalış-mada deprem haberlerini nitelendirmek için kullanılan ikinci kategori, haberlerin ‘dramatik ve trajik’ unsurlar içermesine göre oluşturulmuştur. Dramatik ve trajik unsurlar, haber konusunun olası etkisinin çoğaltılmasına hiz*met etmektedir. Kadın-erkek herkesi ilgilendi*ren olaylara ya da olgulara duyulan merak, insanın ilgisini çeken ‘human interest’ olaylar olarak tanımlanmaktadır. İnsanların duyguları-nı harekete geçirmeye yönelik, acıklı, hüzünlü ve kederli öğelerin kullanıldığı haberler, insa*nın ilgisini çekme açısından gazetelerde sık-lıkla yer almaktadır. Ayrıca, insanın ilgisini çeken konularda genellikle çatışma, kuşku, karışıklık ve olağandışılık bulunması, bu ko*nuları daha da ilginç kılmaktadır (Tokgöz 2003: 206-207). ‘Sansasyona yönelik ve panik yaratıcı’ haberler, deprem haberlerinin niteliğiBu tür haberler bir olay ya da olgunun üzerin*den giderken uyarıcı bir işlev taşıdığını iddia eden, kimi zaman ise henüz var olmayan ancak mümkün olma olasılığı bulunan herhangi bir durumun, diğer olasılıklara oranla abartılı şe-kilde vurgulanmasına dönük haberlerdir (Timisi ve Dursun 2003: 34).
Hürriyet Gazetesi deprem haberlerinin içeriği açısından Yeni Asır Gazetesi ile benzer bir haber verme stratejisi izlemiştir. Gazetede yer alan toplam 22 haberin yüzde 100’ünde (22 haber) bilgilendirici öğeler, yüzde 41’inde (9 haber) dramatik ve trajik öğeler, yüzde 36’sında (8 haber) sansasyonel ve panik yaratı-cı öğeler yer almaktadır. Birden fazla öğenin bulunduğu haberlerin dağılımına bakıldığında ise, 9 haberin bilgilendirici ve dramatik, 8 haberin bilgilendirici ve sansasyonel özellikler taşıdığı saptanmıştır. Dramatik ve trajik öğeler ile sansasyonel ve panik yaratıcı öğelerin yo-ğunluğu Hürriyet Gazetesi’nde daha fazladır. Hürriyet Gazetesi ‘Deprem bebeği’ başlıklı haberinde insanların duygularını harekete ge*çirmeye yönelik, acıklı, hüzünlü ve kederli öğelere vurgu yapmaktadır: “Doğumevi’ne kaldırılan kadın, Mustafa adını verdikleri bir erkek bebek dünyaya getirdi. Genç anne sağlığı yerinde olan bebeğiyle bir gün sonra taburcu edildi. Mustafa’nın da ilk evi çadır oldu (Hür*riyet 15 Nisan 2003)”. ‘Seferihisar korktu’ başlıklı haberde de sansasyonel ve panik yara*tıcı öğelere vurgu yapılmaktadır: “Merkez üssü Seferihisar olan 4.8’lik deprem en çok bu ilçe*de paniğe neden oldu. Seferihisarlılar yağmura rağmen geceyi çadırda, otomobillerde, spor ve düğün salonlarında geçirdi (Hürriyet 19 Nisan 2003)”.
Yeni Asır Gazetesi deprem haberlerinin içeriği açısından çalışmada belirlenen üç kriter arasın-da bir dağılım göstermektedir. Bu üç kriter gazetede yayınlanan deprem haberlerinin sayı*sına oranlandığında, gazetedeki toplam 82 haberin ortalama yüzde 94’ünde (77 haber) bilgilendirici öğeler, yüzde 26’sında (21 haber) dramatik ve trajik öğeler, yüzde 33’ünde (27 haber) sansasyonel ve panik yaratıcı öğeler yer almaktadır. Birden fazla öğenin bulunduğu haberlerin dağılımına bakıldığında ise, 20 ha*berin bilgilendirici ve dramatik, 27 haberin bilgilendirici ve sansasyonel özellikler taşıdığı saptanmıştır. Yeni Asır Gazetesi ‘Depremzedeyi yağmur vurdu’ başlıklı haberinde dra*matik ve trajik öğelere vurgu yapmaktadır: “Seferihisar’da iki gündür devam eden sağa-nak yağışlar çadırda kalan depremzedelerin çilesini daha da arttırdı. Çadırların tamamı su geçirdiği için vatandaşlar ıslanan eşyalarını ve elbiselerini kurutmanın derdine düştü (Yeni Asır 20 Nisan 2003)”. ‘5 yıl içinde deprem olasılığı çok yüksek’ başlıklı haberde de san*sasyonel ve panik yaratıcı öğelere vurgu ya*pılmaktadır: “Türkiye Jeofizik Kurumu Derneği Başkanı Prof. Dr. Ahmet Ercan, depremin Urla-Seferihisar fayının kırılması sonucu mey*dana geldiğini, bu nedenle ortaya çıkan enerji*nin Seferihisar ya da Karaburun merkezli yeni bir depreme neden olabileceğini söyledi (Yeni Asır 14 Nisan 2003)”.











Normal
