Eskiden Zonguldak ilinin bir ilçesi olan Bartın Ağustos 1991'de, Amasra, Kurucaşile ve Ulus ilçeleriyle birleştirilerek il yapılmıştır. Bartın ili doğuda Kastamonu, güney ve batıda Zonguldak illeri, kuzeyde de Karadeniz ile çevrilidir.
Doğal Yapı
Genellikle dalgalı düzlüklerden oluşan il topraklarını Küre (İsfendiyar) Dağları'nın batı uzantilan engebelendirir. Ulus ilçesindeki Sarıçiçek Tepesi (1.726 metre) ilin en yüksek noktasıdır. İldeki başlıca düzlük ve tarım alanı, Bartın Çayı'nın taşıdığı alüvyonların yığılmasıyla oluşan ve ortalama yüksekliği 50 metre dolayında olan Bartın Ovası'dır. Güneybatıkuzeydoğu doğrultusunda uzanan kıyı şeridi boyunca birçok doğal kumsal bulunur. Bunlardan turizm açısından en tanınmış olanlar Çakraz, İnkumu, Güzelcehisar ve Büyükkızılkum'dur.
İl topraklarından kaynakların suların tümü Karadeniz'e dökülür. İlin en önemli akarsuyu olan Bartın Çayı'nı, başta Ulus Çayı ile Kocanaz ve Kozlu dereleri olmak üzere çeşitli kollar besler. Orta boy tekneler Bartın Çayı'nı kullanılarak 10 km içerideki Bartın kentine kadar gidebilmektedir.
Bartın ili Karadeniz kıyısında görülen ılıman ve nemli iklimin etkisi altındadır. Bu nedenle doğal bitki örtüsü oldukça zengindir. Dağlık alanların hemen tümü ormanlarla kaplıdır.
Tarih
İlkçağda Parthenios adıyla anılan Bartın Çayı'nın çevresindeki topraklar Paflagonya'nın kıyı kesiminde yer alıyordu. Yörenin varlığı bilinen ilk yerleşmeleri İÖ 7.İÖ 6. yüzyılda kuruldu.

YÜZÖLÇÜMÜ: 2.140 km2.
NÜFUSU (1990): 205.834.
İL TRAFİK NO: 74.
İL MERKEZİ: Bartın.
İLÇELER VE NÜFUSLARI (1990): Merkez ilçe (133.942), Amasra (19.857), Kurucaşile (11.435), Ulus (40.600).
BAŞLICA KENT VE NÜFUSU (1990): Bartın (30.142).
BAŞLICA YÜKSELTİLER: Sarıçiçek Tepesi (1.726 m).
İLGİÇEKİCİ YERLER: Çakraz, İnkumu, Güzelcehisar, Büyükkızılkum plajları; Amastris kenti kalıntilan; Amasra kalesi.

Bu dönemde Karadeniz kıyısındaki bir dizi küçük iskele Kuzey Karadeniz'den Ege Denizi kıyılarındaki limanlara giden gemilerin uğrak yeriydi. İÖ 4. yüzyıl sonlarında Pers kökenli Prenses Amastris, yöredeki bazı yerleşmeleri ele geçirerek yönetimi altında birleştirdi. Yönetim yeri olarak seçtiği Sesamos daha sonra kendi adıyla Amastris olarak anılmaya başladı. Güney kesimi bir süre Pontus Kralhğı'nın yönetiminde kalan yöre, İÖ 70'te Roma egemenliği altına girdi. Amastris zamanla önemini yitirdi ve İS 9. yüzyılda Karadeniz'in kuzeyinden gelen korsanlarca yağmalandı. Trabzon'daki Komnenos hanedanı ile İznik'teki Laskaris hanedanı arasında birkaç kez el değiştirdikten sonra, Amastris 1270'te Bizanslılar tarafından Cenevizliler'e kiralandı.
Amastris ve yöresi 1460'ta Osmanlı topraklarına katıldı. Amastris'teki Hıristiyanların büyük bölümü İstanbul'un Galata kesimine taşınırken, Eflarıi yöresindeki Türkmenler'in bir bölümü Amastris'e yerleştirildi. Amastris adı zamanla Amasra'ya dönüştü. 18. yüzyıldan sonra Amasra gerilerken, eski bir pazaryeri olan Bartın gelişmeye başladı.
Ekonomi
Bartın ilinde halkın yüzde 85'i kasaba ve köylerde yaşar. İlin ekonomisi tarım, ormancılık, madencilik ve sanayiye dayanır. Başlıca bitkisel ürünler mısır, buğday ve patatestir. Bartın Ovası 'nda önemli miktarda sebze ve meyve yetiştirilir. Sığır besiciliği ve tavukçuluk ilin
en önemli hayvancılık etkinliğidir. Bartın kıyılarında balıkçılık da önem taşır, daha çok hamsi avlanır. Sık ormanlarla kaplı Bartın ve Ulus yörelerinde gelişen ilk sanayi dalı keresteciliktir.
Amasra ilçesindeki taşkömürü yataklarında uzun bir süredir üretim yapılmaktadır. İlde sanayi Başlangıçta kereste fabrikalan ve un değirmenleri ile sınırlıydı. 1950 sonrasında konserve, çimento, un, bisküvi, tuğla ve kiremit fabrikalannın kurulmasıyla sanayi gelişti. Özel yatırımların arttığı son yıllarda kâğıt torba ve kireç üreten, orman ürünlerini işleyen fabrikalarla tekne yapım yerleri de açılmıştır. Amasra'da yaygın olan, şimşirden hediyelik eşya yapımı yörenin ilginç el sanatları arasındadır.
İl ekonomisine katkıda bulunan etkinliklerden biri de turizmdir. Zengin doğal ve tarihsel değerleriyle Amasra ilin turizm merkezlerinden biridir. Karadeniz kıyısındaki İnkumu gibi doğal plajlı, turistik tesisleri olan yerler de turizm açısından önem taşır. Ulus yöresindeki ormanlarda yaşayan geyikler ile karacalar için bir av koruma ve üretme alanı kurulmuştur.
İl Merkezi: Bartın
Kerestecilik ve ağaç işçiliğinin yaygın olduğu yörenin merkezi durumunda olan Bartın, eskiden aynı zamanda bir pazaryeriydi. Bartın Çayı'mn ağız kesiminde bulunan ve Güzelce adıyla anılan liman 19. yüzyılda oldukç işlekti. Bartın'daki tersanede 400 tona kadar yük taşıyabilen, fırtınaya dayanıklı gemiler yapılırdı. 20. yüzyılda buharlı gemi kullanımının yaygınlaşmasıyla Bartın'da tekne yapımcılığı geriledi.
Zamanla küçük bir kasabaya dönüşen Bartın, Cumhuriyet'ten sonra da bu görünümünü korudu. 1950'de 10 bini bulmayan nüfusu 1960'ta 11 bine ve 1980'de 20 bine ulaştıktan sonra 1990'da 30 bini aştı.
İlin en önemli sanayi ve ticaret merkezi olan Bartın kentinde Amasra, Karabük, Çaycuma ve Zonguldak'tan gelen yollar kesişir. Önemli bir tarihsel yapının bulunmadığı kentteki başlıca sağlık kuruluşları Bartın Devlet Hastanesi ile Bartın Göğüs Hastalıkları Hastanesi'dir.


Kaynak:1-cilt:3

Nüve Forum » kütüphane » Toplum ve Yaşam » Genel Kültür » Genel Kültür -B-