MUĞLA ili, Anadolu'nun güneybatı köşesinde yer alır. İl topraklarının yarısı Ege Bölgesi, yarısı da Akdeniz Bölgesi'nin sınırları içindedir. Tarihsel ve arkeolojik değerler açısından çok zengin olan Muğla ili ayrıca doğal güzellikleri nedeniyle de ülkemizin en önemli turistik yörelerindendir.
İlin en önemli özelliklerinden biri de yabani olarak dünyanın başka hiçbir yöresinde bulunmayan ve günlük ağacı da denen sığla ağacının il kıyılarında topluluklar oluşturmasıdır. Düzensiz yapılaşmanın verdiği zararlar ve buraya yumurtalarını bırakan deniz kaplumbağalarının soyunun tükenmesi tehlikesine karşı il kıyılarının bazı bölümleri koruma altına alınmıştır.

Doğal Yapı
Muğla ilinin oldukça karmaşık bir doğal yapısı vardır. İl topraklarının üçte ikisini genellikle kıyıya paralel ve düzenli sıralar oluşturan dağlar kaplar. İlin Ege Bölgesi sınırları içinde kalan kesimini İlbir, Beşparmak ve Oyuklu dağları engebelendirir. Bu kesimdeki başlıca yükseltiler Sandras ve Boncuk dağları ile Akdağ'dır. İlin en yüksek noktası, Antalya iliyle doğal sınır oluşturan Akdağ kütlesinde 2.569 metreye erişen Salur Dağı'nın doruğudur. Dağlık alanların geniş bir yer tuttuğu Muğla ilinde düzlükler fazla yer tutmaz. Başlıca düzlükler Milas, Köyceğiz ve Dalaman ovalan ile Eşen Ovası'nın il sınırları içine taşan batı kesimidir.
Muğla ili topraklarından kaynaklanan sular Akçay ve Çine Çayı'nın katıldığı Büyük Menderes Irmağı aracılığıyla Ege Denizi'ne, Dalaman ve Kocaçay olarak da adlandırılan Eşen Çayı aracılığıyla Akdeniz'e dökülür. Eşen Çayı'nın aşağı çığırı Antalya iliyle doğal sınır oluşturur. Muğla ilinde yer alan en önemli doğal göl Köyceğiz Gölü'dür. Bafa Gölü'nün doğu kesimi ile Akçay üzerinde taşkın önleme, sulama ve enerji üretimi amacıyla kurulan Kemer Barajı'nın ardında suların birikmesiyle oluşan yapay gölün güney bölümü il sınırları içinde kalır. Kıyı kesiminde bazı küçük lagünler vardır.
Kıyılar, jeolojik çağlarda yerkabuğunun kırılıp çökmesi ve daha sonra da yükselen deniz sularının altında kalmasıyla oluşmuştur.
ve sayısız girinti çıkıntıyla danteli andırır. Bu kıyıdaki başlıca çıkıntılar Bodrum, Reşadiye (Datça) ve Bozburun yarımadaları; başlıca girintiler ise Güllük, Gökova ve Fethiye körfezleridir. Kıyı açığında irili ufaklı birçok ada vardır. Bunların en büyükleri Karaada ile Salih ve Tersane adalarıdır. Daha açıktaki İstanköy (Kos), Sömbeki (Simi) ve Rodos adaları Yunanistan sınırları içindedir.
Muğla ili yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçen Akdeniz ikliminin etkisi altında kalır. Akdeniz'in orta ve batı kesiminden gelen hava kütlelerinden etkilendiğinden Akdeniz Bölgesi'nin öteki illerinden daha çok yağış alır.
Kıraç topraklardan oluşan Muğla ilinde doğal bitki örtüsü makidir. Zeytinlikler geniş alanlar kaplar. Alçaklarda kızıl çamlardan oluşan ormanlar yüksek kesimlerde yerini sedir ve ardıçlarla karışan yoğun kara çam ormanlarına bırakır. Kıyı kesiminde katışıksız ya da meşe ve kızıl çamlarla karışık olan sığla ormanlarına rastlanır.

Tarih
Yöredeki ilk yerleşim yerlerinin Tunç Çağı'nda kurulduğu sanılmaktadır. İÖ 12. yüzyılda Ege Adaları'ndan gelen Akhalar'ın kıyı kesimine yerleştiği yörenin batı bölümü Karya, güneydoğu kesimi ise Likya bölgelerinin sınırları içindeydi. Daha sonra bu kıyılarda Dorlar birçok ticaret kolonisi kurdu. Bu koloniler, yakınında ya da içinde bulunduğu eski Karya ve Likya kentlerinin zenginleşmesine ve zamanla yörede yaşayan insanların üstün bir kültür düzeyine ulaşmalarına yol açtı. Bu kentlerin başlıcaları Halikarnas (bak. Bodrum), Knidos (bak. Datça) ve Telmessos'tu (bak. Fethiye). Muğla yöresinin ilkçağdaki tarihi, bu kentlerin tarihi demektir. 11. yüzyıl başlarında Bizans İmparatorluğu'nun sınırlan içinde bulunan bu topraklar 13. yüzyılın ikinci yansında Menteşeoğulları'nın egemenliğine girdi. Yöre, 1451'de Osmanlı topraklarına katıldı. Muğla, Menteşeoğulları Beyliği'nin kurucusu Menteşe Bey'in adıyla anılan Menteşe Sancağı sınırları içindeydi. Mayıs 1919'dan Temmuz 1921'e kadar Italyanlar'ın işgali altında kalan ve cumhuriyetin ilanından sonra il yapılan yörenin adı da Muğla olarak değiştirildi.

Ekonomi
Muğla ili ekonomisinde tarım, turizm ve ticaret ilk sıralarda yer alır. Yetiştirilen başlıca ürünler buğday, mısır, çiğit, pamuk, arpa, patates, soğan, domates, karpuz, patlıcan, zeytin, dolmalık biber, mandalina, taze fasulye, portakal, pırasa, kavun ve hıyardır. Muğla ilinin en ünlü hayvansal ürünü çam balıdır. Ülkemizde Ordu'dan sonra en çok bal üretimi yapılan il Muğla'dır. Süngercilik, açık deniz ve tatlı su balıkçılığı da yapılan ilde orman ürünleri de önemli gelir kaynakları arasında yer alır. Reçine, defneyaprağı, adaçayı ve bergamot, ormanlardan elde edilen başlıca ürünlerdir. Sığla ağaçlarından elde edilen ve kozmetik sanayisinde kullanılan sığla yağı yurtdışına satılan önemli bir üründür.
Karayolu ulaşım olanakları geliştirilen, Dalaman Havalimanı'nın yanı sıra Mumcular'da özel kesim tarafından işletilen ikinci bir havaalanı açılan Muğla ili, ülkemizde turizm etkinliğinin en canlı biçimde yaşandığı yörelerdendir. Birçok turistik tesisin bulunduğu il kıyılarındaki bazı yerleşmelerde yat limanı ve iskeleler vardır. Hava ve deniz suyu sıcaklığının yüksek olduğu mayıs-ekim ayları arasında yabancı ve yerli turistlerin akınına uğrayan Muğla kıyılarındaki koylarda yat ve tekne gezilerinin yanı sıra su kayağı, paraşütlü su kayağı ve sörf yapılır. Tarımsal ürünlerin pazarlanmasının yanı sıra turizmin hızla gelişmesi de ticaretin canlanmasına yol açmıştır. Kıyılardaki yerleşim yerlerinde giyim eşyası, halı, kilim ve hediyelik eşya satışı yapan birçok işyeri vardır.
Muğla ilinde sanayi fazla gelişmemiştir. En önemli sanayi kuruluşları süt ürünleri, yem, tarım makineleri, zeytinyağı, sabun, kireç ve çimento fabrikalarıdır. Çırçır, yün ipliği, halı dokuma atölyeleri ile kıyı kesiminde tekne yapım yerleri de olan ilin en büyük sanayi kuruluşu Dalaman'daki kâğıt fabrikasıdır.
Yeraltı kaynakları açısından da oldukça zengin olan il topraklarında asbest, "demir, krom, linyit, manganez, mermer ve zımpara taşı yatakları vardır. Zımpara taşı, ilin yurtdışına sattığı başlıca ürünlerdendir. Çıkarılan linyitlerden bir bölümünün değerlendirildiği Yatağan Termik Santralı'nın neden olduğu çevre kirlenmesi, bu yöredeki tanm ve orman alanlarında önemli zararlara yol açmıştır.

Nüve Forum » kütüphane » Coğrafya ve Tarih » Şehirler » Avrupa » Türkiye » Muğla

Kaynak:1
12.cilt / s.298-302