Güneydoğu Torosları'nın gü­ney eteğinde kurulmuş olan bu il önceleri Malatya'nın bir ilçesiydi, sonra 1954'te il oldu. 8 il­çesi vardır.Güneydoğu Anadolu'da il. Yüzöl­çümü 7 614 km.karedir.

Adıyaman'ımı ilçeleri; Besni, Çelikhan, Gerger, Gölbaşı, Kahta, Samsat, Sincik,Tut.

Yüzey şekilleri, iklim, akarsular
Adıyaman ili doğuda Fırat Vadisi ile batıda yukarı Aksu oluğu arasında u-zanır ve kuzeyde Malatya Dağları'na dayanır (Akdağ 2 620 m); güneyde ise vadilerle yarılmış dalgalı yaylalar (600-800 m) halini alır. Doğal bitki ör­tüsü step görünüşündedir. Dağlarda yer yer meşeliklere, akarsu boyların­da söğüt ve kavak ağaçlarına rastla­nır.
Genellikle sıcaktır ama kışlar ol­dukça sert geçer. Kışın sıcaklık 10 derecenin altına düşer, yazın 42 de­receye kadar çıkar. Yıllık yağış orta­laması 700-800 mm dolayındadır. Ya­ğışların çoğu kışa rastlar, bazı yıllar yazın hiç yağış düşmez.
Adıyaman ili bütünü ile Fırat Nehri'nin aklarına girer. Başlıca akarsuları Taraksu, Kâhta Çayı, Kalburcu Suyu'dur; Göksu kuzeyden çıkar, il içinde Fırat'a karışır.

Adıyaman'ın adı
ilin adı halk arasında her zaman Adıyaman olarak geçmiştir. Eski zamanlarda putlara tapan bir adamın yedi oğlu varmış. Oğulları babalarının yaptığı putlara inanmıyor ve tapmıyorlarmış Bir gün 7 oğul bir olup bu putları kırınca babaları öfkeye kapılarak onları öldürmüş. O günden sonra halk, kahraman bellediği bu çocuklara «Yedi yaman» adını takmış. Gerçekten de şehrin güneyinde, bugün de kutsal tutulan Yedikardeş diye bir yer vardır. Yedi yaman adı, söylene söylene değişerek «Adıyaman» olmuş.

Tarih
Adıyaman'ın eski adı Hısn Mansur'-du («Mansur'un kalesi»). Bu adın, ikinci Abbasî halifesi Ebu Cafer el Mansur'dan geldiği söylenir. Kalesi Abbasi halifesi Harun Reşit tarafından onartılmıştır ve İslamlığın ilk dö­neminde devleti Bizans sınırları üze­rinde koruyan kalelerden biri sayıl­mıştı, önce Bizanslıların, sonra Haç­lıların istilâsına uğradı. XII. yy. or­tasında Selçuklular kaleyi geri aldı. Memlûkler ve Dulkadiroğullan da bu şehre sahip oldular, ama kale 1516'-da Selim I'in ordularına teslim ola­rak Osmanlı egemenliğine girdi.
Adıyaman'da halkın büyük çoğunluğu geçimini tarım ve hayvancılıktan sağlar. Sümer-bank dokuma fabrikası dışın­daki küçük sanai kuruluşları son senelerde gelişme göster­mektedir. 1989 ve 1990 senele­rinde yapılan sondajlar, açılan kuyular bu bölgenin petrol bakımından zengin olduğunu göstermektedir.
Petrol'ün dışında Adıyaman zengin Bakır ve Krom maden­lerine sahiptir.

Arkeoloji
Adıyaman yöresi arkeoloji bakımın­dan Anadolu'nun en ilgi çekici yerle-rindendir. örenli köyünde Eski Perre kalıntıları, kaya mezarları; Fırat bo­yunda Gerger ve Samsat kaleleri bu yörededir. Kâhta ilçesinin kuzeyinde 2 150 m yükseklikteki Nemrut Dağt'n-da Kommagene kralı Antiokhos I'in yaptırdığı tümülüs ve bunun eteğin-deki 8-10 m'lik tanrı ve kral heykel­leri tarih ve arkeoloji bakımından ol­duğu kadar turizm açısından da önemli kalıntılardır. Hermes, Zeus, Apollon, Mithridates, Ares, Tykhe ve kral Antiokhos'un heykelleri, yüksek kabartmalar, koruyucu aslan heykel­leri ilgi çekicidir.

» Nüve Forum » kütüphane » Coğrafya ve Tarih » Şehirler » Avrupa » Türkiye » Adıyaman »

kaynak12
1.cilt / s.18-19