Nüve Forum


Heyelan Etütleri hakkinda Samsun Heyelanı ile ilgili bilgiler


8.6. En-Echelon Tipi Kırıkların Oluşumu Ve Bunların Mühendislik Yapıları Üzerindeki Tahribatları En-echelon tip kırıklar, karayollarında trafik akımı nedeniyle çift dingilli yüklerin yükleme ve boşalma sonucu asfaltın yorulması (fatigue) ile meydana

Like Tree16Likes

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #31  
Alt 31.08.07, 11:04
Meraklı
 
Üyelik tarihi: Jan 2007
İletiler: 171
Ugur Kuran yakında çok ünlü biri olacak!Ugur Kuran yakında çok ünlü biri olacak!
Standart 8.6. En-Echelon Tipi Kırıkların Oluşumu Ve Bunların Yapılar Üzerindeki Tahribatları

8.6. En-Echelon Tipi Kırıkların Oluşumu Ve Bunların Mühendislik Yapıları Üzerindeki Tahribatları

En-echelon tip kırıklar, karayollarında trafik akımı nedeniyle çift dingilli yüklerin yükleme ve boşalma sonucu asfaltın yorulması (fatigue) ile meydana gelirler. (PELL, 1965). Karayollarında görülen bu kırıklar ***8220;Alligator***8221; yani ***8220;timsah sırtı***8221; kırıkları olarak bilinirler. İzmit Topel Hava Alanında 1973 yılında Kutlu ve arkadaşları tarafından yapılan etütlerde, enechelon tipi kırıklar tespit edilmiş v bunlar şekil-8.6(a) da gösterilmiştir. Samsun Hava Alanında çekilmiş bir en-echelon kırığa ait resimde, aynı şekil üzerinde görülmektedir. Şekil- 8.6(b) Diğer bir en-echelon tip kırığın meydana geldiği yer Amerika***8217;da, 1966 parkfield depreminden 11 gün önce BROWN ve arkadaşları tarafından, karayolları üzerinde hava fotoğrafı yardımı ile tespit edilmiştir. Şekil-8.6(c) Ayrıca Türkiye***8217;de meydana gelen tahripkar depremler, karayolları üzerinde en-echelon tip kırıkların meydana geldiğini göstermiştir.(Aytun 1975). Şekil-8.6(e). En-echelon tip kırıkların en güzel örnekleri Kuzey Anadolu ve San Andreas Fayı boyunca görülür. (Kuran 1975). En-echelon tip kırıkların izlendiği diğer bir saha: Deprem mekanizmasının araştırılması ile ilgili kayalar üzerinde yapılan fatique çalışmalarıdır. Şekil-8.6.(d) de maksimum kayma ekseni boyunca (Shear
Zone) kademeli olarak gelişen en-echelon tip kırık görülmektedir. (Kuran 1975). Heyelan sahasında fasılalı yükleme ve boşalmaların mevcut olduğunu açıkça göstermiştir. Fasılalı yüklerin ve en-echelon tip kırıkların Eğridir Kemik Hastalıkları Hastanesi civarında da bulunduğu daha önceki çalışmalardan bilinmektedir. (Kuran 1976). Bir malzeme tek yönlü bir kuvvetten ziyade, Fasılalı olarak yüklenip boşalırsa, bu malzeme dayanma
mukavemetinin çok altında kırılır. Kırılma esnasında ve kırılmayı takiben en-echelon tip kırıkların oluştuğu izlenebilir. Şekil-4a. Türkiye***8217;de meydana gelen heyelanlar ve deprem episantrlarını gösteren harita üzerine, Samsun Hava Alanında izlenen 88 adet kırığın gül diyagramı işlenmiş ve aşağıdaki sonuçlara varılmıştır: Heyelan sahası üzerindeki kırık doğrultularının N(50o-60o )W açıları arasında yoğunlaştığı görülür. Kuzey Anadolu fay hattı üzerinde oluşan 1939,1942 ve 1943 fay kırıkları bu yörede Samsun Hava Alanında saptanan kırık doğrultularına paraleldir. Ayrıca jeolojik haritadan da görüldüğü gibi, bölgede hakim olan faylar SE-NW doğrultusundadır.
Yukarıdaki araştırmalar sonucu: Samsun Hava Alanının oturduğu 125 m kalınlığındaki marn kütlesinin (Neojen yaşlı jips ara tabakalı) Kuzey Anadolu Fay tektoniğinden önemli ölçüde etkilendiği kanısına varılmıştır. Aktif fay kuşağında mevcut heyelanların geniş çapta yoğunluk kazanması; muhtemelen, depremlerden önce kabukta meydana gelen deformasyon
olaylarının yüzeyde yer alan jeolojik üyeler içerisinde stabilite bozukluklarına yol açtığı ve neticede kütlelerin yamaç aşağı kaymalarına olanak verdiği düşünülmektedir. Hassas ekstensometreler yardımıyla elde edilen deformasyon-zaman olayları heyelan sahasındaki kütle hareketleri içinde fasılalı yükleme ve boşalmaların oluştuğunu göstermektedir. Bu tarz bir kuvvet alanı, tek yönlü bir kuvvet alanının ,(monotonik olarak artan çekme veya sıkıştırma kuvvetleri gibi) ortaya koyduğu deformasyon zaman olayından ve neticede kırılma olayından çok farklıdır. (Kuran 1975) Örneğin: Çekme kuvvetleri tatbik edilen malzemeler kırıldıklarında, kırılma düzlemi kuvvetin doğrultusuna dik olarak gelişir. Sadece monotonik bir sıkışma gösteren malzemelerde deformasyon-zaman eğrisi ekstensometre verileri gibi olmayıp, çok monotonik bir biçimde (artma veya azalma
göstermeden) sürekli yükleme şeklinde görülür. Kırılma sırasında kopma maksimum-kesme zonunda (maksimum-shear zone) meydana gelir. Fakat en-echelon tipi kırıklar izlenmezler. Ancak fasılalı yüklere tabi bırakılan malzemeler yukarıdaki kırılma şekillerinden çok farklıdır. Herşeyden önce kırılmanın meydana gelmesi için, tek yönlü sıkışmada, görüldüğü gibi mutlaka malzemenin ***8220;dayanma mukavemetine***8221; erişmesi gerekmez. Malzemeler fasılalı yüklere maruz kalırsa, kırılma, dayanma mukavemetinin %50 altında dahi kırılabilir. (Kuran 1975) Kırılma sırasında en-echelon tipi kırıklar son derece belirgin durumda kesme ekseni boyunca gelişme gösterirler. Heyelan sahasında hareketlerin oluşma ve hızlanmasında etken diğer önemli faktörleri şu şekilde sıralamak mümkündür: Yamaç eğimi, üst seviyelerin oldukça yumuşak ve yer altı suyu ile doygun killi birimlerle, alt seviyelerin ise sıkı yapıda jips ara tabakalı marn birimi ile temsil edilmesi ve
yağışlar. Yağmur ve kar suları kırık sistemlerinden geçerek altta sıkı tabir edilen jips ara tabakalı marn birimi üzerine ulaşır. (Bu birim oldukça geçirimsiz ve eğimi ise yamaç aşağıdır.) Yer altı suları ve kırık sistemlerinden gelen yağış suları ara tabakalardaki jips katmanlarını eriterek tabaka arası boşlukların oluşmasını sağlar ve eğim boyunca akar. Bu mekanizma üst seviyelerde yer alan yumuşak birimlerin yamaç aşağı hareketlerinde etken olur.
__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/logooson.jpg[/IMG][/URL][/CENTER]

University of Istanbul, Institute of Geophysics Imperial Collage, University of London
Alıntı ile Cevapla
  #32  
Alt 31.08.07, 11:07
Meraklı
 
Üyelik tarihi: Jan 2007
İletiler: 171
Ugur Kuran yakında çok ünlü biri olacak!Ugur Kuran yakında çok ünlü biri olacak!
Standart Sonuç ve Öneriler

9. SONUÇ VE ÖNERİLER

Samsun Hava Alanı ile bağıntılı heyelanın yamaç aşağı maksimum uzunluğu, 1065 m genişliği ise 525 m kadardır. Karayolları Genel Müdürlünce 1967 yılından süregelen jeolojik ve zemin mekaniği çalışmaları; kayma ekseni boyunca 150 m lik bir saha üzerinde yoğunlaşmıştır. 9.10.1976-15.12.1976 tarihleri arasında, heyelan sahasında tatbik edilen
Jeofizik ve Mekanik sondaj çalışmaları heyelan ekseni boyunca 850 m lik bir uzunluk üzerinde tamamlanmıştır. Araştırmalarda 4800 m elektrik sondajı, 17 adet profil üzerinde karşılıklı atışlarla gerçekleştirilen sismik refraksiyon çalışmaları yapılmıştır. Jeofizik ve Zemin Mekaniği araştırmalarının müşterek korelasyonu ışığında aşağıdaki sonuçlara varılmıştır:

i) Etüt sahası kısa mesafelerde oldukça önemli hız farkı gösteren,(Bu durum farklı miktarda sıkılıklar arz eden bir yapının işaretidir.) Neojen yaşlı birimler üzerinde yer alır. Sismik hızlar kayma ekseni boyunca kısa mesafelerde değişiklik göstermesine rağmen, kayma eksenine dik doğrultularda sismik hızlarda farklılık görülmektedir.
ii) Pist başı ile S7 noktası arasında yüksek hız veren seviyenin satha çok yaklaştığı izlenir. 1700 m/s nin üstünde hızlarla karakterize edilen bu seviye, E.H.A.10 noktasının Kuzey-doğusunda süratle derinlere dalım gösterir. Bu bölge en büyük kayma, kabarma ve çökmelerin oluştuğu yerdir. Örneğin: 1968 yılında yaptırılan istinat duvarı 5 metreden fazla
yatay hareket göstermiştir.
iii) S7 noktası ile E.H.A.10 noktası arasında kalan sıkı birim, şeklen bir yamuğu hatırlatır. Bu birim üzerinde yer altı suyu ihtiva eden oldukça yumuşak killi seviye yer alır. Durum, sismik hız verileri ve S.P.T. sonuçları ile kanıtlanmıştır. Hidrolik permeabilitenin birimlerin sadece tane boyutlarına bağlı kalmadığı, aynı zamanda birimlerin sıkılığı ile yakından ilişkili olduğu bilinir. Bu nedenle sadece yumuşak seviyeden yamaç aşağı bir yer altı suyu için müsait görülmektedir. Hatta, yer altı suyunun Kuzey-doğu doğrultusunda hareketini karakteristik yamuk biçimindeki görünümü ile sınırlayarak, suların üst seviyelerde akmasını zorunlu kılar.
iv) S2 ile S7 sismik noktaları arasında ***8220;V***8221; şeklinde oluşmuş yumuşak bir kesim bulunmuştur. Bu kesim, 33-47 m derinde, kuzey-doğu doğrultusunda eğim veren potansiyel kayma yüzeyi üzerinde yer almaktadır. Bu nedenle potansiyel kayma yüzeyinin saptanmasında plastik tüp denemelerinin faydalı olacağı kanısını eklemek isteriz.
v) Mikrobölgeleme çalışmaları, E.H.A.11 ve E.H.A.12 noktalarında, büyük sismik şiddet artışı özelliklerinin varolduğunu göstermiştir. N=2,35 sismik şiddet artışı ile belirlenen bu bölge, Kuzey Anadolu fay hattında meydana gelecek şiddetli depremlerden zarar görebilir.
vi) Aktif heyelan sahalarının Türkiye üzerinde yayılımı ile makrosismik veriler arasında önemli bir ilişkinin bulunduğu araştırmalarımız sonunda saptanmaktadır. Bir çok Karayolu, demiryolu, hidrotermik santraller ve hava alanlarının deprem kuşağı üzerinde bulunması halinde makro ve mikrosismik araştırmaların müsait ölçekli detay haritalar üzerinde işlenmesi çok faydalı olacaktır. Zira aktif faylar üzerinde yer alan yapıtlar, her yıl
heyelanlardan önemli derecede hasar görmektedirler. Bu nedenle detay jeoloji, mikro ve makro-sismik etütlerin yapılması ve ayrıca sürekli deformasyon ölçümlerinin alınması Karayolları mühendislik problemlerinin çözümünde yararlı olacaktır. Mikrobölgeleme çalışmalarının yapılabilmesi için, aktif fay zonları üzerinde yer alan Karayolları güzergahlarında, sığ sismik refraksiyon çalışmalarıyla yerinde S dalgasının saptanması
gereklidir. Bu çalışmaların yapılması halinde; Karayolu mühendislik problemlerinin çözümüne daha iyi bir yaklaşım yapılması mümkün olacak ve yapılan tesislerden daha uzun sürede yararlanma olanakları çıkacaktır.
Bu araştırmaların tesirli bir şekilde yapılması T.C.K. Araştırma Fen Heyeti Müdürlüğü bünyesinde ***8220;sismoloji ve Heyelan etütler***8221; yapabilecek bir grubun teşkili ile mümkün olabilir.
vi) E.H.A.9 Nolu noktada el burgusu ile yapılan sondajda 4. metrede yer altı suyuna girilmiştir. Yer altı suyundan alınan numune üzerinde laboratuarda ölçü yapılmış 1.70 ohm-m değeri bulunmuştur. Drenaj sisteminin deşarjından alınan su numunesinde ise bu değer 30 ohm-m olarak bulunmuştur. Bu sonuç drenaj sisteminin iyi filtre ettiğini göstermektedir. Ayrıca drenaj sistemi ile istinat duvarı arasında kalan bölgede Kasım 1976 da yapılan 4 adet mekanik sondajla maksimum 30 metre derinliğine gidilebildiği halde yer altı suyu bulunmayışı, drenaj sisteminin arzu edilir tarzda çalıştığını kanıtlamıştır. Drenaj sistemi ile drene edilen yer altı suları aktif heyelan sahasına deşarj olmaktadır.
Bu suların uygun bir sistemle heyelan sahası dışına akıtılması gerekir. Heyelan sahasında İmar ve İskan Bakanlığı mensuplarınca yapılan etütlerle; Heyelan sahası üzerindeki inşaatların ilerde can ve mal kaybına neden olabileceği gereğiyle yasaklanmıştır. Halen yapımı sürdürülen yüzlerce inşaat, aktif heyelan ekseni üzerinde yükü artırarak, deformasyon hızının yükselmesine de etken olmaktadır. Şekil 8.5a.
Yukarıda elde edilen verilerin ışığında Samsun Hava Alanı heyelan bölgesinde mühendislik tedbirlerin yeniden gözden geçirilmesi faydalı olacaktır.
__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/logooson.jpg[/IMG][/URL][/CENTER]

University of Istanbul, Institute of Geophysics Imperial Collage, University of London
Alıntı ile Cevapla
  #33  
Alt 31.08.07, 11:10
Meraklı
 
Üyelik tarihi: Jan 2007
İletiler: 171
Ugur Kuran yakında çok ünlü biri olacak!Ugur Kuran yakında çok ünlü biri olacak!
Standart Referans

-
REFERANS -

- Atalay F. İzzet-Bekaroğlu Nüzhet 1973. Heyelanlar ve Mühendislik Uygulanması Bayındırlık Bakanlığı yayın N. 200
- AMBRASEYS, N.N,1970 Some characteristic Features of the Anatolian Fault Zone. Tectonophysics. 9 pp 143-165.
- Aytun, Alkut, 1975. Özel görüşmelerden.
- Balkır, Tankut 1.8.1970 Samsun Hava Alanı Pist başı Heyelanı Önleme Projesi T.C.K. Araştırma Fen Heyeti Müdürlüğü.
- Balkır, Tankut 22.5.1972 Samsun Hava Alanı Pist başı Heyelanı Önleme Projesi T.C.K. Araştırma Fen Heyeti Müdürlüğü.
- BROWN ROBERT., Jr. J.G. Vedder, Robert E. WALLACE. 1966.
- The park Field-Cholame Clifornia, Earthquakes of June-August. 1966
- CAQUOT. A, Methode Exacte pour le calcul de la Rupture d***8217;un Massif par Glissement Cylindrique, 1954, Sess. ¼.
- Collin A. (Trans. N.R. Schriever) Landslides in Clays (1846) TORONTO 1956.
- DADA, TALAT 16.7.1969 Samsun Hava Alanı İstinat duvarı heyelanı raporu. T.C.K. Araştırma Fen Heyeti Müdürlüğü.
- FELLENIUS, W. ERDSTATİSCHE Berechnungen mit Reibung un Kohaesian und unter Annahme Kreislindrisher Gleitflaechen, 1927, Ernst und Sohns. BERLİN.
- FRONTARD, J. Lignes de Glissement et Hauteur Dangereuse d***8217;un Massif de Terre Limite par un Talus plan., Sess. 1/5
- GÜNER, RÜŞTÜ 1972., Master tezi.
- 10-Jaky, J., Stability of Earth Slopes 1. Int Conf. Soil Mech. Found. Vol 11. P. 200- 207, 1936
-KARAALİOĞLU, BİLALŞ., 1976. Samsun ve civarı Hidrojelojik İnceleme Raporu (D.S.I-7 nci Bölge raporu).
- KARNIK, VIT, 1969 Seismicity of the European area. Parti, D. Reidel Publishing Company, Dardrecht, Holland.
- KETİN, İHSAN, GÜÇLÜ, UĞUR 1967 Türkiye Sismo-Tektonik Haritası.
- KURAN,UĞUR,1975., Yer altı suyundan maksimum verim elde edilebilecek sahanın jeofizik çalışmalarla saptanması ve bunların mühendislik problemlerin çözümündeki önemi. Jeofizik Mecmuası- Türkiye Jeofizikçiler yayını.
- KURAN,UĞUR,1975.; An experimental Investigation of cyclic Stress-strain relations and fatigue crack propagation in Rocks. Doktora Tezi, Londra Üniversitesi.
- KURAN UĞUR, 1976. Samsun Havaalanı Heyelan Sahası Etüdü,Jeofizik Ön
Raporu,T.C.K
- KURAN,UĞUR,1976, Özel görüşmelerden
- KUTLU, Mükerrem, GÜZ Hüsamettin, TOKAY Melih, DOYURAN, Vedat,1973. İzmit Topel Hava Alanı Jeolojik Etüdü Proje Esasları Raporları.(Yalçın Teknik, No.18)
- MENCL, V, AND ZARUBA, Q. 1969, Landslides and their control
- Medvedev, S.V. 1963- Quntitative data on ground motion from Strong earthquakes, in research in the field of engineering seismology. Federal Sci. Tech. Inst. TT-66-62216.
- PELL, P.S. (1965). Fatique of Bituminos Materials in Flexible pavements. Proc Inst. Civil Engrs. V.31.
- RENDULIC, L., Ein Beitrag zur Bestimming der Gleitsicherheit. Der Bauingnieur, No. 19/20, 1935.
- SARMAN. H. Ziya (Tercüme) Heyelanların Analizi Karayolları Genel Müdürlüğü yayın No. 62, 1958.
- SKEMPTON, A.W. ve HUTCHINSON, J.N. 1969 Stability of naturel slopes and embankment Foundations Proc. 7 tn. Ind. Conf. Soil mech. Vol. State of Art. P. 291-340.
- TANERİ, Semay- ÖZGÖNCÜ, Yusuf 20.11.1969. Samsun Hava Alanı Pist Başı Emniyet sahası Heyelanı Raporu. T.C.K. Araştırma Fen Heyeti Müdürlüğü.
- TAŞDEMİROĞLU, Mehmet 1970. Türkiye Kütle Hareketleri. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni Sayı 2., Cilt XIII.
- TAYLOR, D.W. Stability of Earth Slopes 1937. Cont. Soil Mech. Boston. Soc. Civil Eng. 1925-1940.
- TERZAGHİ, KARL, ***8220;Mechanism od Landslides.***8221;in***8221; Application of Geology to Engineering Practice.***8221; Mühendislik alanında jeoloji uygulamasında (Heyelanların Mekanizması. BERKEY Volume, Sidney Paige, chairman; Geol. Soc. America, Sayfa 83-123, 1950.
- TERZAGHI. K. 1950 Mechanism of Landslides. Form Theory to Practice in soil mechanics. P. 202-245.
- TİMUR ERHAN, 1973 (H. Cambefort***8217;dan Tercüme) Zemin Kaymaları D.S.İ. Bülteni Sayı. 28.
- UTKU Turhan 23.8.1967 Samsun Hava Alanı Heyelanı ve Pisti Projesi T.C.K. Araştırma Fen Heyeti Müdürlüğü.
__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/logooson.jpg[/IMG][/URL][/CENTER]

University of Istanbul, Institute of Geophysics Imperial Collage, University of London
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
heyelanı, samsun

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 03:55 .