Nedeni başka birşeyler olabilir mi? diye bir arkadaşım sordu.Aslında bundan fazlasıda biraz muğlak..Ama bizler genelde belli kaynaklardan,güvenilir dediğimiz kaynaklardan aldığımız bilgileri sürekli paylaşıyoruz ama dahası da vardır,araştırmak lazım.En son bulduğum bir diyaloğun sorgulanması ve sonuçları üzerinedir Buyrun;


"BURSA NUTKU" ÜZERİNE


Çıkan polemiğin özeti: Levent Göktem Osmanlı üzerine bir yazı yazar. Hakan Kaynar hasta yatağında bu yazıya cevap yetiştirmeye çalışır. Levent Göktem bu yazıya sinirlenir biraz. Senih Kavlak yemez-içmez yazılarda yer alan Bursa Nutku var mıydı, yok muydu, tartışmalarına açıklık getirmeye uğraşır. Buyrun...

Tarih sadece 'gariplikleri, şaşaaları, katliamları, yanılgıları, kişisel tutumları' içermez; hepsini ve daha çoğunu kapsar. Herhangi bir tarihsel konu geniş perspektiften ele alınmazsa, 'bu iyiydi, şu kötüydü' gibi anlamsız bir tartışma ortamı doğar.

Osmanlı'nın niteliği üzerine ayrıca yazmak mümkün. Ancak, ben, şimdilik Kaynar-Göktem polemiğinde yer alan, Mustafa Kemal Atatürk'ün 'Bursa Nutku' konusunu ele alacağım.

Levent Göktem 29 ocak 2001 tarihli 'Hakan Kaynar'a Soru: Karşısın Ama Neye' başlıklı yazısında, kaçımızın Atatürk'ün Bursa Nutku'ndan haberdar olduğunu sorar ve nutkun metnini aktarır ama kaynağı belirtmez ve sadece parantez içinde (Bursa Nutku) der. Bu kaynak aktarma geleneğinde yetersiz bir uygulamadır. Nerede, hangi kaynakta olduğunu bilemiyoruz Göktem'in aktardığının...

İşin gerçeği, bir kaynakta "Atatürk'ün, 1933 yılında Bursa'da 13-14 kişilik bir sofrada yaptığı "iddia edilen" bir konuşma, siyasi edebiyatımızda 'Bursa Nutku' olarak zikredilir" (Popüler Siyasi Deyimler Sözlüğü, Alper Sedat Aslandaş-Baskın Bıçakçı, İletişim Yayınları, İstanbul, 1995, syf.51) denilmektedir.

Bursa'da 1933 Şubat'ında yüz kadar kişinin Türkçe ezanı protesto etmek amacıyla yaptığı gösteriler, Ankara'ya 'gericiler ayaklandı' diye aktarılır ve olay Atatürk tarafından çok önemli bulunmaz. Resmi bir tebliğ yayınlar. Tebliğde özetle şöyle der:

"Olay aslında önemli bir olay değildir... Olaya özel bir önemle eğilmemiz, dinin siyasete ya da herhangi bir kışkırtmaya vesile edilmesine hiç müsahama etmeyeceğimizin bir daha anlaşılması içindir."(a.g.e. syf.51)

'Asıl Bursa Nutku' bu kadardır. Birkaç kişi tutuklanır, hakim, savcı, müftü görevden alınır ve olay kapanır...

Ancak, 1947 yılında Bursa gazetecilerinden Rıza Ruşen Yücer'in 'Atatürk'e Ait Birkaç Fıkra ve Hatıra' adlı kitapçığında, Levent Göktem'in de yazısında aktarmış olduğu metin yer alır. Fakat Rıza Ruşen bu nutka "bizzat tanık olmadığı" gibi, 13-14 kişilik sofrada bulunanların adlarını da belirtmemiştir. Haliyle, konu 'şüpheli' kalır.

Dönemin dilini aktarması açısından, yukarıda anılan kitapta yer alan 'Bursa Nutku'nun, Rıza Ruşen tarafından aktarılan metni şöyledir:

"Türk genci, inkılâpların ve rejimin sahibi ve bekçisidir. Bunların luzumuna, doğruluğuna herkesten çok inanmıştır; rejimi ve inkılâpları benimsemiştir. Bunları zayıf düşürecek en küçük veya en büyük bir kıpırtı ve bir hareket duydu mu, bu memleketin polisi vardır, jandarması vardır, ordusu vardır, adliyesi vardır demiyecektir. Hemen müdahale edecektir. Elle, taşla, sopa ve silahla, nesi varsa onunla kendi eserini koruyacaktır.

Polis gelecektir; asıl suçluları bırakıp, suçlu diye onu yakalıyacaktır. Genç, "polis henüz inkılâp ve cumhuriyetin polisi değildir" diye düşünecek, , fakat asla yalvarmıyacaktır. Mahkeme onu mahkum edecektir. Yine düşünecek; "demek adliyeyi de ıslah etmek, rejime göre düzenlemek lâzım!.."

Onu hapse atacaklar. Kanun yolundan itirazlarını yapmakla beraber; bana, İsmet Paşa'ya, Meclis'e telgraflar yağdırıp haksız ve suçsuz olduğu için tahliyesine çalışılmasını kayırılmasını istemeyecek. Diyecek ki, "Ben inan ve kanaatimin icabını yaptım. Müdahale ve hareketimde haklıyım. Eğer buraya haksız olarak gelmişsem, bu haksızlığı meydana getiren sebep ve âmilleri düzeltmek de benim vazifemdir!.."

1949 yılında Demokrat Parti bu 'nutku' siyaset pazarına sürer. Daha sonra, 1958 yılında Cumhuriyet Halk Partisi'nin 'eline geçer' ve Ulus gazetesi 19 Mayıs günlü sayısında, metni 'Devrimci Genç' başlığı altında ve "üslubunu değiştirerek" yayınlar.

1960'lı yıllarda da gençlik hareketlerinin meşruiyet kaynaklarından olan 'Bursa Nutku' daha çok 'simgesel' anlamdadır ve Mustafa Kemal Atatürk'ün etrafında oluşturulan 'efsane'lere atıf taşır. Tıpkı 'sağlam kafa sağlam vücutta bulunur' sözü gibi. Sözün aslı, "keşke sağlam kafada sağlam vücut da bulunsa" veya "sağlam vücutta sağlam kafa da bulunsa" şeklinde istek belirten bir cümledir.

"Komünizm her görüldüğü yerde ezilmelidir" lâfının Atatürk'e maledilmesi de bu uygulamaların başka bir örneğidir... Çetin Altan, bu sözün Atatürk'e ait olmadığını, el yazısının taklit olduğunu, yurtdışındaki laboratuvarlarda inceleterek ispatlamıştı.

"Bursa Nutku"na ilişkin perspektifin daha genişletilmesi, bu konuda kaynak belirtecek araştırmacılara, tarihçilere ulaşılması ve bunların bu konuda yazacakları çok önemlidir ve yazmalıdırlar. Nutkun tam 'anlamının' kavranması açısından her türlü katkı teşvike değerdir. Bu nutuk niye 1947'de ortaya çıkıyor, Atatürk gerçekten söylemiş mi, nerede ne zaman söylemiş, tanık veya başka kaynak var mı? Tüm bunların cevabı bulunmalı.

Olumlu olumsuz bir çok söz, nutuk, Atatürk'e atfedilerek, kafalar karıştırılır veya kişiler, siyasetçiler tarafından işine geldiği gibi kullanılır. Gerçeği ayıklamak her zaman kolay olmaz.

Tarih, biraz da, 'gerçeği bulma, yalanı ayıklama' bilimi değil midir?


--------------------------------------------------------------------------------
Senih KAVLAK - 5 Şubat 2001, Pazartesi

boşver ya bunlar yakında bu nutut için kutsal kitap demye başlarlar zaten

Yok be dostum,sadece bulunduğumuz koşullara uyduğu için gündeme aldım..Yoksa doğru olmayan,yani artık güncelliğini de kaybetmiş konumda anlayışlar var ve bizler bunları "Her şeye rağmen " savunmayız..Nutuk ,bir dönemin,bir ülkenin ,bir halkın doğumunun sancılarının cektiğini gösteren tarihsel bir örveçtir..Kutsallığı, bir ülkenin istiklal mücadele ruhunu yansıtmasındandır..Bizler Kemalizm'in doğrularını alıp,yanlış gördüklerimizi eliyoruz.Saplama kesmiş ,bir kamyon örneği körü körüne inanç bizim cağdaş ve uygar yapımıza uymaz..Sevgi ile kal..