5 aralık

1934 yılında 'Türk Kadınına Milletvekili Seçme ve Seçilme Hakkının Verildiğine Dair Kanun' kabul edildi.

Böylece Türk kadını seçme ve seçilme hakkına birçok batı ülkesinden daha önce sahip oldu. Atatürk kadının seçme ve seçilme hakkına kavuşmasıyla ilgili olarak şu yorumu yapacaktı:

"Bu karar, Türk kadınına sosyal ve siyasi hayatta bütün milletlerin üstünde yer vermiştir. Çarşaf içinde, peçe altında ve kafes arkasındaki Türk kadınını artık tarihlerde aramak lazım gelecektir... Medeni memleketlerin birçoğunda kadından esirgenen bu hak, bugün Türk kadınının elindedir ve onu selahiyet ve lihakatle kullanacaktır."

İtalya'da kadınlar 1948'de, Japonya'da ise ancak 1950'de seçme hakkını kazandı. Türkiye'nin Medeni Kanun'u aldığı İsviçre'de ise kadınlar seçme ve seçilme hakkını 1971'e kadar alamadı. İsveç ve Danimarka örneklerinde de durum farklı değildi.

Türk kadını, Atatürk hayattayken yapılan son seçimde (1935) ilk kez seçilme hakkını kullandı ve TBMM'ne 18 milletvekiliyle girdi.

Kadına milletvekili seçme ve seçilme hakkının verilmesinden önce de 1926'da Büyük Millet Meclisi onayıyla Medeni Kanun yürürlüğe girdi ve kadını 'şeriat'tan kurtararak, haklarını 'iade etti'.

TBMM tarafından 3 nisan 1930'da kabul edilen bir başka yasa ile kadına belediye seçimlerine katılma hakkı tanındı.

26 ekim 1932'de ise kadına muhtar, köy ihtiyar kurulu üyeliğine seçilme ve seçme hakkı getirildi.

8 ekim 1934'de kabul edilen ve 5 aralık 1934'de yürürlüğe giren son yasayla da kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanındı.

Ancak 2000'li yıllarda nüfusun yarısını oluşturan kadınların Meclis'teki temsil oranı yok denecek kadar az. Kadın milletvekili sayısı, erkek milletvekillerinin sadece yüzde 4.2'si oranında.

Günün diğer önemli olayları

1492: Kristof Kolomb, Haiti'yi keşfetti.
1791: Besteci Wolfgang Amadeus Mozart Viyana'da öldü.
1901: Çok sayıda çizgi filme imza atan Walt Disney, Chicago'da doğdu.
1920: TBMM'de Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Grubu kuruldu, Mustafa Kemal Grup Başkanlığı'na seçildi.
1921: Britanya İmparatorluğu, İrlanda devrimci grubu Sinn Fein ile anlaşmaya vardı ve İrlanda bağımsız bir devlet oldu.
1923: Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu kuruldu.
1926: İzlenimcilik akımının kurucularından Fransız ressam Claude Monet öldü.
1927: Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Washington Büyükelçisi Ahmet Muhtar güven mektubunu sundu.
1927: Cumhuriyet döneminin ilk kağıt paraları tedavüle çıkarıldı.
1933: ABD'de 14 yıldır devam eden içki yasağı kaldırıldı.
1945: Gazeteci ve iktisatçı profesör Suphi Nuri İleri öldü.
1950: Milli Savunma Bakanlığı, Kore'deki askerlerin yüzde 10'unun kaybedildiğini açıkladı.
1978: Sovyetler Birliği, Afganistan ile 20 yıllık dostluk anlaşması imzaladı.
1987: Cibali Tütün Fabrikası yandı.
1997: Irak'ın kuzeyinde bazı kamplara yerleşerek kış mevsimini geçirmeye hazırlanan teröristlere karşı Süpürme Harekatı başlatıldı.

6 aralık


Aziz Nicholaos ya da Noel Baba olarak da bilinen ve Demre'de yaşayan Aya Nikola 343 yılında 65 yaşında öldü.

Tüm dünyada Noel Baba adıyla tanınan, Avrupa'da çoğunlukla Santa Claus olarak bilinen Aya Nikola, Hıristiyanlığın ilk yıllarında Antalya'nın Kale ilçesine bağlı Demre beldesinde yaşamış bir din adamıdır.

Günümüz Noel Baba figürü ise, kızakla dolaşıp çocuklara hediyeler verdiği rivayet edilen çok eski bir kelt tanrısı ile Aya Nikola'nın karışımı üzerine, Coca Cola'nın 1931'de gerçekleştirdiği reklam kampanyasının harmanıdır.

Aya Nikola'nın ölüm günü tüm Hıristiyanlarca 6 aralık olarak kabul edilir. Ancak bu tarihin kesin bir kaynağa dayandığı söylenemez.

Azizden bahseden en eski kaynaklar olan, altıncı yüzyıla ait 'Vita Sionitae' ile 'Vita de Stratelatis' adlı eserler de kesin tarih vermezler. Bu kaynaklarda sadece azizin doğum yerinin, Likya'nın en büyük limanı Patara olduğu geçer.

Noel Baba bugünkü kişiliğiyle, Kuzey Kutbu'ndaki Kahkaha Vadisi'nde yaşar. Küçük bir ülke olarak hayal edilebilecek bu vadide, yardımcıları, cinleri, perileri, eşi ve rengeyikleri ile birlikte yıl boyunca oyuncaklar üretir.

Yalnızca yılda bir kez, Kahkaha Vadisi'nden ayrılıp bir gece içinde dünyadaki tüm çocuklara hediyeler dağıtır. Kahkaha Vadisi'nde onlarca cin ve peri, yardımcılar ve görevli birçok kişi de yaşar. Bunlardan bazıları şunlardır...

Snowflake (Kar Tanesi): Noel Baba'nın yardımcılarından biri. Dünyaya kar yağmasını sağlar. Ayrıca görevleri arasında kendine mektup yazan tüm çocuklara Kuzey Kutbu'ndaki hava ile ilgili rapor verir.

Glitter (Cin): Cinler, Noel Baba'nın oyuncak yapmasına yardım eder ve oyuncakları Noel Baba'nın kızağına yükler. Bir kısmı daima Noel Baba'nın eşine mutfakta ve ev işlerinde yardımcı olur, diğerleri ise rengeyiklerine spor yaptırır.

Rudolph (Kırmızı Burunlu Rengeyiği): Noel Baba'nın en ünlü rengeyiğidir. Gerektiğinde diğer rengeyikleriyle birlikte Noel Baba'nın cinlerine yardım eder. Aynı zamanda Noel Baba'nın mektuplarını okumasına yardım eder, onları düzenler, çocukların istedikleri oyuncaklar hakkında bilgi verir. Diğer geyiklerin formda kalması için onları çalıştırır, bakımlarına dikkat eder.

Bayan Claus: Noel Baba'nın eşi ve en büyük yardımcısıdır. Çocukların kendine yazdığı mektupları cevaplar, onlara Noel Baba'ya nasıl davranmaları gerektiği konusunda bilgiler verir. Noel Baba'ya, yolculuk sırasında yolda yesin diye kurabiye ve pastalar pişirir, Noel Baba'nın kıyafetlerini yıkar, ütüler.

Günün diğer önemli olayları

1492: Kristof Kolomb altın araştırmaları yapmak için Santa Domingo Adası'na vardı.
1862: ABD Başkanı Abraham Lincoln, Minnesota'daki Sioux isyanına katılarak tutuklanan 303 kızılderiliden 39'unun asılmasına karar verdi, idamlar 26 aralıkta infaz edildi.
1877: Thomas Edison ilk ses kaydını yaptı.
1922: Mustafa Kemal, Ankara'da görüştüğü Hakimiyeti Milliye ve Yenigün gazetelerinin muhabirlerine, Halk Fırkası'nı kuracağını açıkladı.
1936: Çok sayıda şiiri bestelenen Şair Leyla Hanım (Saz) öldü.
1938: Fransa ve Almanya dostluk anlaşması imzaladı.
1940: Yunanistan, Arnavutluk'ta Premete kentini işgal etti.
1941: İngiltere, Romanya, Macaristan ve Finlandiya'ya savaş ilan etti.
1971: Hindistan, Pakistan'dan bağımsızlığını ilan eden Bangladeş Demokratik Cumhuriyeti'ni tanıdığını açıkladı.
1972: Yazar, gazeteci Adnan Veli Kanık 56 yaşında öldü.
1994: THY'nin Boeing 737 tipi uçağı Van'da düştü, 56 kişi öldü.

7 aralık


Ressam Abidin Dino, 1993'de, Paris'te 80 yaşındayken hayatını kaybetti.

Abidin Dino, 1913'te İstanbul'da doğdu. Çocukluğu İsviçre ve Fransa'da geçti. Robert Kolej'de eğitim görürken, sanata duyduğu ilgi nedeniyle ortaöğrenimini yarıda bırakarak resim, karikatür ve edebiyatla uğraşmaya başladı.

Dino'nun ilk karikatür ve desenleri 1930'lu yıllarda Yarın gazetesinde, ilk yazıları Artist dergisinde yayımlandı. 1933'te sanatçı arkadaşlarıyla birlikte D Grubu'nu oluşturdu.

D Grubu'nun ilk sergisinde yer alan desenlerini, o sırada Türkiye'de çalışmalar yapan Sovyet sinemacı Yutkeviç'in beğenerek çağrıda bulunması üzerine, Atatürk'ün isteğiyle sinema öğrenimi görmek üzere Rusya'ya gitti.

1934'te gittği Sovyetler Birliği’nde 1937'ye kadar kalan ve 1930'ların sonlarında Londra ve Paris'e giden Abidin Dino, Gertrude Stein, Tristan Tzara ve Pablo Picasso gibi zamanın önde gelen sanatçılarıyla dostluklar kurdu.

1938'de Türkiye'ye döndü. Arkadaşlarıyla, Liman Ressamları adıyla da bilinen toplumsal gerçekçi Yeniler Grubu'nu kurdu. Dino bu dönemde çeşitli dergilerde yayımlanan yazı ve desenleriyle yeni bir gerçeklik kavramı üzerinde duruyordu.

1941'de siyasal görüşleri yüzünden İstanbul'dan uzaklaştırılan Dino, 1946'ya kadar kaldığı Güney Anadolu'da yaptığı resimlerde köy yaşamını işleme olanağı buldu. Bu döneminde bir yandan da heykelle ilgilendi.

1952'de Paris'e yerleşen ve yaşamını orada sürdüren sanatçının 'İşkence', 'Atom Korkusu', 'Savaş ve Barış', 'Çıplaklar', 'Dört Kent', 'Dağ-Deniz' gibi birçok yapıtı çeşitli galeri, müze ve koleksiyonlarda yer aldı.

Aralarında Pertev Naili Boratav'ın 'Türk Masalları', Nazım Hikmet'in 'Kuvayi Milliye' ve Yaşar Kemal'in 'Deniz Küstü' gibi yapıtlarının da bulunduğu kitapları resimledi.

Kırk yılı aşkın zamandır yurdundan uzakta yaşamasına karşın resminde Türkiye'nin geleneksel kültürüne olan ilgisini her zaman canlı tutmayı başarabilen Abidin Dino, 7 aralık 1993'de Paris'te öldü.

Ölümünden sonra, 'Kısa Hayat Öyküsü', 'Kel' ve 'Verese' adlı oyunları; 'Eller', 'Pera Palas', 'Sinan' adlı anlatıları ile 1938-1993 yılları arasında yazdığı yazıları 'Kültür, Sanat ve Politika Üstüne Yazılar' başlığıyla yayımlandı.

Abidin Dino'nun cenazesi 16 aralıkta İstanbul'a getirilerek Aşiyan Mezarlığı'nda toprağa verildi.

Onların gözüyle Dino

John Berger:
"Abidin bu hafta Paris'te Villejuif Hastanesi'nde öldü. Sesini yitirdikten, konuşamayacak hale geldikten üç gün sonra... Ona ait aklıma gelen imgelerin hepsi ister istemez yollar, kervansaraylar, yolculuklarla ilgili. Gezginlerin tetikte olma hali vardı onda... Stüdyosundaki küçük kitaplığının ya da geceleri kaldırdığı portatif şövalesinin önünde durmadan yolculuklara çıkardı. Gezegenlere dönüşen kadın resimleri yapardı... Sonra çiçek resimleri yapardı, onların boyunlarını, aşka giden Boğaziçi geçitlerini... Acaba şimdi yeni bir yolculuğa mı çıktı?.."

Nazım Hikmet:
Sen mutluluğun resmini yapabilir misin Abidin?
işin kolayına kaçmadan ama
gül yanaklı bebesini emziren melek yüzlü anneciğin resmini değil
ne de ak örtüde elmaların
ne de akvaryumda su kabarcıklarının arasında dolaşan kırmızı balığınkini
Sen mutluluğun resmini yapabilir misin Abidin?
1961 yazı ortalarındaki Küba'nın resmini yapabilir misin?
Çok şükür çok şükür bugünü de gördüm
ölsem gam yemem gayrının resmini yapabilir misin üstad?

Günün diğer önemli olayları

1842: New York Filarmoni Orkestrası ilk konserini verdi.
1894: Süveyş Kanalı'nı hayata geçiren Fransız diplomat Ferdinand de Lesseps öldü.
1921: Sadrazam Sait Halim Paşa, Roma'da bir Ermeni tedhişçi tarafından öldürüldü.
1925: İstiklal Mahkemesi, Erzurum'da çalışmalarına başladı.
1932: Muhsin Ertuğrul'un 'Bir Millet Uyanıyor' filmi gösterime girdi.
1941: Japon uçakları Amerikan deniz üssü Pearl Harbor'u bombaladı, 2 bin 400 kişi öldü.
1944: Reşat Ekrem Koçu'nun İstanbul Ansiklopedisi'nin ilk fasikülü çıktı.
1956: 'Çalıkuşu'nun da yazarı olan Reşat Nuri Güntekin Londra'da 67 yaşında öldü.
1958: İstanbul'da sokaklarda holahop çevirmek yasaklandı.
1972: Apollo 17 uzay mekiği, Cape Canaveral Uzay Üssü'nden fırlatıldı.
1974: 'Hayali Küçük Ali' olarak tanınan Karagöz oynatıcısı ve yazar Mehmed Muhiddin Sevilen 88 yaşında öldü.
1979: İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi öğretim üyesi Prof.Dr. Cavit Orhan Tütengil uğradığı saldırıda 58 yaşında öldü.
1988: Nemrut Dağı Ulusal Parkı açıldı.
1988: Ermenistan'daki depremde yaklaşık 100 bin kişi öldü.
1991: Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu'nun (DİSK) Genel Kurulu 11 yıl aradan sonra toplandı.
1992: Fotoğraf sanatçısı ve sinema yönetmeni Şahin Kaygun 41 yaşında öldü.
2002: Türkiye güzeli Azra Akın, Londra'da yapılan yarışmada Dünya Güzeli seçildi.

Ayşe Hanım'a biraz yardım edeyim...

24 Kasım

Olaylar
1859 - Darwin'in "Türlerin Kökeni" çalışması yayımlandı.
1870 - Türkiye'nin ilk mizah gazetesi Diyojen yayımlandı.
1925 - Erzurum'da da şapka inkılabına karşı gösteriler yapıldı. Tutuklananlardan 13'ü idama mahkûm oldu ve Erzurum'da 1 ay sıkı yönetim ilan edildi.
1927 - Ankara'da, Heinrinck Krippel tarafından yapılan Zafer Abidesi açıldı.
1934 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal, Meclisten çıkan kanunla Atatürk soyadını aldı.
1939 - Gestapo, Çekoslovakya'da 120 öğrenciyi öldürdü.
1941 - II. Dünya Savaşı ortamında; pasta ve unlu yiyeceklerin yapımı yasaklandı.
1961 - BM, nükleer silah yasağını ABD'nin protestosuna karşın kabul etti.
1963 - ABD Başkanı John Kennedy'nin katil zanlısı Lee Harvey Oswald, Jack Ruby tarafından öldürüldü.
1976 - Van ve çevresinde; Çaldıran-Muradiye'de etkili olan 7,2 büyüklüğündeki depremde 3 bin 840 kişi öldü.
1977 - Yunanistan, Büyük İskender'in babası Kral II. Philip'in mezarının bulunduğunu açıkladı.
1983 - İsrail, Trablusşam'da tutuklu 6 İsrail askerine karşılık 4800 Filistinliyi serbest bıraktı.
1988 - Sürgünde Bağımsız Filistin Devleti kuruldu.
1989 - Hakkari'nin Yüksekova İlçesi'nin İkiyaka Köyü'nde, çoğu kadın ve çocuk olmak üzere 28 vatandaş, teröristlerce öldürüldü.
1990 - Kadınlar, Aileden Sorumlu Devlet Bakanı Cemil Çiçek’in "Flört fuhuştur", "feminizm sapıklıktır" sözlerini düdük çalarak protesto etti. İstanbul Galatasaray'daki eylemde, polis 5 kadını dövdü, 11 kadın gözaltına alındı.
1994 - Galatasaray Barselona'yı 2-1 yendi; kutlamalarda 3 kişi öldü.
1996 - ANAP Genel Başkanı Mesut Yılmaz'a Budapeşte'de Hilton Oteli lobisinde yumruklu saldırıda bulunuldu.

Doğumlar
1632 - Baruch Spinoza, Hollandalı yahudi filozof (ö. 1677)
1826 - Carlo Collodi, İtalyan gazeteci-yazar (ö. 1890)
1864 - Henri de Toulouse-Lautrec, Fransız empresyonist ressam (ö. 1901)
1872 - Georgiy Vasilyeviç Çiçerin, Sovyet diplomat
1887 - Erich von Manstein, Alman general (ö. 1973)
1887 - Charles Lucky Luciano, Sicilya asıllı ABD'li suç imparatoru (Salvatore Lucania) (ö. 1962)
1926 - Tsung-Dao Lee, Nobel Ödülü sahibi ABD'li fizikçi
1946 - Ted Bundy, ABD' li seri katil (ö. 1989)
1954 - Emir Kusturica, Boşnak yönetmen
1961 - Arundhati Roy, Hint yazar, savaş karşıtı eylemci
1977 - Celaleddin Koçak, Türk futbolcu
1968 - Bülent Korkmaz, Türk futbolcu

Ölümler
1870 - Comte de Lautréamont, Fransız şair
1917 - Auguste Rodin, Fransız Heykeltraş
1979 - Ahmet İhsan Bahçıvangil, Türk, Basın Şeref Kartı sahibi gazeteci
1990 - Bülent Arel, Türk besteci (d. 1919)
1991 - Freddie Mercury, Queen topluluğunun solisti (d. 1946)
1963 - Lee Harvey Oswald, ABD başkanı John F. Kennedy'ye suikast düzenlediği iddia edilerek tutuklanan sanık (d. 1939)
1965 - Abdullah III Al-Salim Al-Sabah, Salim Al-Mübarek Al-Sabah'ın büyük evladı
1985 - Sinan Alaağaç, Türk futbolcu

Tatiller ve Özel Günler
Öğretmenler Günü ve Haftası

canım çok incesin teşekkürler ama en son 7 aralıkta kalmışım

O zaman 7 Aralık'tan devam edelim...

Olaylar
1787 - Delaware, ABD anayasasını onaylayan ilk eyalet oldu.
1836 - Martin Van Buren (1782-1862), Amerika Birleşik Devletleri'nin sekizinci başkanı seçildi.
1917 - I. Dünya Savaşı: ABD, Avusturya-Macaristan'a savaş ilan etti.
1920 - Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası kuruldu.
1923 - İngiltere'de yapılan seçimlerde Muhafazakâr Parti 257, İşçi Partisi 191, Liberal Parti 158 milletvekilliği aldı.
1932 - Muhsin Ertuğrul'un "Bir Millet Uyanıyor" filmi gösterime girdi.
1934 - Türk Kadınlar Birliği, İstanbul'da bir mitingle kadınların milletvekili seçme ve seçilme hakkını kutladı.
1941 - II. Dünya Savaşı: Kanada; Finlandiya, Macaristan, Romanya, ve Japonya'ya savaş ilan etti.
1941 - Pearl Harbor Saldırısı: Japon uçakları Amerikan deniz üssü Pearl Harbor'u bombaladı. 5 savaş gemisi, 14 gemi, 200 uçak yok edildi, 2400 kişi öldü.
1944 - Reşat Ekrem Koçu’nun İstanbul Ansiklopedisi'nin ilk fasikülü çıktı.
1958 - İstanbul sokaklarında "hula-hoop" çevirmek yasaklandı.
1961 - MGK Başbakan İsmet İnönü'nün başkanlığında ilk toplantısını yaptı.
1972 - Apollo 17, ay görevine doğru yola çıktı.
1975 - Endonezya, Doğu Timor'u işgal etti.
1979 - İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil öldürüldü. Olay yerine "Anti Terör Birliği" imzalı bir bildiri bırakıldı.
1983 - İber havayollarına ait bir Boeing-727 ile bir DC-9 yoğun siste Madrid havaalanının pistinde çarpıştı: 93 kişi öldü.
1987 - Paso Robles-Kaliforniya'da bir yolcu uçağı düştü: 43 kişi öldü.
1988 - Ermenistan'da 6,9 şiddetinde bir deprem meydana geldi: 25.000’in üzerinde ölü, 15.000'den fazla yaralı, 400.000 kişi evsiz kaldı.
1996 - TBMM'de harçları protesto etmek için pankart açan öğrencilerin yargılanması sona erdi; gençler toplam 96 yıla mahkûm oldular.
1999 - Düzce,Türkiye'nin 81. ili oldu.
2002 - Bangladeş'te dört tiyatroya yapılan bombalı saldırılarda 18 kişi öldü, 200 kişi yaralandı.
2002 - Londra'da 51'incisi yapılan Dünya Güzellik Yarışması'nda Türkiye Güzeli Azra Akın Dünya Güzeli seçildi.
2004 - Hamid Karzai Afganistan devlet başkanlığı görevine başladı.

Doğumlar
1598 - Gian Lorenzo Bernini, 17. yüzyıl Romasında ünlü, Barok tarzında çalışan bir heykeltraş (ö. 1680)
1823 - Leopold Kronecker, Alman matematikçi ve mantıkbilimci (ö. 1891)
1838 - Mathias Villiers de l'Isle-Adam, Fransız yazar.
1909 - Nikola Vaptsarov, Bulgar şair
1928 - Amerikalı dil bilimci, siyaset bilimci ve yazar Noam Chomsky
1933 - Gazeteci Oktay Ekşi
1948 - Müzisyen Tom Waits
1973 - Basketbol oyuncusu İbrahim Kutluay
1980 - John George Terry, İngiliz futbolcu
1987 - Aaron Carter, ABD'li şarkıcı ve oyuncu

Ölümler
M.Ö. 43 - Cicero, Romalı politikacı ve yazar (d. M.Ö. 106)
1803 - Küçük Hüseyin Paşa, Osmanlı devlet adamı ve Kaptan-ı Derya (d. 1757
1894 - Süveyş Kanalı’nı hayata geçiren Fransız diplomat Ferdinand de Lesseps
1956 - Yazar Reşat Nuri Güntekin
1967 - Prof.Dr. Cavit Erginsoy
1974 - Karagöz oynatıcısı, yazar Hayali Küçük Ali adıyla bilinen Mehmed Muhiddin Sevilen
1985 - Robert Graves, İngiliz akademist, şair, ve romancı
1992 - Fotoğraf sanatçısı Şahin Kaygun
1993 - Ressam Abidin Dino
1979 - Bilim adamı, yazarProf. Dr. Cahit Orhan Tütengil öldürüldü.

Tatiller ve Özel Günler
Uluslararası Sivil Havacılık Günü