Akordiyon | Harmonium | Okuyan Agiz Farki |

AKORDEON

Akardean (ya da akordiyon) AGIZ ARMONİKASI ve HARMONİUM türünden bir çalgıdır. Bunların hepsi çok dilcikli müzik aletleridir. Bir ağızdan giren havanın metal dilcikleri titreştirmesiyle beili notalarda ses çıkarırlar. Sesin perdesi bu dilciklerin uzunluğuyla ayarlanır ve bir tuşa basılarak çalınır.
Akordeonda gerekli hava, açılıp kapanan bir körükle sağlanır. Bu her iki yönde de hava akımı oluşturur, ama dilcikler yalnız tek yönde ses verirler. İki yönde de aynı notayı, elde edebilmek için, birbirine ters yönde yerleştirilmiş iki dilcik gereklidir. Her birinin ön tarafına havanın geriye üflenmemesi için tek yönlü birer supap takılıdır.
Dilcikler, genellikle alüminyum (eskiden pirinç kullanılırdı) bir dİlcik yatağına takılı yaylı bir çel\kten oluşur. Dilcik sayısı 5 ile 300 arasında değişir. Akordeonda değişik tonları elde etmeye yarayan bir kaç perde vardır. ,
Bazı basit çalgılarda her nota için bir tek dilcik bulunur. Böylece bir dil, körük açılıp kapanırken .iki ayrı notada ses verir. Bu düzenleme" gereken dilcik sayısını yarıya indirir, ama ton çeşitlemesini kısıtlar.
Mukavva şeritlerden yapılmış olan körüğün üzeri, kumaşla kaplanarak birbiri üstüne katlanabilir olması sağlanır. Körüğün çabukça yıpranan köşeleri deri ve metalle kaplanır.




Akardean XIX. yüzyılın başlarında bulunmuştur, ama bulucusunun kim olduğu kesin olarak bilinmemektedir. İlk «diatanik» akardean, henüz çift yönlü dilciklerin kullanılmadığı ilkel bir çalgıydı. WHEA TSTONE KÖPRÜSÜ ve STEREOSKOP'un bulucusu Charles Wheatstone, 1829'da bu ilk alet üzerinde çalışarak, sekizgen bir akordeon yaptı. Bunda çift dilcik vardı. Modern akardeanlar birkaç tipte, daha karmaşık ve daha büyüktür. Akordeonda sağ elin altında asıl melodinin çalındığı bir klavye, sol elin altında ise bir dizi düğme vardır. Bu düğmeler birkaç dilciği çalıştırarak, melodiyi desteklemek üzere akor basmaya yararlar. Akordeonlar sol elin altına yerleştirilen düğme sayısına göre sınıflandırılır: sözgelimi 96 bas'lı, 120 bas'lı gibi.