Nükleerde yerli payı % 60 olacak


OLCAY AYDİLEK



Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, nükleer santral kurup işletecek şirketlerde yerli payını en az yüzde 60 olarak belirledi. Kurum maceracı yatırımları ise kabul etmeyecek... TAEK’in belirlediği kriterler bir ay boyunca askıda kalacak. Enerji Bakanlığı yetkilileri, "Bu süreçte herkes eteğindeki taşları döksün. Görüş, öneri ve eleştirileri bekliyoruz" diyor..


SABAH - 28 Kasım 2007, Çarşamba - Nükleerde yerli payı % 60 olacak



Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK), Türkiye'de ilki 2012 yılında devreye girecek nükleer santral için düğmeye bastı. TAEK, Türkiye'de inşa edilecek nükleer santrallerde yerli katkı payını en az yüzde 60 olarak açıkladı. TAEK, "Nükleer Güç Santrallerinin Kurulması ve İşletilmesi İle Enerji Satışına İlişkin Yasa" kapsamında nükleer santral kurup işletecek şirketlerin karşılaması gereken ölçütleri belirledi. Yasa gereği bu ölçütleri 1 ay içinde yayımlamak zorunda olan TAEK, bu süreci 'saydam' biçimde yürütmek için farklı bir yöntem tercih etti. Kurum, belirlenen ölçütleri kamuoyunun görüş ve önerilerine açmaya karar verdi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler'in katılımıyla bugün Ankara'da TAEK binasında gerçekleştirilecek toplantıda, ölçütler kamuoyuna açıklanacak.

EN AZ 600 MEGAVAT ŞARTI
Enerji Bakanlığı yetkilileri, konuyla ilgili tüm kesimlerin görüşlerine açık olduklarını belirterek, "Ölçütler, 1 ay askıda kalacak. Bu süreçte herkes, eteğindeki taşı döksün istiyoruz. Herkesin; görüş, önerileri ve eleştirilerini bekliyoruz" mesajı verdi. SABAH, TAEK'in, bugün açıklayacağı ölçütlere ulaştı. TAEK'in belirlediği ölçütler şöyle: "İnşa edilecek nükleer santraldeki yerli payı en az 60 olacak. Lisanslamaya uygunluk,güvenlik özellikleri, teknolojik sınanmışlık, yeni teknoloji olma, maceraya kapalı olma, 600 megavattan küçük ünite olmayacak ve yakıt özellikleri önem taşıyacak."

YAKIT VE TEKNOLOJİ ÖNEMLİ
Enerji Bakanlığı yetkilileri, kurulacak nükleer santrale, en az yüzde 60 düzeyinde yerli katkı sağlamanın mümkün olup, olmadığı sorusu üzerine, "Türkiye, bırakın yüzde 60'ı, yüzde 80'i bile sağlayabilecek imkan ve koşullara sahip" değerlendirmesinde bulundu. Bu arada yerli katkı kadar santralde kullanılacak yakıtın da önemli olduğunu vurgulayan sözkonusu yetkililer, "Santralde kullanılacak yakıt, iki türlü karşılanabilir. Bir, ithalat yoluyla. Bu bağımlılık anlamına gelir. Bir de Türkiye'de tesis kurup üretilebilir. İhale sürecinde Türkiye'de tesis kuracaklar tercih edilecek" diye konuştu


Nükleer santrallerin yıllık yakıt maliyeti 50 milyon doları buluyor

* Bin 300 MW kapasiteli bir nükleer santralin ilk yapım maliyeti 3-5 milyar dolar arasında değişiyor.

* İşletim süresi biten nükleer santrali yıkma maliyeti ise 1 milyar dolar.

* Bin 300 MW gücünde bir nükleer santral yılda ortalama 25 ton, yüzde 3.75 oranında zenginleştirilmiş uranyum kullanıyor.

* Yalnızca yakıt maliyeti yıllık 50 milyon dolar seviyesinde gerçekleşiyor.

* Tesisin yıllık işletim masrafları ise 300-600 milyon dolar arasında değişebiliyor.

* Bu büyüklükte bir santral yılda yaklaşık 11 milyar kilovat saat enerji üretebiliyor.

* Santralin yılda açığa çıkardığı radyoaktif atık ise ortalama 60 metre küp seviyesinde oluyor.

* Bu atıkları güvenli olarak ortadan kaldırmanın yıllık faturası ise 30-35 milyon Euro arası değişiyor Kaynak: World Nuclear Association, National Environmental Trust, Uranium Information Centre


Küçükçekmece'de doğal uranyumla çalışan reaktörümüz var


Hacer GEMİCİ / EKONOMİ



Nükleer santral yasası yeni çıksa da yıllardır İstanbul'un göbeğinde mini bir reaktör var. Küçükçekmece'deki 5 mw'lik santral üretim sırasında doğal uranyum kullanıyor..

TAEK'İN belirlediği kriterler arasında en çok dikkati çeken 'yakıtla' ilgili bölüm. Santralde kullanılacak yakıtın 'Türkiye'de tesis kurulup üretilebileceği' ifadesi bir anda, 'Türkiye sınırları içinde uranyum zenginleştirme işlemi yapılabilecek mi?' sorusunu da akla getirdi. Ancak konu ile ilgili uzmanlar Türkiye'nin imza atttığı uluslararası anlaşmalar çerçevesinde bunu yapmasının mümkün olmadığını dile getiriyor. Çünkü uranyum zenginleştirmek demek, nükleer silah teknolojisine de sahip olmak demek. Uluslararası Atom Enerji Ajansı'nın kurucu üyelerinden olan Türkiye, nükleer silahların önlenmesi anlaşmasına taraf olarak imza atmış durumda. Yetkililer TAEK'in burada kastettiği şeyin uranyum zenginleştirmekten çok Türkiye'deki yerli uranyum kaynaklarının yakıt olarak kullanılması olduğunu ifade ediyorlar.

1962'DE KURULDU
Çünkü başta Kanada olmak üzere bazı ülkelerde doğal uranyum ile çalıştırılan nükleer santraller bulunuyor. Bir nükleer santralin bir yıllık üretimi için yaklaşık 30 ton zenginleştirilmiş uranyum, ya da 160 ton doğal uranyum kullanması gerektiği belirtiliyor. Üstelik bu teknoloji Türkiye'ye çok uzak da değil. Çok fazla kimse bilmiyor ama İstanbul'un göbeğinde Küçükçekmece'de Türkiye'nin de mini bir rekatörü bulunuyor. Ve burada da yakıt olarak doğal uranyum kullanılıyor. Türkiye'nin ilk nükleer tesisi olan 1 mw gücündeki TR-1 araştırma reaktörünün 1962 yılında açıldı. Ardından TR-2 araştırma rektörü 1984 yılında 5 mw ile hizmete alındı. Tabii burada ilk akla gelen 'atıkları nerede?' sorusu oluyor. Edinilen bilgiye göre bugün reaktör test, analiz ve eğitim ihtiyaçlarına göre zaman zaman çalıştırılıyor ve buradan çıkan nükleer atık da santralin bulunduğu sahada depolanıyor. Türkiye'de yakıt olarak kullanılabilecek 10 bin tonluk bir uranyum rezervinin bulunduğu belirtilirken, TAEK'in yeni rezervlerin bulunması için alarm verdiği biliniyor.


'Teknoloji yeni olacak, ama maceraya kapalıyız'

1- Yüzde 60 yerli ortak payı.
2- Lisanslamaya uygunluk.
3- Güvenlik özellikleri.
4- Teknolojik sınanmışlık.
5- Yeni teknoloji olma.
6- Maceraya kapalı olma.
7- En az 600 megavat güce sahip olma.
8- Santralde kullanılacak yakıtın türü

SABAH - 28 Kasım 2007, Çarşamba - 'Teknoloji yeni olacak, ama maceraya kapalıyız'