Nüve Forum

Nüve Forum > akademik > Mühendislik Fakültesi > Orman Fakültesi > Orman Amenajman Planlarının Simülasyon Tabanlı Planlanması: Kavramsal Çerçeve

Orman Fakültesi hakkinda Orman Amenajman Planlarının Simülasyon Tabanlı Planlanması: Kavramsal Çerçeve ile ilgili bilgiler


Orman Amenajman Planlarının Simülasyon Tabanlı Planlanması: Kavramsal Çerçeve-Simulation-based Forest Management Planning: A Framework Ormanların ekosistem-tabanlı çok amaçlı planlanmasında (ETÇAP) temel felsefe, kısıtlayıcı koşullar altında belirlenen işletme amaç ve koruma hedeflerine

Like Tree1Likes
  • 1 Post By forest engineers

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #1  
Alt 15.10.10, 17:34
forest engineers - ait kullanıcı resmi (Avatar)
Acemi
 
Üyelik tarihi: Oct 2010
İletiler: 13
forest engineers doğru yolda ilerliyor.
Standart Orman Amenajman Planlarının Simülasyon Tabanlı Planlanması: Kavramsal Çerçeve

Orman Amenajman Planlarının Simülasyon Tabanlı Planlanması: Kavramsal Çerçeve-Simulation-based Forest Management Planning: A Framework
Ormanların ekosistem-tabanlı çok amaçlı planlanmasında (ETÇAP) temel felsefe, kısıtlayıcı koşullar altında belirlenen işletme amaç ve koruma hedeflerine ulaşmak için, ormana uygulanacak silvikültürel müdahalelerin tür ve miktarının zaman ve mekan boyutunda düzenlenmesidir. Bu şekilde planların hazırlanarak alternatiflerin üretilmesi ve aralarından orman ekosistemlerinin sürdürülebilirliğine en uygun seçeneğin kararlaştırılması için modelleme tekniklerinin kullanılması kaçınılmazdır. Bu makalede, orman ekosistemlerinin simülasyon tabanlı planlanmasına yönelik bir kavramsal çerçeve ortaya konulmuştur. Bu kapsamda öncelikle, simülasyon kavramı tanımlanmıştır. Daha sonra, simülasyon modellerinin bir kullanım alanı olan, orman amenajmanındaki kullanımına yönelik işlemler ayrıntılı olarak açıklamıştır. Son olarak, simülasyon modellerinin avantajları ve eksiklikleri tartışılmıştır. Sonuçta, orman amenajman planlarının uzun vadeli yapılması, orman dinamiğinin kavranması ve ormanların sürdürülebilir olarak işletilmesi için simülasyon modellerinin gerekliliği ortaya konulmuştur.

Ecosystem-based multiple use forest management planning concept focuses on developing alternative silvicultural treatments to achieve a desired flow of products and services from the forest ecosystem over time. Modelling techniques like simulation are indispensable tools to generate planning alternatives and determine an optimal management schedule among them to justify sustainable use of forests. This paper provides a framework for a simulation-based forest management model. In this context, firstly, the simulation model was explained, and then, its use in forest management planning was explored in detail. Finally, the advantages and disadvantages of simulation models were discussed. It is concluded that simulation models are important for understanding forest ecosystem structure, planning of forest ecosystems, and sustainable forest management.
Giriş
Orman ekosistemleri, odun endüstrisinin temel hammaddesini sağlamakla beraber; reçine, sığla, palamut, tohum, çeşitli meyve, yaprak, böğürtlen ve mantar gibi odun dışı ürünler sunmaktadır. Aynı zamanda, yabani hayvanlara yaşam alanı oluşturmak, su ve toprak koruma, oksijen sağlama, karbon depolama, çeşitli rekreasyon fırsatları sunma, görsel kalite, azot döngüsü ve besin zinciri gibi ekolojik ve sosyal hizmetler de vermektedir.
Günümüzde, orman ekosistemleri, kullanım dışı amaçlar, yanlış ve plansız veya aşırı faydalanmalar nedeniyle, sağlıklarının ve yapılarının bozulmaları, alanlarının azalması, uzun vadede sürekliliğinin sağlanamaması veya korunamaması gibi sorunlarla karşı karşıya kalmıştır. Orman ekosistemlerinin yapı ve kuruluşlarının bozulması ve alanlarının azalması ise beraberinde pek çok sorunu getirmiştir. Hızlı endüstrileşme ve nüfus artışına paralel olarak, çevre kirliliğinin artması, çölleşme, su kaynaklarının kalite ve sürekliliğinin tehlikeye düşmesi, biyolojik çeşitliliğin azalması, sel - taşkın - çığ ve heyelan olaylarının artması, asit yağmurları ve sera etkisi gibi sorunlar doğrudan ya da dolaylı olarak ormanların tahrip edilmesi ve yok edilmesinin sonuçları olarak ortaya çıkmıştır. Bu ekolojik ve çevresel olumsuzluklar, son yıllarda toplumun çevre konusundaki bilinçlenmesi, ve doğa ve doğal kaynaklara ilişkin bilgilerin artmasına neden olmuş ve gelişen teknolojiye bağlı olarak dünya ülkeleri ortak çözüm arayışına girmişlerdir. Orman ekosistemlerinin sürekliliği çeşitli sözleşmelerde uluslar arası bir boyut kazanmıştır. Genel olarak tüm sözleşme ve süreçlerde; ormanların topluma sunduğu ekolojik, ekonomik ve sosyo-kültürel değerlerin uzun vadeli korunması ve sürdürülebilir işletimi üzerinde durulmaktadır (Başkent ve Türker, 2004; Yolasığmaz, 2004).Bu gelişmelere paralel olarak odun eksenli orman amenajman planları yerini çok amaçlı planlamaya (fonksiyonel) bırakmıştır. 1990'lı yıllardan sonra ise, daha yenilikçi ve doğaya yakın bir planlama anlayışı olan ekosistem tabanlı çok amaçlı planlama yaklaşımı ortaya çıkmıştır (Başkent, 1996).
Planlama tekniği itibarıyla değerlendirildiğinde, orman amenajmanı basit formüler yaklaşımlarla başlamış olup bilişim teknolojileri (Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Uzaktan Algılama Teknikleri) ve bilimsel karar verme (Yöneylem Araştırması) teknikleri ile günümüzdeki konumuna gelmiştir. Günümüze dek, orman amenajman problemlerinin çözümü ve planların yapımı için, ormanın dinamik yapısının modellenmesinde önemli bir yer teşkil eden simülasyon teknikleri, bir veya birden fazla amaç içeren ve optimal çözümler veren matematiksel optimizasyon teknikleri (doğrusal programlama, amaç programlama, doğrusal olmayan programlama, dinamik programlama ve tamsayılı programlama gibi) kullanılmış ve halen yoğun bir biçimde kullanılmaktadır. Son yıllarda ise, biyolojik çeşitliliğin korunması, orman ekosistemlerinin bütünlük ve hayatiyetinin devamlılığı ve konumsal özelliklerin amenajman planlarına yansıtılması zorunluluğu tabu arama, tavlama benzetimi ve genetik algoritma gibi kombine optimizasyon tekniklerini kullanmayı gerektirmiştir (Başkent vd., 2002).
Türkiye'de orman amenajman planları, kalkınma planlarının ilk hazırlanmaya başladığı 1963 yılından itibaren 10 yahut 20 yıllık periyotlarla düzenlenmektedir. Son yıllara kadar envanter ve teknik ormancılık uygulamalarında bir takım gelişmeler olmasına rağmen, odun üretimi eksenli klasik ormancılık anlayışından öteye pek fazla geçilememiştir. Genelde klasik planlama sistemi özelde ise Akdeniz Orman Kullanım Projesi, Münferit Planlama, Fonksiyonel Planlama adları altında model amenajman planlama sistemleri geliştirilmiş ve uygulamaya aktarılmıştır. Hazırlanan orman amenajman planlarında ana amaç, en yüksek odun hâsılatı elde etmek ve bunun sürekliliğini sağlamak olurken, envanter amaçları da bu doğrultuda işlenmiştir (Köse ve Başkent, 2003; Yolasığmaz vd., 2005). Özellikle 1990'lı yıllardan sonra dünya'da orman amenajmanında meydana gelişme ve değişmelere ayak uydurmaya çalışan ülkemizde; Biyoçeşitlilik sözleşmesi ve Pan- Avrupa ve Yakın-Doğu süreçlerini benimsemiş, ormancılık anlayışında da bir takım köklü değişimler içerisine girmiştir. Bu bağlamda, orman kaynaklarının
sürdürülebilir planlanması ve işletmeciliği ve özellikle biyolojik çeşitliliğin orman amenajman planlarına yansıtılması konusunda ulusal ve uluslar arası destekli projeler desteğinde pilot çalışmalar yapılmış ve son olarak bu planların tüm ülke kapsamında yaygınlaştırılması ve Türkiye ormancılığında uygulamaya aktarılması çalışmaları devam etmektedir. Son beş yıllık dönemde ise çok amaçlı planlama yaklaşımı değişim ve gelişim göstererek, ekosistem ve biyoçeşitlilik altlıklarını da alarak, Ekosistem Tabanlı Çok Amaçlı Planlama (ETÇAP) adını almış, ormancılık camiasının büyük bir kesimi tarafında da kabul görmüştür.
Türkiye'de gelişmiş ülkelerde orman amenajmanı planlaması alanında yaşanan gelişmelerden hareket ederek gerek akademik çalışmalarla ve gerekse ormancılık teşkilatındaki çalışmalarla/projelerle bilişim teknolojileri ve yöneylem araştırması teknikleri etkin şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Ülkemizde orman amenajman plan yapım sürecinde yöneylem araştırması tekniklerinden simülasyon yöntemi (Soykan, 1979), amaç programlama (Köse, 1986; Mısır, 2001) ve doğrusal programlama tekniği (Keleş, 2003; Karahalil, 2003; Yolasığmaz, 2004) bilimsel çalışmalarda kullanılmıştır. Orman teşkilatında ise yöneylem araştırması tekniklerinin ilk kullanımı, Akdeniz orman kullanım projesi ve daha sonra 1998 yılında OGM ile Finlandiya'nın Enso Forest Development Oy. Ltd.'nin ortak çalışması olan Orman Kaynakları Bilgi Sistemi (FRIS) projesidir. Ancak bu projelerde kullanılan simülasyon modeli meşcere simülasyonu ağırlıklı olup gerçek anlamda bir orman simülasyonu modeli olmaktan uzaktır.
Ülkemizde bilimsel ve uygulama ağırlıklı geliştirilen orman amenajmanı planlama sistemleri ve modellerinin birçok katkılarına rağmen birçok eksiklikleri de görülmektedir. Buradan hareketle gerçekleştirilen bu çalışmada, orman ekosistemlerinin ekosistem tabanlı çok amaçlı planlanmasına hizmet edecek bir simülasyon modelinin kavramsal çerçevesi çizilmiştir. Bu amaçla, öncelikle simülasyon kavramı ve simülasyon modellerinin genelde ormancılıkta ve özelde orman amenajmanındaki kullanım alanlarına değinilmiştir. Daha sonra orman amenajman planlamasında kullanılacak bir simülasyon modelinin temel bileşenleri ve bunların birbiriyle olan ilişkileri açıklanmıştır.
1.JPG

*Sedat KELEŞ1, Emin Zeki BAŞKENT2, Ali İhsan KADIOĞULLARI2
1 Çankırı Karatekin Üniversitesi, Orman Fakültesi, Çankırı
2 Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi, Trabzon
Eklenmiş Dosya
Dosya tipi: pdf 136-145.pdf (574,2 KB (Kilobyte), 16x kez indirilmiştir)
__________________
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
amenajman, çerçeve, kavramsal, orman, planlanması:, planlarının, simülasyon, tabanlı

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 16:34 .