Nüve Forum

Nüve Forum > kütüphane > Toplum ve Yaşam > Genel Kültür > Genel Kültür -F- > Fildişi, islam fildişi işçiliği, bitkisel fildişi, Fildişi kemik

Genel Kültür -F- hakkinda Fildişi, islam fildişi işçiliği, bitkisel fildişi, Fildişi kemik ile ilgili bilgiler


FİLDİŞİ a.t. Fillerin ve daha başka bazı hayvanların ana dişlerinden (ya da savunma dişlerinden) elde edilen, son derece sert, kemiksi madde: —2. Fildişinin donuk beyaz rengi. —3. Fildişi gibi, donuk

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #1  
Alt 03.09.15, 12:23
loli - ait kullanıcı resmi (Avatar)
Editör
 
Üyelik tarihi: Apr 2006
Nereden: Ankara
İletiler: 8.201
Blog Başlıkları: 6
loli isimli üye tecrübe puanını kapatmıştır.
Standart Fildişi, islam fildişi işçiliği, bitkisel fildişi, Fildişi kemik

FİLDİŞİ a.t. Fillerin ve daha başka bazı hayvanların ana dişlerinden (ya da savunma dişlerinden) elde edilen, son derece sert, kemiksi madde:

—2. Fildişinin donuk beyaz rengi.
—3. Fildişi gibi, donuk beyaz ten için kullanılır

—Anat. DENTİN'in eşanlamlısı.

—Bot. Bitkisel fildişi, KOROZO'nun eşanlamlısı.

—Ed. Fildişi kule "Sanat sanat içindir" anlayışına bağlı, toplum sorunlarına ve günlük yaşama uzak duran sanatçılann, kuruluşlann konumunu belirlemek için söylenir (Türk edebiyatında yaşama sırt çeviren, mutluluğu hayale sığınmakta bulan [Tevfik Fikret'in "Ömri muhayyel" şiiri] Edebiyat-ı cedidecilerin, "Sanat şahsi ve muhteremdir" ilkesine bağlı Fecr-i ati yazarlarının, hayal ülkeleri tasarlayan ["O belde" şiiri] Ahmet Haşim ve benzeri yazarlann dünyaya fildişi kuleden baktıkları ileri sürülmüştür.)

—Paol. Fildişi kemik, yoğunluğu büyük ölçüde artmış ve geniş bir bölümü fildişi gibi tıkızlaşmış nispeten kırılgan kemik. (Çoğu kez osteosklerozun belirtisidir ve çeşitli hastalıklarda rastlanır [Albers -Schönberg hastalığı, süreğen paratiroıt yetersizliği, kemik iltihapları, süreğen fluor zehirlenmeleri].)

-- 1. Fildişi renginde olan şey için kullanılır: Üzerinde fildişi bir elbise vardı.

—2. Fildişinden yapılmış yontulmuş şey için kullanılır: Fildişi tarak. Fildişi heykel. (Bk. ansikl. böl. Süslem. sant.)

—3. Fildişi kulesine çekilmek, bir sanatçı, bir düşünür vb. sözkonusu ise, güncel sorunlardan uzaklaşarak kendi düş ve/ya da düşünce dünyasında yaşamak.

—ANSİKL. Ticarette hayvan türüne ve malzemenin geldiği yere bağlı olarak belirlenen çok çeşitli kalitede fildişi vardır. Filden elde edilen fildişi yeşil renkliyse ve eğer hayvan henüz yeni öldürülmüşse çok değerlidir. Kurumuş bir hayvanın bedeninden alınan ölü fildişi'yse daha az değerlidir. Fosil fildişi genellikle çatlaktır. 0te yandan, daha beyaz ve daha ağır olan Siam fildişisi (Tayland), zamanla sararan Gabon ya da Gine fildişisi'ne ve Cape fildişisi'ne göre daha değerli sayılır. Fildişi morstan, suaygınn-dan, düğmeli afrika domuzlarından, yabandomuzundan da elde edilir.

—Süslem. sant. Daha Tarihöncesi'nde, fosilleşmiş mamut dişleri üzerine hayvan avı ya da yanşı sahneleri kazınmakta ya da bu dişlerden büyüsel anlam taşıyan heykelcikler (Lespugue Venüsü, Saint-Germain müzesi) yontulmaktaydı. Eski Mısır'da fildişi, lüks mobilya, tuvalet (tanrı Bes'in tasvirini taşıyan ayna kolları) ya da süs eşyası yapımına yarıyordu. Yakındoğu'da, Babil egemenliği devrindeki Mezopotamya'da, daha sonra da Fenike uygarlığında fildişi işlemeciliği büyük bir yetkinliğe ulaşmıştı: British Museum'daki Nemrud mobilya kaplamaları, Louvre'daki Ras Şamra kabartmaları.

Eski Yunanlılar, fildişinden, mobilya ve süs eşyası için olduğu kadar krizelefantin denilen, altın ve fildişi levhalarla kaplı büyük ahşap heykeller için de yararlandılar (Pheidias'ın Athena Parthenos'u). Delphoi'de som fildişinden yontma küçük boyda başlar bulundu; aynı tekniği daha sonra Romalılar da kullandı. Fildişi işçiliğinin Batı Ortaçağı boyunca izleyeceği geleneği gerçek anlamda -ve özellikle Eski Mısır' da- yaratmış olan da, roma sanatıdır: tanrı heykelcikleri, mitolojik konularla kazılı kaplama levhaları, kutu ve maşrapa gibi küçük kaplar. Dindışı konulu canlı ve özgün üslupta yontulmuş sayısız iskenderiye işinin yanı sıra, Konsüllük ve imparatorluk dönemlerinden kalma ikikanatlı tabloları da anmak gerekir: bunlar sahiplerinin, mevkilerini belirten köleleriyle birlikte temsil edildiği levhalardır. Bu yapıtların en ünlüsü, Louvre'daki Barberini fildişisi'dir (V. yy ). Minyatüre yaklaşan bu belirgin ve zarif geleneği hıristiyan sanatçılar da sürdürdü: oymalı küçük tahta kutular, dinsel konuları işleyen levhalar, Kutsal Kitap sahneleriyle süslü mobilyalar (Brescia Lipsanotek'i), çeşitli levhalarla süslü mobilyalar (Maximianus'un piskoposluk kürsüsü, Ravenna, VI. yy). VII. ve VIII. yy.lardaki Bizans fildişi işçiliği, özellikle antik üslupta, dindışı konuları resmeden hayranlık verici çekmeceler üretti; ikonakırıcılık devri kapandıktan sonra, dindışı konuları işleyen ikikanatlı ve üçkanatlı tablolarla hayranlık verici bir oyma kalitesi taşıyan küçük sunakarkalıkları (Harbaville üçkanatlısı, Louvre) Sens hazinesinin "kutsal sandığı" gibi kutular (XIII. yy.) yaratıldı.

Batı'da, Karolenjler döneminde bu tekniğin yeniden doğuşuna tanıklık ediyoruz; bu dönemde, özellikle, cilt levhaları (Kel Charles'in Kutsal Kitabı, IX. yy. B. N. Paris), dinsel tören eşyaları (Tournus flabellum'u, Floransa), kutular yapılmaktadır. Biçimsel esin kaynağı, hemen her zaman Antikçağ'dır; belli başlı üretim merkezleri, Fransa'nın kuzeyinde, Lotharingia'da, Ren kıyısındadır. Bin yılı dolaylarında Almanya'da, özellikle önem taşıyan eşyalar ortaya çıkmıştır (Aachen'daki dinsel tören kovası), ingiltere, italya, ispanya ve Fransa'da başka atölyeler kurulup gelişmiştir.

Bu dönemde bu sanat üzerinde bizans ve müslüman etkileri hissedilir (Palermo levhaları, S. isidoro de León haçı). Bu devirde üretilen fildişi işleri açısından Fransa nispeten fakir durumdadır; bu ülkede daha çok manastır başpapazları ya da piskoposlar için yapılan asalara (Angers katedrali'nin ve Arles'da St-Trophime'in hazineleri, XII. yy.) ya da cilt levhalarına rastlanmaktadır. Batı üretiminin ana merkezi, XIII. yy.'dan önce, Köln'dedir.

Gotik tarzda fildişi işleme sanatı temelde Fransa'ya özgüdür. Gerçekten de fildişi üzerine bu üslupta ilk çalışmalar, 1230-1240'a doğru ilk olarak Paris'te ortaya çıkmıştır: bunlar heykelcikler, figür grupları ya da küçültülmüş boyda birer sunakarkalığı oluşturan küçük levhalardır

Ayrıca elimizde bir hayli dindışı fildişi iş, ayna çerçeveleri, taraklar, kutular, tavla ya da satranç taşları bulunmaktadır. XIII. yy.'dan günümüze gelen parçalar Louvre' daki büyük gruplar (Meryem Ana'nın ödüllendirilmesi, isa'nın çarmıhtan ındirilişi) ve Sainte-Chapelle'den gelme Meryem Ana heykelciğidir. Levhalar üzerine yapılma zarif alçakkabartmalardan oluşan bir başka dizi de, Soissons ikikanat-lısı (Victoria and Albert Museum) çevresinde derlenmiş durumdadır. XIV. yy.'da biçimler, şirin bir yapmacıklılığa bürünmüştür (Villeneuve-lés-Avignon Meryem Ana'sı). XIV. yy. sonunda Paris fildişi işçiliği düşüş dönemine girmiştir. Aynı dönemde ingiltere'de varlığını sürdüren birkaç atölye vardır; italya'da Giovanni Pisa-no bir Meryem Ana heykelciği yapmış (Pisa katedrali kutsal emanetler hazinesi); Venedik'te Embriachi'ler küçük sunakar-kalıkları ve kutular üretmişlerdir (XIV. yy. sonu).

XV. yy. Fransası'ndan birkaç önemli fildişi işi bilinmektedir (Langres'ın Muştu-lama'sı). Ama Flandre, Almanya ve italya' daki üretim merkezleri de aynı çağda gelişmeye başlayacak ve artık fildişi işçiliğine bu merkezler egemen olacaktır, italya' da resim yapıtları ya da bronz işleri taklit edilmekte (Graz katedrali'nin rölikeri, XV. yy. sonu); Almanya'da, özellikle Augs-burg'da hızla gelişen bir üretim görülmektedir.

XVII. yy.'da ve barok sanatta, fildişi tekniğinde bir yenileşme belirmektedir. Duquesnoy, Faidherbe, Van Bossuit ve Van Opstal gibi Flandre'da fildişi çalışan yetenekli heykelciler italya ya da Fransa'ya çağrılırlar. Almanya'daki Leonhard Kem, Georg Petel ve XVIII. yy.'da, ignaz Elhafen gibi birçok uzman çalışmaktadır. Fransa'da çalışan fildişi ustalarının en ta-nınmışlarıysa Lyonlu Jean Guillermin ile (Avignon müzesi'ndeki isa heykelli haç) birer portre sanatçısı olan J. Cavalier ve David Le Marchand'dır. O çağın üretim merkezleri Saint-Claude ve Dieppe"tir. XIX. yy.'da birkaç heykelci (P A. Graillon ve Pradier) fildişi kullanmışsa da mesleğe olan eğilim çabucak ortadan kalkmıştır.

Batı sanatı dışında, islam fildişi işleriyle bol ama genellikle daha az eski olan Asya fildişi işçiliğini de anmak gerekiyor: Hindistan'da dinsel karakterli kabartmalar yontuldu; Çin'de ve Japonya'da ise karikatüre kaçan ya da doğalcı nitelik taşıyan heykelciklerle, büyük bir teknik ustalık gösterisi olan ajurlu kutular ve plaketler yapıldı. En son olarak da özellikle fetişleri ve süs eşyalarını içeren Afrika fildişi işçiliğini anmak gerekir.

• islam fildişi işçiliği. Belli başlı müslüman ürünleri Batı kaynaklıdır. Sicilya ve ispanya, fatımi etkisi altında kalan önemli merkezlerdir. Mısır'da kipti gelenekleri, tahta işçiliğine pek yakın düşen fildişi (ve kemik) heykelciliğine damgasını vurmuştur. Kurtuba (Córdoba) Emevileri yuvarlak kabartma kapaklı küçük tahta kutular ve dörtköşe çekmeceler, çoğunlukla mücevher saklamaya yarayan bu eşyaların yanı sıra irili ufaklı şişeler yaptılar; bunların en eskileri X. yy.'dandır: hepsinde dekor, kalemle ve çok ince bir zevkle derinlemesine oyulmuştur; ilkin bitkisel ve soyutken, bu dekor çok çabuk figüratifleşmiş; çok dilimli madalyonların içine çeşitli sahneler yerleştirilmiştir. Aynı dönemde Mısır' da yontulmuş, boyanmış ve kutular biçiminde birleştirilmiş levhalar yapılmaktaydı. XII. yy.'da yeni bir tür ortaya çıktı: kökeni belki de Sicilya olan basit çizgi dekorlu, altın kabartmalı kutular.

kaynak:2-cilt:11
__________________
NEVART AKADEMİ
www.nevart.net
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Disleksi Eğitimi
Okuma Güçlüğü
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
bitkisel, fildişi, islam, işçiliği, kemik

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 14:08 .