Nüve Forum

Nüve Forum > akademik > Denizcilik Okulları > Tersanelerde Uygulanan Ve Uygulanabilecek Kaynak Yöntemleri

Denizcilik Okulları hakkinda Tersanelerde Uygulanan Ve Uygulanabilecek Kaynak Yöntemleri ile ilgili bilgiler


Gemi inşasında üretim yöntemi olarak kullanılan farklı kaynak prosesleri bulunmaktadır. Örtülü elektrodla ark kaynağı ilk kaynak yöntemi olması, basit kaynak ekipmanlarına sahip olması nedeniyle ilk olarak kullanılan kaynak yöntemidir. Zamanla

Like Tree13Likes
  • 2 Post By kanlica
  • 2 Post By kanlica
  • 2 Post By kanlica
  • 2 Post By kanlica
  • 2 Post By kanlica
  • 2 Post By kanlica
  • 1 Post By imsar

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #1  
Alt 23.09.09, 10:14
Güvenilir
 
Üyelik tarihi: May 2006
İletiler: 1.739
kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.
Standart Tersanelerde Uygulanan Ve Uygulanabilecek Kaynak Yöntemleri

Gemi inşasında üretim yöntemi olarak kullanılan farklı kaynak prosesleri bulunmaktadır. Örtülü elektrodla ark kaynağı ilk kaynak yöntemi olması, basit kaynak ekipmanlarına sahip olması nedeniyle ilk olarak kullanılan kaynak yöntemidir. Zamanla bu kaynak yöntemin bulunan dezavantajları nedeniyle yarı-otomatik bir yöntem olan gazaltı kaynağını kullanılmaya başlanmıştır.
1980'lerde mikro elektronik teknolojilerinin hızla gelişmesi, lazer sensörlü algılayıcıların bulunması, nümerik kontrollü bilgisayar tanımlama sistemleri (IPAS) ve CAD/CAM uygulamalarının ve mekanizasyon sistemlerinin geliştirilmesi ile robotların kaynak yapması sağlanmıştır. Yarı-otomatik olarak manuel kullanılan kaynak yöntemlerinden full-otomatik bilgisayar kontrollü sistemler geçilmiş ve bu kaynak robotlarının üretim hatlarında kullanım oranı her geçen gün artmaktadır.
Tersane sektöründe kaynak robotlarının daha verimli çalışabilmesi için CNC ile kesme, optik markalama, otomatik taşlama ve taşıma sistemleri de geliştirilerek üretim hatlarının daha verimli kullanılması sağlanmıştır. Üretim hatlarını ilk kullanan 7 büyük Japon Tersanesi ve birlikte araştırmalar yapıp en verimli sistemleri geliştiren 6 robot üretici firma olmuştur.

1. Giriş
Kaynak aynı veya farklı ısısal özelliklerdeki malzemeleri, ilave dolgu metali kullanarak veya kullanılmadan, oluşan yüksek sıcaklıkta, ana malzemenin belli bir miktarının da ergiyerek iki malzemelerin birleştirilme yöntemine denilir. Kaynak
yöntemleri ilave dolgu elektrodu kullanılması veya kullanılmamasına, kullanılan koruyucu
ortamına, basınç uygulanmasına göre sınıflandırılır. İlave dolgu metali kullanılan yöntemlerde elektrodlar ise ergimeyen ve ergiyen tip olarak sınıflandırılır.
Ergimeyen elektrodun görevi yüksek sıcaklıklarda (35000C-40000C) ergimeden kalarak ark oluşumunu sağlamaktır. Özellikle TIG-WIG kaynaklarında kullanılan tungsten, wolfram en önemli ergimeyen elektrodlardandır. Ergiyen elektrodlar ise hem kaynak arkı oluştururken hem de ergiyerek ilave dolgu metali görevini üstlenir. Ergiyen elektrodlar ise örtülü, çıplak ve özlü elektrodlar olarak sınıflandırılır.
Örtülü elektrodlar ilk defa 1904 yılında üretilmeye başlanmış ve çıplak kaynak teli üzerine sarma, daldırma ve ekstrüzyon yolu ile örtü kaplanarak üretilmiş elektrodlardır. Örtü kaplanmasıyla kaynak esnasında örtünün oluşturduğu gaz ile, ergiyen kaynak dikişi havanın olumsuz etkilerinden korunur ve cüruf tabakası oluştuktan sonra ergimiş kaynak metali yavaş soğuyarak ITAB'ta (Isı Tesiri Altındaki Bölge) oluşabilecek kırılgan faz önlenir.

1.1 Örtülü Elektrodlarla Ark Kaynağı
Bu yöntemin temel prensibi: kullanılacak elektrod genellikle kaynak makinasının artı kutbuna, topraklama kablosunun ise eksi kutba bağlandıktan sonra elektroda gerilim uygulanır. Elektrod üzerinden yüksek miktarda akım (100-250A) geçişi sağlandıktan sonra; kattot'dan yayılan elektronlar yüksek hızla anot kutbunu bombardıman etmeye başlar ve nötr moleküller iyonize olarak arkı oluştururlar. Oluşan ark sonrasında çok yüksek bir sıcaklık (25000C-35000C) ulaşılır ve hem ana metal hem de dolgu metali ergir. Ergiyen elektrod kaynak banyosuna farklı büyüklükteki (ince, orta, kaba) damlacıklar halinde düşer. Kaliteli kaynak dikişi için ark boyunun sabit tutulmaya çalışılması gerekir. Ark üflemesi oluşumundan kaçınılarak, uygun kaynak parametreleri (akım, kaynak hızı) kullanılarak ve kaynakçının el melekesini kontrol etmesi ile ark boyu sabit tutulabilir.
1. Tersane uygulamalarında yoğun kullanım alanına sahip bazik elektrodların en önemli özelliği düşük hidrojen içeriğine sahip olmalıdır. Sahip olduğu yüksek mekanik özellikleri, darbeye yüksek dayanım göstermeleri, dinamik zorlamalarda istenilen teknik özellikleri göstermesi nedeniyle tersanelerde ilk kullanılan kaynak yöntemidir. Bazik elektrodlar kullanılmadan önce kesinlikle 300 0C'lik fırınlarda kurutulmalı ve 150 0C'lik bekletme fırınlarına alındıktan sonra termoslarla sıcak olarak kullanılmalıdır. Bazik elektrod tersane uygulamalarında genellikle; armuz-sokra kaynaklarında, foundation, menhol, boru birleşimlerinde ve v.b. çelik tekne-teçhiz kaynaklı imalatlarında kullanılır.
1.JPG
Şekil 1. Örtülü Elektrodla Ark Kaynağı Prensip

Makale Yazarı
Müh. Muharrem ASARKAYA
SEDEF SHIPBUILDING INC. Tersaneler Yolu No : 14 Tuzla 34940 Istanbul/Turkey
__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
  #2  
Alt 23.09.09, 10:17
Güvenilir
 
Üyelik tarihi: May 2006
İletiler: 1.739
kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.
Standart Tersanelerde Uygulanan Ve Uygulanabilecek Kaynak Yöntemleri

2. Rutil elektrodlar örtüsünün ağırlığının büyük bir kısmını titanyum oksit geri kalanını ise feldispat, kuarz, ferro-manganez ve bağlayıcı olarak da sodyum veya potasyum ihtiva eder. Cüruf kaynaktan sonra kolay kalkar, çabuk katılaşır, gayet yumuşak bir ark, sakin bir çalışma sağlar ve sıçrama kayıpları azdır. Genellikle kaynak dikişlerinde ortaya çıkan kaynak dış görünüşünde oluşan hataların ve sac-profil yüzeyinde oluşmuş olan haddeleme hatalarının tamir yöntemlerinde kullanılırlar.
3. Demirtozlu elektrodlar ise örtüsünün içeriğinde yüksek oranda demiroksit bileşikleri içerdikleri için bu ismi almışlardır. Kaynak esnasında ergimiş elektrodun geçişi damladan ziyade, bir akış halindedir. Düz görünüşlü ve ince dikişler verir. Tersane uygulamalarında manuel (elle) kullanıldıkları gibi gravite elektrod (5 mm x 450 mm) bu iş için özel olarak üretilmiş alternatif akımla çalışan makinalarla, düşük alaşımlı (A Grade) profillerinin, sitiffinerlerin köşe kaynaklarında kullanılır.
4. Selülozik elektrodların örtüsünün içeriğinde yüksek oranda selüloz ve diğer organik birleşikler mevcuttur. Aralık doldurma kabiliyetinin iyi olması ve nüfuziyetinin yüksek olması nedeniyle özellikle boruların kök pasolarında kullanılır. Bunların yanısıra asidik, demirdışı, karbon, derin nüfuziyetli ve kaplama elektrod tipleri de mevcuttur.
1.2 MIG-MAG Kaynağı
MIG-MAG kaynağında ark, aynı zamanda ilave tel görevi yapan ergiyen bir elektrod ile iş parçası arasında yanar. Koruyucu gaz olarak argon, helyum ve argon kullanılan MIG (Al, SS kaynağında) yöntemi ile koruyucu gaz olarak aktif gaz olan karbondioksit kullanıldığında MAGC ve koruyucu gaz olarak karışım gazı (Ar-CO2-O2) kullanıldığında da yöntemin adı MAGM olarak isimlendirilir. Çalışma prensibi olarak uçsuz bir elektrodun bir tel ilerletme mekanizması yardımıyla bir tel sürme makarasından geçtikten sonra akım kontak borusuna gelir. Serbest tel ucu nispeten kısadır; böylece ince elektroda yüksek akım şiddeti (> 100A/mm2) uygulanabilir.
Kaynak kutuplarının artı olanı tel elektroda, eksi kutup ise parçaya bağlanır; böylece ark, ergiyen tel elektrod ile iş parçası arasında yanar. Elektrod aynı anda hem enerji taşıyıcı ve hem de kaynak ilave metali görevi yapar. Koruyucu gaz elektrodun eş eksenli olarak bulunduğu bir memeden akar ve arkı, ergiyen damlaları ve arkın altında ergimiş banyoyu atmosferin olumsuz etkilerinden korur.
2.JPG
MIG-MAG yönteminin avantajları arasında; elektrod değişimleri için harcanan ölü zamanın ortadan kaldırılması, kaynak başlangıç ve bitişinde sıkça karşılan gözenek, krater çatlağı hatalarının önüne geçilmesi, yarı-otomatik olan bu yöntemin kaynakçılar tarafından uygulamasının kolay olması, sprey ark ile metal taşınımıyla ince damlacıklar oluşturarak derin nüfuziyet elde edilir, örtülü elektrodlara nazaran koçan kaybının olması, örtüdeki yanma ve sıçrama kayıplarının az olması nedeniyle; toplam maliyetler hesaplandığında bazik elektroda göre ekonomik bir yöntem olduğu görülmektedir. Full-otomatik taşıyıcı sistemlere ve kaynak robotlarına adaptasyonun mümkün olması nedeniyle tersanelerde en çok kullanılan yöntem olmuştur.
Japon Tersanelerinde tüm kaynak prosesleri arasında kullanım oranı % 70-80 özlü telle gazaltı (FCAW) yöntemleridir. Özlü tel elektrodun, solid tel elektroda göre; dolgu veriminin çok yüksek olması, öz maddesi yardımıyla kaynak esnasında koruyucu ortam oluşturması, sıçrama kayıplarının az olması , kaynak hızının yüksek olması ve derin nüfuziyetli kaynak elde edilmesi nedenleri ile kullanım oranları her geçen gün artmaktadır.
1. Özlü teller rutil, bazik ve metal özlü olmak üzere 3 tipi vardır. Rutil karakterli özlü teller yumuşak ark karakteristiği, yüksek kaynak kabiliyeti, kolay cüruf kalkışı ve güzel dikiş görüntüsüne sahiptir. Her pozisyonda kaynak yapmaya uygun olması nedeniyle tersanelerde en çok kullanılan özlü teldir.
2. Bazik tip teller yüksek mekanik özellikleri nedeniyle ince taneli ve yüksek dayanımlı çeliklerde kullanılır. Düz ve yatay pozisyonlarda kullanılması, sınırlı uygulanma alanına neden olduğu için tersanelerde fazla kullanılmazlar.
3. Metal özlü teller ise sprey ark modunda yatay pozisyonlarda yüksek metal yığma hızına sahiptir. Çok az sıçrama kaybı olması ve kaynak üzerinde cüruf oluşturmaması önemli avantajlarındandır. Genellikle boruların kök pasolarında ve üst binalarda yukarıdan aşağıya köşe kaynaklarında kullanılırlar.
Tersanelerimizde kapalı alanların yetersiz olması (açık alanda yeterli gaz korumasının sağlanamaması) ve kaynaktan önce kaynak ağzı hazırlıklarının (yağ, pas, cüruf ve nemin yüzeyden arındırılması) istenilen standartlarda yapılmaması durumunda
özlü telle gazaltı kaynağında, genellikle gözenek ve cüruf kalıntısı hataları oluşmaktadır.
__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
  #3  
Alt 23.09.09, 10:22
Güvenilir
 
Üyelik tarihi: May 2006
İletiler: 1.739
kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.
Standart Tersanelerde Uygulanan Ve Uygulanabilecek Kaynak Yöntemleri

1.2.1 Seramik Altlık Üzerine Özlü Telle Gazaltı (CB-FCAW) Kaynağı
Bu yöntemde; alın veya köşe birleşimleri için uygun kaynak ağzı (V, K ve X)
açıldıktan sonra, saclar arasında kök kaynağı oluşabilmesi için uygun boşluk (6-10mm) bırakılır. Kök tarafa kendinden yapışkanlı alüminyum folyolu seramik yapıştırılarak veya kızaklı seramikler magnetik tutucularla saca montajları yapılır. En uygun seramik altlık montajından sonra kaynak parametreleri ayarlanıp, kaynağa başlanılır ve kaynaktan sonra seramik altlık sökülerek tek taraflı kaynak tamamlanmış olur.
3.JPG
Bu kaynak yönteminin avantajları arasında ; Zor kaynak pozisyonu olan tavan kaynaklarının kullanımı önemli ölçüde azaltması, full penetration yapılması gereken kaynaklarda karbon elektrod kullanımını önlemesi, kaynakçılar açısından uygulama kolaylığı sağlaması, yüksek dolgu verimine sahip olması önemli avantajlarıdır.
Tersanelerdeki kullanım alanları arasında dış kaplamada, kızak eklerinde (double bottom, güverte, dış kaplama , iç cidar ve profil kaynaklarında), full penetration yapılması istenen lamalar, courrgate alt takviyeleri, döşek, tülanilerinde, baş-kıç pik bloklarında oluşan zor kaynak pozisyonlarında kullanımına imkan tanımıştır.
Kullanım yerlerinin çok farklı olması nedeniyle seramik altlıklar raylı, telli, alüminyum folyolu ve yuvarlak köşe seramikleri halinde üretilmektedir. Otomasyon yöntemlerine geçiş sağlandığında ortaya kaynak öncesi hazırlığın önemi bir kez daha çıkmaktadır. Seramik altlıkla kaynağı yapılacak sacların kaynak ağızları; talaş kaldırarak (mekanik) veya optik alevli (LPG-O2) kesim tezgahlarında hazırlanmalıdır. Tersanelerimizde fazlalıklı blok üretimi yapılmakta ve bu fazlalıklar blok eklerinde genellikle manuel kesilmesi (elle) sebebiyle seramik altlık kaynağı için uygun bir kaynak ağzı elde etmek mümkün olmamaktadır. Bu yöntemde de kullanılan özlü gazaltı telinin havanın olumsuz etkilerinden korunması gerekmektedir. Bu konularda gerekli önlemler
alınmazsa kaynak dikişlerinde yapılan Tahribatsız Muayene (NDT) sonuçlarında genellikle gözenek ve cüruf kalıntısı hataları oluşmaktadır.

1.2.2 Özlü Tel Kaynağının Full Otomasyon Kaynak Yöntemlerine Uygulanması
Birçok full-otomatik kaynak yönteminde uygulama alanı bulan özlü tellerle
profiller-stiffinerler köşe kaynaklarında ve seramik altlık üzerine alın-sokra kaynaklarında kullanılan otomasyon makinalar olduğu görülür. Profillerin yüzeyinden destek alarak hareket eden taşıyıcı sistemler üzerine bir veya iki adet gazaltı torcu kaynak monte edilebilir. Operatör taşıyıcı sistem üzerinden makinenın yürüş hızını, kaynak tipinin (sürekli-method) seçimini, kaynağın başlangıç ve bitiş noktaları kontrol edebilir.
Tersanelerimizde henüz 1 adet profilin köşe kaynağı yapan makinelar bulunmaktadır. Japon tersanelerinde robotizasyon kontrollü sistemlerle aynı anda 24 adet profil kaynağı yapan üretim hatları bulunmaktadır. Avantajları arasında çok hızlı, kaliteli, ekonomik, sıçrama kayıpları az olan kaynak kalitesi elde edilir ve kaynak hızının artışına bağlı olarak kaynaktan sonra oluşabilecek deformasyonlarda önemli ölçüde azalmalar olduğu görülür. Kaynaktan ağzı hazırlığının (yağ,pas,cüruf ve punta kalitesi) uygun olması, yüksek çinko (Zn) bileşimli shop-primer boyanın zımparalanması ile oluşabilecek gözenek, porozite ve cüruf kalıntısı v.b. kaynak hatalarının önüne geçilebilir.
4.JPG
Armuz-sokra kaynak sisteminde raylar üzerinde hareketi sağlayan taşıyıcılar bulunur. Geminin formuna (eğim-paralel) göre uygun esnek (alüminyumdan), sabit (paslanmaz çelikten) yapılmış raylar sacın yüzeyine mıknatıslı tutucularla monte edilir. Operatör taşıyıcı sistem üzerinden; makinenın yürüş hızını, kaynak pozisyonuna göre osilasyon (zikzak,düz,yuvarlak) hareketini ve kaynağın başlangıç-bitiş noktalarını otomatik olarak kontrol eder. Tersanelerde uygulama alanı olarak dış kaplamaların, kızakta blok eklerinin seramik altlıklı tüm kaynaklarda uygulanabilir. Blok eklerinin montajı sırasında atılan düzlükler blok içinden konularak montaj yapılmalı ve kaynak ağzı hazırlanırken; kaynak yapan makinanın rayları üzerinde hareket eden kesim makinaları kullanılarak, uygun kaynak ağızları hazırlanmalıdır.
__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
  #4  
Alt 23.09.09, 10:27
Güvenilir
 
Üyelik tarihi: May 2006
İletiler: 1.739
kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.
Standart Tersanelerde Uygulanan Ve Uygulanabilecek Kaynak Yöntemleri

1.3 TIG Kaynağı
TIG kaynağında ark, tungsten elektrod ile parça arasında serbestçe yanar Koruyucu gaz olarak argon, helyum veya bunların karşımı kullanılabilir. Ark, sadece bir elektrik iletkeni ve ark taşıyıcısı olan tungsten elektrod ile iş parçası arasında yanar. İlave malzeme kaynak banyosuna önden veya yandan, elle sevkedilen çubuk telle veya ayrıca bir sevk apartı ile verilir. Avantajları arasında kaynaktan sonra korozif artıkların temizlenmesine gerek olmaması, yüksek dayanımlı, korozyona dirençli ve sünek dikiş kalitesi vermesi, malzemeleri kaynaktan sonra minimum distorsiyona uğratması ve sıçrama kayıplarının olmaması önemli avantajlarındandır. Tersanelerde uygulama alanı olarak genellikle karbon, paslanmaz çelikler (ostenitik ve duplex), bakır ve alüminyum boruların kaynaklarında kullanılmaktadır. TIG kaynağı kullanılarak inşaa edilen gemilerde boyama prosesi öncesi yapılan full-raspalama işlemi sonrası ortaya çıkan kaynağın içindeki hatalarının (gözenek, cüruf sıkışmaları) ve sac yüzeyindeki haddeleme hatalarının tamirlerinde de kullanılabilirler.
1.3.1 TIG-Orbital Kaynağı
Kaynak donanımı; bir kaynak makinasından, kaynak kafasından (torc ve yörünge aparatı) ve tel sürme ünitesinden ibarettir. Uzaktan kumanda ile boru kaynağında oluşabilecek farklı pozisyonlar (yatay,dik,tavan) için uygun parametrelerin programlanması sağlaması sayesinde, akışkan olan ergimiş banyonun yerçekimi kuvvetine karşı dengede tutulması sağlanarak kaliteli kök dikişi oluşması sağlanır. Ulaşılması ve döndürülmesi zor olan boruların kaynağında kullanılması, 3 mm kalınlığa kadar kaynak ağzı açmadan kaynak yapılmasına imkan sağlaması ve kaynak yöntemleri arasında manuel uygulaması en zor olan yöntemin bu sistemle kolay uygulanabilmesi önemli avantajlarındandır. Boru kaynaklarında kullanılacak olan bu yöntemle kaliteli kaynak dikişi için boru, dirsek, flenç ve T bağlantılarındaki kalınlık farklılıklarının ve ovalliklerin giderildikten sonra kaynağa başlanılması gerekir. Bu konularda gerekli özen gösterilmediği taktirde NDT muayenelerinde genellikle tek taraflı kök hatasına rastlanılmaktadır.
5.JPG
1.4 Saplama Kaynağı
Bu yöntemde kaynatılacak saplamalar kaynak torcuna takıldıktan sonra üzerinden akım geçmeye başlar ve kısa süre içerisinde kaynak banyosu oluşur. Ergimiş haldeki kaynak banyosunu kaynaktan önce sapla üzerine konulan seramik koruyucular sağlar.
Saplama olarak üretilen malzemeler arasında; izolasyon çivileri, menhol üretimi için saplama, blok montajında kullanılan alüminyum çektirmeler için saplamalar, elektrik kablo tutucusu v.b. çeşitleri bulunur. Çok hızlı kaynak yapması, kullanımının operatör için kolay olması ve saplamaların dış kaplamaya verdiği zarar klasik yöntemlere göre daha azdır.
1.5 Tozaltı Kaynağı
Bir bobinden gelen kaynak teli, bir motorun tahrik ettiği makaralar arasından ve bir meme arasından geçer. Tel ile iş parçası arasında oluşan ark, ayrı bir kanaldan gelen silikat ve toprak alkali metalleri içeren tozlarla, atmosferin olumsuz etkisinden korunur, etrafa ışınım yaymaz ve ark enerjisinin büyük bir kısmı doğrudan doğruya kaynak için üretilmiş olur. Çok yüksek ergime gücüne sahip olması, yüksek nüfuziyetli olması sayesinde 16 mm kalınlığındaki sacı iki pasoda kaynatılması mümkün olmakta, sıçrama ve elektrod kayıplarının olmaması, kaynak operatörünün kaynak dikişi üzerine etkisinin minimum olması ve özel koruyucu donanım gerektirmemesi en önemli avantajlarındandır.
6.JPG
Tersane sektöründe boya yüzey hazırlığı açısından kaynak dikişlerinin dış yapısı (görüntüsü), iç yapıya (nüfuziyet) göre daha fazla önem arz etmektedir. Tozaltı kaynağı bu noktada en optimum sonucu vermektedir. Tek tel kullanımından 6 tel kullanımına kadar kurulu tozaltı sistemleri bulunmaktadır. Üretim hatlarında kalın malzemelerin kaynaklarında genellikle tandem'den (ikili tel), ve üçlü tel kullanılan makinelar bulunmaktadır. Uygulamada her türlü panel saclarında, enine-boyuna courrgatelerde ve seramik-bakır altlıkla tek taraflı kaynak yapma olanağı sağlar. Sahip olunan klasik kaynak makineları ile sadece düz alın ve köşe pozisyonlarındaki (1G-1F) kaynakları yapılabilir. Çok yüksek amper kullanılarak yapılan bu yöntemde başlangıç ve sona konulan lamaların kaynatılacak sac kalınlığında ve kaynak ağzına uygun olması sağlanırsa; düşük akımla oluşan nüfuziyetsizlik hatasının önüne geçilebilir. Saclar paslanmadan, bazik tozlar kurutularak, teller paslanmadan kullanılırsa, gözenek kaynak hatasının önüne geçilebilir.
__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
  #5  
Alt 23.09.09, 10:35
Güvenilir
 
Üyelik tarihi: May 2006
İletiler: 1.739
kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.
Standart Tersanelerde Uygulanan Ve Uygulanabilecek Kaynak Yöntemleri

1.6 Sürtünme Kaynağı
Katı fazdaki iş parçalarının birbirine sürtünme sonucu oluşan ısı ve uygun basınç etkisiyle aynı veya farklı özellikleri malzemelerin birleştirilme yöntemine denilir.
7.JPG
Bu yöntemde, bir parçanın döndürülüp diğerinin ötelenmesiyle ya da iki parçanın dönen ya da sabit duran bir ara parça kullanılmasıyla gerçekleşmektedir. Parçaların temas yüzeyleri arasında genellikle parçalardan en az birinin döndürülmesi sonucu etkin bir basınç altında oluşan göreceli hareketten ötürü parçaların alın yüzeyleri ısınma başlar ve malzeme yumuşar. Göreceli hareketin durdurulmasından sonra basınç yükseltilir ve plastik hale gelen malzemelerde radyal doğrultuda bir fışkırma, çapak oluşumu ve doğal olarak da birleştirilen parçalar eksenel yönde kısalır. İlk olarak Alüminyum kaynağı ile uğraşan Norveç Tersanelerinde kullanılmaya başlanan bu yöntemin MIG kaynağına göre; ilave dolgu metali ve koruyucu gaz kullanılmaması, kaynak hatalarının oluşmaması, kaynak yüzeyinin temizleme ve taşlamasına gerek kalmaması en büyük avantajlarıdır.

2. Tersanelerde Kullanılan Üretim Hatları
Üretim hatlarının kullanımına büyük kapasiteli gemiler yapmak isteyen Japon Tersaneleri ilk olarak uygulamaya başlamıştır. Bu hatlarla tüm üretim prosesleri ve transportları tariflenmekte, üretim prosesleri standart hale getirilmekte, kalite artmakta, geri dönüşümler tespit edilip iyileştirmeler yapılabilmekte, iş tarifleri basitleşmekte, planlama süreleri kısalmakta, minimum üretim alanı kullanılmakta, esnek ve verimli iş akışlarının olması üretim hatlarının kullanımının her geçen gün artmasına ve yeni geliştirilen kaynak yöntemleri ile de sürekli modernize edilerek kullanımının artmasına neden olmuştur.
Üretim hatlarının seçimi yapılırken çalışma sahası, vinç kapasiteleri, kapalı alanlar ve hangi tip gemi (konteyner, tanker) yapılacağı ve yapılacak gemi bloklarındaki üretim aşamaları göz önüne alınarak yatırım yapılmalıdır. Üretim hatlarında kullanılacak yere göre birçok farklı boyutta ve kapasiteleri bulunmaktadır. Üretim hatları olarak: Tek Robotlu Mikro Panel Hatları, Çift Robotlu Mikro Panel Hatları, Double bottom panel hatları, Eğimli Blok Üretim Hatları v.b. tipleri mevcuttur.

2.1 Tek Robotlu Panel Hatları
Genellikle ön imalatta yatay pozisyondaki stiffiner, t-kiriş, profillerin köşe kaynaklarında tek kaynak robotu kullanılan panel hatlarıdır. Kaynağı yapılacak parçaların CAD/CAM sistemleri bilgisayar ortamında hazırlandıktan sonra taşıyıcı sistem üzerindeki kumanda paneline yüklenir. Kaynak prosesi esnasında operatör sadece kumanda panelinden
üretimin akışkanlığı kontrol eder.
8.JPG
2. 2 Double Bottom Üretim Hatları
Bu üretim hatları birçok üretim prosesinin belli bir akış sırasıyla istasyon bazında hazırlanmış hatlardır. Panel saclarının montajı, panel saclarının tek veya çift taraflı tozanı kaynağı, profillerin ve boyuna elemanların montajı, profillerin robotik full-otomasyon kaynakları, boyuna ve eninelerin montajı, enine ve boyunaların programlanabilir robotlarla dik ve düz köşe kaynak istasyonları ve en son olarak transport istasyonları bulunmaktadır.
9.JPG
Panel saclarının montajları için hareketli sistemler üzerinden ilk panel sacı
hizalama noktalarında sabitlendikten sonra kök kaynağı için uygun açıklığı sağlamak için şimlerle otomatik sistem tarafından indirilir. Hareketli mekanizmalarla kaynayacak diğer sac şimlere dayanır ve açıklık bırakıldıktan sonra hidrolik sistemlerle puntalama yapılmadan iki sac baskı altında tutulur. Hidrolik sistemlerdeki baskı kaynak dikişinin ısı etkisi ile oluşan çekme-basma gerilmelerine engel olmadığı için artık gerilme riski yoktur.
Panellerin montajı tamamlandıktan sonra programlanabilir kontrol panelinden; sac kalınlıklarına göre ayarlanmış parametreler operatör tarafından seçilerek, bakır altlık üzerine kaynak yapılmaya başlar. Bakır altlık yüzeyinde kök kaynak dikiş görüntüsünü sağlaması için uygun form verilmiştir ve altlık içerisinden de soğutma suyu geçirilerek ergimiş banyonun bakır altlık üzerine yapışması önlenmektedir. Bakır altlıklar kısa bloklar halinde üretildikleri için kaynatılacak yüzeydeki deformasyonlar algılanıp montaj esnasında boşluğun minimum olması sağlandığı için kaliteli kaynak dikişi elde edilir. Magnetik algılayıcı sistemler kullanılarak; kaynak parametreleri (akım,gerilim,hız) tel iş parçası arası uzaklığı otomatik olarak kontrol edilen sistemlerde bulunmaktadır. Bu kaynak yönteminde kalın sacların kaynakları için twin-tel (önden giden tel ergime sağlar DC ile , dolgu sağlayan diğer tel AC ile çalışır ) veya üçlü-tel (DC-AC-DC) yöntemleri kullanılır.
Profillerin montaj istasyonunda manuel olarak özlü telle montajları yapıldıktan sonra kaynak prosesine başlanır. Profil kaynaklarında çift taraflı özlü telle köşe kaynağı kullanılarak yapılan otomasyon taşıyıcı sistemler mevcuttur. Robotik kontrollü bu sistemlerde kaynak parametreleri ayarları otomatik olarak yapıldıktan sonra aynı anda 24 adet profillin kaynağını sağlayan sistemlerde kaynak başlaması sağlanır. Kullanılan özlü teller MEGAPAKET denilen ambalajlarda olur ve taşıyıcı sistem üzerinden kaynak bölgesine kadar özel düzeneklerle iletilirler. Bu yöntemle sadece taşıyıcı sisteme paralel profillerin köşe kaynakları yapabilir, enine elemanların kaynaklarını yapmak mümkün değildir.
10.JPG
Tersane sektöründe kurulan farklı boyutlarda imal edilen üretim hatlarında taşıyıcı sistemler kullanılan robot sayısına ve kapasitelerine göre A ve B tip olmak üzere ikiye ayrılır. A tip sistemlerde tek taşıyıcı kiriş üzerinde 2 adet robot bulunurken B tip sistemlerde 2 adet taşıyıcı kiriş bulunur ve her kiriş üzerinde 2 adet robot bulunmaktadır. B tip sistemlerde kirişler arasında 3 m uzaklık bulunur ve her iki sistemde boyuna ve enine elemanların yüksekliklerinin 4 m'den daha az olması gerekir. Taşıyıcı sistemlerin ve kaynak robotlarının hareketleri için nümerik kontrollü (NC), imalat sistem programları (IPAS) kullanılır. Taşıyıcı sistemlerin blok üzerindeki hareketleri önceden bilgisayar programı yapılıp, robot hareketleri tariflenir ve referans noktasından itibaren proses başlar. IPAS programına farklı geometrik kaynak pozisyonları ve pozisyonlara uygun kaynak parametreleri girilir.
11.JPG
Bu sistemlerde kullanılan kaynak robotları ise, tüm eksenlerde dairesel olarak hareket edebilen (6 eksenli) ve tüm eksenlerde doğrusal hareket eden (5 eksenli) olarak tipi mevcuttur. Kaynak robotunun üzerine monte edilmiş olan lazer kamera ile minimum ve maximum kaynak parametreleri, kaynak boşluğu (maksimum = 3mm) alınarak sinyaller halinde kontrol paneline gönderilir. Kaynatılacak yüzeyde tarama yapıldıktan sonra bilgisayar programında verilmiş olan kaynak parametreleri ile karşılaştırmalar yapılır ve değerler modifiye edilir. Lazer kamera ile 46-135 mm yükseklik, 40-82 mm genişlik ve 0,08-0,24 mm derinlikte algılama sağlar. Kaynak yüzeyi tanımlanırken köşe (cugul), dik dikişler, düz ve bindirme (kapma, kiremit) kaynaklar ayrı ayrı taranmalıdır.

Taşıyıcılarda iki adet lazer sensör bulunur ve bunlardan biri torcun hareket edeceği yüksekliği diğeri ise enine hareketi sağlar. Ark sensörleri ile köşe (cugul) kaynaklarından başlayarak diğer köşeye kadar kaynak yapılır. iki lazer sensör kaynak esnasında da 25-75 mm arasında hareket eder ve 780 mm uzaklığı algılayabilir. Sensörlerin algıladıkları
görüntüler dönüştürücülerde dedekte edildikten sonra taşıyıcıya iletilir ve hareket sağlanır.
Kaynağa başlandıktan sonra lazer sensör kaynak ağzı açıklığını, osilasyon hareketlerini, stick-out mesafesi ve gaz akışı kontrol ederek verilen aralıklar dahilinde düzenleme yaparak kaliteli kaynak dikişi oluşmasını sağlar. Sensörler profillerin başlangıcını ve bitişlerini algılayarak profillerin köşe birleşimleri de dahil olmak üzere her tarafını kaynatırlar.
Büyük yatay ve dikey pozisyondaki braketlerin kaynaklı uygulamalarında ikinci robot kullanılır. (tekli torclu robot) CAD/CAM sistemleri otomatik olarak taşıyıcı kontrol sistemine yüklenir. Kaynak robotlarında genellikle 1,2 mm çapında özlü tel , CO2 koruyucu gazı ile kullanılmaktadır. Üretim hatlarında kullanılan kaynak robotları ile ön imalattaki enine boyuna stiffiner, T-kiriş, profil, kapama, kiremit v.b. küçük elemanların kaynakları, profil kaynak istasyonundaki kaynaklarda, döşek-tülani bileşimi gibi yüksek parçaların dik kaynaklarında da kullanılma imkanı sağlamıştır.
__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
  #6  
Alt 23.09.09, 10:39
Güvenilir
 
Üyelik tarihi: May 2006
İletiler: 1.739
kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.kanlica için ne kadar gurur duyulsa azdır.
Standart Tersanelerde Uygulanan Ve Uygulanabilecek Kaynak Yöntemleri

2.3. Eğimli Blok Üretim Hatları
Bu panel hatları genellikle jig sistemi denilen yükseklikleri ayarlanabilir istasyonlar bazında tasarlanmıştır. Gemilerin eğimli olan baş ve kıç bölümlerindeki blok üretimlerinde kullanılan bu yöntemde panellerinin kaynağında tek taraflı tozaltı kaynağı yapılması mümkün olmamaktadır. Bu yüzden panel kaynaklarında seramik altlık üzerine robot kontrollü özlü telle gazaltı kaynağı yapılmaktadır.
Panelin kaynağı bittikten sonra diğer istasyonda eğimli profillerin montajı yapılır ve bu istasyonda da özlü telle gazaltı kaynağı yapan otomasyon sistemleri kullanılır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta kaynatılacak profiller taşıyıcı sisteme kesinlikle paralel olmalıdır. Yanlış montaj yapılan elemanların kaynaklarında problem çıkmaktadır. En son istasyonda ise enine elemanların montajı yapılır ve bunların kaynakları içinde özlü telle gazaltı kaynağı yapan kaynak robotları kullanılmaktadır. Bu üretim hattında ilk istasyonda genellikle 1 adet kaynak robotu kullanılırken döşek-tülanilerin dik kaynaklarını yapmak için 2 adet kaynak robotu kullanılmaktadır. Üretim hatları kullanılacakları yerlere göre farklı boyutlarda ve farklı ekipmanlar kullanılarak üretilir.
13.JPG
3. Sonuç
Tersane sektöründe üretim yöntemi olarak kullanılan kaynak prosesleri ile ilgili olarak dizayn, planlama ve üretim alanlarında kendi içinde ele alınmalı, ve gelişen teknolojik sistemlerle sürekli kendini yenilemelidir. Dizayn olarak yapılacak çalışmaların başında tersanelerin kullandığı veya kullanabileceği tüm kaynak yöntemlerine (SMAW, SAW, FCAW, FSW) sac kalınlıklarına, malzeme özelliklerine (CS, SS, Al) ve uygulama alanlarına göre en efektif kaynak ağızları dizayn edilmelidir. Kaynaktan sonra oluşabilecek deformasyonları önceden öngörüp ona uygun mukavemetli dizaynlar, en uygun kaynak prosesi seçimi ve kaynak sıralarının tespitleri yapılarak üretime başlanılmalıdır.
Kaynakla ilgili olarak planlama alanında ise kaynatılacak elemanlar için uygun kaynak yöntemi tespit edilmeli ve istasyon bazında bu proseslerin kontrolü sağlanıp, kaynak uzunlukları tespit edilmeli, birim kaynak hızları verimli şekilde ortaya konularak prosesler için en uygun üretim planlaması yapılmalıdır.
Kaynak yöntemi seçimi yapılırken; penetrasyon şekillerine (DP, PP, FP) kaynak pozisyonlarına (1F..4F, 1G..4G) elektrod verimi, ergime gücü, malzeme özellikleri (Al, SS, Cu, Ti v.b) uygulama kolaylığına göre istasyonlar bazında proses seçilir ve bunların uygulanabilir olması sağlanır. İstasyon bazında standart hale getirilen kaynak prosesleri sürekli analiz edilerek farklı yöntemlerle kaynak yapılarak ilave elektrodların (örtülü elektrod, solid/özlü teller, tig telleri), koruyucu ortamın (gaz, toz) kullanım miktarları çıkarılıp maliyet hesapları yapılabilir.
Japon tersanelerinde optimum olarak tespit edilip organizasyonlarını yaptıkları
üretim hatlarının kullanımı gelişmeyi hedefleyen Türk Tersanelerinde de kullanılmaya
başlanmıştır. Uluslar arası tersanelerle rekabet şansını yakalayabilmek için orta
büyüklükteki üretim proseslerinde radikal değişiklikler yapılarak, otomasyon ve teknolojik
üretim hatlarının kullanımı ile üretim kapasitelerinin arttırılma yoluna gidilmelidir. Üretim hatları kurulurken; gemilerin kapasitelerine ve özelliklerine (konteyner, tanker), üretim
sahasının büyüklüğüne, vinç kapasitelerine göre en uygun sistemlerin kurulması
sağlanmalıdır.
Tersane sektöründe boya yüzey hazırlığı açısından kaynak dikişlerinin dış yapısı (görüntüsü), iç yapıya (nüfuziyet) göre daha fazla önem arz etmektedir. Tozaltı kaynağı bu noktada en optimum sonucu vermektedir. Boya uygulaması öncesi yüzey kalitesinin boya firması ile görüşülerek belirlenmesi ve bir kartela yardımı ile çalışanların kaynak dikiş
standartlarını bilmeleri gerekir. Kaynatılacak farklı malzemeler için kaynak prosedürlerinde
kaynak ağızları, kaynak yöntemi, kaynak ağzı şekli, koruyucu ortamlar, ön tavlama sıcaklıkları, paso sayıları v.b. değişkenlerin optimum olarak tespit edilip uygulamada kullanılması sağlanmalıdır.
Sonuç olarak Türkiye deki Tersaneler için de "Japon Tersaneler Teknoloji Geliştirme Komitesine" benzer bir kurum oluşturularak tersanelerde yapılacak sürekli iyileştirme çalışmalarının özellikle Japon Tersanelerini örnek alarak her tersane için kendi özel şartları da göz önünde bulundurularak yapılabilecek yatırımlar incelenip uygulamaya geçilmelidir. Tersanelerde kaynak kültürünün gelişmesiyle paralel olarak üretim süresinin çok kısaldığı, ürün kalitesinin arttığı, işçilik maliyetlerinin alt seviyelere indiği ve rekabet gücünün arttığı görülecektir.
4. Kısaltmalar
SMAW : Örtülü elektrodla ark kaynağı MAG : Metal Aktif Gaz Kaynağı
MIG : Metal Inert Gas Kaynağı FCAW : Özlü Telle Gazaltı Kaynağı
TIG : Tungsten Inert Gas Kaynağı WIG : Wolfram Inert Gas Kaynağı
SAW : Tozaltı Arc Kaynağı FSW : Sürtünme Kaynağı
CB&FCAW: Seramik Altık Üzerine Özlü Tel Kay. NDT : Tahribatsız Muayene
STUD WELDING : Saplama Kaynağı UT : Ultrasonik Muayene
BUTT WELDING : Alın Kaynağı RT : Radyografik Muayene
FILLET WELDING : Köşe Kaynağı ET : Girdap Akımlı İle Muayene
WELD BEVEL : Kaynak Ağzı MT : Manyetik Parçacıkla Muayene
CS : Karbon Çeliği SS : Paslanmaz Çelik
ITAB : Isı Tesiri Altında Kalan Bölge
DP (Double Penetration : Kaynak Ağzı Açılmadan Yapılan Çift Taraflı Köşe Kaynağı
PP (Part Penetration ) : Kaynak Ağzı Açılarak Yapılan Çift Taraflı Köşe Kaynağı
FP (Full Penetration) : Kaynak Ağzı Açılan, İki köşe Kaynağının Birbiriyle Tam
Nüfuziyet Sağlaması

Makale Yazarı
Müh. Muharrem ASARKAYA
SEDEF SHIPBUILDING INC. Tersaneler Yolu No : 14 Tuzla 34940 Istanbul/Turkey
Eklenmiş Dosya
Dosya tipi: pdf 25.pdf (1,58 MB (Megabyte), 22x kez indirilmiştir)
__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
  #7  
Alt 23.09.09, 14:00
Acemi
 
Üyelik tarihi: Jun 2006
İletiler: 16
imsar doğru yolda ilerliyor.
Standart Cevap: Tersanelerde Uygulanan Ve Uygulanabilecek Kaynak Yöntemleri

teşekkürler
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
kaynak, tersanelerde, uygulanabilecek, uygulanan, yöntemleri

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 06:15 .