Capoeira, (ka-pu-ey-ra şeklinde okunur) Brezilya'ya özgü, Afrika kökenli bir dövüş sanatıdır. Brezilya Portekizcesi'nde kelime anlamı büyük ormanlarda küçük ağaçsız alandır. Dövüş sanatının adı da buradan gelmektedir.
Capoeira oyuncuların oluşturduğu bir halkanın, yani ringin, içinde oynanır. Halkayı oluşturan oyuncular alkış tutup şarkı söylerlerken iki oyuncu grubun liderini selamlayarak ringe girer ve dövüşmeye başlarlar. Ringin lideri genelde seviyesi en yüksek olan oyuncu, ya da berimbau'yu çalan kişidir. Her ne kadar amaç iki oyuncunun birbirlerinin hareketlerini dikkatle izleyerek uyum içinde hareket etmesi ise de işlerin kızıştığına sıklıkla rastlanır. Özellikle topluma açık performanslarda bu uyum özelliği ve akrobasisi ön plana çıkarıldığı için çoğu kişi tarafından dans olarak görülmektedir. Fakat capoeira'nın dövüş sanatı olduğu unutulmamalıdır.



Tarihçesi

Afrika'dan getirilen köleler Avrupa kökenli sahiplerine karşı büyük çaplı bir isyan çıkarmaya niyetlenir. Geliştirdikleri bu dövüş sanatını müzik eşliğinde, yerel bir dansmış gibi yaparak sahiplerinin isyana dair şüphe edinmemeleri amaçlanmıştır. İsyancı köleler gruplar halinde kaçar ve orman içlerindeki capoeiralarda pusu kurar. Capoeira'da birçok hareket el üzerinde durularak yapılır. Bunun sebebi at üzerinde iz süren sahiplerini tekme ile attan düşürebilmektir.
Brezilya'da kölelerin özgürlüğünü kazanmalarından sonra genelde bir fakir etkinliği olan capoeira yavaş yavaş yeraltına inmeye başlamış ve zamanla çetelerin bir numaralı silahı haline gelmiştir. Daha sonra özellikle Mestre Bimba'nın ve ondan sonra gelen öğrencilerinin çabalarıyla hem Brezilya'da hem de dünyanın dört bir yanında daha da yaygınlaşmış ve yasadışı nitelemelerden sıyrılmayı başarmıştır. Özellikle ilk öğrencilerin beyaz olması, Mestre Bimba'nın capoeira'nın bir siyah sporu olarak yasa dışılık ve ırkçılıktan kurtulmasını sağlamak içindir.[1] Mestre Bimba'nın halen yaşamakta olan ilk öğrencileri ders vermeye devam etmektedir. Bu öğrencilerden Mestre Acordeon'un San Francisco, Kaliforniya ve Mestre Suassuna'nın Salvador, Bahia'da akademileri bulunmaktadır.
Tabii capoeira hakkında farklı kaynaklardan farklı bilgiler elde edilmektedir. Genel olarak kayıtlı olmayan bu bilgiler, capoeiranın ustalarının öğrencilere anlattığı hikayelerden ve oyun sırasında söylenen şarkılardan gelir. Bu nedenle çelişkiler ve eksiklikler olması doğaldır.