Nüve Forum

Nüve Forum > kütüphane > Toplum ve Yaşam > Genel Kültür > Genel Kültür -T- > Tanbur-Tambur-Telli ve Mızraplı Çalgı

Genel Kültür -T- hakkinda Tanbur-Tambur-Telli ve Mızraplı Çalgı ile ilgili bilgiler


Sapındaki perde bağları klasik Türk müziğinin ses sistemi uyannca düzenlendiğinden, bu müziğin simgesi sayılabilecek telli ve mızraplı bir çalgıdır. Tanbur çalana "tanburi" denir. Ahşap dilimlerin yan yana yapıştırılmasıyla oluşturulan ve

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #1  
Alt 10.01.09, 20:55
Şebnem - ait kullanıcı resmi (Avatar)
Profesör
 
Üyelik tarihi: Sep 2006
İletiler: 6.612
Şebnem öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!Şebnem öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!Şebnem öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!Şebnem öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!Şebnem öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!Şebnem öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!Şebnem öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!Şebnem öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!Şebnem öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!Şebnem öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!Şebnem öyle bir şöhrete sahip ki kendinden önce namı yürüyor!
Standart Tanbur-Tambur-Telli ve Mızraplı Çalgı

Sapındaki perde bağları klasik Türk müziğinin ses sistemi uyannca düzenlendiğinden, bu müziğin simgesi sayılabilecek telli ve mızraplı bir çalgıdır. Tanbur çalana "tanburi" denir.
Ahşap dilimlerin yan yana yapıştırılmasıyla oluşturulan ve ortalama 35 cm çapında bir yarım küre olan teknesi (gövdesi), ince bir ladin ya da köknar levha olan göğüsle kapatılır. Yaklaşık 104 cm uzunluğundaki ince sap, güçlü bir takoz aracılığıyla gövdeye bağlanır. Burguluk gerçekte sapın bir uzantısıdır Gövdenin kenarındaki tel takozundan çıkan her tel, göğüse basan eşiğin üzerinden aşarak sap boyunca uzanır ve burgulukla sapı ayıran dip eşikteki bir delikten geçerek belli bir sıraya göre bir burguya sarılır.Sapın parmaklarla perdelere basılan önyüzü düz arkası yuvarlaktır. Bu yapısından ötürü U biçiminde bir kesit verir. Saptaki perdeler eskiden bağırsak kirişten yapılırdı. Günümüzde, bir ikisi dışında bütün tanbur sanatçıları naylon iplikten perde bağlatmaktadır.
Perdelerin ortalama sayısı 50'dir. Böylece bir sekizliye ortalama 25 perde düşer. Ama, başta Necdet Yaşar olmak üzere, perdeler konusunda titizlik gösteren tanbur sanatçıları perde sayısını 65'e kadar artırmışlardır. Tanburun tel sayısı ise yedidir. Alttan üste doğru, birinci ve ikinci teller çalgının en çok kullanılan telleridir ve ayrı sese ya da başka türlü söylersek, la notasına denk düşen "yegâh perdesi"ne akortlanır. Tanburun öbür telleri, çalmış sırasında belli bir ahenk oluşturan tellerdir. Üçüncü ve dördüncü teller, çalınacak makamın karar sesine göre rast ya da dügâh perdelerine (re ya da mi) akortlanır. Beşinci ve altıncı teller, birinci ve ikinci teller gibi çeliktendir ve onlarla ayrı sese akortlanır. "Bam teli" de denen yedinci tel, üçüncü ve dördüncü teller gibi pirinçtendir, ama onlardan daha kalındır ve en alttaki tellerden bir sekizli (oktav) daha pes olarak akortlanır.
Tanburun toplam ses alanı üç oktavı aşar. Ama, bunun ancak 2,5 oktavı kullanılır. Tanbur, çoğunlukla bağadan yapılan , yaklaşık 12 cm uzunluğunda, 1 cm eninde ve 1-1,5 mm kalınlığında bir mızrapla çalınır. Esnek olmayan bu mızrabın iki ucu, farklı tınılar verecek biçimde açılır. Sağ elin baş, işaret ve ortaparmaklarıyla tutuları mızrap, tellere geniş yüzüyle değil, diklemesine, dar yüzüyle vurulur. Çalgının tok sesi biraz da mızrabının böyle tutulmasındandır. Bilindiği kadarıyla çalgılar arasında yalnız tanburun mızrabı böyle tutulur ve vurulur.
Tanburi Cemil Bey'den (1871-1916) (bak. Tanburî Cemil Bey) önce, tane tane mızrap vurularak, hatta bir vuruşta bazen iki ya da daha çok ses elde edilerek çalınan tanbur, onun katkısıyla, çalanın beceri ve yeteneğine göre az çok değişmekle birlikte, hep bol mızrap vuruşuyla çalınır olmuştur.
Mızrap yerine yayla çalınan yaylı tanbur da, Cemil Bey'in bir buluşudur. Mızraplı tanburun bütün telleri tek düzlemde yer alırken, yaylı tanburun en soldaki iki teli yaklaşık 2 mm yüksektedir. Bu tür tanburda mızrap yerine yay kullanıldığı için bazı değişiklikler söz konusudur. Çalgının kullanılan asıl tellerinin yeri değişmiştir; çünkü, çalgının sapı yere paralel değil, dik olarak tutulur ve gövde iki diz arasına yerleştirilir. Bu nedenle de notalan elde etmek için kullanılan teller sapın solunda yer almış olur. Bu da yayın yalnızca bu iki tele değmesi içindir. Yüzyılın başlarında, yaylı tanburun gövdesi mızraplı tanburun gövdesi gibiydi. Daha doğrusu, ikisi arasındaki tek fark, mızraplı tanburun eşiğinin düz, yaylı tanburunkinin ise iki teli yüksekte bırakacak biçimde yapılmış olmasıydı. Sonradan cümbüş gövdesine tanbur sapı takılarak yapılan yaylı tanbur, son 15-20 yılda kendine özgü bir yapıya kavuştu. Artık yaylı tanburun gövdesi ya ahşaptan ya da metalden yapılabiliyor. Ahşap gövde deri göğüslü olarak yapılıyor. Buna karşılık metalden yapılan gövde deri ya da kadife ile kaplanarak madeni tınısı giderilmeye çalışılıyor. Çoğunlukla birinci tip gövde yeğlenmektedir.


Kaynak:1 Cilt 16
__________________

Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
çalgı, mızraplı, tanbur-tambur-telli

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 06:43 .