Nüve Forum

Nüve Forum > akademik > İlahiyat Fakültesi > Hengel'in mantık öğretisi-Henge mantığı metafiziksel temelleri üzerine inceleme

İlahiyat Fakültesi hakkinda Hengel'in mantık öğretisi-Henge mantığı metafiziksel temelleri üzerine inceleme ile ilgili bilgiler


A. Öznel kavram Hegel’de öznel kavram, kendi içinde alt-kategorilere sahiptir. Bunlar: 1. Kavram olarak kavram ki bu “kendinde” kavram anlamındadır ve Hegel terminolojisinde “an sich”e işaret eder.112 2. Hüküm: Burada

İlahiyat Fakültesi Tefsir, Hadis, Fıkıh, Kelam, Tasavvuf, İslamiyetin mistik boyutu, Allah'ın varlığı ve nitelikleriyle ilgili konuları ele alan bir bilim kolu, tanrı bilimi, teoloji, metodoloji

Like Tree1Likes

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #11  
Alt 28.08.08, 00:06
Uzman
 
Üyelik tarihi: May 2008
İletiler: 2.136
Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!
Standart Hengel'in mantık öğretisi-Henge mantığı metafiziksel temelleri üzerine inceleme

A. Öznel kavram
Hegel’de öznel kavram, kendi içinde alt-kategorilere sahiptir. Bunlar: 1. Kavram olarak kavram ki bu “kendinde” kavram anlamındadır ve Hegel terminolojisinde “an sich”e işaret eder.112 2. Hüküm: Burada sübjektif kavram, kendi karşıtına dönüşür ve “ausser sich” kavram olur.113 3. Kıyas: Burada kavram kendi karşıtından kendine döner; kendi için (für sich) öznel kavram olur.114
1. Kavram Olarak Kavram
Bunun alt-kategorileri ilkin, kendi ile özgür eşitlik olarak evrensellik-tir.115 Evrensellik kategorisinin bu safhada, eşitlik ya da özdeşlik olması onun öz safhasındaki özdeşlik olmasından farklıdır. Buradaki özdeşlik, Kavramın sadece kendi kendisiyle kendi-içinde özdeş olması anlamına gelmez. Aynı zamanda o, kendi kendisiyle, kendi karşıtı-içinde de özdeştir. Bu anlam gerçi öz kategorisindeki özdeşlikte de vardır fakat orada örtük iken burada açığa çıkmış olarak bulunmaktadır.116 İkinci alt-kategori tikelliktir: Tikellik, Kavramın evrensellik kategorisinin olumsuzlanmasıdır. Yani Kavram, kendi içinde kendine karşıt olmakla, kendini olumsuzlamış, dolayısıyla sınırlamış olur. Bu belirlenimlik onu tikelleştirir.117 Üçüncü alt-kategori tekillik ya da bireyselliktir.118
2. Hüküm
Hegel mantığındaki hüküm anlayışını, genel olarak bilinen soyut hüküm anlayışından ayırt eden en önemli özellik şudur: Soyut hükümde özne ve yüklemin bir birine karşı olduğu düşünülür. Özne, bir şey veya kendi içinde kategori olarak, yüklem de öznenin dışında, sözgelimi zihinde bulunan genel bir kategori olarak ele alınır. Bu ikisinin birleştirilmesi ise hükmü oluşturur. Fakat Hegel’in hüküm anlayışı açısından, özne yüklemdir. Mesela, “Tanrı Mutlak Tin’dir” hükmünde olduğu gibi.119
Hükmün alt kategorileri:
a) Nitel hüküm: Bu da kendi içinde i) olumlu hüküm, ii) olumsuz hüküm, iii) sonsuz hüküm alt-kategorilerine ayrılır.120
b) Refleksiyonlu düşünmenin hükmü,
c) Zorunluluk hükmü,
d) Kavramın hükmüdür.
3. Kıyas
Hegel mantık öğretisinde kıyas, kavram ve hükmün birliğidir.121 Hegel şöyle der: “Kıyas, aklîdir ve aklî her şeydir.”122 Her şey kıyastır ve aynı gerçeklikte her şey Kavramdır.123 Hegel’e göre Kavram ise Mutlak’tır Kıyasın alt-kategorileri: a) Nitel kıyas, b) refleksiyonlu düşünce kı-yası, c) zorunluluk kıyasıdır.

Alıntı ile Cevapla
  #12  
Alt 28.08.08, 00:09
Uzman
 
Üyelik tarihi: May 2008
İletiler: 2.136
Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!
Standart Hengel'in mantık öğretisi-Henge mantığı metafiziksel temelleri üzerine inceleme

B. Nesne veya nesnel kavram
Nesne, dolaysızlığa belirlenmiş Kavramdır. Bunun anlamı, nesnenin, öznel kavramın bir olumsuzlaması olarak çokluğun tam bağımsızlığının yani kendinde var olan özdeşliğinin mutlak çelişiği olmasıdır. Böylece nesne, “ayrı öğelerin eşit ölçüde tam bağımlılıklarıdır.”124 Mutlak’ın bu safhadaki tanımı (belirlenimi) “Mutlak (Tanrı), nesnedir” şeklindedir. Tanrı’nın mutlak nesne olması, bizim öznel zan ve irademizin hiçbir gerçekliği ve geçerliliğinin olmadığı anlamına gelir. Fakat aynı zamanda Tanrı, öznelliği de kendi içine ait bir evre olarak kendi içinde kapsar. Bu Hıristiyan teoloji-sindeki Tanrı’yla insanların birliğidir. Bu, insanların Tanrı ile birliklerinin bilincine varmaları ve Tanrı’nın kendisini Oğlunda bireysel bir insan olarak belirlemekle onların günahlarına kefaret olmasıyla gerçekleşir. Böylece Hegel’e göre, öznellik ve nesnellik arasındaki karşıtlık, “kendinde” yenil-miştir.125
Hegel, nesnelliği üç alt-kategoriye ayırır: 1. Mekanizm, 2. Kimyasal-lık, 3. Gâyelilik.126
1. Mekanizm
Bu kategoride nesne, “belirli nesne olarak dolaysız, ayrımsız nesne-dir.”127 Burada ayrımsızlığın Hegel açısından, ayırt edilenlerin bir birlerine karşı ilgisiz olarak bulunmaları ve bağlantılarının dışsal olmasıdır.128
Mekanizm, biçimselliği içinde, nesnelerin bir birlerini dışsal sebepler olarak belirlemeleri olarak ortaya çıkar. Mesela, basınç ve itme mekanik ilişkilerdir. Yine davranış ve dindarlık, tören ve kuralları biçimsel olarak uygulama şeklinde belirdiğinde mekanik hareketler olarak görülür. Çünkü bu durumda kişinin iradesi hareketlerini belirlemez, hareketleri dış bir etki
tarafından belirlenir.129
2. Kimyasallık
Bu aşamada nesne kendisini özsel ve ayrımlı olarak gösterir. Öyle ki burada nesneler, ancak bir biriyle bağıntıları yoluyla nesnedirler ve temel nitelikleri ayrımlarıdır.130
3. Gâyelilik
Bu ilk iki safhanın (kategorinin) birliğidir. Gâye bir yönüyle mekanik nesne gibidir. Kendi içinde kapalı bir bütündür. Fakat öte yandan kimya-sallıkla ortaya çıkan ayrımlarla zenginleşir ve kendi karşısındaki nesne ile bağlantıya girer.131
Gâyelerin olgusallaşması ise İdea’ya geçişi sağlar.
C. İdea
İdea, “kendinde ve kendi için Gerçek olan ve kavram ve nesnelliğin mutlak birliğidir.”132 Buna göre, “Mutlak İdea’dır” tanımı, en üst ve mutlak tanımı oluşturur ki bütün diğer tanımlar bunda içkin olarak vardır. İdea’nın gerçek olması şu sebepledir. Gerçeklik, nesnelliğin kavrama denk düşmesi, onunla örtüşmesidir. Zaten İdea’nın tanımı da budur. Fakat burada kastedilen dışsal şeylerin öznel tasarımlara denk düşmeleri değildir. Çünkü İdea’nın tikel tasarımlar ve empirik şeylerle hiçbir ilişkisi yoktur. O, “gerçekliktir” ve Kavramdır. Bu ikisi aslında aynıdır.133
Hegel’e göre, İdea’nın kendisi her hangi bir şeyin İdea’sı olarak düşünülmemelidir. Onu salt soyut bir şeymiş gibi de düşünmek yanıltıcı olur. “Kuşkusuz o, soyuttur ama kendisinde özsel olarak somuttur.”134 İdea, böylelikle kendi kendisini olgusallığa belirleyen kavram olması anlamında da özgürdür.
Mutlak, evrensel İdea’dır. Fakat o, kendisini belirli İdealar sisteminde tikelleştirir, ama bunlarda tekrar İdea’ya yani gerçekliklerine geri dö-nerler.135
Hegel’in terminolojisinde sadece kavram yoluyla dünyadaki şeyler kalıcılığa sahip olurlar demek, dinî tasarım diline çevrildiğinde, şeylerin ancak onlara içkin olan Tanrısal ve dolayısıyla yaratıcı düşünce yoluyla var oldukları anlamına gelir.136
İdea’yı akıl olarak (anlak olarak değil), diğer bir ifadeyle özne-nesne bütünlüğü olarak, İdeal ve gerçeğin, sonlu ve sonsuzun, ruh ve bedenin birliği olarak, edimselliğini kendi kendisinde taşıyan olarak ve tabiatı salt var olan olarak kavranabilen şeklinde tanımlamak mümkündür.137 Çünkü salt öznel olarak özne ve salt sonlu olarak sonlu hiçbir gerçeklik taşıma-maktadırlar. Bunlar kendisiyle çelişmekte ve karşıtına geçmektedirler. İşte bu geçiş içinde (sürecinde) birer görünüş ya da an şeklinde ortaya koydukları birlik, onların gerçekliğini oluşturur ki bu Gerçeklik, Hegel terminolojisinde İdea’dır.138 Buna göre, “İdea, özsel olarak süreçtir.”139 İdea’nın gelişimi, bir süreç olarak üç basamaktan geçer: 1. Hayat, 2. bilgi, 3. mutlak İdea.
1. Hayat
Bu İdea’nın dolaysızlık biçimindeki halidir.140 Hayatın alt-kategorileri: a) Yaşayan birey, b) hayat süreci, c) tür’dür.
2. Bilgi
Burada İdea, teorik ve pratik İdea olarak iki şekilde görülür. Bilgide, nesnelliğin tek yanlılığı ile öznelliğin tek yanlılığı ortadan kalkmıştır.141 Bilginin iki yönünü oluşturan öznellik ve nesnellik bir birlik oluştururlar. Bu, bilme ve varlığın ayrımda-birliğidir.142 Ayrıca bilme; a) uygun bilme- doğru, b) irade ya da iyi, şeklinde alt-kategorilere ayrılır.
Bilmenin oluşturduğu ikiliğin yeniden birliğe dönüşmesi ve birliğin yeniden kurulması için Mutlak İdea safhası gereklidir.143
3. Mutlak İdea
“Mutlak İdea”, mantıksal sürecin son basamağıdır ve bu yüzden, ilk ve salt kendisi yoluyla var olan gerçek olarak kendini kanıtlamaktadır.144 Böylece Mutlak İdea, kelimenin tam anlamıyla “mutlak” ve “tüm” gerçek-liktir.145 Burada İdea, kendi kendini düşünen İdea olarak karşımıza çıkar.
Hayat, “kendinde İdea” olarak ve bilgi “kendisi-için İdea” olarak İdea’yı eksik bir şekilde temsil etmekteydiler. Fakat Mutlak İdea, kendinde ve kendi-için var olan, böylece Mutlak İdea olandır.146 Böylece İdea; hayatta, kendisi-için öznel, bilgide, kendisi-için nesnel olurken burada kendi kendisine nesnel olmaktadır.147
Mutlak İdea’nın bir biçimi, bir de içeriği vardır. O, kendi içeriğini kendi kendisi olarak seyretmekle, kendisinin saf biçimi olur. Kendisinin kendisinden İdeal ayırt edilişi olması ölçüsünde de kendi içeriğidir.148 Mutlak İdea’nın bu içeriği, mantıksal sistemin içeriğidir. O zaman biçimi de sistemin yöntemi olan diyalektik metottur.149
Mutlak İdea, mutlak doğruluktur. Böylece o, Mutlak’ın ya da Tan-rı’nın ya da Alemin son tam ve uygun tanımını oluşturur.150
Hegel’in mantık öğretisi, bu şekilde Mutlak İdea’da son bulmaktadır. Zira görüldüğü gibi, Mutlak İdea, kendisini geçebilecek dışarıda hiçbir kategori bırakmamıştır.

Alıntı ile Cevapla
  #13  
Alt 28.08.08, 00:12
Uzman
 
Üyelik tarihi: May 2008
İletiler: 2.136
Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!Zehravî Zeytuna çok güzel bir geleceğe sahip olacak.Bu şimdiden belli oluyor!
Standart Hengel'in mantık öğretisi-Henge mantığı metafiziksel temelleri üzerine inceleme

Sonuç
Yukarıda ana hatlarıyla incelediğimiz mantık öğretisindeki çıkarımlar ve kavramlaştırmalarla Hegel’in, İdea’nın gerçeklik olduğunu ispatlanmayı ve bu gerçekliğin mahiyetini ortaya koymayı amaçladığı anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle, Hegel mantığının amacı, İdea’nın düşünme yoluyla “bi-linme”sini sağlamaktır.151 İdea ise, bütün bir mantık silsilesinin, çıkarımlar sürecinin sonucudur. Buraya kadar incelenen varlık, öz, kavram ve nesnellik gibi kategoriler, aslında İdea’nın birer safhası ya da evresidirler ve ondan öte bir gerçeklik ifade etmezler.152 Öyleyse Hegel’in felsefe sisteminin tümüyle bir mantık öğretisi olduğunu ve mantık öğretisinin de tamamıyla metafiziksel bir öğreti olduğunu söyleyebiliriz. Hegel uzmanı A. Kojeve’nin ifadesiyle, “Hegel’in Mantık’ı, sözcüğün yaygın anlamında bir mantık değildir, bir bilgi kuramı da değildir, ama bir ontolojidir ya da Varlık olarak ele alınan Varlığın bilimidir.”153 Hegel, “mantık, saf İdea’nın, yani soyut düşünce öğesindeki İdea’nın bilimidir”154 derken ve İdea’yı da gerçekliğin tümü ve ta kendisi olarak tanımlarken155 bunu açıkça ortaya koymaktadır.
Hegel’in, mantık öğretisini bir metafiziksel öğreti olarak kurgularken, ilki epistemolojik ikincisi yöntemsel olmak üzere iki temel ilkeden hareket ettiği anlaşılmaktadır. Bunlardan ilki, “aklî olan gerçektir, gerçek olan aklîdir” ilkesidir. İkincisi ise, üç aşamalı diyalektik düşünme yönteminin temel ilkesi olan “karşıtların özdeşliği” ilkesidir. Fakat diyalektik düşüncenin üç evresini formal anlamda mantıksal ya da epistemolojik aşamalar olarak değil, bizzat Varlığın evreleri olarak anlamak ve ontolojik kategoriler şeklinde değerlendirmek gerekir.156 İlk ilkenin doğru bir biçimde anlaşılabilmesi, onun ikinci ilke çerçevesinde yorumlanmasına bağlıdır. Hegel’in ifadesiyle, ilk ilkedeki akıl ve gerçeklik kavramları anlak düzeyindeki anlamlarıyla ele alınırsa hata yapılmış olur.
Kendinden önceki metafiziksel sistemleri “eski metafizik” olarak niteleyen Hegel, onları düşünmenin “anlak” düzeyinden hareketle çıkarımlar yapmakla suçlayarak, eleştirir.157 Onun açısından metafizik, ancak mantık aracılığıyla doğru bir biçimde kurulabilir ve gerçek bir bilim olur.158 Fakat bunun yapılması için de doğru yöntemin izlenmesi gerekmektedir. Bu yöntem, Hegel’e göre eski metafiziğin yöntemi olamaz; doğru ve uygun yöntem, “karşıtların özdeşliği” ilkesine dayalı üç evreli düşünmeden oluşan diyalektik yöntemdir. Zira Hegel’e göre mantık ve metafiziğin ilkeleri aynı-dır. Bu, metafiziğin mantıksal, mantığın ise metafiziksel olduğu anlamına gelmektedir.


KaynakPDF
Eklenmiş Dosya
Dosya tipi: pdf makale12.pdf (303,6 KB (Kilobyte), 76x kez indirilmiştir)
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
hengel'in, inceleme, mantığı, mantık, metafiziksel, öğretisi-henge, temelleri, üzerine

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 13:41 .