Demokritos felsefesine giriş | Demokritos’un Matematiğe Katkısı | Demokritos’un Yönetim Görüşü | Demokritos’un Tanrı Görüşü |

DEMOKRİTOS (M.Ö. 460-371); Yaşamı:Abdera’da doğmuş ya da buraya sonradan gelmiştir. Doğum tarihi üzerine türlü söylentiler vardır. Bunların içinde en çok kabul görenleri onun M.Ö. 456 ya da 460 yılında doğduğu yönündedir. Çok uzun süre yaşadığı bilinir. Ölüm tarihi ise 371 yılı olarak kabul görür.

Demokritos’un babası çok zengin bir adamdır. Oğlunu iyi yetiştirdi. Onun Persli kahinlerden ders aldığı söylenir. Bu tarz söylentilerin doğruluk derecesi bilinemez ancak Demokritos’un doğu bilimlerini çok iyi öğrendiği bir gerçektir. Uzun seyahatlere çıkmıştır. Gördüğü yerler arasında Hindistan, Habeşistan ve İran da bulunmaktadır. Buralarda rahip, büyücü ve din adamlarıyla görüştüğü düşünülür. Bu gezileri sırasında bütün servetini harcar ve Abdera’ya döndüğünde oranın harabeye döndüğünü görür. O zamanın kanunlarına göre servetini kaybedenlere cenaze töreni yapılmaması gibi bir uygulama olduğundan tekrar para kazanmak için halka açık dersler verir ve bu dersler sonucunda büyük bir serveti olur. Demokritos’un gezdiği yerler arasında Güney İtalya’nın da olduğu, onun buralarda Pisagorculuk ile Elea felsefesini incelediği söylenir. Ancak onu mistikliğe götürmeye çalışan tüm iddialar onun eserlerine biraz gözatarak çürütülebilir. Çünkü onun eserleri tamamıyla materyalist bir filozofun düşüncelerini yansıtmaktadır.

Demokritos’un yaşamıyla ilgili başka rivayetler de bilinmektedir. Yaşamının son dönemlerinde hastalığının ilerlemesi üzerine Abdera halkı onu tedavi etmesi için Hipokrat’ı çağırmıştır. Yine bir başka söylentiye göre Demokritos daha kesintisiz düşünebilmek için mezarlıkların arasında dolaşırmış. Onun bu amaçla kendi gözlerini bile kör ettiği söylenir. Bu hikayelerin doğruluk dereceleri bilinmez ancak bunlar Demokritos’un ne kadar şöhretli bir düşünür olduğuna işaret edebilir.

Demokritos mutlu ve mağrur ölmüştür. Bunu onun şu sözlerinden anlıyoruz : ‘Bütün çağdaşlarım arasında arzın en büyük kısımlarını gezen, en uzak ülkeleri ziyaret etmiş olan ve birçok iklim ve sahilleri aşarak pekçok düşünürleri dinlemiş olan yalnız benim. Hatta aralarında bir yabancı olarak beş yıl yaşadığım Mısır geometri bilginleri de bulunduğu halde, hiç kimse benim kadar geometrik ispat yapmaya ve yazı yazmaya muktedir olamamıştır.’

Demokritos yaşadığı dönemde büyüklüğü takdir edilmesine rağmen öldükten sonra Yunan düşünce hayatında hızla unutulmaya yüz tutmuştur. Bunun nedenini onun şu sözlerinden çıkartabiliriz: ‘ Bir şeyin daima aksini söylemek ve gevezelik yapmaktan hoşlanan adam, her ne olursa olsun ciddi birşey öğrenmeye kabiliyetli değildir.’ Atina’ya ve Demokritos sonrası Yunan düşüncesine Sofistler’in hakim olduğu bir dönemde onun eserlerinin unutulması doğaldır. Protagoras (Demokritos’un öğrencisi ünlü Sofist) Atina’ya uğradığında heyecanla karşılanmıştı. ‘Ben gittim kimse tanımadı bile’ der Demokritos. Söz sanatlarından pek hoşlanmasa da Demokritos’un Sokrates ve Anaksagoras’ın derslerine kendini tanıtmadan katıldığı söylenir.

Demokritos hakkında Aristoteles ve Platon iyi düşünmezler. Platon, onun düşüncelerinden yararlandığı halde onun adını bile anmaz. Bir söylentiye göre Platon Demokritos’tan o kadar nefret eder ki onun tüm eserlerini toplayıp yakmak ister ancak bu girişimi iki Pisagorcu engeller.Aristoteles
Demokritos’a için: ‘ Şerefsiz bir bilgin ve her anlamdan mahrum bir gevezelik yaratıcısı diye söz eder.’ Onun Demokritos’a yaptığı en büyük kötülük söylemediği sözleri Demokritos’a atfederek onunla alay etmesidir. Örneğin Aristoteles ruhun bedeni harakete geçirmesinde Demokritos’un tesadüflere işlev yüklediğini söyler. Oysaki Demokritos tesadüfleri yadsır.

Aristoteles, Demokritos hakkındaki bu olumsuz düşüncelerine rağmen onun felsefesini bugün anlayabilmemiz için en önemli kaynaktır. Çünkü Demokritos’un Diogenes Laertios’ça 5 bölümde toplanmış (ahlak, fizik, matematik, müzik ve sanatlar) toplam 60 eserden günümüzde sadece 230 kadar fragman kalmıştır. Bunların da çoğu ahlak ile ilgilidir. Buradan da kasıtlı bir tahrifat yapıldığı düşüncesi akla geliyor.



» Nüve Forum » kütüphane » Din ve Felsefe » Felsefe » Felsefi Kavramlar


kaynak