H5N1 ile ilgili aşı çalışmaları:
İnfluenza virus için mevcut olan aşılar insan kökenli influenza aşılarıdır, bu aşılar gen değişimi riskini azaltarak, kuş gribi pandemilerini önlemektedir (1). WHO, tarafından etkin bir aşı elde edilmesi için çalışmalar yürütülmekte, fakat zaman zaman tarama çalışmaları kesintiye uğramaktadır. Ayrıca virus sık mutasyon geçirme özelliğine de sahiptir. Asya ülkeleri başta olmak üzere birçok ülkede WHO merkez ve referans laboratuvarlarıyla işbirliği yaparak, kuş influenza virusu için başlatmış olduğu aşı çalışmaları sonucunda Şubat 2005’de A/Vietnam/1194/ (H5N1) + A/Vietnam/1203/04 + A/Hong Kong/ 213/03 suşlarını içeren rekombinant prototip bir aşı deneme aşamasındadır. Aşının ticari kullanımı için ulusal ve uluslar arası lisans bürolarına başvurulmuştur (1).

Avian influenza’nın epidemiyolojisi:
Tayland’da leopar ve kaplanlardan H5N1 subtipinin izole edilmesi, Hollanda’da ev kedilerinde deneysel infeksiyon oluşturulması, domuzlarda kuş kökenli H5N1, insan kökenli H1N1 ve H3N2 subtiplerinin saptanması influenza virusunun yeniden yapılanma özelliği de göz önünde bulundurulduğunda, epidemiyolojik anlamda global bir risk olduğu görülmektedir (23-29-32). Bu nedenlerden dolayı uzmanlar tarafından, dünya çapında avian influenza virusu aracılığı ile yeni bir pandeminin oluşabileceği vurgulanmaktadır. Epidemiyologların pandemi şekillenmesi hakkında ileri sürdükleri farklı olasılıklar vardır. Bunlardan birine göre bir domuz aynı anda insan ve kuş influenzası ile infekte olduğunda, virusun yeniden yapılanma yeteneğinden dolayı domuzda yeni bir subtip gelişebilir ve bu yeni oluşan subtip insanı infekte edebilir. Etkenin insandan insana bulaşabileceği görüşü pratik anlamda gerçekleşir ve sıklaşırsa kısa sürede pandemiler oluşabilir (9). İleri sürülen diğer bir olasılığa göre ise bir insan aynı zamanda insan ve kuş influenza virusu ile infekte olabilir, virus yeniden yapılanarak oluşan yeni subtip insandan insana geçerek bir pandemi oluşturabilir (42). Bu konuda ileri sürülen her iki olasılığın da gerçekleşme ihtimali vardır. Bu nedenle sağlık kuruluşları nadir de olsa görülen olguların önemli olduğunu, aktif tarama çalışmaları ve pandemi kontrol planları yapılması gerektiğini vurgulamaktadırlar (14).
Hastalık Kontrol Merkezi (Centers for Disease Control = CDC), yeni bir pandemi oluştuğunda 1 ila 6 ayda ABD’ye ulaşacağını ve aşının yetersiz kalabileceğini, stok antivirallerin sınırlı olacağını ve büyük bir pandeminin oluşabileceğini bildirmiştir. Özellikle Asya ülkelerine giden uçaklarda personel avian influenza virusuna karşı bilgilendirilmekte ve hasta yolcu olduğunda, alınması gereken önlemler açısından eğitilmektedir. Uçaktaki hasta yolcunun ayrılması, personel ve hastanın maske takması, karantina istasyonuna, lokal sağlık departmanına ve CDC’nin baş ofisine haber verilmesi istenmektedir. Ayrıca uçak hava alanına indikten sonra hasta, diğer yolcular ve personelin sağlık kontrolünden geçirilerek, uçağın dezenfeksiyonu önerilmektedir (27).
WHO olası bir pandemiyi önleyebilmek için dünya çapında bir influenza virus tarama programı yürütmektedir. Bu amaçla Flu Net adı verilen global bir gözetim sistemi kurulmuştur. Flu Net aracılığı ile 83 ülkede yeni pandemi suşunu önceden tahmin edebilmek için avian ve domuz influenza virusları da özellikle LPAIV ve HPAIV yakından takip edilmektedir. Endemik ülkelerdeki laboratuvar kapasiteleri ve güvenilir testlerin olup olmadığı araştırılmakta, gerektiğinde kit temini ve uzman kullanıcıların bölgeye gönderilmesi sağlanmaktadır. Ayrıca epidemiyologlarla işbirliği yapılmaktadır (35).
Kanatlı influenza virusunun daha iyi tanınabilmesi için klinik, epidemiyolojik veriler ve mevcut sekanslar sınırlı olduğundan dolayı genotipik ve fenotipik karşılaştırma istenilen düzeyde yapılamamaktadır. Daha geniş kökenli sekans analizlerine ihtiyaç vardır. Kanatlı influenza virusunun oluşturduğu bu tehdit nedeniyle, sık sık çeşitli ülkelerde avian influenza’ya karşı alınacak önlemlerin tartışıldığı ve olası pandemilerin yayılmasının nasıl engelleneceği konusunda toplantılar düzenlenmekte, konunun öneminin her geçen gün biraz daha arttığı vurgulanmaktadır. Bu konuda son olarak Lüksemburg’da 2-3 Mart 2005’de gerçekleştirilen bir toplantıda özellikle Asya kökenli H5N1 subtipi üzerinde durulmuş, bu subtipin, Asya’dan dünyaya yayılarak pandemi oluşturabileceğine dikkat çekilmiş ve son durum tartışılmıştır. Salgın durumunda 8 milyon ölüm, 30 milyon ağır vaka olabileceği ve antivirallerin ise daha çok gelişmiş ülkeler tarafından stoklandığı belirtilmiştir (4).
Ülkemizde şu ana kadar kanatlılarda avian influenza görülmemiştir (34). Son yıllarda kümes hayvanı çiftliklerinin sayısının ve bu alanda çalışan insan sayısının, aynı zamanda beyaz et tüketiminin de artmasına rağmen, insanlarda kanatlı influenza virus subtiplerinin bulunuşu ile ilgili yayınlanmış bir çalışma yoktur. Belirli dönemlerde farklı ülkelerde epidemilere neden olan ve pandemiye yol açabileceği düşünülen bu etken üzerinde ülkemizde de dikkatle durulması gerekmektedir.

» Nüve Forum » akademik » Veterinerlik Fakültesi »

Kaynakpdf