Kamusal alan, Çankaya, türban ve bilgisizlik ESER KARAKAŞ

Sayın Abdullah Gül’ün cumhurbaşkanı olmasına yönelik çok farklı itiraz sesleri yükseliyor ama kanımca bütün itirazların kökeninde Sayın Gül’ün eşinin türbanlı olması ve böylece Çankaya’da türbanlı bir cumhurbaşkanı eşinin mevcudiyeti sonrası üniversitelerde öğrencilere uygulanan türban yasağının savunulmasının zorlaşacağı gerçeği yatıyor.
Söz konusu yasağın ifade ediliş biçimi de yargı organlarının ‘kamusal alanda’ türbanı yasakladığı biçiminde.
Yazının muhtemelen en sonunda söylenmesi gereken yalın gerçeği hemen ifade edersem, türban yasağı ile kamusal alan kavramını beraber kullanmak doğrusu büyük bir bilgisizlik, düşünce sistematiğinden yoksunluk örneği.
Bu örnekleri sergileyenlerin maalesef devletimizin çok önemli zirvelerinde bulunuyor olmaları işin özünü yani bilgisizlik, mantıksızlık özünü değiştirmiyor.
Meseleye matematik bir durulukla ve kamusal alanın evrensel tanımı çerçevesinde bakarsak türbanın kamusal alanda yasak olması gerektiğine ilişkin söylemin saçmalığı daha bir net anlaşılıyor.
Yaşadığımız dünya özel alan ve kamusal alanların toplamından ibaret.
Özel alan dediğimiz yer çok sınırlı, olsa olsa evlerimizin içi; burası dahi bir mahkeme kararı ile kamusal alana dönüşebiliyor ve kolluk kuvvetleri gelip arama yapıyorlar.
Evimiz ve belki de özel çalışma ofisimiz (bu dahi kuşkulu) dışında her yer tanım gereği kamusal alan; sokaklar, meydanlar, otobüsler, parklar, özel ve devlete ait çalışma alanları, lokantalar vs. tümü kamusal alan içine giriyor.
Kamusal alan bu kadar geniş bir kavram ve bu genişlikte türban yasağı uygulaması zaten çok zor hatta olanaksız ve şimdilik bu kadar güçlü bir yasağı uygulayamayacaklarını bildikleri için meydanlarda, sokaklarda türban yasağı getiremiyorlar.
Sadece bu tanım bile türban yasağının kamusal alanda uygulanması gerektiği ifadesinin saçmalığını ortaya koyuyor.
Kamusal alan kavramı ise kendi içinde en azından iki alt kümeye ayrılıyor: genel alanlar ve resmi alanlar.
Yukarıda belirttiğim gibi sokaklar, trenler, lokantalar kamusal alanın genel alan alt kümesi ve buralarda zaten türban yasağı yok.
Bir de kamusal alanın resmi alan alt kümesi mevcut ve buralar da devlet daireleri, mesela devlet hastaneleri, devlet üniversiteleri, vergi daireleri, Çankaya, mahkemeler vs.
Buralarda da toptan bir türban yasağı getirme olanağı yok zira mesela Numune Hastanesi’nin acil servisine getirilen bir türbanlı hasta, vergi dairesine vergi yatırmaya gelen bir türbanlı kadın, mahkemede davacı ya da davalı türbanlı biri ne olacaklar?
Yukarıda da belirttiğim gibi ‘kamusal alanda türban yasağı’ ifadesi baştan aşağı bir saçmalık, bir bilgisizlik, bir düşünce sistematiği yoksunluğu.
Türban ya da toplumun azımsanmayacak bir kesiminin siyasi amaç yükleyebildikleri dış görünüm araçlarına yönelik sınırlama olsa olsa kamusal alanın resmi alt kümesinde kamu hizmeti üreten görevliler için olabilir zira tanım gereği kamu hizmeti renksiz, kokusuz bir hizmet olmak zorunda yani bu hizmeti tüketen yurttaşların aynı hizmeti üretenleri siyasal simge, taraflılık çağrıştıran bir biçimde algılamamaları gerekiyor.
Türbanın bir siyasal simge olmadığı belki de doğrudur ama toplumun önemsenmesi gereken bir kesimi, mesela CHP seçmeni olan yüzde yirmisi böyle düşünüyorsa, onları da anlamak gerekiyor.
Özetle türban yasağı ancak kamu hizmeti düzeyinde ve bu hizmetin sadece üretim ayağında düşünülebilecek bir mesele.
Ne üniversite öğrencileri ne de erkek cumhurbaşkanının türbanlı eşi kamu hizmeti üreticisi olmadıkları için bu kesimler için türban yasağı en azından teorik açıdan çok saçma gözüküyor.
‘Kamusal alana türban giremez’diyenlerin ne dediklerini biraz daha düşünmelerinde, en azından komik olmamaları açısından büyük fayda var.


17.08.2007
Star