4 Eylül

Prof. Dr. Erdal İnönü, 1970'de Orta Doğu Teknik Üniversitesi rektörü oldu.

1063: Büyük Selçuklu Devleti'nin kurucusu Tuğrul Bey öldü.
1682: İngiliz astronom Edmund Halley, daha sonra kendi adı verilen kuyruklu yıldızı gördü.
1886: Apaçi yerlilerinin şefi Geronimo, ABD birliklerine teslim oldu. Son büyük Amerikalı-Yerli savaşı sona erdi.
1919: Sivas Kongresi, Mustafa Kemal Paşa'nın konuşmasıyla açıldı.
1932: Dünya Barış Konferansı, Viyana'da toplandı.
1935: İstanbul telefon şirketi, hükümet adına işletilmeye başlandı.
1936: İngiltere Kralı VIII. Edward, İstanbul'da Atatürk'ü ziyaret etti.
1970: Şili'de, sosyalist lider Salvador Allende başkan seçildi.
1975: Bülent Ecevit'in seçim otobüsü Elazığ'da taşlandı: 50 kişi yaralandı, 57 kişi gözaltına alındı.
1990: Gazeteci yazar Turan Dursun, İstanbul'da uğradığı silahlı saldırıda öldü.
1991:Ressam Fahrelnissa Zeid, 1991 yılında yaşamını yitirdi
1994: Grafiker Erim Gözen, 55 yaşında öldü.
1994: Ressam Gül Derman, 52 yaşında öldü.
1996: Abdi İpekçi cinayetinin sanıklarından Oral Çelik, İsviçre tarafından Türkiye'ye iade edildi. Çelik, 16 eylülde 17 yıl aradan sonra çıkarıldığı mahkemece tutuklandı.

5 Eylül

- 5 Eylül 1920 2. Yozgat Ayaklanması başladı.
- 5 Eylül 1922 Bilecik düşman işgalinden kurtarıldı.
- 5 Eylül 1922 Mustafa Kemal Paşa'nın H. Rauf Orbay'a mütareke şartlarını bildirmesi.
- 5 Eylül 1938 Atatürk vasiyetnamesini yazdırdı. Vasiyet, 28 Kasım 1938 tarihinde açıldı.
- 5 Eylül 1938 Atatürk'ün hastalık durumu hakkında, günlük resmi tebliğlerin yayımına başlandı.
- 5 Eylül 1946 Quin grubunun efsane solisti Freddie Mercury, Zanzibar adasında Farrokh Bulsara adıyla dünyaya geldi.
- 5 Eylül 1963 Mamak Askeri Mahkemesi'nde yargılanan 20-21 Mayıs ihtilal girişimi sanıklarından aralarında Talat Aydemir'in de bulunduğu 7 kişi ölüm cezasına, 29'u ise müebbet hapis cezasına çarptırıldı. 166 Harp Okulu öğrencisi de çeşitli hapis cezalarına çarptırıldı.
- 5 Eylül 1972 Arap gerillalar Münih Olimpiyatları'nda 7 İsrailli sporcuyu öldürdü.
- 5 Eylül 1973 Devlet Film Arşivi'nde yangın çıktı; Atatürk'ün tek kopyalı filmleri yandı.
- 5 Eylül 1973 TRT, Avrupa Konseyi Hukuk Komisyonu çalışmalarına ilk kez katıldı.
- 5 Eylül 1975 Diyarbakır'ın Lice ilçesinde deprem oldu ve 3 bin kişi öldü.
- 5 Eylül 1990 TBMM gizli oturumda, 'Ülke dışına asker gönderme ve yabancı askerlerin Türkiye'de bulundurulması' konusunda yetki hükümete verildi.
- 5 Eylül 1992 Bingöl-Genç Karayolu'nu kesen bir grup PKK'lının, çeşitli araçlardan indirdikleri 7 kişiyi kurşuna dizdikleri bildirildi.
- 5 Eylül 1995 Türkiye'nin rekabet gücünün düştüğü açıklandı. Dünya Ekonomik Forumu tarafından hazırlanan rapora göre, dünya rekabet gücü sıralamasında Türkiye geçen yıla göre 3 basamak gerileyerek 37. sıradan 40. sıraya indi. Rekabet gücü en yüksek ülke Amerika olurken, Singapur ikinci sırada yer aldı.
- 5 Eylül 1996 Lütfi Kırdar Uluslararası Konferans Salonu (Uluslararası adıyla İstanbul Convention And Exhibiton Center-İCEC) resmen açıldı. Merkezde, 2 bin kişilik oditoryumun yanı sıra 500 ila 700 kişi arasında değişen kapasitesi olan 21 salon ve 12 ile 22 kişilik kapasiteler arasında özel toplantı odaları bulunduğu bildirildi.
- 5 Eylül 1997 Microsoft'un yeni işletim sistemi Windows 98, İstanbul'dan tüm dünyaya ilk kez tanıtıldı. Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Merkezi'nde düzenlenen görkemli tanıtım toplantısını bin 600 kişi izledi.
- 5 Eylül 1997 Rahibe Teressa öldü.
- 5 Eylül 1999 Finlandiya'da yapılan AB Dışişleri Bakanları toplantısında, deprem nedeni ile tekrar gündeme gelen Türkiye ile mali işbirliği konusu ve AB'nin genişlemesi bağlamında Türkiye'nin adaylığı ele alındı.
- 5 Eylül 2000 Uzun süre kendi kaderine terk edilen Kız Kulesi, 3 yıllık restorasyon sonunda yeniden açıldı.
- 5 Eylül 2001 Avrupa Birliği Parlamentosu, Kıbrıs konusunda Jacque Paas tarafından hazırlanan raporu kabul etti. Raporda Kıbrıs'ta bir çözümün bulunamayışının sorumlusu olarak Türkiye gösterilirken, 2004 yılında bir çözüm olmasa dahi Kıbrıs'ın üyeliğinin gerçekleşeceği belirtildi.
- 5 Eylül 2002 Devlet eski Bakanı Fikret Ünlü CHP'ye katıldı.
- 5 Eylül 2002 HADEP, EMEP ve SDP, 3 Kasım milletvekili genel seçimine DEHAP çatısı altında girme kararı aldı.
- 5 Eylül 2002 Başbakan Ecevit, Türkiye'nin AB'ye üyelik sürecinde TBMM'de kabul edilen uyum yasalarının uygulanmasına ilişkin tüzük ve yönetmeliklerin 1 Ekim 2002 tarihine kadar tamamlanması amacıyla bir genelge yayımladı.
- 5 Eylül 2002 Diyarbakır 1 No'lu DGM, kapatılan RP'nin Genel Başkanı Necmettin Erbakan'ın TCK'nın 312. maddesinin 2. fıkrasından aldığı mahkumiyet kararının adli sicil kaydından silinmesine karar verdi.

6 Eylül

Yazar Azra Erhat, 1982 yılında 67 yaşında öldü.

1422: İkinci Murat, İstanbul kuşatmasını sona erdirdi.
1566: Kanuni Sultan Süleyman, Zigetvar yakınlarında yaşamını yitirdi.
1938: Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu kuruldu.
1955: Atatürk'ün Selanik'te doğduğu evin bombalandığı yolundaki haber gerekçe gösterilerek başlatılan ve iki gün süren İstanbul ve İzmir'deki gösteriler, Rumlarayönelik bir tahrip ve yağma hareketine dönüştü. İstanbul ve İzmir'de sıkıyönetim ilan edildi.
1960: Türk Milli Güreş Takımı, Roma Olimpiyatları'nda serbest güreşte 4 altın, 2 gümüş madalya aldı.
1962: Iğdır'daki depremde 5 bin ev yıkıldı, 25 bin kişi evsiz kaldı.
1966: 'Yıldız Savaşları' dizisi, NBC'de gösterilmeye başladı.
1975: Diyarbakır Lice'de deprem oldu, 2 bin 385 kişi öldü.
1977: Yumurtalık'tan dış ülkelere ilk petrol sevkıyatı başladı.
1980: Sovyetler Birliği, Güney Kore Havayolları'na ait Boeing 747 uçağını düşürdü, 249 kişi öldü.
1980: Spor spikeri ve yazarı Eşref Şefik öldü.
1986: İstanbul'daki Neva Şalom Sinagogu'na düzenlenen terörist saldırıda 21 Musevi öldü, 4 kişi yaralandı.
1987: Cumhuriyet tarihinin üçüncü referandumunda, 1982 Anayasası ile eski siyasetçilere konulan yasak oya sunuldu. YSK, sonuçları yüzde 50.16 ''evet'', yüzde 49.84 ''hayır'' olarak, yasağın kaldırılması yönünde açıkladı.
1991: Ressam Fahrünnisa Zeyd Amman'da öldü.
1992: Sinema sanatçısı Cevat Kurtuluş vefat etti.
1998: Japon sinemasının büyük ustası Akira Kurosawa, 88 yaşında Tokyo'da öldü.
2004: İskenderun Körfezi'nde 4 yılı aşkın süredir bekletilen 'MV Ulla' adlı gemi, taşıdığı 2 bin 200 ton 'toksik atık' yüküyle battı.
2005: Mersin'in Erdemli ilçesine bağlı Ayaş beldesinde (Elausa Sebaste) kazı çalışması yapan Roma La Sapienza Üniversitesi ekibi, milattan sonra I yüzyılda Romalılarca yaptırıldığı sanılan, bölgenin en büyük tapınağını buldu.

7 Eylül

Türk sinemasının yakışıklı jönlerinden Efkan Efekan, 2005'te akciğer kanseri tedavisi gördüğü hastanede 70 yaşında öldü.

1533: İngiltere Kraliçesi I Elizabeth, Greenwich'te doğdu.
1822: Portekiz sömürgesi Brezilya bağımsızlığına kavuştu.
1909: Amerikalı yönetmen Elia Kazan İstanbul'da doğdu.
1923: İkdam, Akşam, İleri, Tercümanı Hakikat, Tevhidi Efkar, Tanin, Vatan ve Vakit gazeteleri, dizgici grevi nedeniyle çıkamayınca, ortaklaşa 'Müşterek' gazetesini yayımlamaya başladılar. Müşterek gazete iki hafta çıktı.
1936: İstanbul ve Ankara radyo şirketleri, satın alınarak devletleştirildi.
1936: Harb Okulu, İstanbul'dan Ankara'ya taşındı.
1938: Hatay Devleti Anayasası kabul edildi.
1946: Türkiye'de ilk büyük devalüasyon yapıldı. 1.83 TL olan ABD Doları'nın fiyatı, yüzde 54 artırılarak 2.83 TL'ye çıkarıldı.
1956: BM, Köleliğin, Köle Ticaretinin ve Köleliğe Benzer Kurum ve Uygulamaların Kaldırılması Ek Sözleşmesi kabul edildi.
1974: Şair Celal Sılay, 60 yaşında öldü.
1977: İstanbul'da tüp gaz kuyrukları oluştu.
1982: Esenboğa katliamı sanığı Levon Ekmekçiyan ilk celsede ölüm cezasına çarptırıldı.
1986: Şili'de Pinochet suikasta uğradı, beş koruması öldü.
1988: Mimar Sedad Hakkı Eldem, 80 yaşında öldü

8 Eylül

Kanuni Sultan Süleyman Budapeşte'yi 1529 yılında fethetti.

1609: Mimar Sedefkar Mehmed Ağa, I. Ahmed'in isteği üzerine, Sultanahmed Külliyesi'nin inşasına başladı. Külliye, 8 yıl sonra tamamlandı ve kullanıma sunuldu.
1862: Osmanlı Devleti ile Büyük Avrupa devletleri arasında İstanbul Protokolü imzalandı.
1931: Bulgaristan'da yayımlanan 'Yüzellilikler'in gazetesi 'Açık Söz' kapatıldı.
1946: Bulgaristan'da referandum sonucu monarşi sona erdi.
1951: 48 BM üyesi ve Japonya arasında resmi barış anlaşması imzalandı.
1952:Ernest Hemingway'in 'İhtiyar Adam ve Deniz' adlı romanı 1952 yılında basıldı.
1954: SEATO (Güney Asya Paktı) kuruldu.
1968: Balkan Atletizm Yarışmaları'nda maraton dalında İsmail Akçay birinci, Hüseyin Aktaş ikinci oldu.
1977: İkinci Milliyetçi Cephe hükümeti 'Ekonomik İstikrar Önlemleri Paketi'ni açıkladı.
1978: Tiyatro yönetmeni ve sahne tasarımcısı Tarık Levendoğlu İstanbul'da öldü.
1982: Ressam Arif Kaptan, İstanbul'da öldü.
2004: Kastamonu'nun Küre ilçesinde Etibank'a ait bakır madeninde, tünel çalışmaları sırasında kaynak yapılırken gaz sıkışması sonucu çıkan yangında 19 işçi öldü, 19 işçi yaralandı.

9 Eylül

Boğaziçi Üniversitesi kurulmasına ilişkin kanun 1971'de kabul edildi.

1886: Bern uluslararası kopya hakları (Copyrights) konvansiyonu toplandı.
1922: 30 Ağustos Zaferi'nin kazanılmasının ardındanYunan ordularını önüne katan Türk orduları İzmir'e girdi.
1923: Halk Fırkası Tüzüğü onaylandı. Böylece CHP'nin kuruluşu gerçekleştirildi.
1933: İzmir Enternasyonal Fuarı'nın çekirdeğini oluşturan '9 Eylül Panayırı'nın ilki, Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak tarafından açıldı.
1974: Keban Baraj ve Hidroelektrik Santrali açıldı.
1974: '11'inci Antalya Film Şenliği'nde, Altın Portakal Ödülü'nü Lütfü Ömer Akat'ın 'Düğün' filmi aldı.
1976: Çin Halk Cumhuriyeti Lideri Mao Zedung öldü.
1982: Türkiye'nin Burgaz Konsolosluğu İdari Ataşesi Bora Süelkan, Ermeni teröristlerce öldürüldü.
1984: Sinema yönetmeni ve oyuncusu Yılmaz Güney, 47 yaşındayken Paris'te yaşamını yitirdi
1985: Tiyatro ve sinema oyuncusu Erkan Yücel, trafik kazasında öldü.
1991: Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu yeniden faaliyete geçti.
1993: ATV yayın hayatına başladı.
1993: İsrail ve Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) birbirlerini tanımayı kabul etti.
1993: Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) kuruldu.
1995: Türkiye Güzeli Yeşim Palandüz, Dünya Güzeli seçildi. Palandüz'den önce, Keriman Halis 1932'de Dünya Güzeli seçilmişti.
2004: Akçakoca açıklarında doğal gaz bulundu.

10 Eylül

İstanbul Kapalıçarşı'da 1943'te çıkan yangında 200'den fazla dükkan yandı.

1623: Sultan Mustafa'nın halledilmesiyle IV Murat tahta çıktı.
1920: Türkiye Komünist Partisi (TKP) Bakü'de kuruldu.
1921: Sakarya Savaşı'nda Türk karşı taarruzu başlatıldı ve Duatepe alındı.
1970: ABD'nin Türkiye'de haşhaş ekimini yasaklama önerisi Meclis'te reddedildi.
1974: İstanbul'da Haliç Köprüsü hizmete girdi.
1976: İstanbul'a gelmekte olan İngiliz Havayolları'na ait yolcu uçağı ile Yugoslav yolcu uçağı Zagreb yakınlarında çarpıştı, 25'i Türk 176 kişi öldü.
1979: Şair Ceyhun Can, 39 yaşında öldü.
1981:Picasso'nun Guernica tablosu 40 yıl sonra 1981'de ABD'den İspanya'ya döndü
1990: Ebru sanatçısı Mustafa Esat Düzgünman, 70 yaşında öldü.
1998:Yardımlarıyla tanınan Semiha Şakir, 93 yaşında İstanbul'da öldü.

11 Eylül

Gazeteci ve sanatçı Ergun Köknar 2000'de İstanbul'da öldü.

1526: Macaristan'da Budin fethedildi.
1853: Elektrikli telgraf ilk kez kullanıldı.
1855: Osmanlı orduları, müttefikleriyle beraber Sivastopol'a girdi.
1919:CHP'nin temelini oluşturan Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti, Sivas Kongresi'nin son günü kuruldu.
1923: Mustafa Kemal, Halk Fırkası Başkanlığı'na seçildi.
1926: Ankara otomatik telefon işletmesine açıldı.
1944: Türkiye, Mihver devletlerinden gelebilecek sığınmacılara karşı sınırlarını kapattı.
1948: Pakistan Devlet Başkanı Muhammed Ali Cinnah öldü.
1954: Ankara'da 'Kıbrıs Türktür Komitesi' kuruldu.
1957: Ankara'da sağanak yağış sele yol açtı, 133 kişi öldü.
1970: Sovyetler Birliği liderlerinden Nikita Kruşçev öldü.
1973: Şili'nin sosyalist Başkanı Salvador Allende, Augusto Pinochet önderliğindeki ordu tarafından devrildi. Yönetimi terk etmeyeceğini bildiren Allende, ordu güçlerince öldürüldü.
1980: Şili'de yapılan referandumda, General Augusto Pinochet'nin görev süresi sekiz yıl uzatıldı.
1996: Türkiye İnternet omurgası Turnet açıldı.
2001:New York'un 'İkiz Kule'lerine yolcu uçaklarıyla terörist saldırı düzenlendi.

12 Eylül

Dünyanın ilk denizaltısı Londra'da 1624'te test edildi.


1937: Dersim isyanının elebaşı Seyit Rıza teslim oldu. Yargılama sonucu 15 kasımda idam edildi.
1959: Sovyetler Birliği, Luna II roketini aya fırlattı.
1963: Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında Ortaklık Antlaşması imzalandı.
1980:Kenan Evren komutasındaki Türk ordusu yönetime el koydu
1996: Türkiye, 2 bin 500 Iraklı Kürt'ün ülkeye girmesine izin verdi.
2001: Gazeteci Abbas Parmaksızoğlu, İstanbul'da öldü. Parmaksızoğlu, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nin ilk üyelerindendi.

13 Eylül

Futbolun 'Taçsız Kralı' Metin Oktay, 1991'de trafik kazasında öldü.

490: Yunanlılar, Marathon savaşında Darius komutasındaki Persleri yendi.
1871: Gazeteci-yazar-şair Şinasi, 45 yaşında öldü.
1919: Sivas'ta İradei Milliye Gazetesi yayımlanmaya başladı.
1920: Mustafa Kemal'in 'Halkçılık Programı' TBMM'ye sunuldu.
1921: Sakarya Meydan Savaşı kazanıldı.
1925: Şark İstiklal Mahkemesi'nde yargılanan gazeteciler, Mustafa Kemal Paşa'nın mektubu üzerine beraat etti.
1964:İlk Grammy ödülünü, 1964 yılında en iyi grup dalında alan Beatles, 'Yesterday'i yayınladı.
1968: Arnavutluk, Varşova Paktı'ndan ayrıldı.
1967: Besteci Şerif Muhittin Targan, 75 yaşında İstanbul'da öldü.
1970: Yazar-Araştırmacı Refik Ahmet Sevengil, 67 yaşında öldü.
1980: Milli Güvenlik Konseyi Başkanı Kenan Evren, Devlet Başkanlığı'nı üstlendi.
1987: Demokratik Sol Parti Genel Başkanı Rahşan Ecevit görevinden ayrıldı. Yerine oy birliğiyle Bülent Ecevit seçildi.
1997: Polonya'da yapılan Dünya Grekoromen Güreş Şampiyonası'nda Şeref Eroğlu ile Ercan Yıldız altın madalya kazandı.
1998: Halkçı Parti'nin kurucu Genel Başkanı Necdet Calp, Ankara'da öldü.
2000: Milli Gençlik Vakfı şubeleri yurt genelinde kapatılmaya başlandı