Nüve Forum

Nüve Forum > akademik > Meslek Yüksek Okulları > Hemşirelik Yüksekokulu > Yaşlı İstismarı Ve Önlenmesi-Elder Abuse And Prevention

Hemşirelik Yüksekokulu hakkinda Yaşlı İstismarı Ve Önlenmesi-Elder Abuse And Prevention ile ilgili bilgiler


[coverattach=1]Yaşlılar dünya popülasyonunun en hızlı artan bölümüdür. 2020 yılına kadar tüm popülasyonun % 22'sinin 65 yaş üzerinde olacağı tahmin edilmek¬tedir. Yaşlı istismarı her yıl yaşlıların büyük çoğunluğunu etkileyen ciddi ve

Like Tree12Likes
  • 3 Post By MelisAycan
  • 3 Post By MelisAycan
  • 3 Post By MelisAycan
  • 3 Post By MelisAycan

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #1  
Alt 11.01.10, 10:53
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Jul 2008
İletiler: 833
MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.
Standart Yaşlı İstismarı Ve Önlenmesi-Elder Abuse And Prevention

[coverattach=1]Yaşlılar dünya popülasyonunun en hızlı artan bölümüdür. 2020 yılına kadar tüm popülasyonun % 22'sinin 65 yaş üzerinde olacağı tahmin edilmek¬tedir. Yaşlı istismarı her yıl yaşlıların büyük çoğunluğunu etkileyen ciddi ve kompleks bir sağlık konusu olarak tanınmaktadır. Eş ve çocuk istismarı yıllar¬dır tanınmasına rağmen, yaşlı istismarı son 25 yıldır dikkati çeken bir fenomen¬dir. Yaşlıların yaklaşık olarak %3-4'ü, yaşlı istismarı ve ihmalinin kurbanıdır. Sağlık bakım profesyonelleri-özellikle hemşireler-yaşlı istismarını ortaya çıkar¬ma, yönetme ve önlemede anahtar bir role sahiptir. Bu makalenin amacı; yaşlı istismarı risk faktörleri ve istismarının önlenmesi konusunda bilgi vermektir.

The elderly are the fastest growing segment of the population in the world. It's estimated that by the year 2020, a full 22% of the population will be aged 65 or older. Elder abuse has been recognized as a serious an complex health issue affecting large numbers of elders each year. Although sposual and child abuse have been recognized for many years, abuse of elderly people is a phenomenon that has attracted interest for the last 25 years. Approximately %3 to %4 of the elder are victims of elder abuse and neglect. Health care professionals-particularly nurses-have a key role to recognize, manage and prevent elder abuse. The purpose of this articles, provides information about the risk factors for elder abuse and gives information about the prevention for abuse.

GİRİŞ
Dünyada yaşlı nüfus giderek artmakta olup 2020 yılına kadar toplam popülasyonun %22'sinin 65 yaş ve üzerinde olacağa tahmin edilmektedir (Bird et al 1998). Günümüzde, yaşlı bireylerin sayısının toplum içinde artmasına paralel olarak yaşadıkları sorunlar da farklı boyutlarda kendini göstermektedir (Çiçek ve Biçer 2002). Yaşlı istismarı ve ihmali her yıl bir çok yaşlıyı etkileyen ciddi ve kompleks bir konudur (Cowen&Cowen 2002). Sağlık çalışanlarının çoğunluğu çocuk istismarı¬na karşı uzun zamandan beri duyarlı olurken, yaşlıların istismarı ancak 1970'li yıllarda toplumun dikkatini çekmiştir (Saveman& Sandvide 2001). Devlet düzenleyicilerinin bu konu ile ilgilenmesi ise ilk kez 1979 yılında Amerika Birleşik Devletleri (ABD)'nde özel yaşlı istismarı yasasının oluşturulmasıyla gündeme gelmiştir (Uysal 2002, Ayres &Woodtli 2001).
Sağlık personelinin yaşlı istismarını tanımlamada, yönetmede ve önlemede ideal bir pozisyona sahip olduğu bildirilmektedir (Carney et al 2003). Hemşireler çalışma ortamı gereği, risk altındaki yaşlılar ile sık olarak karşılaşmaktadırlar. Olayın tıbbi, psikolojik, yasal ve etik yönü olduğu düşünüldüğünde hemşirenin diğer meslek grupları ile ekip anlayışı içinde çalışması gerekir. Ekip içerisindeki hemşirenin sorumlu¬lukları; şiddet ve istismar konusunda risk altındaki aileleri gözlemle¬mek, şüpheli travmaları değerlendirmek, ailenin sağlık bakımı ile birlik¬te sosyal açıdan desteklenmesi için uğraş vermek, sağlıklı aile bütünlü¬ğünün sağlanması için çaba göstermek, hukuk sistemlerijnin işbirliğini sağlayacak kilit kişilerle etkileşimde bulunmaktır (Sevil&Ünsal 2003).

Yasemin KUZEYLİ YILDIRIM
Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu İç Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı
Eklenmiş Resim
Dosya tipi: jpg yaslilik istismari.jpg (17,8 KB (Kilobyte), 34x kez indirilmiştir)
Alıntı ile Cevapla
  #2  
Alt 11.01.10, 10:55
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Jul 2008
İletiler: 833
MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.
Standart Yaşlı İstismarı Ve Önlenmesi-Elder Abuse And Prevention

YAŞLI İSTİSMARI
İstismar genel anlamda "bir diğer kişiyi kötüye kullanma veya za¬rar verme niyeti, girişimidir". Yaşlı istismarının en kısa tanımı "yaşlı bireye zararla sonuçlanan herhangi bir görev ve eksiklik davranışıdır (Canadian Medical Association 1994). "Yaşlı bireyin sağlık veya iyilik halini tehdit eden veya zarar veren herhangi bir davranış" olarak da tanımlanabilmektedir (Uysal 2002). Yaşlı istismarı dört şekilde incelen¬mektedir (Uysal 2002, Pillemer&Finkelher 1988, Carney et al 2003, Kahan &Paris 2003, Hirsch&Loewy 2001). Bunlar:
Fiziksel İstismar: Yaşlı bireye bakan veya yaşlının güvendiği bir konumda olan birisi tarafından yaşlıya kasıtlı olarak ağrı, acı verici her tür bedensel uygulama fiziksel istismar olarak kabul edilir. Kısaca, diğer bir kişiye karşı güç kullanmadır.
Psikolojik/Duygusal İstismar: Yaşlının güvendiği konumda olan birisi tarafından kasıtlı olarak ruhsal açıdan acı verme psikolojik/ duygusal istismar olarak kabul edilir.
Mali (Ekonomik) İstismar: Güvendiği bir konumda olan birisi tarafından yaşlı bireyin para veya malının kötüye kullanılması veya çalınması ekonomik istismar olarak kabul edilir.
İhmal: Hastanın temel bakımını karşılamada bakım vericinin sorumluluğunu yerine getirmede yetersizliktir.
Yaşlı bireylerin bir kısmı istismar için çeşitli risk faktörlerinden bir veya birkaçını taşıyor olabilirler. Yaşlı istismarı için ileri sürülen risk faktörleri Tablo 1'de gösterilmiştir (Carney et al 2003, Paris et al 1995, Kobbe 2002, Abrams et al 1995, Swagerty et al 1999, Cammer Paris 1996).
ABD Ulusal Yaşlı İstismarı Merkezi tarafından, yaşlı istismarına ait ilk istatistiklerin toplandığı 1986 yılında ev içi istismar ve ihmal vakalarının sayısının 117.000 iken bu sayının giderek arttığı ve 1994 yılında 818000'e ulaştığı bildirilmiştir (Thobaben 1996). Yakın zamanda yapılan çalışmalarda ise ABD'de her yıl 1.5-2 milyon yaşlı bireyin istismara maruz kaldığı bildirilmektedir (Bird et al 1998, Carney et al 2003).
Tablo 1. Yaşlı İstismarı Risk Faktörleri
***8226; Genellikle kadınlar
***8226; 75 yaş veya üzerindekiler
***8226; Dul/boşanmış olanlar
***8226; Sağlığının kötü olması ve fonksiyonel yetersizliği olanlar
***8226; Bilişsel yetersizliği olanlar
***8226; İstismar eden bireyin madde istismarı veya mental hastalığının olması
***8226; İstismara uğrayan kişinin istismarcıya bağımlılığı
***8226; İstismarcı genellikle kurbanın akrabasıdır (çoğunlukla oğlu veya kızı)
***8226; İstismarcı kişi ile birlikte yaşama
***8226; Strese neden olan dış faktörler
***8226; Sosyal izolasyon
***8226; Ailesinde/ İlişkilerinde şiddet öyküsü
***8226; Sosyal destek eksikliği

Yaşlı istismarı ve ihmali vakalarının artmasının belki de en önemli olası nedeninin yaşlıların yaşam sürelerinin uzamasına bağlı olarak yaşlı sayısının artması olduğu bildirilmektedir (Abrams et al 1995). Endüstrileşme de yaşlı istismarı için bir risk faktörü olarak bildirilmek¬tedir. Hem kurban hem de istismar eden kişinin olayı ihmal etmesi, sağlık bakım profesyonelleri tarafından şikayetlerin azaltılması ve bu olayı bildirmede isteksiz olmaları, istismara uğrayan bireylere inanma¬ma ve klinisyenlerin yaşlı istismarı belirtileri konusunda bilgi sahibi olmaması gibi nedenler yaşlı istismarı insidansı ve prevalansının tam olarak elde edilmesini engellemektedir (Levine 2003). Toplumda yaşayan yaşlı bireylerde, yaşlı istismarının prevalansını saptamak amacıyla çeşitli çalışmalar yapılmıştır. New Jersey'de yaşayan 65 yaş üzeri 342 bireyde yapılan çalışmada yaşlıların % 1'inin istismarın herhangi bir türünü yaşadığı kabul edilmiştir (Canadian Medical Association 1994, Abrams et al 1995). Boston'da yaşayan 65 yaş üzerindeki 2020 yaşlının bulunduğu örneklemde, tüm istismar tiplerinin prevalansı %3.2 olarak saptanmıştır. Görüşülen bireylerin %2'sinin fiziksel şiddete, %1.1'inin uzun dönem sözel saldırganlığa, % 0.4'ünün ihmale maruz kaldığı, düşük sayıda bireyin ise istismarın çeşitli tiplerini yaşadığı bildirilmiştir (Pillemer&Finkelher 1988). Podnieks (1992), kendi özel evlerinde yaşayan 2000 yaşlıyı incelediği çalışmasında; katılımcıların yaklaşık %4'ünün kötü davranmanın bazı türlerine (mali istismar, madde istismarı, uzun dönem sözel istismar, aile şiddeti ve ihmal) maruz kaldıklarını saptamıştır (Podnieks 1992). Hollanda'da; Comijs ve ark (1998) tarafından yapılan Amsterdam Yaşlı çalışmasında, 1797 yaşlı birey araştırma kapsamına alınmış ve çalışma sonucunda 1 yıllık yaşlı istismarı prevalansı %5.6 olarak saptanmıştır (Comijs et al 1998). Ueda ve ark (1998) evlerinde yaşayan ve yetersizliği olan 42 yaşlı birey üzerinde yaptıkları çalışmada; yaşlıların maruz kaldığı en yaygın istismar tipinin %69'la sözel istismar olduğu, bu istismar tipini %61.9'la fiziksel istismarın, %57.11e pasif ihmalin, %50 ile aktif ihmalin izlediğini bildirmişlerdir (Uede et al 1998).
Alıntı ile Cevapla
  #3  
Alt 11.01.10, 11:04
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Jul 2008
İletiler: 833
MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.
Standart Yaşlı İstismarı Ve Önlenmesi-Elder Abuse And Prevention

YAŞLI İSTİSMARININ ÖNLENMESİ
Yaşlı istismarı önlenebilir bir durumdur. Sıklıkla, yaşlı ile temasta bulunma ve yaşlıların sağlık durumunu, bakım kalitesini ve duygusal olarak iyi olmalarını değerlendirmede aile üyelerine yardım edilebilmek¬tedir. Bazı durumlarda günlük olarak telefon etme veya personel ziyaretleri gerekli olabilir (Kobbe 2002).
Yaşlılar, yaşlı istismarının ne olduğunu anlamaya gereksinim duyarlar ve temel hakları konusunda bilgilendirilmelidirler (İstismar riskine karşı korunma bilgisi gibi). Sağlık personelinin yaşlı istismarı konusunda eğitilmesi, özellikle zararlı olduğu pek bilinmeyen gizli istis¬mar konusunda yararlı olabilir. Personelin yaşlı istismarının bir suç olduğunu ve suçluların cezalandırılabileceğini bilmesi gerekir (Uysal 2002). Avustralya'da yapılan bir çalışmada; sağlık bakımı veren bireyle¬re yaşlı istismarının tanımı, tipleri, nedenleri ve yapılabilecek girişimler hakkında bazı sorular sorulmuştur. Çalışmaya katılan sağlık persone¬linin büyük çoğunluğunun, yaşlı istismarının farkında olmadığı görül¬müştür (Saveman&Sandvide 2001). Aslında, sağlık personelinin yaşlı istismarını tanımlamada, yönetmede ve önlemede ideal bir pozisyona sahip olduğu bildirilmektedir (Carney et al 2003). Sağlık bakım perso¬neli tarafından, yaşlı istismarına yol açabilecek risk durumlarının tanımlanması gerekmektedir. Çünkü risk kategorisinde olan yaşlılara yardım edilmesi gerekli olacaktır. Bu doğrultuda sağlık bakım persone¬linin de yaşlı istismarının erken tanınması ve gerekli girişimlerin uygu¬lanması konusunda yeterli düzeyde bilgiye sahip olması gerekmektedir (Saveman&Sandvide 2001). Bunun yanı sıra, çalışanlar yaşlı bakımı ko¬nusunda karşılaşabilecekleri güçlüklerle nasıl başedebilecekleri konu¬sunda eğitilmeli ve esnek olmaları öğretilmelidir. Böylece zor durumlara yanıt verme azaltılabilir. Örneğin; kurumda kalan yaşlılar kurumun işlemlerine itiraz ettiği zaman (duş almaya zorlama gibi) personel, değişik seçenekler (duş için başka zaman belirleme) araştırmalıdır (Uysal 2002).
Birçok yaşlının incindiği bir durum olan yaşlı istismarının bildiri¬mi zorunlu olmalıdır. Genellikle yaşlılar, istismara uğradıklarını bildir¬mezler. Çünkü bunu söylerlerse; tekrar şiddete maruz kalacaklarını, aile üyeleriyle bağlarının kopacağını ve yakınmanın verdiği suçluluk duygusuyla baş edemeyeceklerini düşünürler. Ayrıca, bu durumu bildirmeleri halinde aileden ayrılıp sosyal bir kuruma gideceklerinden ve polisin bu durumu yeterince önemli bulamayacağından korkarlar. Oysa yaşlı istismarı çok önemli bir sosyal, psikolojik ve tıbbi konudur ve bildirimi yapılmalı ve istismar durdurulmalıdır (Uysal 2002).
Yaşlı bireylerin veya yetersizliği olan yetişkin bireylerin istismar edildiği veya uygun bakım almadığı anlaşıldığında veya bu durumdan kuşkulanıldığında gerekli kurumlara bildirilmelidir (Kobbe 2002). Yaşlı istismarı durumlarında, bu olaya ilgili kurumların ne zaman ve nasıl karışacakları hakkındaki kararlar bu kurumları güç durumda bırak¬maktadır. İstismarın nedenleri karmaşıktır ve her vakada nedenler ve risk faktörleri hakkında çok az şey bilinmektedir. Yasal ve etik konular bu karmaşıklığı daha da arttırmaktadır. Bir yandan yaşlı birey zarardan korunurken diğer yandan da karar verme otonomisine saygı duyulmalıdır.
Yaşlı istismarını önlemede girişimlerin amacı; istismar edilen bireyi korumak ve daha ileri istismarı önlemektir. Bu konu ile ilgili literatürde genellikle üç model benimsenmiştir. Bunlar; eş-istismarı modeli, destekleyici model ve yetişkin koruma modelidir (Canadian Medical Association 1994).
***8226; Eş-istismarı modelinde; istismara uğrayan birey çatışma çözülene kadar istismar edilen ortamdan uzaklaştırılmaktadır. Buna rağmen bu model, özellikle istismara uğrayan yaşlı birey kendi evinde yaşıyorsa, yaşlı bireyin ihtiyacını karşılayamaz.
***8226; Destekleyici modelde; istismar eden ve istismara uğrayan yaşlı birey ile ilişkisi olmayan bir kişi yaşlı bireye yardım etmektedir. İstismara uğrayan yaşlı birey, destekleme yoluyla hakları ve seçenekleri konusunda bilgilendirilir. Bu modelde, istismara uğrayan bireylerin hakları daha az ihlal edilir.
***8226; Yetişkin-koruma modeli; istismar zorunlu olarak bildirilir. Bu modelde, istismara uğrayan yaşlı bireylerin hakları daha fazla ihlal edilmektedir.
Her model problemin tanımlanması, bilgi sağlanması, yaşlı bireyin karar verme kapasitesinin ve seçim yapma amacının değerlendiril¬mesini içermektedir (Tablo 2). Buna rağmen, destekleme modeli genel¬likle en uygun seçimdir. Yaşlı istismarı konusunda girişimlerin sonucu henüz çalışmalarla değerlendirilmemiştir (Canadian Medical Association 1994). Ülkemizdeki sağlık sisteminin işleyişi içerisinde bu modellerin kullanımı mümkün olmamaktadır. Yaşlı istismarının bildirileceği kurumların oluşturulması ile bu modeller de uygulama alanına geçirilebilir.
Yaşlı istismarı bildirimlerinin yanı sıra, yaşlı istismarı önlenebilir bir durumdur ve yaşlılar incitilmeden önce bu durumu hazırlayan koşullar düzeltilebilir. Örneğin, yaşlı istismarı daha çok aşırı gerilim altındaki ailelerde olmaktadır, bu gerilimli durumun giderilmesiyle yaşlının istismar edilmesi önlenecektir (Uysal 2002). Yaşlı istismarı hakkındaki toplumsal gerçekler öğrenilmelidir.
Tablo 2. Yaşlı İstismarını Yönetme
Tanılama ve Risk Değerlendirmesi
***8226; İstismarın tipi, istismarın ciddiyeti ve sıklığı; istismara uğrayan bireyin tehlike durumu, suçu işleyenin niyeti ve stresinin düzeyi saptanır,
***8226; Diğer profesyonellerin (sosyal hizmet uzmanı, ziyaretçi hemşire ve geriatrik değerlendirme ekibi) katılımını gerektirir,
***8226; Yaralanmalar belgelenir (fotoğraf çekerek),
***8226; İstismara uğrayan bireyin sağlığı, fonksiyonel durumu, sosyal ve mali durumu değerlendirilir.
İstismara Uğrayan Bireyin Karar-Verme Kapasitesini Değerlendirme
***8226; Bilişsel durumu ve duygusal sağlığı değerlendirilir. İstismara Uğrayan Birey Yetkili Olduğunda Önlemler
***8226; İstismara uğrayan bireye bilgi sağlanır,
***8226; Ana hatlarıyla seçimler açıklanır (ör: geçici yerleştirme, ev desteği, toplum kuruluşları, ceza değişiklikleri)
***8226; İstismara uğrayan bireyin kararı desteklenir.
İstismara Uğrayan Birey Yetkili Olmadığında Önlemler
***8226; İstismara uğrayan birey ve suçu işleyen ayrılır.
***8226; İstismara uğrayan birey bir kuruma yerleştirilir.
***8226; İstismara uğrayan birey için destekleme hizmetleri düzenlenir.
Alıntı ile Cevapla
  #4  
Alt 11.01.10, 11:05
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Jul 2008
İletiler: 833
MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.MelisAycan artık çok görkemli biri.
Standart Yaşlı İstismarı Ve Önlenmesi-Elder Abuse And Prevention

Sonuç olarak; sosyal destek ağını geliştirmede yaşlı bireyler cesaretlendirilmeli, aileleri, arkadaşları veya komşuları ile günlük te¬masları ve yakınlaşmaları sağlanmalıdır. Ayrıca, yaşlı bireyler benim¬senmeli, onlarla temas korunmalı, ziyaret edilmeli ve yaşlıların toplum ile ilişki içinde olmasına yardım edilmelidir (Kobbe 2002). Bunlara ilave olarak, hemşirelerin yaşlı bireyleri, aileleri ve toplumu eğitim yoluyla bilgilendirip, bilinçlendirmeleri gereklidir (20.uludag.edu. tr/nazan/ders5.html). İstismarın belirti ve
bulgularının bilinmesi, istis¬marın tanınmasını ve önlenmesini sağlayacaktır (Çiçek ve Biçer 2002, 20.uludag.edu.tr/nazan/ders5.html).
Eklenmiş Dosya
Dosya tipi: pdf Yaşlı İstismarı Ve Önlenmesi.pdf (136,3 KB (Kilobyte), 258x kez indirilmiştir)
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
abuse, önlenmesi-elder, prevention, yaşlı, ıstismarı

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 08:34 .