Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 
|
Akut öksürüğün en sık nedeni viral üst solunum yolu enfeksiyonudur (ÜSYE) ve bakteriyel solunum yolu enfeksiyonları, alerjik rinit, astım, sigara gibi irritanlar diğer nedenlerdir. Yineleyen öksürükte; bronş hiperreaktivitesi, aspirasyon, sık yineleyen solunum sistemi enfeksiyonları ve idyopatik pulmoner hemosiderozis önemli nedenlerdir.
Pasif sigara içicisi olmayan, bağışıklık sistemi normal olan, ACE inhibitörü kullanmayan, akciğer sesleri, grafisi ve solunum fonksiyon testleri (SFT) normal olan, daha önceden astım bronşiyal, kronik/yineleyen bronşit, alerjik bronşit, hışırtılı çocuk, kardiyovasküler ya da diğer sistemik hastalık tanılarından herhangi birini almamış olan bir çocukta belirlenen üç haftadan fazla süren öksürük; kronik öksürük açısından değerlendirmeye alınmalıdır.
Kronik öksürük; çeşitli kaynaklarda farklı süreler belirtilmekle birlikte, üç haftadan uzun süren ve hiç düzelme olmaksızın süren öksürük olarak tanımlanmıştır. Erişkinde sigara içmeyen grupta kronik öksürük %14-23 olguda belirlenmişken, çocukluk yaş grubunda bu oran %20-22 olarak saptanmıştır.
Kronik öksürüklü olgularda ayrıntılı öykü alınmalı, hastanın yaşı, öksürüğün başlangıç yaşı, niteliği ve zamanı, öksürüğü etkileyen etmenler, daha önce aldığı tedavi, önceki hastalıklarının öyküsü, aile öyküsü, ev ve çevre koşulları sorgulanmalıdır. Öksürüğün hışırtı ile birlikteliği, pozisyon, beslenme ve uyku ile olan ilişkisi, ataklar arasında belirtilerin varlığı ve verilen ilaçlara olan yanıtı öğrenilmelidir.
Çocuklardaki kronik öksürüğün en önemli üç nedeni postnazal akıntı sendromu (PNAS), astım varyantı (öksürük varyant astım, eozinofilik bronşit) ve gastroözofajiyal reflü (GÖR) olarak kabul edilmektedir. Diğer nedenler enfeksiyon sonrası öksürük reseptör sensitivitesinde artma, (postenfeksiyöz öksürük), psikojenik öksürüktür.
Postnazal akıntı sendromu (PNAS):
Nazal sekresyonların orofarenks, nazofarenks ya da larenkse akması ve bu akıntının farengeal ya da larengeal öksürük reseptörlerini mekanik olarak uyarması sonucu gelişir. PNAS'de ekstratorasik solunum yolu hiperreaktivitesinin (EAHR) olduğu ve bu durumun astım benzeri bulgulara yol açtığı gösterilmiştir. PNAS'nin en önemli nedenleri; ÜSYE, enfeksiyöz ya da alerjik rinit, adenoidit ve kronik sinüzittir.
Öksürük hasta yatar durumdayken ve sabah kalktığı ilk saatlerde artar. Horlama, farenkste akıntı duygusu ve hırıltı, boğaz temizleme isteği, nazal konjesyon, nazal akıntı ve bazen de ses kısıklığı, klinik bulgu olarak karşımıza çıkar. Fizik muayenede farenkste kaldırım taşı görünümü saptanabilir, ancak bu görünümün olmaması ya da postnazal akıntının gözlenmemesi PNAS tanısını ekarte ettirmez. Waters grafisinde görülebilen kronik sinüzit bulguları sinüzite bağlı PNAS'yi, ÜSYE sonrası uzayan belirtiler ise enfeksiyon sonrası gelişen PNAS'yi düşündürmelidir. Uzun süreli vazokonstriktör ilaçların kullanımı sonucu gelişen rinitis medikamentoza da ayırıcı tanıda akla gelmelidir.
Sinüzit topikal drenaj ve en az üç haftalık antibiyotik tedavisi gerektirir. Drenaj için intranazal steroid ve tartışmalı olmakla birlikte dekonjestanlar dönüşümlü olarak (haftada iki gün, üç hafta) kullanılmalı, sistemik dekonjestanlar, mukolitikler ve serum fizyolojikle nazal lavaj gerektiğinde tedaviye eklenmelidir. Yineleyen sinüzit durumunda medikal tedavi yeterli olmazsa cerrahi tedavi uygulanabilir.
Alerjik rinitte de astımda olduğu gibi, primer tedavi antienflamatuvardır. İntranazal steroidler (beklametazon diproprionat, flunisolide ya da triamcinolone) ya da Na kromoglikat alerjenin neden olduğu enflamasyonu etkin olarak azaltır. Oral H1 reseptör blokerleri ve dekonjestanlar semptomatik rahatlama sağlar ve maksimum etki için en az iki hafta gerekir.
Dr. Naci Öner*, Dr. Güner Emel Yolsal**, Dr. Aylin Şimşek***
*Yrd. Doç.;Trakya Ü. Tıp Fak. Çocuk Sağlığı ve Hast, AD, Edirne
**Arş. Gör.; Trakya Ü. Tıp Fak. Çocuk Sağlığı ve Hast. AD, Edirne
***Uzm.; Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hast. AD, Edirne
Normal
