175 m.ye kadar sürdürülen elektrik sondajının yanısıra sismik refraksiyon atışlarıyla belirlenen P-dalga hızı, karot yüzdesi ve mekanik sondajın ilerleme zamanı ve bunun yanısıra P=0 ve 2 atmosfer basınç altında elde edilen su kayıpları yatay eksen boyunca gösterilmektedir. 0-18 m.ler arasında 86 mm. 4” çakma kullanılmıştır. 18-45 m.ler arası “nx-elmas” kullanılmıştır. 45 m.den sonra Bx-elmas kullanılarak sondaj tamamlanmıştır. Özellikle 417 m/sn sismik hızın bulunduğu derinliklerde sondajın ilerleme zamanı da yüksek değerlerle karakterize edilmişlerdir. Rezistivite eğrisinde ani düşüşlerin başladığı derinlikte (~35 m) karot yüzdesi ve sondajın ilerleme zamanında oldukça düşük değerler elde edilmiştir. Ancak görünür rezistivite-derinlik eğrisi HET-11'de elde edilenden daha dikey durumdadır. Kireçtaşının 3000 m/sn hız değeri ile karakterize edildiği derinliklerde asfaltlı kalkere rastlanmış ve bu bölüm az çatlaklı düşey dereceli çatlaklı kireçtaşı olarak tarif edilmiştir. Ancak 21 m.den sonra kalker kapalı çatlaklı olarak tarif edilmiş ve P-dalga hızı 3500 m/sn olarak elde edilmiştir. 16-21 m.leri arasında, su kaybının görülmediği derinliklerde rezistivite eğrisinde normalden daha dik bir artış görülmektedir. Atatürk barajının aks sahası yakınında alınan rezistivite eğrisine dikkatlice bakıldığında mekanik sondajın 75 m.de sona erdiği görülmektedir. Ancak daha derine inen rezistivite sondajında; rezistivite eğrisi muhtemel bir fay mevcudiyeti nedeni ile şiddetle bükülerek 70-100 m. arasında bir ezilme ve bozuşma zonuna işaret etmektedir. Sondaj kuyularının o tarihlerde (1965) çok sığ açılmış olması,ne yazık ki Atatürk barajı altındaki önemli bir fay zonunun gözden kaçmasına neden olmuştur. (HET-7'ye bakınız)



Halfeti sol sahilde 200 m. derinliğe kadar alınan bu elektriki rezistivite eğrisinde HET-12'ye benzer tarzda bir ezilme (veya fay zonu) 60-90 m'ler arasında izlenmektedir. Yatay eksende kuyunun jeolojik deskripsiyonu mekanik sondajın ilerleme zamanı ve basınçlı su testleri sonuçları elektrot açıklığı (a) bir fonksiyon olarak gösterilmiştir. Rezistivite eğrisi oldukça dik ve kireçtaşı rezistivitesi yaklaşık 2000 ohm.m olarak elde edilmiştir. Sondaj logunda yüzeyde 9 metre kalınlığında yamaç molozunu takiben kum ve çakıl seviyelerine girilmiştir. 16 m'de marnlı kalker yerini 31 m'de asfaltlı kalkere bırakmıştır. Eğride dolomitik kalkere girmeden önce görülen fay zonu elektrik sondaj eğrisinin karakteristik davranış biçimini de ortaya koymuştur. Neyazıkki 60-85 m'ler arası fay zonunun mevcudiyetini jeolojik logda görülmemektedir. Ancak bu seviyelerde sondajın süratle ilerlediği ve bu ezilme zonunda çatlakların kapalı olmasından dolayı çok az su kaybı olduğu dikkat çekicidir.



1.10 m kalınlığında bitkisel toprağı takiben ince siltli kalker molozun görüldüğü bu sondajda 14 m'de marnlı kalkere girilmiştir. Yüzeydeki P-dalga hızı 196-705 m/sn değerleri arasında değiştiği için herhangi bir yeraltı suyu taşıyan birimin olmadığı düşünülmektedir. Ancak sondaj işlemi yapılırken 6 m'de bir su seviyesinin bulunduğu kaydedilmiştir. 48 m'de çok parçalı asfaltlı kalkere rastlanmıştır. Yaklaşık 3000 m/sn sismik hızla karakterize edilen marnlı kalkeri takiben gelen asfaltlı kalkerde hız değeri 4420 m/sn değerine erişmektedir. Temel kayada iki farklı sismik hıza rastlanırken tek bir rezistivite değerinin elde edildiği dikkati çekmektedir. Diğer önemli bir husus mekanik sondajın sınırlı derinliği nedeni ile gözden kaçan önemli bir ezilme zonunun Atatürk Barajı altında 125-175 m'ler arasında oldukça etkili olduğudur. Eğrinin önemli düşüşler gösterdiği dikkati çeken bir husustur. Bu çalışmaların ortaya koyduğu en önemli sonuç şüphesizki sondajın ortaya çıkartamadığı bir ezilme zonunun derin elektrik sondajlarla belirlenebileceği gerçeğidir.



250 m. derinliğe kadar inen bu elektrik sondajında P-dalga hızı, gerçek rezistivite, karot yüzdesi, sondajın ilerleme zamanı ve 10 dakikada 2 atmosfer basınçta su kayıpları kuyunun jeolojik deskripsiyonu ile birlikte yatay eksen boyunca gösterilmişlerdir. Sismik verilerden görülebileceği gibi hızın derinlikle sürekli artmadığı ve kireçtaşının hemen yüzeyindeki çatlaklı bozuşmuş olan kısmında P-dalga hızının 3000 m/sn iken 30 m.ler civarında 4590 m/sn gibi yüksek değerlere tırmanmış, ancak daha sonra bu değer 3500 m/sn civarına düşmüştür. Bu durum rezistivite eğrisi eğiminde çok küçük bir azalma veya eğride aşağı doğru bir sapma olarak ortaya çıkmaktadır. Bu sondajda 22 m'ye kadar 86 mm kalın vidye kullanılmış, bu metreden sonra yeni 86 mm ince vidye kullanılmış ve 37 metreden sonra elmas-597 kullanılmıştır. Yeni 76 mm ince kron ise 76 m.den sonra kullanılmıştır.



300 m derinliğe inebilen bu elektrik sondajı boyunca; ‘karot yüzdesi' sondajın ilerleme zamanı ve basınçlı su testleri sonuçları yatay eksen üzerinde gösterilmiştir. Kuyunun jeolojik deskripsiyonu sonuçlarından görülebileceği gibi temel kayayı andezit ve volkanik breş teşkil etmektedir. Bu temel kayanın yüksek sülfat ve klor içermesi kaya rezistivitesini 15-50 ohm.m arasında değişmesine neden olmaktadır. Bu sondaj sırasında 86 mm ince vidye kullanılarak açılmış ve 125 m'ye inilmiştir. Yer altı su tablasına 16 m'de rastlanmıştır. Sondaj kuyusu açılırken 9-25 metreleri arası kuyu döküntü yapmış, daha sonra çimento kullanılarak bu durum önlenmiştir. Döküntü yapan kuyunun bu bölümünde rezistivite değerlerininde azalması son derece ilginçtir. Benzer şekilde bir duruma 53-61 m'ler arasında rastlanmıştır.



175 m. derine inecek şekilde alınmış olan bu IP ölçümleri 10 dakikalık süredeki ve 2 m. derinlikler için su kayıpları, derinlikle sismik P dalga hızı değişimi ve gerçek rezistivite değerleri derinliğin bir fonksiyonu olarak gösterilmektedir. Oldukça düşük rezistivite (7-33 ohm.m) değerleri veren marn; sırasıyla 1900-2600-2800 m/s P dalga hızları vermektedir. Görünür rezistivite değerlerinin marn içinde yükselmekte olduğu derinliklerde mekanik sondajın ilerleme zamanıda benzer artışlar göstermektedir. Bu sondajda 5 m'ye kadar 86 mm'lik B tipi ince vidye kullanılmış, daha sonra 86 mm T tipi normal ince vidye kullanılmıştır. Bu grafikten çıkartılan en önemli sonuç; marnın aşırı klorlu sülfat içermesi nedeni ile 7 ohm.m değerine düştüğü bölümlerde P dalga hızının 2800 m/sn gibi oldukça yüksek değerler göstermesidir.



150 m derine inerek alınan diğer Wenner eğrisi Atatürk Barajı sol sahil aks sahasında elde edilmiştir. Sondajın ilerleme zamanı, 0 ve 2 Atm. basınç altında su kayıpları litre olarak sondajın jeolojik deskripsiyonu ile birlikte şekil HOM-18 gösterilmektedir. 8.90 m. kalınlığında iri çakıl, kum birimlerini takiben marnlı seviyelere girilmiştir. Marn yatay ve düşey açık çatlaklı olup 17 m.'de yeraltı suyu içermektedir. Yeraltı su seviyesi marnlı birimlerde marnlı kalker kontağına rastlamaktadır. 55 m. de formasyon yeniden Marn olarak elde edilmiş ve kısmen çok kırıklı ve parçalı ve kısmen asfaltlı olarak tarif edilmiştir. 70 m.de gerek sondajın ilerleme zamanında ve gerekse görünür rezistivite değerlerinde önemli düşüşler görülmektedir. 84 m.de asfaltlı kalkere ulaşılmıştır. Bu derinliklerden sonra rezistivite eğrisi yeniden artış göstermektedir.



1.40 m. kalınlığında bitkisel toprağı takiben yaklaşık 4.7 m. ye kadar devam eden kalker çakıllı (çapları 1-6 cm) Alüvyon, Kuvarsite girmektedir. Gre; gri-mavi renkli dumansız çatlaklı çok parçalı olarak tarif edilmekte ve orta üst karbonifer yaştadır.

11.80 m.'ye kadar 86 mm yeni ince vidye kullanılmış, daha sonra T-tipi karotiyerle çalışılmıştır. 76 mm diaboritle işe başlanmıştır. Bu ölçüler 11.80 m. den itibaren gayet iyi numune alınmış olmasına karşın, yaklaşık 15 m.den sonra rezistiviteki ani sapmanın gre içinde önemli bir ezilme zonunun mevcut olabileceğini göstermektedir. Gerek mekanik sondajın ilerleme zamanı ve gerekse karot yüzdesi grafikleri sondajın inebildiği 15 m.'ye kadar tamamlanmış ve grafikte gösterilmiştir.




200 metre derinliğe ince karot alınarak inilebilen bu sondajda Wenner elektrik sondaj eğrisi yumuşak marndan,sağlam marna geçiş aralığında incelenebilmiştir. Mekanik sondajın 66 metreye kadar olan kısmında, çeşitli basınçlar altında 2 m. derinlik için 10 dakikada litre su kayıpları (Basınçlı su testleri) belirlenerek derinliğin bir fonksiyonu olarak sısmik hızlarla birlikte karot yüzderini belirleyecek tarzda hazırlanmıştır. Şekilden görülebileceği gibi yumuşak marn 158 m/sn gibi çok düşük hızlarla belirlenirken, az çatlaklı Mavi Marn'da 833-2163 m/sn hız değerleri elde edilmiştir. Sağlam Marn olarak tarif edilen hız değerinde 2500 m/sn durumlu elde edilmiştir. Rezistivite değerleri 4-14 ohm aralığında olup, elde edilen değerler birbirine çok yakındır. Özellikle P-dalga hızının 2000 m/sn civarında olduğu derinliklerde 2.2-2.5 At. basınçta oldukça fazla su kayıpları görülmektedir. Su kayıplarının görülmediği derinlikler P-dalga hızının 2500 m/sn civarında elde edildiği derinlikler olmaktadır. Bu çalışmaların ortaya koyduğu önemli sonuç sismik verilerin Marn formasyonu incelendiğinde çok önemli olduğudur. Rezistivite ölçümleri sağlanmakla ilgili yararlı sonuçlar getirmemektedir. Manavgat-Akkuşlar Barajı aks sahasında yapılan bu çalışmalar her iki yöntemin beraberce baraj etütlerinde kullanılması gerektiğini ortaya koymaktadır.



Manavgat-Aygır deresinde alınan 125 m. derinliğe kadar inen bu eğri çok bozuşmuş şist üzerinde alınmıştır. Yaklaşık 18 m. derinlikte bu formasyon yerini kireçtaşına bırakmıştır. Şistten kireçtaşı formasyonunu geçerken görünür rezistivite değerlerinde bir artışın olduğu izlenmektedir.



Yer altı su seviyesinin aşırı salınım gösterdiği 1967 yılı Eylül ayında Oligomiyosen yaşlı konglomerada izlenmiştir. 1 km derinlikte açılan bu sondajın yanında gene 1 km'ye inecek şekilde bir elektrik sondajı yapılmıştır. Oymapınar barajı civarında yapılan bu elektrik sondajında 85 metreden sonra önemli rezistivite düşüşleri izlenmekte ve yeraltı su seviyesi 45-75 metreler arasında salınım göstermektedir. Rezistivite eğrisinden ortaya konan diğer bir sonuç; karstik kireçtaşında erimelerin 85-200 m. arası oldukça önemli olduğudur.

Makaleler ve tezler Uğur Kuran'a aittir. Nüve Forum kaynak ve link olarak gösterilmeden alınamaz.

hocam eğriler görünmüyor ilgilerinize