Hısımlık

Hısımlık, evlenen bir çiftin ailelerini birbirine bağlayan kurallar bütünüdür ve kuşkusuz, koşulları ile doğası, içinde oluştuğu akrabalık sistemine bağlıdır. Akrabalığın temel ve karmaşık yapıları arasındaki klasik ayrımı da Levi-Strauss ortaya koymuştur.
Akrabalığın temel yapıları denince, "terimlerin akrabalar ve hısımlar çevresini doğrudan belirlemeyi sağladığı sistemleri" anlamak gerekir.
Bazı toplumlarda temel olarak bu durum görülür;
böylece bazı akrabalarla (erkek kardeşler, kız kardeşler, koşut kardeş çocukları) evlilik yasaklanmış, bazılarıyla (çapraz kardeş çocukları, özellikle de ana soyundan gelen çapraz kardeş çocukları) da evlenilebileceği öngörülmüştür. Belli bir topluluğun (bir kabile ya da aynı kabilenin çeşitli klanlarının birlikte yaşadığı köy gibi bir toprak birimi) bütün üyeleri, iki öbeğe ayrılmıştır.
Bunlardan biri, evlenilebilecek olan kişileri,öbürüyse evlenilmesi yasaklanmış kişileri kapsar. Genel bir kural olarak, bir kimse, eşini, başka bir klandan edinir.
Bu durumda dışardan evlilik söz konusudur ya da klan içinde evlilik yasaklanmış demektir. Ama, temel yapıların söz konusu olduğu durumda bile, evleneceklere belli bir seçim özgürlüğü tanındığını unutmamak gerekir.
Ne var ki, bu özgürlük, izin verilen ilişkiler sınırı içinde kullanılmalıdır. "Karmaşık yapılar"sa (Batı toplumları bunun örneklerinden biridir), evlenilemeyecek kişileri belirledik
ten sonra, evlenilebilecekleri belirtmeyen bütün sistemleri kapsar. Batı toplumlarında evlenmenin yalnızca kişisel karara bağlı olduğu günden güne daha yaygın biçimde kabul edilmekte, bununla birlikte, "evlilik davetiyeleri" hısımlık ilişkisinde, ailelerin belli bir ağırlığı olduğunu hâlâ ortaya koymaktadır. Eşlerin "özgür seçimi", temelde aynı toplumsal sınıftan olmakla, aynı dini benimsemekle ve birçok durumda ırk konusundaki düşüncelerle koşullanmaktadır. Yakın akrabayla cinsel ilişkinin yasaklanması uyarınca, evlenilemeycek kişiler bir kez belirlendikten sonra, kuramsal olarak herhangi bir erkeğin, herhangi bir kadınla evlenebileceği söylenilebilir. Oysa, sorun somut açıdan ele alındığında, karmaşık yapılı toplumlarda (özellikle en zengin ve en yoksul sınıflar söz konusu olduğunda), aşağı yukarı bir "sınıf içi evlenme" durumuyla karşılaşılır; birçok meslek kolunda da, bir toplumsal-mes-leksel içten evlenme (öğretmen evlilikleri gibi) görülür. Böylece, "evliliği oluşturan eş alıp verme"nin. genel olarak, bir erkek ile bir kadın arasında değil, iki insan topluluğu arasında gerçekleştiği söylenebilir.

Soyağacı

Biyoloji açısından her insanın bir anası, bir babası, iki büyükannesi, iki büyükbabası, dört dedesi, dört ninesi, vb. vardır. Atalarımızın belli bir sayısı yoktur ve bunların çocukları, her derecede, bir başkasıyla akraba olabilir. Bununla birlikte, her toplumda, soyzinciri belli bir biçimde sınırlanmıştır.
Tek yanlı soyzinciri sistemleri, ana-babadan biriyle olan ilişki üstünde durur. Böylece, ana çizgileriyle ele alındığında, babayanlı soyzinciri ile ana-yanlı soyzinciri birbirinden ayırt edilebilir. Birinci durumda, soyadı, mal mülk, haklar ve yükümlülükler babadan geçer ve herkes babasına ve babasının atalarına bağlıdır; babasının oğullarının ve kızlarının, erkek kardeşlerinin ve kız kardeşlrihin akrabasıdır; ama kız kardeşlerinin çocuklarıyla bir ilişkisi yoktur.
Anayanlı soyzincirindeyse, durum, uzun süredir sanılanın tersine, bunun tam bir bakışımlı biçimi değildir ve anayanlı akrabalık, bir kadın egemenliğini de dile getirmez. Gerçekten, bu durumda, soyadı ve mal mülk anadan çocuklarına değil, dayının temsil ettiği ana klanından çocuklara geçer.
Dayının, yeğeninin eğitimi ve çalışmasının ürünleri üstünde hak sahibi olması da buradan kaynaklanır.
Dayının böylece, yasanın aktarıcısı olduğu yerde, anlamlı bir rol dağıhmı da görülür. Yani, eğitim sorumluluklarından kurtulmuş olan baba, bu durumda, çocuklarıyla gizli bir duygusal anlaşmaya girer.
Temel akrabalık yapısının geçerli olduğu toplumlar, her zaman, tekyanh soyzinciri toplumlarıdır. Böylece, birçok babayanlı toplumda, bir erkeğin, niçin.ya annesinin topluluğundan ya da halasının evh olduğu topluluk içinden evlendiği anlaşılabilir.
Aynı biçimde, anayanlı bir toplumda, bir erkek, babasının klanından ya da dayısının evlenmiş olduğu topluluktan bir kadınla evlenmek zorunda olabilir ve çapraz kardeş çocukları arasındaki evlilik tercih edilir.
Böylece, her iki yol da, bir kez bir kız vermiş olan topluluğa bir kez bir kız almış topluluktan bir kadının girmesi sonucunu doğurur.
Böylece, kuşaklar boyunca yapılan değiş tokuşlann karşılıklı olması ve akraba grupları arasındaki hısımlık bağlarının pekiştirilmesi, düzenli biçimde sağlanmış olur. Batı toplumlarındaki kan akrabalığı da ana yanlılığa ya da baba yanlılığa dayanır.
Her kişi, ana tarafından olsun, baba tarafından olsun akrabalarına karşı aynı yükümlülükleri taşır; bütün teyze, amca,vb. çocukları karşısındaki durumu da aynıdır.
Bu sistemler, birincilerden farklı olarak, sürekli ve sağlam toplulukların varlığının korunmasına elverişli değillerdir.
Sözgelimi kişinin teyze ya da amca çocukları vardır ama, onların teyze ya da amca çocuklarının bazıları onun için birer yabancıdır (kardeşlerinin kayınbiraderleri ve baldızlar da öyledir);
erkek kardeşlerin ve kız kardeşlerin akrabalarının ve hısımlarının tümü, onun akrabaların ve hısımlarının bir bölümünü kapsar; ama bütünüyle aynı değildir.