Nüve Forum

Nüve Forum > akademik > Meslek Yüksek Okulları > Hemşirelik Yüksekokulu > Yaşlıların Kendi Kendine İlaç Kullanımına Uyumu Ve Hemşirenin Rolü

Hemşirelik Yüksekokulu hakkinda Yaşlıların Kendi Kendine İlaç Kullanımına Uyumu Ve Hemşirenin Rolü ile ilgili bilgiler


[coverattach=1]Yaşlıların Kendi Kendine İlaç Kullanımına Uyumu Ve Hemşirenin Rolü-Self-Medıcatıon Compliance In Elderly And Nurses Role ÖZET Toplumda ortalama ömür süresinin ve yaş ortalaması yüksek nüfusun artmasına bağlı olarak, mental ve

Like Tree5Likes
  • 1 Post By MelisAycan
  • 1 Post By MelisAycan
  • 1 Post By MelisAycan
  • 1 Post By MelisAycan
  • 1 Post By MelisAycan

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #1  
Alt 14.11.09, 14:00
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Jul 2008
İletiler: 833
MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.
Standart Yaşlıların Kendi Kendine İlaç Kullanımına Uyumu Ve Hemşirenin Rolü

[coverattach=1]Yaşlıların Kendi Kendine İlaç Kullanımına Uyumu Ve Hemşirenin Rolü-Self-Medıcatıon Compliance In Elderly And Nurses Role
ÖZET
Toplumda ortalama ömür süresinin ve yaş ortalaması yüksek nüfusun artmasına bağlı olarak, mental ve motor fonksiyon yetersizlikleri ile birlikte sıkça görülen hastalıkların çoğalması nedeniyle yaşlanma süreci önem kazan¬mıştır. Kronik hastalıkların uzun süreli ilaç tedavisi gerektirmesinden dolayı çoklu ilaç kullanımı yaşla birlikte artmakta ve yaşlılıkta çoklu ilaç kullanımı en önemli sorun olmaktadır.
Yaşlılarda, ilaç dozları kişiye özel olarak ayarlanmalı, hastanın tedaviye uyumu dikkate alınırken, ilacın olumlu etkilerinin yanı sıra istenmeyen etkile¬rinin de olduğu da bilinmelidir. Fizyolojik, farmakokinetik ve farmakodinamik değişiklikler ve tedaviye uyum eksikliği nedeniyle makul ilaç kullanımı yaşlılar¬da büyük önem taşır.
Bu makale, yaşlılarda görülen polifarmasi, ilaç uyum problemleri ve çözü¬müne yönelik önerileri içermektedir.
SUMMARY
The process of aging is becoming increasingly important as the avarage longevity of the population increases and the number of people with both age associated impairment and diseases of old age rises sharply. Multiply drug use increases with age because they have more chronic illness that require and long term drug therapies. Multiply drug use is the most important problem in elderly.
In elderly the dose should be individualized, pay attention the patient's compliance to the treatment and knowing that drugs do have unwanted affects as well as benefical actions. Rational drug use in elderly is of greater importance because of phgsiological, pharmacokinetic and pharmacodynamic changes and poor compliance.
This article comprised polypharmacy in elderly, problem of drug compliance and problem solving.
GİRİŞ
Günümüz toplumları geçtiğimiz yüzyılda iki önemli olgu ile karşı karşıya kalmıştır. Bunlar, doğuşta beklenen ortalama yaşam süresinin uzaması ile "nüfus yaşlanması" şeklinde bir demografik değişim ve ileri yaşlarda "yaşam kalitesinin sürdürülmesi" olgusudur (Güngör ve Saçlı 1997).
Yaşamın fizyolojik dönemlerinden biri olan yaşlılık dönemi, bazı değişmelerin olduğu bir dönemdir. Dolayısıyla biyolojik yıpranma ve işlevsellikte azalma vardır. Yaşlılıkla birlikte artan kronik hastalıklar genellikle tam iyileştirilemeyen, sürekli yavaş ilerleyen, çoğu kez kalıcı sakatlıklar bırakan, oluşmasında sosyo-ekonomik, kişisel ve genetik etkenlerin rol oynadığı, çoğunlukla non-enfeksiyöz türden hastalıklar olarak tanımlanmaktadır (Lehr 1994, Toprak ve ark. 2002).
Yaşlanma ile birlikte görülen sağlık sorunları içinde kronik ve dejeneratif hastalıklar, kardiyovasküler hastalıklar, diabetes mellitus ve kanserler yaşlılarda önemli morbidite ve mortalite nedenleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Yaşlılardaki sağlık sorunlarından biri de birden fazla hastalığın varlığıdır (Beers ve Berkow 2002, Lehr 1994).
Sağlık Bakanlığı'nın yaptığı bir araştırmaya göre, ülkemizde 65 yaş üzerindeki yaşlıların; %90'nında genellikle bir kronik hastalık, %35'inde iki, %23'ünde üç ve %14'ünde dört veya daha fazla hastalığın bir arada bulunduğu belirtilmektedir. Ülkemizde farklı araştırmacılar tarafından yapılan araştırmalarda da huzurevinde yaşayan yaşlılarda hipertansiyon, görme bozukluğu, dolaşım bozukluğu, solunum sistemi hastalıkları, diyabet, eklem ağrısı ve romatizma, işitme bozukluğu, demans ve depresyonun yaygın olduğu saptanmıştır. Sağlık sorunları¬nın artması yaşlılarda ilaç tüketimini de arttırmaktadır (Bayık ve ark. 2002, Toprak ve ark. 2002).

Gülşah GÜROL ARSLAN* İsmet EŞER**
* Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu, MANİSA ** Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu, Bornova/İZMİR
Eklenmiş Resim
Dosya tipi: jpg elderly.jpg (45,5 KB (Kilobyte), 34x kez indirilmiştir)
Alıntı ile Cevapla
  #2  
Alt 14.11.09, 14:01
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Jul 2008
İletiler: 833
MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.
Standart Yaşlıların Kendi Kendine İlaç Kullanımına Uyumu Ve Hemşirenin Rolü

Yaşlılarda Farmakodinamik Ve Farmakokinetik Değişiklikler
Yaşlılarda oluşan fizyolojik değişiklikler, hastalıkların ortaya çık¬masını kolaylaştırdığı gibi, hastalıkların semptomlarını daha belirgin hale getirebilmekte ve ilaç kullanımını arttırmaktadır. Aynı zamanda bu fizyolojik değişikliklere bağlı olarak ilaçların farmakokinetiği, farmakodi-namiği ve olası yan etkilerinin tolere edilebilirliği değişebilmektedir (Hansten ve Horn 2001, Oktay ve Akıcı 2001).
Farmakodinami; ilaçların fizyolojik, biyokimyasal ve patolojik olaylar üzerindeki etkilerini inceleyen farmakoloji dalıdır. Yaşlılarda farmakodinamik olaylar reseptör sayısı, dağılım duyarlılık ve refleks cevaplardaki değişimlerden etkilenmektedir. Farmakokinetik; ilaçların absorbsiyonu, dağılımı, biyotransformasyonu ve atılımını zaman boyutu içinde inceleyen farmakoloji dalıdır. İlaçların farmakokinetik özellikleri yaşla birlikte değişmektedir. İlaçların emilimi, vücutta dağılımları, meta¬bolizmaları, atılımları ve reseptör seviyesindeki değişikliklere bağlı ola¬rak ilaçlara verilen yanıt yaşlı bireylerde farklılıklar göstermektedir. İlaçların farmakokinetik aksiyonları, yaşlılığın yarattığı fizyolojik deği¬şimlerden, hastalıklardan veya her iki etmenden dolayı hücre seviyesin¬de ve doku seviyesinde değişime uğrayabilir. İlaçların emilimi, vücutta dağılımları, metabolizmaları, atılımları ve reseptör seviyesindeki değişik¬liklere bağlı olarak ilaçlara verilen yanıt yaşlı bireylerde farklılıklar göstermektedir. İlaçların farmakokinetik aksiyonları, yaşlılığın yarattığı fizyolojik değişimler, hastalıklar veya her iki etmenden dolayı hücre seviyesinde ve doku seviyesinde değişime uğrayabilmektedir (Oktay ve Akıcı 2001, Potempa ve Folta 1992).
Yaşlılarda pek çok ilacın beraber kullanımı ve bazı besinler ilaç¬ların çözünmez kompleksler oluşturmasına neden olabilir. Gastrik pH'ı yükselten ilaçlar veya mide boşalımını yavaşlatan ilaçlar emilimi etkile¬yebilir (Oktay ve Akıcı 2001).
Yaşlanmayla birlikte total vücut suyu ve yağsız vücut kütlesi azalır, vücuttaki yağ artar. Total vücut suyunda ve böylece sodyumdaki azalma suda çözünen bazı ilaçların kandaki konsantrasyonlarının yük¬selmesine yol açar. Yağdaki artış da ilaçların dağılım hacmini artırır ve eliminasyon yarılanma sürelerini uzatabilir. İlaçların çoğu albümine bağlandığından, yaşlılarda albümin konsantrasyonunun azalması nede¬niyle plazmada daha çok serbest ilaç bulunur (Beers ve Berkow 2002, Oktay ve Akıcı 2001).
İ laçlar en çok böbreklerden, bazı ilaçlar ise akciğerler, karaciğer ve deriden atılırlar. Böbrek fonksiyonu, özellikle de glomerular filtrasyon oranı ve renal kan akışı ilerleyen yıllarla beraber azalma gösterir. Birçok ilacın böbrekler yoluyla vücuttan atılmasından dolayı, yaşlılarda toksik etkiler daha büyük tehlike oluşturur (Beers ve Berkow 2002, Potempa ve Folta 1992).
Bazı araştırmacılar, fiziki aktivitelerin tiroid hormonunu etkileye¬rek ilaçların dağılımı, metabolizması ve vücuttan atılmasında önemli değişiklikler yaratabileceğini ileri sürmüşlerdir (Potempa ve Folta 1992) .
Yaşlılarda ilaç kullanılırken bütün farmakokinetik parametreler birlikte değerlendirilmelidir. Aksi halde kullanılacak ilacın toksisitesi ya da etkisizliği ile ilgili sorunlar yaşanabilir (Oktay ve Akıcı 2001).
Kronik hastalık prevalansının artması sonucunda yaşlı birey gide¬rek daha fazla sayıda ilaç kullanmak durumunda kalmaktadır. Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de yaşlılardaki ilaç tüketimi azımsan¬mayacak boyutlardadır. Konu ile ilgili yapılan epidemiyolojik araştır¬malar geriatrik popülasyonda polifarmasinin genç popülasyona göre 3-4 kez fazla olduğunu ortaya koymaktadır. Bu durum istenmeyen ilaç etkileri kadar ilaç etkileşimi riskini de arttırır (Akıcı ve ark. 2001, Arslan ve ark. 2000).
Polifarmasi birden çok ilacın eş zamanlı kullanılması olarak tanımlanmaktadır ve yaşlılarda önemli bir sorundur. Arslan (2003) çalışmasında, yaşlılarda kronik hastalıkların varlığının ilaç kullanma süresinin uzamasına neden olduğunu ve yaşlılarda birden fazla kronik hastalığın bulunmasının polifarmasi görülme sıklığını da arttırdığını saptamıştır.
Akıcı'nın bildirdiğine göre (2001) Hollanda'da yapılan bir çalışma¬da tedavisini pratisyen hekimlerin düzenlediği yaşlı hastaların %5.7'sin-de istenmeyen ilaç etkileri saptanmış ve bu durumun polifarmasi ile pozitif bir ilişki gösterdiği belirtilmiştir. Aynı çalışmada, istenmeyen etkiye yol açan ilaç grupları arasında antibiyotikler, antihipertansifler ve analjeziklerin ilk sırada yer aldıkları saptanmıştır.
Arslan (2003) çalışmasında huzurevinde yaşayan yaşlı hastaların %26.7'sinde istenmeyen ilaç etkileri saptamış (n=60); bunların %75.0'i-nin mide şikayeti, %12.5'inin bulantı olduğu belirtilmiştir.
Arslan ve arkadaşlarının (2000) bildirdiğine göre; huzurevinde kalan yaşlılar tarafından kullanılan ortalama ilaç sayısı kadınlar için 2.18 ± 1.21 ve erkekler için 2.25±1.9 olarak bulunmuştur. Reçetesiz ilaç kullanma oranı kadınlarda %7.0, erkeklerde %6.0 olarak saptamıştır.
Arslan (2003) yaptığı çalışmada huzurevinde yaşayan ve ilaç kulla¬nımına uyum sorunu yaşayan yaşlıların kullandıkları ortalama ilaç sayısını 4.5+1.84 olarak bulmuştur.
Esengen ve arkadaşları (2000) yaşlılarımızın diğer ülkelerdeki yaş¬lılara benzer şekilde yoğun biçimde ilaç tükettiğini saptamışlardır, kadınların %94.4'ünün, erkeklerin %80.4'ünün en az bir ilaç aldıklarını, beş veya daha fazla ilaç kullanan kadınların oranının %42.6, erkeklerin oranının %22.8 olduğunu belirtmektedirler. Bayık ve arkadaşlarının (2001) çalışmasında huzurevinde yaşayan yaşlıların %84.2'sinin doktor önerisi ile bir ilacı sürekli kullandıkları belirtilmiştir. Esengen ve arkadaşları (2000) yaptıkları çalışmada huzurevinde kalan yaşlıların %14.4'ünün doktor reçete ve önerisi olmadan ilaç aldığını ve bunların %64.7'sinin kadın, %35.3'ünün erkek olduğunu saptamışlardır.
Sağlık Bakanlığı'nın verilerine göre ülkemizde ilaç harcamaları sağlık harcamalarının %26.6'sını oluşturmaktadır. Yaşlılıkta ise ilaç tüketiminin ekonomik büyüklüğü diğer yaş gruplarındakilerin birkaç katına çıkmaktadır. Bu nedenle Dünya Sağlık Örgütü'nün liderliğinde birçok ülkede "Akılcı İlaç Kullanımı Programı" başlatılmış olup ülkemiz¬de de bu işlemler T.C. Sağlık Bakanlığı, Sağlık Projesi Genel Koordina-törlüğü'nün yürütücülüğünde gerçekleştirilen İkinci Sağlık Projesi kap¬samında hayata geçirilmeye başlanmıştır (Güç 2002).
Alıntı ile Cevapla
  #3  
Alt 14.11.09, 14:02
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Jul 2008
İletiler: 833
MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.
Standart Yaşlıların Kendi Kendine İlaç Kullanımına Uyumu Ve Hemşirenin Rolü

Yaşlılarda İlaç Kullanımına Uyum
Yaşlılarda çoğul hastalık olasılığının artması ve değişik tedavilerin birlikte kullanılması, kognitif ve fonksiyonel kapasitenin azalmasıyla ilacı anlama ve uyum problemi oluşur. İlaç Uyumu; kişinin davranış¬larının medikal veya sağlık tavsiyeleri ile örtüşme derecesidir (Arslan 2003). Diğer bir deyişle hastanın tedavi şemasını izleme derecesidir (Beers ve Berkow 2002). Uyum birçok faktörle ilişkilidir. Bu faktörler hastanın ilaç hakkındaki bilgisi, hafızası, beklentileri ve tatmin düzeyi, doktor ve hasta arasındaki iletişimdir. Yaşlının görme kusurları ve el becerilerindeki azalma ilaç etiketini okuyamama veya kapağı açamama gibi sorunlara neden olabilir. Yaşlılarda görülen mental durum değişik¬likleri de ilaç kullanımında unutkanlıklara yol açabilir. Yaşlıların ilaç¬lara ilişkin bilgilerinin ve uyumlarının azlığı yan etki riskini arttır¬maktadır. Bu nedenle altmış beş yaş üzerindeki hasta grubunda ilaç tedavisi sanıldığından daha karmaşıktır (Diker 2000, Esengen ve ark. 2000, Evcik, Kızılay 2001, Toprak ve ark. 2002).
Yaşlı bireylerde farklı doktorlar tarafından reçete edilen değişik ilaçlar bulunması, reçetesiz alınabilen ilaçların kontrolsüz kullanımı ile birlikte kullanılan ilaç sayısı ve ilaçlar arasındaki etkileşim olasılığı artmaktadır. Arslan ve ark. (2000), Neafsey ve Shellman (2001) çalışma¬larında, yaşlıların %86'sının kullandıkları ilaçlar ile ilgili en az iki sorun yaşadıklarını saptamışlardır.
Yaşlılar bazen hiç ilaç almayarak veya gereğinden fazla ilaç alarak tedaviye direnç gösterebilirler. İlaca bağlı mortalite ve morbidite oranı %17'dir. Yaşlıların 1/3-1/2'si ilaç kullanımına uymamaktadır. Hasta hekim ilişkisindeki kopukluklar, kognitif bozukluklar, kabul edilemez yan etkilerin varlığı, reçetelerin tekrarlanmasındaki zorluklar, ilaç fiyat¬larının yüksek olması, karmaşık ilaç alma programı ve hastanın teda¬viye inanmaması nedeniyle bilinçli olarak ilaç kullanmama gibi durum¬ların tedaviye uyumsuzluğun nedeni olabildiği birçok kaynakta belirtil¬mektedir (Akıcı ve ark. 2001, Arslan ve ark. 2000, Beğer 2002).
Arslan (2003) çalışmasında, huzurevinde yaşayan yaşlıların %65.0'inin ilaçlarını almayı unuttuklarını saptamıştır. Unutma neden¬lerini yaşlıların %25.64'ü dikkatsizlik, %17.95'i unutkanlık, %17.95'i ise ilaç kullanmaktan sıkılma olarak belirtmişlerdir.
İlaç Tedavisinin Planlanması ve İzlenmesi
Dünya Sağlık Örgütünün öncülüğünde yaygınlaştırılmaya çalışı¬lan rasyonel farmakoterapi süreci; hastaya doğru tanının konması, problemin dikkatlice tanımlanması, tedavi amaçlarının belirlenmesi ve değişik seçenekler içinden etkinliği kanıtlanmış ve güvenilir bir tedavi seçilmesi, daha sonra da uygun bir reçete yazarak, hastaya açık bilgiler ve talimatlar vererek tedaviye başlanması, tedavi sonuçlarının izlenmesi ve değerlendirilmesini kapsayan sistematik bir yaklaşımı önermektedir (Hansten ve Horn 2001, Oktay ve Akıcı 2001).
Yaşlanma ile vücutta oluşan değişikliklerin büyük çoğunluğu, farmakokinetik ve farmakodinamik parametreleri ciddi olarak etkileye¬rek ilaçların istenen ve istenmeyen etkilerini değiştirme gücüne sahip¬tirler. Dolayısıyla, yaşlıya reçete yazarken hekimin dikkatli olması gerekmektedir (Arslan ve ark. 2000, Güç 2002).
İ lacın istenen terapötik etkisinin doğrudan ölçülmesi her zaman mümkün değildir. Plazma ilaç konsantrasyonunun izlenmesi doz gerek¬sinimlerinin hesaplanmasında yalnız ilaç etkilerinin gözlenmesinden daha kolay ve hızlı bir yoldur. İzlemeyle hedef konsantrasyon aralığına ne zaman ulaşıldığı belirlenebilir ve bu konsantrasyonun sürdürülmesi sağlanır (Beers ve Berkow 2002).
Alıntı ile Cevapla
  #4  
Alt 14.11.09, 14:03
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Jul 2008
İletiler: 833
MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.
Standart Yaşlıların Kendi Kendine İlaç Kullanımına Uyumu Ve Hemşirenin Rolü

Yaşlıların İlaç Kullanımına Uyumunda Hemşirenin Rolü
İ laç tedavisinin başarıya ulaşması, hastanın tedaviye uyumu ile doğrudan ilişkilidir. Bunun sağlanması da hasta ve yakınları ile hekim ve hemşire arasında iyi bir iletişimi gerektirir (Oktay ve Akıcı 2001).
İ laçların uygulanması hemşirelikte temel işlevlerden biridir. Genellikle ilacı doktor reçete eder, hemşire de hastaya verir veya nasıl kullanılacağını öğretir. Hastayı en iyi tanıyan ve ilacın gerekli etkiyi sağlayıp sağlamadığını gözlemesi gereken kimse çoğunlukla hemşiredir. Yaşlıların ilaca uyumunun sağlanmasında evde yaşayan yaşlıların ilaç uyumunda toplum sağlığı hemşirelerine, kurumda kalan yaşlılar için kurum hemşirelerine ve yataklı tedavi kurumlarındaki yaşlılar için ise hastanede çalışan hemşirelere önemli görevler düşmektedir. Hemşire ilacın etkilerini ve hangi belirtilerin istenilmeyen etkileri gösterebilece¬ğini bilmelidir. Hastanın kendi sağlık durumunu ve ilacın etkilerini anlayabilmesi için, hemşirenin hastaya ilaç hakkında bilgi vermesi gerekmektedir (Atabek 1994). Arslan (2003) çalışmasında, kullandıkları ilaçlar ile ilgili bilgiyi yaşlıların %43.9'unun hekimden, %39.0'unun eczacıdan, %17.1'inin ise hemşireden aldıklarını saptamıştır.
Kendi kendine ilaç kullanma toplum içinde yalnız yaşayan ve huzurevinde yaşayıp ilaçlarını kendi alan yaşlılar arasında yaygındır. Uluslararası Yaşlılık Eylem Stratejilerinden "Yaşlının yaşam boyu işlevsellik düzeyini sürdürmek ve yetersizliği olan bireyin katılımı ile işlevsellik düzeyini yükseltmek" ilkesine uygun olarak yaşlanma ile ortaya çıkan sistemlerdeki yıpranma, yetersizlik ve bozulmalarda yaşlı bireyin hemşirelik bakım hizmetleri evde ya da kurumda günlük yaşam aktivitelerine ve temel gereksinimlere uygun olarak yerine getirilmelidir (Aştı 2002).
Hastalıkların görülme sıklığındaki artış, ilaçların farmakokinetiği ve farmakodinamiğindeki değişiklikler, birden fazla ilaç kullanımı, rastgele ilaç kullanma davranışlarının oldukça yaygın olması, ileri yaşta duyusal fonksiyonlarda azalma nedeniyle ilaçların hatırda tutulama¬ması, ilaç tedavisinin önemini anlamama veya önemsememe, bulantı, kusma vb. yan etkiler nedeniyle ilaç kullanımını reddetme, çok fazla sayıda ilaç kullanımı, ilaçların pahalı olması, değişik doktorların verdiği farklı ilaçları kullanma gibi nedenlerle yaşlılar yanlış dozlarda veya yanlış aralıklarla ilaç kullanabilmektedir. Yaşlılarda yoğun ilaç kulla¬nımı ve ilaçların bileşik etkilerinin sistemler üzerinde olumsuz etkileri olduğu belirtilmektedir (Evcik ve Kızılay 2001, Karadakovan 2002, Şavlı 1996).
Polikliniklere başvuran ya da hastaneden taburcu olan hastaların etkin tedavilerinin sağlanmasında en önemli etkenlerden biri ilaçlarını doğru bir şekilde kullanmalarıdır. Yaşlı hasta grubunda bu gibi sorun¬ların önlenmesi ilaç için kullanma ilkeleri eksiksiz olarak uygulanma¬lıdır (Beers ve Berkow 2002).
Kronik hastalığı olan bireyler için ilaçlarını almak diş fırçalamak gibi günlük rutinlerden biri olmalıdır. Bazılarının günde tek ilaç alma¬ları gerekirken, diğerlerinin daha fazla ilaç kullanması gerekmektedir. Kullanılacak ilaçların karışmasını ve şaşırmayı önlemek için ilaç uyum listesine ya da bireyselleştirilmiş düzenlemelerin (etiketleme vb.) yapıl¬masına gereksinim vardır. Bu uygulamalar, hastanın tedavisine katılı¬mını, hastanın bağımsızlığını, bireyselleştirilmiş hasta bakımını ve hasta eğitimi açısından sistematik bir formatın geliştirilmesini sağlayabilir (Bird 1990). Arslan (2003) çalışmasında yaşlılara verilen bireyselleştiril¬miş ilaç kullanma eğitiminin yaşlıların kullandıkları ilaca uyumunu arttırdığını saptamıştır.
Hemşireler, hastalar için temel bilgi kaynağı ve rehber kişilerdir. Uluslararası Hemşireler Birliği (ICN) 1992 yılı temasını "Sağlıklı Yaşlan¬ma" olarak belirlemiştir. Bu bakış açısına göre hemşirelik yaşlı bireyin bağımsızlığını sürdürmesinde yardımcı olma, kendi kendine bakımını destekleme ve yaşlıların yaşam kalitesini yükseltmeyi amaçlamaktadır (Şavk 1996).
İlaç kullanımı ile ilgili sorunları en aza indirmek için aşağıdaki girişimlerde bulunulmalıdır:
1. Yaşlı hastaların kullanacağı ilaçlar hekim, hemşire ve eczacı ile işbirliği yapılarak düzenlenmelidir,
2. Yaşlı hastanın kullanması gereken ilaçların önemi vurgulan¬malıdır.
3. Hafif semptomların giderilmesi için ilaç kullanımı azaltılmaya çalışılmalıdır,
4. Reçete edilmemiş ilaç, göz ve kulak damlaları, antihistaminik, öksürük şurubu gibi ilaçların kullanımı standart değerlendir¬me ölçütleri ile taranmalıdır,
5. Alkol alışkanlığı araştırılmalıdır,
6. İlaç dozlarının unutulmaması ve hasta uyumunu arttırmak için ilaç takvimi kullanılmalı, ilaç kutularının belirgin olarak etiketlenmesi gibi önlemler alınmalıdır,
7. Yaşlı bireyin ilaç dozlarına toleransı değerlendirilmelidir. Ge¬nellikle yaşlıların toleransı gençlere göre %30-50 daha azdır.
8. Az sayıda ilaç kullanma teşvik edilmelidir.
9. Yaşlı hastalara ucuz ve günde tek kullanımlık dozdaki ilaçların yazılması için çaba sarf edilmelidir.
10. Tedavi şeması düzenli olarak gözden geçirilmeli ve ilaç hedefe ulaşınca kesilmelidir.
11 . Her ilacın yeni sorunlar yaratabileceği veya kronik problemleri alevlendireceği göz ardı edilmemelidir (Arslan ve ark. 2000, Arslan 2003, Güç 2002, Karadakovan 2002).
Yaşlı hastaların kendi tedavilerini tanımlamalarının, diğer hemşi¬relik tanılamaları kadar ciddi bir şekilde ele alınmasına gereksinim vardır. Hemşirelik alanı, içinde hastaların da sorumluluk aldıkları bir alandır (Payne 1995).
Hemşire, hastaların gereksinimlerini tanımlarken, hastaların ilaç¬larını doğru uygulamaları ve bazı problemlerin anlaşılmasından sorum¬ludur. Potansiyel hatalar, ilaçların ne zaman alınacağı veya hangi ilaçlar olduğunu hatırlamada bazı zorluklar veya yetersizlikler, kasıtlı veya kasıtsız olarak ilacı kullanmama, hekimlerden kaynaklanan bazı zorluk¬lar, hasta tanılamasının sürekli yapılmasını zorunlu hale getirebilir (Payne 1995, Şavlı 1996).
Hastaların kendi tedavilerini yürütmeleri holistik yaklaşımı cesa¬retlendirici bir davranıştır. Bunun için, hastaların gereksinimlerinin tanımlanarak, kendi kendine ilaç kullanımını geliştirecek programların kontrollü olarak yapılmasına gereksinim vardır. Yaşlıların durumlarının saptanması, sağlıklı yaşlanma ve bakım açısından örgütlü ve sistemli çalışmaların arttırılması gerekmektedir (Evcik, Kızılay 2001, Karada-kovan 1992, Payne 1995).
Alıntı ile Cevapla
  #5  
Alt 14.11.09, 14:04
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Jul 2008
İletiler: 833
MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.
Standart Yaşlıların Kendi Kendine İlaç Kullanımına Uyumu Ve Hemşirenin Rolü

Yaşlıların İlaç Kullanımına Uyumlarını Sağlamaya Yönelik Eğitim Programlarının Uygulanması
Yaşlılarda ilaç kullanımına ilişkin yapılacak sağlık eğitimi yaşlı birey ile karşılaşılabilecek her tür sağlık kuruluşlarında gerçekleştiril¬meli, sağlık ekibinin her üyesi bu konuda bilinçli ve duyarlı olmalıdır. Hastalara yönelik eğitim programlarında en aktif eğitmenlerden biri de o konuda uzmanlaşmış danışman hemşirelerdir (Fadıloğlu ve ark. 2001, Şavlı 1996). İlaçların hazırlanması ve uygulanmasında hastanın güven¬liğinin sağlanması esastır. Arslan (2003) çalışmasında ilaç uyumsuzluğu olan yaşlılara verdiği bireyselleştirilmiş ilaç kullanma eğitiminin yaşlıla¬rın kullandıkları ilaca uyumunu arttırdığını saptamıştır.
Yaşlıların tedaviye uyumlarının arttırılması ve ilaç kullanımına bağlı gelişebilecek ciddi problemlerin önlenmesi için yetişkin eğitimine uygun olarak geliştirilecek eğitim programında;
1. Yaşlı bireye kullandığı ilaçların adları, kullanım amaçları, kul¬lanım şekli, dozları, etkileri ve yan etkileri konularında yaşlının bireysel özellikleri dikkate alınarak sözlü ve yazılı olarak basit, anlaşılır ve net bilgiler içeren eğitim verilmeli,
2. Yaşlı kullandığı ilaçların yararları ve kullanım gerekliliklerine inanması için ikna edilmeli,
3. İlaç tedavisine doğru ilaç, doğru zaman, doğru doz, doğru yol ve doğru etki ilkelerini sağlayabilmek için yaşlı bireye yardımcı teknikler öğretilmeli,
4. Yaşlı için ilacın adı, dozu, alınacağı saatlerin yaşlının okuyabi¬leceği büyüklükte harflerle belirtildiği çizelge hazırlanmalı,
5. İlaçlarını kendi hazırlayan ya da yalnız yaşayan yaşlıların gör¬me bozukluğu sorunları dikkate alınarak ilaç ve ışık kaynağı¬nın yaşlının oturduğu/yattığı yere uygun uzaklıkta olması sağlanmalı,
6. Yaşlı bireyin kullandığı ilaçların adları, dozları ve alması gere¬ken zamanla ilgili bilgiler içeren bir kart taşıması sağlanmalı,
7. İlaçlarını doğru yerde depolama ve saklama konusunda bilgi¬lendirilmeli,
8. Yaşlı birey, arkadaş veya yakınlarının önerisi ile ilaç kullanma¬ması gerektiği konusunda bilgilendirilmeli,
9. Yaşlıya her yeni ilaç verildiğinde gerek polifarmasiyi gerekse ilaç etkileşimlerinden doğacak olumsuzlukları önlemek için kullanmakta olduğu diğer ilaçlar da incelenmeli ve ilaçların tümü hakkında bilgilendirilmelidir (Arslan 2003, Fadıloğlu ve ark. 2001).
Yaşlılarda unutkanlık önemli bir sorundur. Yaşlıların ilaca uyumu belirli aralıklarla kontrol edilmeli ve gerekirse eğitim tekrarlanmalıdır. Hemşireler eğitici ve uygulayıcı olarak bu programların vazgeçilmez elemanı olmalı, klinikte sürdürülen tüm bilimsel programlara aktif olarak katılmalıdırlar (Kay, Morgan 1995, Şavlı 1996).
Eklenmiş Dosya
Dosya tipi: pdf cilt21sayi2-2005-YAŞLILARIN KENDİ KENDİNE İLAÇ KULLANIMINA UYUMU.pdf (113,2 KB (Kilobyte), 79x kez indirilmiştir)
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
hemşirenin, kendi, kendine, kullanımına, rolü, uyumu, yaşlıların, ılaç

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 16:29 .