KOLESTEROL VE YAĞLAR
Arterioskleroz riskini artırdığı ve vücudumuz üzerinde olumsuz komplikasyonlara sebep olduğu için kan kolesterol ve yağ konsantrasyonumuza dikkat etmemiz gerekir. Ayrıca kolesterol ve yağlar kalp krizlerine ve koroner arter hastalıklarına sebep olabilirler.
Eğer kanınızda yüksek düzeyde kolesterol varsa erken yaşlarda bile kalp krizi veya felç geçirebilirsiniz. Bu durum, meydana getirdiği daha büyük olumsuz değişiklikler nedeniyle arteriosklerozis'ten daha tehlikelidir. Erkeklerdeki risk kadınlara oranla daha fazladır. Bu hastalıkta kalıtımsal olaylar da vardır. Siz bu kalıtımsal olayları ortadan kaldıramazsınız. Ancak kan, kolesterol düzeyinizi belirli aralıklarla ölçtürerek, diyetinize dikkat çekerek, kilo almamaya özen göstererek ve sigaradan kaçınarak bu kötü hastalıktan kendinizi koruyabilirsiniz.
Kandaki yüksek orandaki yağ, kolesterol olarak bilinir. Oysa gerçekte kanda 3 çeşit yağ bulunur. Bunlar total kolesterol yoğunluğu yüksek lipoprotein (HDL-high density lipoprotein) ve Trigliseridler'dir.
Kandaki bu 3 tür yağ miktarının şahıs tarafından bilinmesi anormal durumların saptanmasında doktora yardımcı olur. Ayrıca tedavinin yapılmasını ve bir yere not edilmesini de kolaylaştırır. Hâlâ kullanılan diğer bir test ise lipoprotein profil testidir. Bu da yaygın olmayan kan yağı anormalliklerinin bir kısmını teşhis etmede yardımcıdır.
Serum toplam kolesterol ve HDL değerleri bir dereceye kadar günden güne veya laboratuvardan laboratuvara değişiklik gösterebilir. Parmaktan alınan kanla bu testin yapılmasında elde edilen sonuçlar koldaki toplardamardan alınan kanla yapılan testten elde edilen sonuçlara göre daha hatalıdır. Ancak tek ölçümle testi sonuçlandırmak oldukça hatalıdır. Herhangi bir sonuca varmadan önce, sonuç acısından birbirine uyan 2 ölçüm elde edilmelidir.
Trigliserid değerleri total HDL kolesterol değerlerine göre daha fazla değişiklik gösterir. Alkol kullanımı ve sık sık kontrol edilmeyen diabet kan trigliserid düzeyini artırır.
Dördüncü kan yağı türü ise düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL: low density lipoprotein) kolesterolüdür. Bu kolesterol türü şu formülle hesaplanabilir:
LDL Kolesterol = Toplam Kolesterol - (HDL Kol + TG/5)
Fakat LDL için en doğru sonuç direkt ölçümle bulunur. LDL kolesterol değerleri total kolesterol değerlerine paralel seyreder. Bu 2 kategori için yüksek kolesterol değerleri arteriosklerozise doğru yavaş yavaş gidişinizi gösterir. Basit bir deyimle LDL kolesterol arteriosklerozis oluşumuna katkıda bulunan bir faktör olarak düşünülebilir. Bu durum tıpkı sert suyun boru içinden geçe geçe boruda kireç biriktirmesine benzer. Benzer şekilde kolesterol de damardan geçe geçe damarın üstünde ve içinde kolesterol birikintileri yapar.
Diğer adıyla faydalı kolesterol olan HDL kolesterol, istenmeyen LDL kolesterol birikintilerini veya oluşumlarını temizler. Yüksek HDL kolesterol düzeyi, arteriosklerozis gelişmesi açısından hasta lehine bir durum sağlar. HDL kolesterol düzeyi egzersizle artırılabilir. Fakat kesin bir netice elde edilmeden önce yeterli miktarda egzersize ihtiyaç olabilir.
Yüksek trigliserid seviyesinin arteriosklerozis gelişimini artırdığı düşünülmektedir. Ancak bu durum LDL ve HDL kolesterol türlerinin arteriosklerozisi artırması kadar kesin ve açık değildir. Çünkü bazı doktorlar arteriosklerozis gelişiminde trigliseridlerin çok az bir rol oynadığını düşünmektedirler.
Çok yüksek trigliserid düzeyi, pankreatitis (pankreas iltihabı) yapar. Kalıtımsal faktörler anormal kan yağ düzeyini artırabilir. Nadir kalıtımsal bir hastalık kolesterol düzeyini artırarak kişiyi çocuk yaşta kalp krizinden öldürebilir. Kolesterol düzeyini artırabilen bu kalıtımsal hastalıklar babadan veya anadan çocuğa çok ender geçer ve orta yetişkinlik çağında veya daha sonraları kalp krizlerine yol açar. Yüksek trigliserid seviyesine olan eğilim kişinin genetik yapısında bulunabilir.
Hipotiroidizm (tiroid hormonu azalması), kontrolsüz diabet (şeker hastalığı) ve böbrek yetersizliği kan yağ seviyesini etkileyebilir. Beta adrenarjik blokerleri, diazid grubu diüretikler gibi bazı ilaçlar hipertansiyonu (yüksek tansiyonu) düşürmek için kullanılabilirse de kan yağları yönünde olumsuz etki gösterir. Yüksek kan yağı konsantrasyonu tedavisinde ilk adım olarak nedenlerin iyi teşhis edilmesi gerekir. Eğer HDL kolesterol düzeyi düşükse aerobik egzersizler üzerinde durmak gerekir. Eğer trigliserid seviyesi yüksekse alkol alınımından vazgeçilmesi gerekir. Bazı çalışmaların, günde 1 veya 2 duble içenler arasında bir dereceye kadar görülen koroner arter hastalıklarının oranının hiç içmeyenlere oranla daha az olduğunu gösteriyorsa da kişi bunu dikkate almamalı ve günde 1-2 duble içmekten bile kaçınmalıdır.

kaynak:15
syf:174-175

» Nüve Forum » kütüphane » Bilim ve Teknoloji » Tıp » Kardiyoloji »