Niels Bohr, ışınım ve atom kuramı konusundaki çalışmalanyla ünlüdür. Atom kuramına katkilan nedeniyle kendisine 1922'de
Nobel Fizik Ödülü, nükleer silahların sınırlarıdırılması konusundaki banşçı çalışmaları nedeniyle de 1957'de Ford Vakfı'nın ilk Barış İçin Atom Ödülü verilmiştir.
Kopenhag'da doğan Bohr, Kopenhag Üniversitesi'nde öğrenimini ve doktora çalışmasını tamamladıktan sonra 1911'de İngiltere'ye gitti. Ertesi yıl Ernest Rutherford'un Manchester'daki laboratuvarında atomun yapısına ilişkin kuramsal çalışmalanna başladı. Rutherford, en basit element olan hidrojen için bir atom modeli geliştirmişti. Bu modelden yola çıkan Bohr, atomun artı yüklü ağır bir çekirdek ile bu çekirdeğin çevresindeki yörüngelerde dolann eksi yüklü elektronlardan oluştuğunu kanıtladı. Bohr'un kuramına göre elektronlar yalnızca belirli yörüngelerde bulunabilir. Bu durumda atom kararlıdır; ne enerji soğurur, ne de enerji yayar. Bir atomun ışık ışınları biçiminde bir enerji yayması için, elektronların bu kararlı yörüngeden çekİrdüğC dâna yakın olan bir iç yörüngeye atlamalan gerekir. Bu ışıma, kuvantum denen küçük "enerji paketleri" halinde salınır ve gene Bohr'un açıklamasına göre, elektron yörüngelerinin büyüklüğünü ve çekirdekten uzaklığını belirleyen de kuvantum sayilandır. (Ayrıca bak. ATOM; ELEKTRON; KUVANTUM KURAMI.)
Bugün fiziğin temel kuramlarından biri olan kuvantum kuramı, Bohr'un çalışmalanna başladığı dönemde daha yeni ortaya atılmıştı. Bohr, bilim adamları arasındaki yaygın inancı yıkarak, kuvantum kuramının eski kuramlarla çelişmediğini gösterdi.
II. Dünya Savaşı sırasında Almanlar Danimarka'ya girince, Naziler'e karşı olduğu için gizlice ülkesinden ayrılmak zorunda kalan Bohr, bir süre İsveç ve İngiltere'de yaşadı. Sonra ABD'ye geçerek New Mexico'daki Los Alamos atom laboratuvarında danışmanlık yaptı. 1945'te ilk atom bombasının atılmasından hemen sonra da, atom silahlarının uluslararası denetimi için büyük bir çaba gösterdi. Aynı yıl ülkesine dönerek Danimarka Atom Enerjisi Komisyonu'nun başkanı oldu. Daha sonra yeniden Kuramsal Fizik Enstitüsü'nün başkanlığına getirildi.


Kaynak:1-cilt:3

Nüve Forum » kütüphane » Toplum ve Yaşam » Genel Kültür » Genel Kültür -B-