Sultan II.Mahmud'un kızıdır. 1826’da İstanbul'da doğdu. İyi bir eğitim gördü. Çok küçük yaşta iken annesini kaybetti (1832). Bunu büyük küçük pek çok yakınının ölümleri takip etti. Kocası Tophâne müşiri Muhammed Ali Paşa (1868) ve kızı Hayriye Sultan'ın (1869) art arda ölmeleri üzerine Nakşibendî tarikatına intisap etti. Son zamanlarını İbâdetle, hayır ve hasenatla geçirdi. Osmanlı hânedânına mensup divan sahibi tek kadın şâirdir. Şiirleri teknik bakımdan güçlü olmasa da dili yalın ve ifâdesi samimidir. Kanuni Sultan Süleyman (Muhibbî)ın şiirlerinin Dîvân-ı Muhibbî adıyla ilk defa basılmasını sağladı. 1899'da İstanbul'da öldü. Düğünü gibi cenaze merasimi de şa'şaalı oldu. Merasime çok kalabalık bir halk kitlesi, şehzadeler, damatlar, Enderun-ı Hümâyun mensupları, resmî erkân, patrikler, hahambaşı, ecnebî konsoloslar, din adamları, dedeler, dervişler ve müezzinler iştirak etti. Türbesi Eyüp Sultan Camii'ne yakın sahilde Bostaniskelesi mevkiindedir.

KAYNAKLAR

NA'T-i ŞERîF
Subha dek kûyunda âşık zâr u ser-gerdân olur Rûz-ı vuslatda görünce rûyunu handân olur
Mihr ü mâh görse cemâlin bâreka'llâh çağırır Yoluna hûrşîd-i âlem hâk ile yeksân olur
Tâb-ı vechindir cihânda zulmeti ref' eyleyen Nûr-ı hüsnünden güneş tâ haşre dek tâbân olur
Sûre-i Şems ü Duhâ sırrın bilen üftâdeler Vech-i pür-nûrun görelden vâlih ü hayrân olur
Rahmeten li'l-âlemînsin nûr-ı vahdetdir yüzün Dilberâ vechinde gördüm sûre-i Rahmân olur
Sende hatm oldu kelâmullâh okundu Fâtiha Sûre-i Seb'u'l-Mesânî hükmüme bürhân olur



Ben sana Hak's ın dedim ilme'l-yakîn ayne'l-yakîn Kim Te'âla'llâh cemâlin mazhar-ı Yezdân olur
Mâsivânın şiddetinden kurtulup mest olmadan Bâde-i vuslatdan ise feyz-i dil reyyân olur
Devlet-i dâreyn ile elbette oldu ser-firâz Emr ini her kim ki tutdu sâhib-i erkân olur
Sana âşık olmayan Hak kulluğu makbûl değil Sen gibi sultâna kemter Âdile kurbân olur
(Dîv ân, s.213-214)
MERSİYYE
I
Gerçi dünyâya gelen ma'lûmdur elbet göçer Âh kıldı ol civân ü ol melek Adn'e sefer Sabrını lutf et Đlâhî çün budur hükm-i kader Gitdi Hayriyye'm kerîmem derdi geçdi câna âh
II
Çâre yok bu yolda emr-i Hak ezelden bu ana Ağla çeşmim ağla feryâd eyle rahm etsin Hudâ Rahmetin vâsi' Đlâhî aşk-ı Fahr-ı Enbiyâ Şâd olup bulsun kerîmem Hayriyye'm rûhu refâh
III
Hulku hüsnü veş cemîl ü dehrde yektâ idi İs mi gibi hayırlı hayrı sever ra'nâ idi Vâlideynine mutî'a her cihet zîbâ idi Cennetü'l-Firdevs'i yâ Rabbî ona kıl câygâh
IV
Hastalandı nice çekdi derdi bir âh etmedi Şükr ü zikri koymadı dilden hatâya gitmedi Emr-i Hakk'a râzı oldu kimseyi incitmedi Âkıl olan onun ahvâlinden eyler intibâh

V
Gülmedi ömründe hiç görmedi zevk u râhatı Gül gibi açılmadan soldu vücûd-ı devleti Bulmayıp derdine dermân etdi âhir rihleti Âdile Firdevs'i me'vâ eylesin ona Đlâh


GAZEL
Bu dünyâda nice bir fahr edersin Cihân dâr-ı gam u mihnet değil mi
Niceler tâc ü taht u mülkü koyup Giderler son demi hasret değil mi

Götür başına aklın eyle insâf Sana benlik büyük külfet değil mi
Tükenmekde ömür mihnet tükenmez Safânın âhiri kasvet değil mi

Karârgâh sanma âlem bir güzergâh Yerin çün kabr-i pür-zulmet değil mi
Koma dünyâyı kalbe ver su'âli Nedâmet çekilir elbet değil mi

Geri kalma süvâr-ı esb-i aşk ol Merâmın menzil-i cennet değil mi
Bilip derdine der mân derd-i aşkı Ferâgat cümleden hikmet değil mi

Yakın ol Hakk'a dûr ol halkdan kim Sana bir nâzır ol hazret değil mi
Siyeh rûyunla yalvar Âdile gel Ubûdiyyet yolu devlet değil mi



GAZEL
Her ne halk etdiyse âlemde Hudâ cümle güzel Ha k güzel halkı güzel o şâha kulluk da güzel
Perdedir çün iki âlem Hakk'a çâk et perdeyi Arş ü Kürs ü Beyt-i Ma'mûr u Kalem Levh'i güzel

Mest olup zikre devâm et olasın tâ şâd-kâm Kalbde aşkı güzel seyrân güzel cânân güzel
On sekiz bin âlem Hakk'ı zikr eder şâm u seher Hûr güzel cennet güzel envâr güzel dîdâr güzel

Tâ'at ile âlemin maksûdu sensin ey Hudâ
Kimi kâfir kimi âs î hikmetin var pek güzel

Âdile gel ârif ol seyr et ne halk etmiş Hudâ
Mâh u mihr ü rûz u şeb kevn ü felek encüm güzel


GAZEL
Ehl-i aşka şevk-i kalb ü zevk-i cândır mûsikî Hôş hevâdır mü'mine hâlet-resândır mûsikî
Sûznâk eyler Hicâzı perde-i Uşşâk'dan Ceng-i A'cem ü Nevâ-yı Isfahân'dır mûsikî

Âşıkı eyler sa'îd her bir demin bir gûne îd Gûş-ı ser-mest-i Sabâ'ya Sûr-ı cândır mûsikî
Dinle âş ık hôş safâdır feryâd-ı ney

Kim semâ' içre kudûm-ı âşıkândır mûsikî
Râst'dır Sûz-ı Dil-ârâ'ya makâm-ı Evc'de Ol zehî minnet zehî hikmet-beyândır mûsikî

Bu ne âheng kim götürür Raks'a çarhı Âdile Mutrib-i aşkı işit cândan nişândır mûsikî
Mûsikî tavsîfe sıgmaz defter ü dîvânlara Hasta-i aşka aceb rûh-ı revândır mûsikî

Nüve Forum » kütüphane » Kültür » Edebiyat » Edebiyatçılar » Şairler

KAYNAKLAR