Kanatlılar
Kus (Genel): nsanlar çok yaygın bir inanısla, çesitli kuslara tapıp onları totem olarak
kabul etmislerdir. Totemlerine tapınılan kusların tüyleri de kutsal kabul edilir ve giysilere
takılır. Hititlerde tanrıların istek ve arzularının, kusların davranısları, nasıl uçup nasıl kondukları
ve gagalarını nasıl tuttuklarına bakılarak anlasılabilecegine inanılır. Eski Romalılarda da
kusların yem yemelerinden çıkartılan anlama “signa ex tripudiis” ve uçuslarından çıkartılan
anlama ise “signa ex avibus” adları verilir. Kus falı olarak adlandırılan bu inanıslar Hititlerde ve
Eski Roma’da çok önemsenmistir. Roma mparatorlugunda kusların davranıslarına bakılıp,
bunlar incelenmeden hiçbir devlet isine karar verilip baslanmaz. Kusa bakma (Oionoskopia) ya
da kus falı, Antikçag Yunanlılarca da paylasılan bir inanıstır. Buna göre, Zeus’un kusu olduguna
inanılan kartal, Apollon’un kusu oldugu düsünülen atmaca ve Athena’nın kusu olan baykusun
uçusları dikkatle incelenir ve bunlardan anlamlar çıkartılarak kehanetlerde bulunulmaya çalısılır.
Gözlemci kisi yüzünü kuzeye döndügünde, dogu yönünden uçan kus (Deksios ornis) ugurlu,
batı yönünden uçan kus (Ep’aristera petomenos) ise ugursuz sayılır. skandinav mitolojisinde de
kus diline daha dogrusu kusların ötüsürken konustuklarına inanılır (11). Pasifik Okyanusu’nda
Papua ve Yeni Gine yerlilerinin yaptıkları bazı heykellerin yüzleri bir kusu andırır. Bazılarının
bası üzerinde ise bir kus vardır. Bu durum, ölen birinin ruhunun öte dünyaya gidisine bir kusun
eslik ettigi ya da ruhun kusa göçtügü seklindeki bir inançla açıklanır (19). Nuh Tufanı’na benzer
bir inanısa Sümer mitolojisinde de rastlanılır ve yine burada bir kus basrolü oynar (14).

kaynakpdf

Karga: Genel olarak Yunan mitolojisinde ugursuz olarak kabul edilir. Nedeni de; tanrı
Apollon’a kötü bir haber getirmesidir. Apollon da bu habere çok kızmıs ve kargayı lanetlemistir.
O zamana degin beyaz renk olan karga, lanetlendikten sonra sonsuza degin siyah bir kus haline
gelmistir. Tibet’de kargaların tanrılardan insanlara mesajlar tasıyan elçiler olduklarına inanılır.
iskandinav mitolojisinde kargalara tanrısal nitelikler yüklenir. iskandinav tanrı Votan yanında
daima iki karga gezdirir ve onlardan hiç ayrılmaz Ayrıca Keltlerin bazı kollarında kargaya
tapılır (11, 22). Alaska’daki Eskimoların inancına göre ise ilk canlı yaratık kargadır. Karanlıkta
duran bu karga, bir gün kendi bilincine varır ve ardından agaçlar dikip insanı yaratır (19).
Güvercin: Günahsız insanların ruhu olduguna inanılır (11). Beyaz renginden dolayı
askın ve barısın sembolüdür. Antik Mısır’da güvercinlerin dört bir yana dogru salınmasının
ülkeye ve tanrılara iyi haberler getirecegine inanılmıstır. Halk güvercinlere saygı duymus ve
sevmistir. Güvercin tanrıça Venüs’e adanmıs olup, Venüs’ün Kythere’de bir tapınagı
bulunmasından ötürü “Kythere Kusu” adı verilir (22).

Kartal: Mısır ve ran geleneklerinde günes tanrısı bir kartal olarak betimlenir. Kartallar
sans sembolü olarak görülürler ve Zeus’a kurban edilirler. Kartal bazı durumlarda Zeus’un
simgesidir; onun gücünü, zekasını ve kutsallıgını simgeler. Romalılar kartallara “fırtına
tasıyıcıları” adını vermistir. Roma imparatorlugunda hükümdarlar kartalı, güç ve otoritelerinin
bir sembolü olarak görmüslerdir. Bir imparator öldügünde, rahip, onun ruhunun ölüm
sonrasında yeniden dogdugunu sembolize etmek için bir kartalı salıverir. Navaho kızılderilileri,
bu hayvanı en güçlü ve bilge yaratık olarak görür ve en yüksek ideallerinin bir sembolü ve
köylerinin koruyucusu olarak kabul ederlerdi. iskandinav mitolojisinde tanrılar tanrısı Votan, bir
yerden çıkmak için hemen kartala dönüsür. Yine aynı mitolojiden kuzey gögünün egemeni dev
Hrasvelg bir kartal olarak tasarlanır ve fırtınalar onun uçarken kanatlarını çırpmasından
meydana gelir. Eski Türklerin dini olan Samanizm’de de kartal kutsallastırılır ve ayrıca Yakut
Türklerince kartala tapılır. ilk samanın bir kartal olduguna inanılır. Aynu’larda kartal yaratıcı
tanrı olarak kabul edilmistir. lkel toplulukların çogunda kartal günesin yaratıcısı ya da günesin
kendisidir ve onların ölenlerin ruhlarını öbür dünyaya götürdüklerine inanılır. Kartalın
gelecekten haber verdigi de düsünülmüstür. Genel olarak kartal, gögün ve kozmolojik güçlerin
simgesi sayılmıs, yönetici üstün güçlerle insanlar arasında arabuluculuk yaptıgı varsayılmıstır.
Bu nedenlerden ötürü gelismis kültürlerde de genellikle kartalı öldürmek günah sayılmıstır (11,
19, 22).

Atmaca: Günesi simgeleyen tanrı Horus, gökyüzünde burçlar üzerinde görülür ve bir
atmaca seklindedir. Bu kus göklerde uçar ve tanrı Horus’u temsil eder (20).

Tavus Kusu: Tanrıça, Hera tavus kusunu hiç yanından ayırmaz. Gözlerini oydugu bir
canavarın renkli gözbebeklerini bu kusun kuyruguna serpistirir. Latin mitolojisinde tavus kusu
savas tanrısı Juno’ya adanır (22).

Sahin: Mısır tapınaklarında, Ra bazen sahin baslı olarak tasvir edilmistir. Yunan ve
Roma’da kusun hızı, kutsama bilgisinin bir tasıyıcısı olarak Apollo ve Merkür ile
iliskilendirilmistir. Benzer olarak Hindistan’da, sahinin cennetten kutsal ve iyilestirici özelligi
olan, ölümsüzlügü saglayan “soma”yı getirdigine inanılmaktadır (22).

Baykus: Bilgelik tanrıçası Atena, resimlerde ona eslik eden bir baykusla tasvir edilir.
Bundan dolayı baykusun zekayla güçlü bir iliskisi olduguna inanılır ve tanrıların bir elçisi olarak
kabul edilir. Yunan mitolojisinde Demeter’e kurban edilir, kutsal bir varlıktır (22). Yunan-Roma
döneminde baykus, Minerva’nın kusu olarak tanınır (9).

Leylek: Mısırlılar, leyleklerin çoçuklara iliskin sorumlulukların bir sembolü olduguna ve
yaslılıkla ilgili olduguna inanırlar. Yine leylegi adalet getirici olarak kabul ederler. Yunan
gizemcileri onu sadakat dolu ana tanrıça olarak görürler (22).

Kugu: Kugu aynı zamanda müzik tanrısı olan Apolla’ya atfedilir. Kuguların öldükleri
zaman ona özel bir sarkı söylediklerine inanılır. Antik skandinav efsanesinde, Odin’in on üç
kızının kugu sekline girebildigi anlatılır. Kusun beyaz rengiyle birlikte oldugunda bu, ay ve ay
büyüleriyle güçlü bir iliski olusturur (22).

Kaz: Evrenin olusumunda tanrı Ra’nın ilk biçimidir. Evren ilkin Nil nehrinin
çamurlarından olusmus bir durumdadır. Bir süre sonra bu çamurlu su azalıp kurumaya baslar ve
sonuçta ortaya bir ada çıkar. Adanın üstündeyse bir yumurta vardır. Bir süre sonra bu yumurta
çatlar ve içinden bir kaz çıkar. Hemen uçmaya baslayan bu kaz tanrı Ra’dır. Onun uçması
karanlıgı yok ederek adada canlı yasamı baslatır. Tanrı Ra sırasıyla bitkileri, hayvanları ve
insanları yaratır. Yine Eski Mısır’da Firavun Keops’un 110 yasındaki mitolojik büyücüsü Dedi,
birçok kehanetlerde bulundugu gibi bir kazı önce ikiye ayırır sonra yapıstırarak
canlandırabilirmis. Eski Romalılar da Capitolium’u kazların kurtardıgına inanırlar (11). Hitit
kaya kabartmalarında kaz-ördek türünden evcil hayvanların evlerde yetistirildikleri görülür.
Bunların etleri, Mısır ve Hititlerde özellikle din adamlarınca tüketilir (9). Aynı sekilde Eski
Türklerce de kaz ve ördek eti, daha çok at eti tüketemeyen halk tarafından besin kaynagı olarak
kullanılmıstır (18).