Genellikle saz çalıp doğaçtan şiirler söyleyen ya da halk öyküsü anlatan kişiye âşık ya da halk şairi denir. Veysel de böyle bir halk şairidir.
Âşık Veysel Şatıroğlu yoksul bir çiftçi ailesinin çocuğu olarak Sivas'a bağlı Şarkışla ilçesinin Sivrialan köyünde doğdu. Henüz yedi yaşındayken geçirdiği çiçek hastalığı yüzünden bir gözü görmez oldu; öteki gözünü de bir kaza sonucu yitirdi. Avunması için eline verilen sazı çalmayı kısa zamanda öğrenerek türkü söylemeye başladı. Divriği'nin Çamşıh yöresinden Ali Ağa, saz ve söz bilgisini geliştirmesinde ona yardımcı oldu. Çevresinde köklü bir âşıklık ve halk müziği geleneğinin olması zamanla Veysel'de de deyişler söyleme isteği uyandırdı. Gezgin halk şairi geleneğine uyarak 1928'de yöredeki köy, kasaba ve kentleri dolaşmaya başladı.
Âşık Veysel 1931'de Sivas'ta düzenlenen Halk Şairleri Bayramı'nda adını daha geniş bir çevreye duyurma olanağı buldu. Cumhuriyet'in onuncu yıldönümünde yazdığı "Destan"ı büyük ilgi gördü. Atatürk tarafından da çok beğenilen bu şiiri okumak amacıyla yaya olarak üç ayda Ankara'ya gitti. Burada devletin ileri gelenleri ile aydınların ilgisini çekti.
Bu yıllarda büyük kentlerde saz çalıp, şiir söyleyerek türkü okuyan Âşık Veysel, halk edebiyatına ilgi duyan aydınların da yardımıyla bilgi ve kültürünü artırdı. Art arda yaptığı radyo programlarıyla geniş halk kitleleri tarafından tanınıp sevildi. Halkevleri Genel Merkezi'nin çıkardığı Ülkü dergisinde şiirleri yayımlandı. 194244 yıllarında Arif iye, Hasanoğlan ve Çifteler köy enstitülerinde halk türküleri ve saz öğretmenliği yaptı.
Türk diline katkıları nedeniyle 1965'te Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından aylık bağlanan Âşık Veysel, doğduğu köy olan Sivri alan'da 21 Mart 1973'te öldü. Anısını yaşatmak amacıyla köyüne bir anıt dikilmiş ve doğduğu ev müzeye dönüştürülmüştür.
Doğa, aşk ve toplumsal konular üzerine deyişleri olan Âşık Veysel hemen hemen bütün şiirlerinde yalın bir dilin en yetkin örneklerini vermiştir. Günlük konuşma diliyle söylediği şiirlerinde yöresel dilin özelliklerini de korumuştur. Görmemesinden kaynaklanan eksikliği çok zengin bir dil ve duygu yoğunluğuyla aşmasını bilmiştir. Şiirlerinde yaşamı aydınlık ve iyimser bir tavırla yorumlar. Kimi şiirlerinde demokrasi ve yurt sevgisini, kimi şiirlerinde kardeşlik ve barış duygusunu işler. "Benim sadık yarim kara topraktır" dizesiyle de doğaya olan bağlılığını ve dostluğunu çarpıcı biçimde dile getirmiştir. Deyişler (1944) ve Sazımdan Sesler (1950) adlı küçük kitaplarda toplanan şiirleri daha sonra Dostlar Beni Hatırlasın (1970) adıyla yayımlandı. Metin Erksan 1952'de, Âşık Veysel'in Hayatı (Karanlık Dünya) adıyla Âşık Veysel'i konu alan bir film yaptı.


Kaynak:1 Cilt 2

» Nüve Forum » kütüphane » Toplum ve Yaşam » Genel Kültür » Genel Kültür -A-