II. ORTA ASYA TURİZM POTANSİYELİ VE MESLEKİ TURİZM EĞİTİMİNİN TEMEL YAPISI
Bölge ülkelerinden Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan turizm potansiyeli bakımından ön plana çıkmaktadırlar. Özellikle Özbekistan’da kültür ve inanç turizmi etkili olurken Kazakistan ve Kırgızistan’ın doğal yapısı gereği eko turizm ve dinlenme amaçlı turizmin yanı sıra dağ turizmi yada kış sporları turizmi önemli bir potansiyel oluşturmaktadır. Tatillerini genellikle yaz mevsiminde geçiren insanlar, bu alışkanlıklarını yaşam standartları yükseldikçe kış mevsiminde de sürdürmeye başlamışlar ve kış turizmi hareketlerinin hızlanmasına neden olmuşlardır.
(*) 1999 – 2002 yılları arasında Kırgızistan – Türkiye Manas Üniversitesi, Turizm ve Otelcilik Meslek Yüksek Okulu’nda öğretim elemanı ve Müdürlük görevinde bulunmuştur.
(**) 2000 – 2003 yılları arasında Kırgızistan – Türkiye Manas Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Başkanlığı görevinde bulunmuştur. Turizm ve Otelcilik Meslek Yüksek Okulu’nda öğretim elemanı ve Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev yapmıştır.
Kış turizminin gelişmesine bağlı olarak destinasyon arayışlarına Kırgızistan ve Kazakistan alternatif oluşturmaktadırlar. Diğer taraftan dağ turizminde alternatif ülkeler arasında yer alan Nepal’deki siyasi karışıklıklar da bu ülkeler açısından avantaj oluşturmaktadır. Ayrıca, Orta Asya ülkelerinin etnik yapısı ve yaşam tarzı da batılı turistler için bir cazibe merkezi oluşturmaktadır. Sürdürülebilir kalkınma göz önünde bulundurularak ve çerçevesi iyi belirlenmek kaydıyla av turizmi de bölge ülkeleri için bir potansiyel olarak görünmektedir. Bozulmamış doğası, göçebe kültürü ve coğrafi konumuyla öne çıkan Orta Asya turizminde;
Personel,
Finansman,
Güvenlik,
Tanıtım,
Gümrük ve sınır kapılarındaki problemler,
Yasaların uygulanmaması
Aşırı bürokrasi ve aşırı bürokrasiden kaynaklanan rüşvet gibi problemlerin halledilmesi halinde ciddi bir sıçrama olması kuvvetle muhtemel görünmektedir.

» Nüve Forum » akademik » Meslek Yüksek Okulları » Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu »

Bölge ülkelerindeki gözlemler ülkelerin turizm potansiyellerinin farkında olduklarını ve turizmin gelişimi ve hizmet kalitesinin arttırılması için diğer faktörlerin yanı sıra nitelikli personel ihtiyacını karşılama amacıyla mesleki turizm eğitimi çabalarına da ağırlık verdiklerini göstermektedir. Bir taraftan yaygın ve özellikle de örgün öğretim şeklinde, kamu ve özel eğitim kurumlarında turizm eğitimi verilirken diğer taraftan eğitim kurumlarının yanı sıra, bölgede faaliyet göstermeye başlayan zincir oteller de istihdam ettikleri ve edecekleri personeli eğiterek personel yetiştirilmesi çabalarına belirli ölçüde katkıda bulunmaktadırlar. Çeşitli kurumlar tarafından yürütülen çabalara rağmen, Orta Asya turizm sektörünün şu andaki durumuna bakıldığında batı standartlarından oldukça uzak bir hizmet sunulduğu ve nitelikli personel yetiştirilmesinde alınacak oldukça önemli bir yol olduğu görünmektedir. Turizm eğitiminde temel amaç, bireylere gerekli bilgi ve becerilerin kazandırılması iken, bölgedeki yüksek öğretim kurumlarının birçoğunda öğrenciler teorik bilgilerle donatılmakta, uygulamadan uzak kalınarak beceri geliştirme boyutu ihmal edilmekte ve özellikle sektörün ihtiyaç duyduğu ara eleman yetiştirilmesi göz ardı edilmektedir. Diğer taraftan turizm eğitimi veren Yüksek öğrenim düzeyindeki örgün öğretim kurumlarının birçoğunda fiziksel donanımın oldukça yetersiz olmasının yanı sıra, mesleki ve uygulamalı dersleri yürütecek nitelikli öğretim elamanı eksikliği de ayrı bir problem oluşturmaktadır.
Bölgedeki mesleki turizm eğitimi veren bazı örgün ve yaygın eğitim kurumları ise özel sektör tarafından yürütülmektedir. Ancak, özel sektör tarafından yürütülen eğitim çalışmalarının bir çoğunda bölgedeki işsizlik istismar edilmekte ve yeterli uygulama imkanı bulunmayan ortamlarda sertifika veya diploma verilerek iş umudu yaratılmaktadır. Diğer taraftan, mesleki turizm eğitimi veren kamu ve özel sektör kurumlarının fiziksel imkanlarının yetersizliği ve nitelikli öğretim elemanı açığının yanı sıra bölgeyi kapsayan rüşvet hastalığının eğitime de girmiş olması para karşılığında sertifika veya diploma alma sonucunu yaratmaktadır. Rüşvet sonucunda üniversite veya yaygın eğitim kurumunu bitirebilme beklentisinin doğal sonucu olarak ta nitelikli personel yetiştirilmesinin yerine kamu kurumlarında yine rüşvetle işe girmeyi düşünen niteliksiz bir kesimin oluşması sonucu doğmaktadır. Yine de bölge ülkeleri için karamsar düşünmeye hiç gerek bulunmamaktadır. Özellikle, bölgedeki eğitim seviyesinin yüksek olması ve sosyal ve kültürel yapı sonucu insanların esnek bir düşünce yapısına sahip olarak yeniliklere açık olması nitelikli işgücü yetiştirilmesindeki en önemli avantaj olarak ortaya çıkmaktadır.

» Nüve Forum » akademik » Meslek Yüksek Okulları » Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu »

III. KIRGIZİSTAN’IN TURİZM POTANSİYELİ
Orta Asya ülkeleri içerisinden ele alınarak örneklendirilecek olan Kırgızistan incelendiğinde turizm potansiyeli bakımından bölgede ayrıcalıklı bir konuma sahip olduğu görülmektedir. Ülkenin gerek dünyanın ikinci büyük krater gölü olan Issık-Köl’e, gerekse oldukça yüksek dağlara sahip olması ve göçebe hayatını halen yaşayıp yaşatması yakın gelecekte önemli bir destinasyon olarak ortaya çıkmasına neden olacaktır. Özellikle Issık-Köl Sovyetler Birliği döneminde olduğu gibi bugün de BDT ülkelerinin turizm merkezi olarak önemini korumaktadır. Ancak, Issık-Köl’deki tesislerin fiyat ve kalite kompozisyonlarında gerekli düzenlemelerin yapılmaması talebin başka ülkelere kaymasına yol açabilecek, pazara yakın olma avantajı BDT ülkelerindeki milli gelir artışına bağlı olarak yok olabilecektir. Bu nedenle, Kırgızistan’ın BDT’nin turizm merkezi olma özelliğini sürdürebilmesi ve yanı sıra batıya da açılabilmesi için tesis ve personelin niteliklerini ivedilikle iyileştirmesi gerekmektedir.
2001 yılı Kırgızistan tarafından turizm yılı ilan edilmiş ve çeşitli etkinliklerle kutlanmış, 2002 yılı ise Birleşmiş Milletler tarafından uluslararası dağ yılı seçilmiştir. Bu seçimdeki amacın dünyadaki dağlık bölgelerdeki sürdürülebilir gelişim sağlanması olarak belirlenmesi, dünyadaki en dağlık ve yüksek ülkelerden biri olan Kırgızistan için son derece önemli bir gelişme olmuştur. Burada önemle dikkate alınması gereken bir husus da 2002 yılının Uluslararası Dağ Yılı seçilmesinde Kırgızistan’ın inisiyatifinin önemli bir rol oynamasıdır. Kırgızistan 2002 yılının dağ yılı seçilmesini özellikle ülkede turizm bilincinin geliştirilebilmesinde önemli bir araç olarak kullanmış, çeşitli çalışmalarla turizmin ülke ekonomileri için önemini ve yetişmiş kalifiye işgücüyle ancak bu büyük pastadan pay alınabileceğini kamuoyu gündemine taşımış ve kabul ettirmiştir. Diğer taraftan, 2002 yılının uluslararası dağ yılı ilan edilmesi sınırlı tanıtım imkanlarına sahip olan ülkenin tanıtımı için çok önemli bir fırsat yaratmıştır.

» Nüve Forum » akademik » Meslek Yüksek Okulları » Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu »

IV. KIRGIZİSTANDA MESLEKİ TURİZM EĞİTİMİ – KIRGIZİSTAN TÜRKİYE MANAS ÜNİVERSİTESİ
Yükseköğrenim niteliğindeki mesleki turizm eğitimine bakıldığında Kırgızistan’da sektörün ihtiyaç duyduğu nitelikli işgücünü yetiştirmeye yönelik olarak halen yükseköğrenim düzeyinde 18 kurumda turizm eğitimi verilmektedir. Söz konusu eğitim kurumlarının pek çoğuna hakim olan devlet memuru yetiştirme zihniyeti nedeniyle, bu kurumların çok azında yabancı dil bilgisi ile donatılmış, kültürel zenginliklerinin farkında olan ve mesleki beceriye sahip öğrenci yetiştirilmekte, pek çoğunda ise diğer Orta Asya ülkelerinde olduğu gibi teorik bilgiler aktarılmaktadır. Diğer taraftan öteki Asya ülkelerinde olduğu gibi bu ülkede de rüşvet maalesef eğitim kurumlarına da girmiş ve eğitimde kalitenin düşmesine neden olan en önemli faktör olarak yerini almıştır. Ülkede 1995 yılında eğitime başlayan Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesi 1999 – 2000 Eğitim Öğretim yılında Turizm ve Otelcilik Meslek Yüksekokulunu açarak öğrenci kabul etmiş, 2001-2002 akademik yılında Yiyecek ve İçecek İşletmeciliği programından ilk mezunlarını vererek ülkenin ihtiyaç duyduğu nitelikli ara eleman ihtiyacının karşılanmasına önemli katkılarda bulunmaya başlamıştır. Yüksekokulda şu anda halen Yiyecek ve İçecek İşletmeciliği programının yanı sıra Otel İşletmeciliği ve Turist Rehberliği programları eğitim ve öğretim faaliyetlerini yürütmektedir.
Ülkede Manas Üniversitesini diğer eğitim kurumlarından ayıran en önemli özelliklerden birisi öğrenci alımında ortaya koyduğu objektif kriterler olarak ortaya çıkmaktadır. Kırgızistan Türkiye Manas Üniversitesi Turizm ve Otelcilik MYO bir taraftan ön lisans düzeyinde, uygulama ağırlıklı, örgün öğretime devam ederken, diğer taraftan sertifika programları düzenleyerek yaygın öğretim faaliyetlerine devam etmektedir. Üniversite, ön lisans öğrencilerinin başarılı olanlarının zorunlu stajlarını özellikle, Kırgız Cumhuriyeti vatandaşı öğretim elemanlarının nezaretinde, Türkiye’de 5 yıldızlı otellerde yapmalarına olanak sağlayarak bir taraftan nitelikli öğrenci yetiştirme amacını gerçekleştirirken diğer taraftan eğiticilerin eğitimini de gerçekleştirerek eğitim kalitesini yükseltmekte, batı standartlarında bir hizmet kalitesini Kırgızistan’a kazandırma yolunda önemli mesafeler kat etmektedir.
KTMÜ Turizm ve Otelcilik MYO ders programları yapılırken Türkiye modeli esas alınmış ancak bölgenin özellikleri dikkate alınarak Kırgızistan ve Dünya turizm coğrafyası, Orta Asya tarihi gibi derslerle öğrencilerin kendi değerlerini tanımalarına özen gösterilmektedir. Yüksekokul kısa dönemli yaygın eğitim faaliyetlerini ise katılımcılarından belirli bir ücret alarak yürütmekte ön büro ve yiyecek içecek servisi personeli yetiştirilmesinde önemli katkılarda bulunmaktadır. Bugün başkent Bişkek başta olmak üzere ülkenin çeşitli merkezlerinde KTMÜ’nden sertifika alarak işe girmiş bir çok iş görenle karşılaşmak mümkün olmaktadır. Sertifika programlarında, Ön Büro programına katılan öğrencilere Fidelio programı öğretilmekte ayrıca, grup çalışması, kişisel satış teknikleri ve hijyen konularında bilgiler aktarılmaktadır. Yine Yiyecek ve İçecek servisi sertifika programına katılan öğrencilere de uygulama atölyelerinde beceri kazandırılırken Ön Büro programında olduğu gibi kişisel satış, grup çalışması ve hijyen konuları aktarılmaktadır.
Kanaatimizce KTMÜ Turizm ve Otelcilik MYO mevcut yapısı daha da kuvvetlendirildiği taktirde, örgün ve yaygın turizm öğretimi alanında bir model olarak bölgede önemli rol oynayacak ve halen faaliyet gösteren ve ileride açılacak olan Turizm eğitim kurumlarının standartlarının yükselmesini sağlayacaktır.

» Nüve Forum » akademik » Meslek Yüksek Okulları » Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu »

V. SONUÇ
Orta Asya’da Mesleki Turizm Eğitimi ile ilgili tespit ve önerileri özetle aşağıdaki başlıklar altında toplamak mümkündür:
Mesleki yükseköğrenim kurumları genellikle lisans ve lisans üstü düzeylerinde eğitim vermekte sektörün ihtiyaç duyduğu ara insan gücünü yetiştirmeye yönelik MYO düzeyinde eğitim kurumları yer almamakta, benzer nitelikteki kolejlerde eğitim verilmektedir. Bu kurumlarda ise fiziksel donanım yetersiz, eğiticiler ise istenilen nitelikte bulunmamaktadır. Bu nedenlerle mevcut kurumlarda pilot projeler uygulanarak rehabilitasyona gidilmeli ve aynı şekilde eğiticilerin eğitimi gerçekleştirilmelidir.
Beceri kazandırmaya yönelik MYO’lar düzeyinde bir yapılanma teşvik edilerek geliştirilmelidir.
Özellikle Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra büyük artış gösteren ve maalesef öğrencilerin eğitim kurumlarına kabul ve mezuniyetlerinde de etkili olan rüşvet mekanizmasıyla mücadele edilmeli, eğitim kurumlarındaki görev yapmakta olan öğretim elemanlarının özlük hakları iyileştirilmelidir.
Turizmde hukuksal altyapının oluşturulmasında yoğun çalışmalar yürütülmekte ancak, BDT standartlarıyla batı standartları arasında tercih net olarak ortaya konulmamaktadır. Hukuksal yapının henüz oturmamış olması ise dolaylı olarak eğitim kurumlarını olumsuz olarak etkilemektedir.
Manas Üniversitesi gibi kurumlarla uluslararası kurumların işbirliği bölge turizmine önemli katkılarda bulunacaktır. Manas Üniversitesi, Kırgızistan Gençlik, Spor ve Turizm Komitesi ile İVETA gibi kuruluşların birlikte düzenleyecekleri çalışmalar Kırgızistan Mesleki Turizm Eğitiminin gelişimine önemli katkılar sağlayacak, burada meydana gelen gelişmeler bölge ülkeleri arasındaki geçirgenlik nedeniyle diğer Orta Asya ülkelerinde de etkisini gösterecektir.

» Nüve Forum » akademik » Meslek Yüksek Okulları » Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu »

kaynakDOC