Üye ol ! Eğer şifreni unuttuysan tıkla!
Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 18:31 . | Nüve Foruma Hoşgeldiniz! Forumumuzdan yararlanmak için lütfen Üye Olun ! | Veterinerlik Fakültesi Anatomi, Histoloji, Embriyoloji, Fizyoloji, Biyokimya, Mikrobiyoloji, Parazitoloji, Patoloji, Farmakoloji ve Toksikoloji, İç Hastalıklar, Cerrahi, Doğum ve Jinekoloji, Veteriner Hekimliği, Hastalıklar ve Klinikler Bilimler , Zootekni ve Hayvan Besleme, Döllenme ve Suni Tohumlama, Besin Hijyeni ve Teknolojisi dersleri, Zootekni, Hayvan Besleme ve Besleme Hastalıkları dersleri okutulur |
 |
| | LinkBack | Seçenekler | Stil |
|
#1
15.07.08, 06:59
|
 Gıda işletmelerinde Rodent Problemi mücadelesi yöntemleri Bölüm Yöneticisi Üyelik tarihi: Dec 2006
İletiler: 764 
15.07.08, 06:59
Otel işletmelerinde insan kaynakları planlamasının yeri ve önemi | Maden ve taş ocakları işletmelerinde işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerine ilişkin | Köpekbalığı fok mücadelesi | En Büyük Akış Problemi | 100 Yıllık Problemi Çözdü... | Gıda işletmelerinde Rodent Problemi mücadelesi yöntemleri - Rodent Problem and Control Methods in Food Establishments Özet : Rodentler,sıçan ve farelerin de dahil olduğu zarar verici kemirgen hayvanlardır ve önemli bir enfeksiyon kaynağı olarak dikkati çeker. Hızla çoğalırlar. Tarla veya depolarda bulunan gıdaları tahrip ederler ve patojen mikroorganizma ve parazitleri taşıyarak bulaştırırlar. Gıda hijyenini temin ve ekonomik kayıplarını önlemek için rodentler kontrol altında tutulmalıdır. Bu makalede gıda işletmeleri açısından önemli bazı rodentlerin özellikleri ve rodent kontrol yöntemlerinden bahsedilmiştir. Summary : Rodents are destructive animals including rat and mice, and are important sources of infection. They breed rapidly, destroy the food in fields and stores, and carry and transmit pathogenic microorganisms and parasites. To provide food hygiene and to prevent economical loses, rodents must be controlled. In this article, properties of some important rodents and rodent control methods for food establishments will be reviewed. » Nüve Forum » akademik » Veterinerlik Fakültesi »
__________________ Hayvanları Sevmeyen İnsanları Hiç Sevmez (\__/) (='.'=) (")_(")      |
| Sponsorlar |
| |
|
#2
15.07.08, 07:02
| ||||
| ||||
| Gıda işletmelerinde Rodent Problemi mücadelesi yöntemleri 1. Giriş Sağlıklı bir beslenme ancak hijyenik ortamlarda üretilen gıdalarla mümkün olabilmektedir. Gıda maddelerinin üretiminde hammaddeden başlayarak tüketiciye ulaşana kadar bir dizi tedbirin alınması hijyenik bir gıda üretimi için büyük önem taşımaktadır. Bu tedbirlerden biri de gıdalara ve tüketiciye çeşitli yönlerden zarar veren Rodentlere(kemiricilere) karşı etkin bir mücadeledir (8, 9, 14). Aksi taktirde hem insan, hem de gıda sağlığı riske girmektedir. Bunun yanısıra rodentler ekonomik açıdan büyük zararlar oluşturmaktadır. Nitekim FAO kayıtları en yaygın rodentler olan fare ve sıçanların depolanmış ürünlerde yaklaşık % 5, tarlada mevcut üründe ise yaklaşık % 10 oranında bir ürün kaybına neden olduğunu vurgulamaktadır. Temelde bir fare günde yaklaşık 3 gram, yılda ise 1 kg. yiyecek tüketebilir. Bu durumda 1000 fare bir yılda bir ton yiyecek tüketebilmektedir. Bu da sebep olduğu ekonomik kaybın büyüklüğünü gösteren önemli bir veridir. Ancak zarar bununla sınırlı kalmamaktadır. Bu tür rodentler kemirme ihtiyaçlarını karşılamak için tükettiklerinden çok daha fazlasını zarara uğratırlar. Ayrıca gıda dışında kablo,su borusu vb. materyalleri de kemirerek kullanılamaz hale getirebilirler. Sağlık açısından çeşitli kontaminasyonlara neden olmaları açısından da önemlidir (6, 11, 12). Çeşitli bakteriyel etkenlerin yanısıra viral ve paraziter etkenlerin ve mantarların kontaminasyonuna yol açabilirler. Bu açıdan en önemli sayılan etkenler Tablo 1’de verilmektedir (1, 3, 13, 15). Bu tür rodentlerle etkin bir şekilde mücadele edebilmek için öncelikle onların çeşitli özelliklerini tanımak gerekmektedir. Bu özellikler aşağıda kısaca verilmektedir : » Nüve Forum » akademik » Veterinerlik Fakültesi »
__________________ Hayvanları Sevmeyen İnsanları Hiç Sevmez (\__/) (='.'=) (")_(") |
|
#3
15.07.08, 07:07
| ||||
| ||||
| Gıda işletmelerinde Rodent Problemi mücadelesi yöntemleri 2.1. Dağılım ve yerleşim : Rodentler 1500’ü aşkın cins ile en geniş memeliler grubunu oluştururlar ve tüm dünyaya yayılmışlardır. Bazı türler insanlarla beraber yaşamaya iyice adapte olmuşlardır. Rattus norvegicus çoğunlukla insanların barındığı ev ve binaların alt ve bodrum katlarında ve de kanalizasyon sistemlerinde yaşar. Kırsal alanlarda yaşayanlar ise su kaynaklarına yakın ahır, çöplük, depo ve kanallara yerleşirler. Rattus rattus sıcak ortamları sevdiğinden çoğunlukla evlere ve kapalı mekanlara yerleşir. Özellikle binaların üst katlarında ve çatıda yaşamını sürdürmeyi tercih eder. Mus musculus ise yoğun olarak kırsal ve kentsel yörelerdeki binalarda ve kanalizasyon şebekelerinde yaşamaktadır(7, 11). » Nüve Forum » akademik » Veterinerlik Fakültesi »
__________________ Hayvanları Sevmeyen İnsanları Hiç Sevmez (\__/) (='.'=) (")_(") |
|
#4
15.07.08, 07:09
| ||||
| ||||
| Gıda işletmelerinde Rodent Problemi mücadelesi yöntemleri 2.2. Fiziksel özellikler ve karakteristikleri : Rodentler dişlerinin yapısı ve dizilişi ile diğer memelilerden ayrılır. Bir çift alt ve üst ön dişleri vardır. Azı dişleri yoktur. Ön dişlerle arka dişler arasında diastema olarak adlandırılan bir boşluk vardır. Farelerdeki ön dişlerin özelliği sürekli uzaması ve içeriye doğru kıvrılmasıdır. Aşırı içeriye uzamış dişler farelerin gıda maddesi alımını olumsuz yönde etkilemekte, ölümüne neden olabilmektedir. Bu nedenle fareler sürekli bir şeyler kemirerek ön dişlerini aşındırmaya, fazla uzamasını ve kıvrılmasını engellemeye çalışırlar. Ön dişler dudakların dışında olduğundan kemirdikleri, ısırdıkları herşeyi yutmak, sindirmek durumunda değildirler. Bu arada aşınmaya bağlı olarak ön dişler oldukça keskin hale gelirler(11, 14). Özellikle Rattus rattus ve Mus musculus çok iyi tırmanıcıdırlar. Bunun yanısıra zıplama özellikleri de iyidir. Rattus norvegicus 70 cm., ufak fareler ise 25 cm. ye kadar zıplayabilir. Tırmanma ve zıplama özellikleri yerleştikleri yerlere girişi ve yayılışı açısından önemlidir. Ayrıca kanalizasyon şebekeleri yoluyla da binalara girebilirler. Yüzme yetenekleri vardır ve dalıp uzun süre suyun altında kalabilirler(5). » Nüve Forum » akademik » Veterinerlik Fakültesi »
__________________ Hayvanları Sevmeyen İnsanları Hiç Sevmez (\__/) (='.'=) (")_(") |
|
#5
15.07.08, 07:09
| ||||
| ||||
| Gıda işletmelerinde Rodent Problemi mücadelesi yöntemleri 2.3. Duyu özellikleri : Fare ve sıçanlarda dokunma en önemli duyulardan birisidir. Bu sayede nesnelerin şekillerini tahmin edebilir ve çevre sınırlarını belirleyerek yönünü bulabilir. Bu amaçla vücudundaki tüyler ve bıyıklardan yararlanır. Koku ve tat alma duyuları birbirleriyle yakın ilişkilidir. Fare ve sıçanların koku alma duyuları çok gelişmiştir. Ani gürültülere ve ultrason gibi yüksek frekanslı seslere karşı da oldukça duyarlıdır. Bunların yanı sıra fare ve sıçanlar renk körüdür. Görme duyusu diğer duyulara kıyasla daha az kullanılır. Göz özellikle ışık yoğunluğundaki farklılığı değerlendirmek ve yakındaki hareketleri farketmek açısından önemlidir. Bunun ötesinde diğer duyulara kıyasla daha az kullanılır (11, 14). » Nüve Forum » akademik » Veterinerlik Fakültesi »
__________________ Hayvanları Sevmeyen İnsanları Hiç Sevmez (\__/) (='.'=) (")_(") |
|
#6
15.07.08, 07:10
| ||||
| ||||
| Gıda işletmelerinde Rodent Problemi mücadelesi yöntemleri 2.4. Davranış özellikleri : Rodentler gündüz daha az aktiftirler. Genellikle gece hareket ederler. Aktiviteleri karanlık başlangıcında ve güneşin doğuşundan önce daha yoğunlaşır. Ancak yiyecek kıtlığı gibi rahatsız edici bir durum varsa veya popülasyon yoğunsa gündüzleri de aktivite gösterebilirler. Yiyecek kaynaklarının az veya çok olmasına göre de kendi sınırlarını genişletebilir veya daraltabilir(7). Zamanlarının % 20’sini doğal bir davranış özelliği olan yalanma ile geçirirler. Yalanarak ayaklarını ve tüylerini temizlerler. Bu özelliğinden mücadele amacıyla yararlanılabilir. Bu amaçlarla toz halindeki zehirlerle teması sağlanır. Ayak ve tüylerini yalayarak buralara bulaşmış zehirli maddeleri sindirim sistemine alması sağlanır. Bir başka önemli özellik diğer memeli hayvanların aksine çok soğuk koşullarda dahi yaşayabilmesidir(5, 6). » Nüve Forum » akademik » Veterinerlik Fakültesi »
__________________ Hayvanları Sevmeyen İnsanları Hiç Sevmez (\__/) (='.'=) (")_(") |
|
#7
15.07.08, 07:11
| ||||
| ||||
| Gıda işletmelerinde Rodent Problemi mücadelesi yöntemleri 2.5. Hayat çemberi ve üreme özelikleri : Laboratuar koşullarında farelerin 2 yıldan fazla bir süre yaşayabildiği görülmekle beraber doğal koşullarda genellikle 1 yıldan daha az yaşarlar. Dişilerin yaşama süresi daha uzundur. Fareler koloniler oluşturabilir. Her koloni belli bir bölgeyi sahiplenir ve yabancı koloniden farelere karşı korurlar. Kolonide popülasyon yoğunluğu arttıkça daha kıdemli olanlar yiyecek kaynağına yakın, daha iyi yerleri alırlar. Kemirgenler çok hızlı ürerler ve tek bir çiftten oldukça büyük bir popülasyon oluşabilir. Uygun yerleşim koşullarında sayılarında yıl boyunca artışlar olur. 3 aylık olana kadar üreyemezler. Çiftleşmenin ardından çok kısa bir hamilelik süresi geçer ve doğum gerçekleşir. Birçok memeli hayvanın aksine fareler doğumu takiben tekrar çiftleşebilir ve yaklaşık her 24-28 günde bir doğururlar. Populasyon çoğalır, kaynaklar azalırsa üreme hızı düşürülür. Tablo 2’de üreme özellikleri ile ilgili bazı bilgiler verilmektedir (6, 14). Anne farenin en önemli görevlerinden biri yavru için yuva yapmaktır. Yeni doğmuş yavrular kör, birkaç kısa bıyığın dışında tüysüz ve tamamen yardıma muhtaçtır. 14 gün içinde tüyleri tamamlanır, gözleri ve kulakları açılır, ön dişleri çıkar. Yeni doğmuş bir ev faresi sadece 1 gram ağırlığındadır (11). » Nüve Forum » akademik » Veterinerlik Fakültesi »
__________________ Hayvanları Sevmeyen İnsanları Hiç Sevmez (\__/) (='.'=) (")_(") |
|
#8
15.07.08, 07:11
| ||||
| ||||
| Gıda işletmelerinde Rodent Problemi mücadelesi yöntemleri 2.6. Gıda ve Beslenme : Her cins dengeli bir diyete ihtiyaç duyar ve çok çeşitli gıdalarla, hem etçil, hem otçul olarak beslenebilirler. Tahıl ürünleri diyetlerinin önemli bir kısmını oluşturur. Bundan dolayı yem formülasyonları tahıl bazlıdır. Bununla birlikte et, balık, böcekler ve değişik tür sebzeler de tüketirler. Bir hayvanın diyetinin tam bir kompozisyonu ise bölgesel olarak hangi gıdaların elde edildiğine bağlıdır. Fakat Mus musculus gıda seçiminde ilginç bir şekilde farklılık gözetmezler. Kentsel bölgelerde insanlar ne yiyorsa aynısını yerler. Proteinli gıdalar içeren zengin diyetlerle rahatça gelişip ürerken, esansiyel vitaminlerden yoksun tek çeşit diyetle çok az gelişirler. Ekili arazilerde fareler tahıllara ve köklere saldırırlar. Kentte yaşayan Rattus norvegicus çöplüklerden yiyeceğini sağlayabilir. Bazen sabun, yapıştırıcı, plaster ve cam macunu bile yerler. Dışkılarının renginden bunlar anlaşılabilir. Rattus rattus diğer iki cins ile karşılaştırıldığında bazı meyveler içeren daha sınırlı bir diyet ile beslenirler(3, 9). Rattus norvegicus, su yokluğundan çok etkilenir. Fakat aşırı su yokluğunda diğer iki cinsin doğurganlığı azalır. Eğer yiyecek sınırlıysa, su tüketimi de azalır. Mus musculus çok az su ile yaşayabilir ve ihtiyacını gıdaların nemi ile karşılar. Eğer gıda %15-16 nemli ise su içmeye ihtiyaç duymaz. Bununla birlikte küçük fareler domates, elma, karpuz gibi sulu gıdalardan su ihtiyaçlarını karşılar. Su için iyi bir kaynak olan damlayan musluklar, akan tavanlar ve su yolları ıslah edilmelidir. Su imkanının olmadığı şartlarda farelerle mücadele için sıvı zehirle ıslatılmış tahıllar kullanılabilir(11). Kemirgenler, yüksek metabolik hıza sahip olduklarından yaşamak için önemli bir miktar enerjiye ihtiyaç duyarlar. Ortalama olarak vücut ağırlığının %10’u kadar yem tüketirler. Yetişkin Rattus norvegicus bir günde 20-25 g. kuru yiyecek, ev faresi ise 2-3 g. yiyecek yer. İri fareler diğerlerine göre daha düzenli yeme alışkanlığına sahiptir. Rattus norvegicus , muhtemel tehlikelere karşı, bir savunma olarak, yiyeceklerini saklayıp gizli bir yerde yeme eğilimi gösterirler. Bundan dolayı taşınabilir yemlerin kullanımı, fareler tarafından başka bir yere taşınmasıyla, hedef olmayan canlılara karşı bir tehlike oluştururlar. Yiyeceğin taşınarak saklanması öğrenilmiş bir davranıştır ve yiyecek sıkıntısı çekmiş farelerde daha sık görülür. İri farelere karşın Mus musculus hafif, aralıklı ve düzensiz beslenir. Farklı bölgelerden az miktarda yeme eğilimlidir. Kontrol için çok sayıda küçük yem istasyonu oluşturulması gerekir. Daha etkili olmak için fareleri yemlere çekmek yerine, yemleri farelere götürmek gerekir. Rahatsız edilmeden serbest bırakılırsa, fareler gündüzleri de sıklıkla beslenecektir. Fareler ortak özellik olarak yiyeceği alıp, kapalı ve güvenli bir yere götürürler. Sıçan ve fareler bazen yiyecek bulamadıkları durumlarda kendi dışkılarını da yerler (8, 14). » Nüve Forum » akademik » Veterinerlik Fakültesi »
__________________ Hayvanları Sevmeyen İnsanları Hiç Sevmez (\__/) (='.'=) (")_(") |
|
#9
15.07.08, 07:12
| ||||
| ||||
| Gıda işletmelerinde Rodent Problemi mücadelesi yöntemleri 3. Kemirgen Aktivitesinin İşaretleri ve Bıraktıkları İzler Kemirgenler aktiviteleri sırasında, arkalarında bazı izler bırakırlar. Bu izlerden varlıkları, cinsin tanımlanması ve istilanın boyutları anlaşılabilir. » Nüve Forum » akademik » Veterinerlik Fakültesi »
__________________ Hayvanları Sevmeyen İnsanları Hiç Sevmez (\__/) (='.'=) (")_(") |
|
#10
15.07.08, 07:16
| ||||
| ||||
| Gıda işletmelerinde Rodent Problemi mücadelesi yöntemleri 3.1. Gözle Görme : Bir fare istilasının olduğunun en emin kanıtıdır. Ayrıca cinsin doğru tanımlanmasını sağlar. Yeni ölmüş bir fare, istilanın hala aktif olduğunun en iyi kanıtıdır. Eğer gün boyunca sık sık canlı fareler görülüyorsa geniş bir istila olduğunu veya kemirgenin çevresinin rahatsız edildiğini gösterir. Bununla birlikte yine de istilanın boyutlarını tam güvenilir olarak veremez (3, 12). » Nüve Forum » akademik » Veterinerlik Fakültesi »
__________________ Hayvanları Sevmeyen İnsanları Hiç Sevmez (\__/) (='.'=) (")_(") |
| Sponsorlar |
| |
|
| Tags |
| gida, isletmelerinde, mucadelesi, problemi, rodent, yontemleri |
« Düşük frekanslı elektromanyetik alanın tavuk embiryo hücrelerine etkisi
|
Baharatta görülen mikrobiyolojik kontaminasyonlar »
| Seçenekler | |
| Stil | |
Normal
|
|
