Nüve Forum

Nüve Forum > akademik > İlahiyat Fakültesi > Klâsik Dönem Osmanlı Toplumunda Boşanma (Bursa Şer’iyye Sicillerine Göre)

İlahiyat Fakültesi hakkinda Klâsik Dönem Osmanlı Toplumunda Boşanma (Bursa Şer’iyye Sicillerine Göre) ile ilgili bilgiler


Klâsik Dönem Osmanlı Toplumunda Boşanma (Bursa Şer’iyye Sicillerine Göre)-The Divorce in the Classical Period of Ottomon Society (According to Bursa’s Şeriyye Sicilleri) Bursa şehri Osmanlı Devleti'nin ilk başkenti olması hasebiyle

İlahiyat Fakültesi Tefsir, Hadis, Fıkıh, Kelam, Tasavvuf, İslamiyetin mistik boyutu, Allah'ın varlığı ve nitelikleriyle ilgili konuları ele alan bir bilim kolu, tanrı bilimi, teoloji, metodoloji

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #1  
Alt 05.04.10, 08:12
Uzman
 
Üyelik tarihi: May 2008
İletiler: 2.136
Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!
Standart Klâsik Dönem Osmanlı Toplumunda Boşanma (Bursa Şer’iyye Sicillerine Göre)

Klâsik Dönem Osmanlı Toplumunda Boşanma (Bursa Şer’iyye Sicillerine Göre)-The Divorce in the Classical Period of Ottomon Society (According to Bursa’s Şeriyye Sicilleri)
Bursa şehri Osmanlı Devleti'nin ilk başkenti olması hasebiyle özellikle Osmanlı devlet kurumlarının kurulup geliştiği klâsik dönemdeki toplum yapısının aydınlatılması açısından önemli bir inceleme alanıdır. Osmanlı toplumunun temel yapı birimi olan ailenin dağılma sürecinin aydınlatılması için de, Osmanlı mahkemelerinde tutulan kayıtları kapsayan şer'iyye sicilleri en önemli kaynaklar arasında yer alır. Zira o dönemde halk mahkemelere sadece aralarında meydana gelen anlaş¬mazlıkların çözümü için gitmiyordu. Bilakis basit bir vekil tayin etme işleminden kefalete, alım-satımdan kiralamaya, evlilikten boşanmaya kadar toplumda cereyan eden hemen tüm günlük hadiseler için mahkemeye başvuruyordu. Bu nedenle de şer'iyye sicilleri o dönemdeki toplumun aynası konumundadır. Bursa şer'iyye sicilleri özellikle klâsik döneme dair içerdiği çok sayıda defterle oldukça zengin bir veri tabanına sahip durumdadır. Bu araştırmada, Osmanlı Devleti'nin klâsik döneminde toplumun yapısını anlamak için vazgeçilmez bir kaynak olan şer'iyye sicillerinden yararlanarak aile birliğinin hangi şekillerde dağıldığı açıklamaya çalışılacaktır.

Because of the fact that it was the first capital of the Ottoman Empire, the city of Bursa shows a curious lacuna and an important area of research illuminating the structure of society in the period in whichmost of the state's foundations were established and flourished. While clarifying the process of dissolution of family, one of the major building stone of Ottomon society, Şeriyye Sicilleri comprising the registers recorded in the Ottomon courts constitute the most important category of sources. For, the people at that time appeared in the courts not only for solution of the discords and disagreements between them, but also for all the matters from appointing of a proxy to bailment, from purchase and sale to rent, marriage and divorce issues which occured almost everyday in the society. For that reason, just like a mirror, these registers reflect the structure of society clearly. Bursa's Şeriyye Sicilleri, with it's countless register books, have a highly rich database especially about the classical period.
This research is intended to spotlight the reasons of the dissolution of conjugal community by utilizing the Şeriyye Sicilleri, an indispensable source for comprehensing the structure of society in the classical period of Ottoman State.

Giriş
Aile bütün toplumların temel birimi olmuştur. Bu birimin kurulması için kadın ve erkeğin nikâh adı verilen bir akitle birlikte yaşama isteklerini şahitler huzurunda ortaya koymaları gerekir. Osmanlı toplumunda da, aile birliğinin korunması açısından evlilikte devamlılık esas olmakla birlikte, aile içindeki uyumu sürdürmek imkansız hâle geldiğinde nikâh akitlerini çeşitli yollarla sona erdirme imkanı bulunmuştur.
Osmanlı aile hukukunun temeli olan İslâm hukukuna göre prensip olarak boşama hakkı erkeğe aittir. Erkeğin tek taraflı iradesiyle karısından boşandığını yalnızca söz ile bildirmesi dahi yeterli görülmüştür. Durumu mahkemeye kaydettirmesi hukuken şart koşulmamıştır. Fakat mahkeme sicillerinde karşımıza çıkan çok sayıda boşanma belgesi, Osmanlı toplumunda boşanmaların kayda geçirildiğini göstermektedir.
Evliliği sona erdirmeyi isteyen erkek değil de kadın olursa onun için de kısıtlı olmakla birlikte İslâm hukukuna göre bazı imkânlar bulunuyordu. Buna göre kadın eğer isterse nikâh akdi esnasında boşanma hakkını elinde bulundurmayı şart olarak öne sürebiliyordu. Bunun yanı sıra kadın, bazı durumlarda bizzat mahkemeye başvurarak evliliği sona erdirebiliyordu. Fakat mahkemenin hangi durumlarda ayrılık kararı vereceğine dair mezhepler arasında ciddi görüş ayrılıkları bulunduğundan, bazen aynı konuda aynı toplumda yaşayan insanlar arasında farklı hükümler verilebiliyordu. Ancak özellikle araştırmamızın konusu olan Bursa'da geçerli olan Hanefi mezhebine göre mahkemenin boşanma kararı verebilmesi için kocada hastalık ve kusur bulunması, yeme-içme, giyim ve barınma gibi temel ihtiyaçlarını karşılayamaması, kocanın evini uzun süre terk etmesi veya ortadan kaybolması, hanımına kötü davranması, eşine yaklaşmamak üzere yemin etmesi, kocanın hanımının zina ettiğini iddia etmesi, süt akrabalığının bulunduğunun anlaşılması gibi ciddi sebepler bulunmak zorundaydı.
Osmanlı toplumunda, erkeğin boşanmaya ilişkin teorik anlamda sahip olduğu yetkiler kadınlara oranla oldukça genişti. Ancak mahkeme sicillerinde kaydedilmiş boşanma davaları incelendiğinde bu durumun sosyal hayata aynı oranda yansıtılmamış olduğu görülmektedir. Kadınlar ise bunun aksine sahip oldukları kısıtlı yetkileri sonuna kadar kullanarak razı olmadıkları bir evliliği sürdürmeyi reddetmişlerdir.
Osmanlı mahkemelerinde kadı önünde görülen davaların kayıtları olan şer'iyye sicillerinde evliliğin sona ermesi üç biçimde karşımıza çıkmaktadır: Erkeğin tek taraflı irade beyanı olan (bâin veya şartlı) talak, kadının mehr-i müeccel ve iddet nafakası gibi bazı haklarından vazgeçmesi yoluyla gerçekleşen muhâlaa ve hakim kararıyla boşanma anlamına gelen tefriktir. Bunlardan talak, tamamen kocanın talebiyle gerçekleşirken, muhâlaa ve tefrikde boşanma isteği genellikle kadın tarafından gelmektedir.
[coverattach=1]Tablo 1'de klâsik döneme ait sicil defterlerinden sondajlama usulüyle seçilen 152 adet boşanma kaydı esas alınarak boşanma şekillerinin oranı hakkında bir fikir edinilmeye çalışılmıştır. Buna göre klâsik dönem Osmanlı Bursa'sında en fazla mahkeme kayıtlarına geçirilen boşanma şekli % 61.18 oranıyla muhâlaadır. Onu % 34.21 ile bâin talak izlemektedir. Muhâlaa kadın talebiyle gerçekleşen bir boşanma şekli iken bâin talakta boşama yetkisi tamamen erkeğin elindedir. Muhâlaada mehr, iddet nafakası vb. haklardan vazgeçme söz konusudur. Bu da ileride bazı anlaşmazlıkların doğmasına zemin hazırlayabilecek bir durumdur. Zira bazen erkek, muhâlaa bedeli olduğunu ileri sürerek bazı mallara el koyabilmekte, bazen de kadın muhâlaayı inkâr edip nafaka ve mehr-i müeccel talebinde bulunabilmektedir. Bu nedenle muhâla-aların kaydettirilmesine bâin talaktan daha fazla gayret gösterilmiş olabileceği gibi, gerçekten toplumda bu çeşit boşanma diğer türlerden daha yaygın bir hal almış da olabilir. Zira bâin talaklar tescil edilmediğinde de benzeri sorunlarla karşılaşılma ihtimali bulunmaktadır. Dolayısıyla bu oranların dönemin toplumundaki gerçek boşanma oranlarını büyük ölçüde yansıttığı düşünülmektedir. Şartlı talak da aslında bâin talak kapsamındadır. Tamamen erkeğin kendi iradesiyle evliliğinin bitişini bir şartın meydana gelmesine bağlamasıdır. Ancak toplumdaki yaygınlık oranını göstermek amacıyla ayrı bir kategoride ele alınmıştır. % 3.28 'lik bu oranı bâin talaka ilave ettiğimizde bâin talak oranı 37.49'a yükselmektedir.
4 Bursa Şer'iyye Sicilleri (Bundan sonra BŞS şeklinde gösterilecektir) A 98, 194b.
Osmanlı Devleti'nin resmi mezhebi olan Hanefi mezhebince kabul edilmiş boşanma gerekçelerinin bir hayli az oluşu hakim kara¬rıyla boşanmaların oranının düşük bulunmasına neden olmuştur. Şer'iyye sicillerinden seçilen 152 adet boşanma davasından sadece 2 tanesi tefrik yani hakim kararıyla ayrılmadır. Bu da % 1.31'e tekâbüleder. Tefrik kararlarının tamamının mahkeme kayıtlarında yer alması gerektiği düşünüldüğünde, bu tür boşanmanın gerçekten de dönemin Bursa'sında ne kadar az yaşandığı anlaşılır.

Saadet Maydaer
Araş. Gör., U.Ü. İlahiyat Fakültesi
Eklenmiş Resim
Dosya tipi: jpg 1.JPG (23,5 KB (Kilobyte), 34x kez indirilmiştir)
Eklenmiş Dosya
Dosya tipi: pdf m-14.pdf (483,4 KB (Kilobyte), 341x kez indirilmiştir)
__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
(bursa, boşanma, dönem, göre), klasik, osmanlı, sicillerine, toplumunda, şer’iyye

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 11:47 .