Hafız

Şemşeddin Muhammed Hafız (1320-1389) Batı dünyasında az tanınsada İran'ın en sevilen şairidir. İranlılar için Hafız'ın şiirleri uzak bir geçmişten gelen ''klasik edebiyat'' örnekleri değil, çok yakın ve sevgili bir dostun bilgece sözleridir. Bu dostun sunduğu armağan ise dünya edebiyatında esşiz bir yeri olan ve evrendeki her türlü sevgiyi yücelten şiirlerdir.

Hafız'ın sözleri, sevgi dolu gözlerle bakılan yaşamın güzelliğine ve zenginliğine duyulan derin minnet ile dolup taşar. Hedefi hiç şaşmayan bir içgüdü ile sevginin her boyutundaki duygu ve dürtüleri araştırır, her duygu nüansını derinlemesine ve ayrıntılı biçimde izler. Şiirleri bir mistiğin ''aşk yolu''nun aşamalarını özetler - bu iç dünyada gerçekleşen ve aşkın kişisel sınırlarını aşıp daha evrensel gelişim ve değişim boyutlarına ulaştığı bir süreçtir. Bu süreçte insani aşk ülvi aşka dönüşür ve aşık en sonunda tüm aşkın kaynağı ve amacı ile birleşir, Hafız ise buna ''Kutsal Sevgi'' adını verir.

Hafız ilk başta Batılı okurlara karmaşık gelebilecek Farsçaya özgü bazı edebi araçlar kullanıyor.

Bazı şiirlerde Hafız tüm rolleri kendi üstlenmiş bir oyun yazarı gibi:aşık, mürit, Üstad ve Rehber, Tanrı'nın sesi, hatta bazen okur. Çoğu kez ben, sen, o ve Hafız aynı kişiye işaret ediyor.

Hafız ruhani inanışının evrelerini anlatırken teknik bir dil kullanıyor. Şansımıza kullandığı imgeler o kadar canlı ve gerçek ki deneyini kavrayabilmek için insanın mistisizmi anlaması gerekmiyor. Özünde tüm mistisizm aşkın süreçleri ve aşk sayesinde Tanrı'ya ulaşmanın yollarını anlatır. Hafız için aşkın odağı çoğu kez bir Aşk Üstadı'dır, ve onda Isıldıyan Beden, Pir (Dost), veya bazen Meyhaneci (Saki) yani Aşkın Şarabı'nı dolduran kişi olarak bahseder. Üstad öğrencinin Dost, Sevgili, Güzel olarak adlandırılan Tanrı ile yakınlaşmasını sağlar.

Çoğunlukla kendi adını en azından bir kıtada kullanıyor. Bu şiiri ''imzalamanın'' bir yolun idi, tıpkı bir dosta yazılan mektuba atılan imza veya bir sanatçının bitirdiği tablosunu imzalaması gibi.