Bakara 184. ayette bir yutıkune fiili geçiyor. Bunun Türkçesi, "zorlukla yerine getirenler" demektir. Ayet, bu fiilin çoğul şeklini kullanarak şunu söylüyor: "Orucu zorlukla yerine getirenlere düşen, fidye vermektir..."
Önemli tartışmalardan biri. işte bu ifadeyi yorumlarken ortaya çıkıyor. Bize göre burada, Kur'an tarafından getirilen bir ruhsat vardır. Bu ruhsatı kullanma zamana ve şartlara göre belirlenecektir. Fidye vermeyi gerekli kılacak zorluğun ne olduğunu ise, zorluğa muhatap olan karar verir. Büyük fıkıh bilgini Şatıbı'nin dediği gibi: "Ruhsat izafidir. Öyle olunca da, onu kullanan kişi kendi kendisinin fakıhî olacaktır." (bk. Şatıbî; el-Muvafakat, 1 / 309)
Fakihler, birçok konuda olduğu gibi, burada da ayete getirdikleri yorumu, Kur'an'ın ezeli-ebedi emri gibi vermiş
ve ayetin zaman üstünlüğünü baltalamışlardır. Kur'an böyle statik, dondurucu bir ifade kullanmıyor; her devri aynı kalıba sokan bir kural getirmek yerine her devrin farklı ihtiyacını karşılamaya uygun bir esnek prensip, bir ufuk çizgisi gösteriyor, Müfessir Süleyman Ateş, üzerinde olduğumuz konuyu teknik ilahiyat terimlerini de değerlendirerek şöyle çözüyor:
"Yutikune" fiilinde bir şeyi güçlükle yapma anlamı vardır. İyileşme ümidi kalmamış ihtiyarlar, hastalar gibi oruca güç dayananlara fidye vermek suretiyle oruç tutmamaya izin verilmiştir. Çocuğuna zarar geleceğinden korkan gebeleri ve emzikli kadınları da fidye verecekler arasına katanlar olmuştur.
Bir başka görüşe.göre oruç, başlangıçta seçimli olarak farz kılınmış idi. Dileyen oruç tutar, dileyen de oruç tutma yerine fidye verirdi. Sonra bu âyet, 185'inci âyetle neshe-dildi. Bu hususta Seleme ibn el-Ekva'dan bir hadis rivayet edilmiştir. "Anılan âyet indiği zaman içimizden dileyen oruç tutar, dileyen fidye verirdi. Ondan sonraki "Rama-zan'a ulaşan oruç tutsun" âyeti inince ötekini neshetti (hükümsüz kıldı)."
Fakat bazı müfessirler, âyetin neshedilmiş olduğunu kabul etmiyor, bunun hükmünün baki olduğunu söylüyorlar. Bu konuda İbn Abbâs'ın şu sözünü naklediyorlar:
"Bu âyet neshedilmiş değildir. Bu âyet, oruca dayanabilen, yaşlı erkek ve kadına, çocuğundan korkan gebe ve emzikli kadına, iyileşme ümidi kalmamış hastaya ruhsattır."

» Nüve Forum » kütüphane » Din ve Felsefe » Dini İnanç Gelenek ve Akımlar » Müslümanlık » İslami Kavramlar


kaynak:17
syf: 29...32