Yunan trajedi yazarı (Salamis, î.ö. 480-Pella, Makedonya, Î.Ö. 406). Yoksul bir aüenin çocuğu olduğu sanılan (Aristophanes'e göre babası meyhaneci, annesi sebze satıcısıydı) Euripides, iyi bir öğrenim görerek Anaksagoras'ın derslerini izledi; Protagoras ve Sokrates'le yakınlık kurdu. Hiçbir kamu işinde görev almadı ve yirmi beş yaşına doğru, Aiskhylos'un öldüğü yıl, ilk trajedisini tamamladı. Aristophanes'in eleştirilerinin de doğruladığı gibi, yapıtlarının halkın büyük ügisini kazanmasına karşın, yanşmalarda yalnızca beş, kez birinci olabüdi: Bunun başlıca nedenlerinden biri, düşüncelerinin çağma göre çok ileri olmasıdır.

Yaşamının son yıllannı Magnesia' da, daha sonra da Makedonya'da Kral Arkhelaos'un sarayında geçiren Euripides'in ölümü, Atina'da büyük bir üzüntü yarattı: Rakibi Sophokles, bir yas belirtisi olarak Oidipus trajedisini oynayan oyunculara taçlannı çıkarttırdı. Bazı edebiyat tarihçüerine göre yetmiş sekiz, bazılanna göreyse doksan iki tiyatro oyunu yazmış olan Euripides'in yapıtlanndan günümüze on yedi trajedi ile taşlamalı bir dram kalmış, trajedilerin tümünün konuları eski destanlardan ve mitolojiden alınmıştır: Argonautlar efsanesi ("MedeiaJ; Truva savaşı efsanesi (Troades [Truvalılar]; Hekabe; Ândromakhe; Helene; îphigeneia Aulis'te [iphigeneia he en Aulidi]; Elektro; Orestes; iphigeneia Tauris' te [îphigeneia he en Taurois]) ; Thebai efsanesi [Bakkha'lar [Bakkhai]; Phoinissai [Fenikeli Kadınlar]; Herakles Mainomenos [Behren Herakles]); Attike efsanesi (Herakleidai; Hiketides [Yalvaran Kızlar]) ;Hippolytos Stephanephoros; îon; Alkestis).
Kyklops (Tepegöz) adlı taşlamalı dramıysa, Odysseus'un tepegöz Polyphemos'un yanında yaşadığı serüvenlerin eğlenceli bir anlatışıdır.

MEDEÎA'DAN ANDROMAKHE'YE
Euripides'in Medeia adlı trajedisi, daha önce kurtarıp korkunç işlerine ortak ettiği kocası îason tarafından terk edilen büyücü Medeia'nın kıskançlığını ve öfkesini konu alır. Medeia, kocasının, râkibesi Kreusa ile evlenmek isteğini öğrenince, kızı öldürtür;çocuklarını çok sevdiği halde, aldığı öcün daha da korkunç olması için onları boğup kaçar. Allcestis'teyse tersine, bir kadının kocası uğruna gösterdiği özveri anlatılır. Tesalya kralı Admetos, kendi yerine bir başkası ölmeyi kabullenmezse, ölecektir; bunun üstüne karısı Alkestis onun yerine ölmeyi kabul eder. Eşlerin ayrılış sahnesi oldukça etkileyicidir. Alkestis can verir; Admetos'un düzenlediği cenaze töreni sırasında, dostu Herakles çıkagelir. Olanları öğrenince de Alkestis'i cehenneme gitmeden önce ölümün pençesinden çekip kurtararak kocasının yanma götürür.

Euripides, HeJcabe adlı trajedisinde, analık acılarını konu almıştır. Priamos'un dul karısı Hekabe, Tru-va yenilgisinden sonra, tutsak edilir; nerdeyse bütün çocuklarını yitirdiğinden bütün sevgisini geride kalan kızı Polyksene ile genç Poly-doros'a verir. Ama kızı, Pyrros tarafından Akhilleus'un mezarı üstünde kurban edilir; Polydoros'sa, annesi tarafından eline teslim edildiği Trakya kralı Polymestor tarafından denize atılır. Korkunç acılar çeken Hekabe, Polymestor'un çocuklarını babalarının gözleri önünde öldürür, sonra da onu kör eder. Tanrılar Hekabe'ye acırlar ve onu başka bir varlığa dönüştürürler. AndromaMıe'de, Hektor'un dul karısının, Akhilleus'un oğlu Neoptole-mos'la olan zorlama ilişkisinden, Molossos adlı bir çocuğu olur. Hermione'yie evlenen Neoptolemos, Andromakhe'yi terk eder. Hermio-ne, Andromakhe'yi kıskanmaktadır; kralın yokluğu sırasında çocuğu kaçırmak ve anasını öldürtmek ister. Ama Akhilleus'un babası onları kurtarır. Hermione kocasının dönüşünden çekindiğinden, eski nişanlısı Orestes'le kaçar. Delphoi'de Orestes tarafından tuzağa düşürülen Neoptolemos öldürülür. Cesedi Akhilleus'un babası Peleus'a götürülür .


Euripides has been compared to Rousseau in being too modern for his time.[citation needed] Euripides focused on the realism of his characters; for example, Euripides’ Medea is a realistic woman with recognizable emotions,[original research?] and has a developed personality with many different facets to her character - she is not simply a villain. In Hippolytus, Euripides writes in a particularly modern style, using the theater to demonstrate how neither language nor sight (the main elements of theater) aids in understanding in a civilization on its last leg. Euripides makes his point about vision both through the plot (Phaedra makes repeated references to her inability to see clearly and her wish to have her eyes covered), and through the sparseness of his staging, which lacked the dazzling elements that other plays often had. The same was true of his commentary on the use of language. The misuse of words played an important role in the storyline (Phaedra's letter, the nurse's betrayal of Phaedra's secret, Hippolytus' refusal to break his oath to save his own life, and his refusal to pay lip-service to Aphrodite), but in addition, the actual language of the play was often purposefully verbose and ungainly, again to show the ineffectual nature of language in comprehension in Euripides' age. [3] According to Aristotle, Euripides's contemporary Sophocles said that he portrayed men as they ought to be, and Euripides portrayed them as they were.

kaynak 3
4.cilt / sf 1295