Dört yanı suyla çevrili olan büyük ya da küçük bütün kara parçalan birer adadır. Bu tanım gereğince, birbirine bağlı olan Asya, Afrika ve Avrupa kıtalarının bütünü dünyanın en büyük adası sayılır. Kuzey ve Güney Amerika kıtaları da dünyanın ikinci büyük adasını oluşturur. Bununla birlikte ada dendiği zaman genellikle kıtalardan daha küçük kara parçalan akla gelir. Bunlann en büyüğü ise Grönland Adası'dır.

Adalar, anakaraların kopmuş parçaları olan kıta adaları ve açık denizlerde yer alan okyanus adaları olmak üzere ikiye aynlır. Kıta adalan, toprak düzeyinin alçalması ya da deniz düzeyinin yükselmesiyle anakaradan aynlan, kıyıya yakın adalardır. Örneğin, bugünkü Büyük Britanya Adası bir zamanlar Avrupa kıtasına bitişikti. Daha sonra yerkabuğunun çökmesiyle Kuzey Denizi ile Manş Denizi birleşti ve sularla anakaradan aynlan Büyük Britanya bir ada oldu. Eskiden Anadolu'ya bitişik olan Kıbrıs ve Ege Adalan da gene yerkabuğunun çökmesiyle oluşmuş kıta adalarıdır. Eğer çöken kara parçası dağlıksa vadiler sularla kaplanır ve dağlann yamaçları yarımada ve adalara dönüşür. İskoçya ve Kanada'nın batı kıyılanndaki birçok ada böyle oluşmuştur. Doğalolarak, karalann yakınındaki adalar aynlmış oldukları anakaraya çok benzer.

Okyanus adaları, kıtalann açığında, ok-yanuslann derinliklerinden yükselir. Atlas Okyanusu'ndaki Ascension ve St. Helena adaları ile Büyük Okyanus'un güneyindeki sayısız ada bu tür adalara örnektir. Okyanus adalannda genellikle anakaralardaki bitki ve hayvan türlerinin pek azı bulunur. Kara hayvanlanmn kolayca ulaşamadığı bu adalarda daha çok kuş ve böcek gibi kanatlı hayvanlar egemendir. Bitki örtüsünü ise, kuşlann ya da okyanus akıntılannın taşıdığı tohumlarla gelişen bitkiler (örnek olarak bak. HİNDİSTANCEVİzİ) oluşturur. Okyanus adalan-nın çoğu, okyanus tabanından yükselerek deniz yüzeyinin üstüne çıkan yüksek sıradağ-lann doruklarıdır. Bazıları ise denizin altındaki yanardağların püskürttüğü lavların birikmesiyle ya da sıcak denizlerde yaşayan ve mercan denen küçük deniz canlılarının iskeletlerinin kümeleşmesiyle oluşmuştur (bak. Mercanada).

kaynak 1
1.cilt / s.24