Tarihte Kilikya adıyla bilinen Çukurova bölgesi çok eski çağlardan beri çeşitli halklara yurt olmuştur. Yöredeki kazılarda açığa çıkarılan ve Cilalı Taş Devri'nden (Neolitik Çağ) kaldığı anlaşılan buluntular, bu yörenin tarihöncesi çağlarda bile önemli bir tarım ve yerleşme merkezi olduğunu gösterir. Sonraki çağlarda tarımsal ürünlerin ticaretine başlayan bu halklar, o çağların ticaret yollan üzerinde büyük kentler kurdular. Zamanla kentler gelişti, küçük kralııklara dönüştü. Mısır ve Mezopotamya ile ticaretlerini geliştirebilmek için Orta Anadolu'dan Akdeniz kıyılanna inmeyi amaçlayan Hititler İö 1530 yılında bu kralhklan egemenlikleri altına alarak Çukurova'ya yerleştiler. Bugün Adana'nın Kadirli ilçesi içindeki Karatepe ve Domuztepe'de yapılan kazılar, bu tepelerin yaklaşık üç yüzyıllık Hitit döneminde kurulan iki eski yerleşme olduğunu ortaya koymuştur.

Bereketli topraklan ve zengin bir kereste kaynağı olan ormanlarıyla yöredeki öbür krallıkların ilgisini çeken, üstelik önemli ticaret yollarının kavşağı olan Kilikya o tarihten sonra sürekli el değiştirdi. Hititler'den sonra Asurlular'ın, Persler'in, Makedonya Krallığı'nın ve Selevkoslar'ın (Selefkiler) egemenliğine girdi. İö 12'den, imparatorluğun parçalandığı İs 395 yılına kadar bu topraklar. büyük Roma İmparatorluğu'nun bir parçasıydı. İmparatorluğu besleyen büyük çiftliklerin kurulduğu, bugün Yakapınar adıyla anılan Misis başta olmak üzere kentlerin büyüyüp geliştiği Roma döneminden sonra Adana yöresi Bizans egemenliğine girdi İkiye aynlan Roma İmparatorluğu'nun doğu kanadı olan Bizans döneminde tanm ve dokumacılıkla zenginleşen Adana topraklarına Müslümanlarıın yerleşmesi 651 yılına rastlar. Yörede Emeviler ve Abbasiler döneminden kalma birçok yapı vardır. Adana ve Çukurova kültürünün en renkli öğelerinden biri olan Türkmenler de ilkkez bu dönemde bu yöreye yerleşmeye başladılar. 1071'deki Malazgirt Savaşı'ndan sonra Anadolu'ya giren Selçuklular, Haçlı Seferleri' ne kadar Çukurova kentlerini ellerinde tuttular. Daha sonra, bu yörede yerleşmiş olan Ermeniler'den Memlûklar'a geçen Adana topraklan, 1350'lerde Anadolu Beylikleri'nden Ramazanoğullan'nın egemenliğine girdi.

1517'de Osmanlı yönetimine girerek bu yönetimin bir sancağı (bugünkü anlamıyla il örgütü) oldu. Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın oğlu Mısırlı İbrahim Paşa 1833'te yöreyi denetimi altına aldı. 1840'ta yeniden Osmanlı yönetimine giren Adana, özellikle 19. yüzyılın ikinci yansından sonra bir tarım ve sanayi merkezi olarak hızla gelişti.

» Nüve Forum » kütüphane » Coğrafya ve Tarih » Şehirler » Avrupa » Türkiye » Adana

kaynak 1
1.cilt / s.25-29