KÖPEK BAKIMI
Her canlı gibi köpeklerin de özel bir bakıma ihtiyaçları vardır. Bu özel bakımları yapılamayan köpekler sonradan giderilmesi imkansız bazı sağlık problemleri ile mücadele etmek zorunda kalabilirler. Eğer bir köpek almayı düşünüyorsanız veya zaten köpek sahibi iseniz, köpeğinizin sağlıklı bir yaşam sürdürmesi için sayısı pek fazla olmayan ve alışkanlık haline getirdiğinizde size de çok kolay gelecek birkaç basit uygulama ile bakımını daha rahatlıkla yapabilirsiniz. Bu arada sokak köpekleri nasıl sağlıklı kalabiliyor gibi sorular da aklımıza gelebilir. Unutmayalım ki sokakta doğan yirmi köpekten doğa şartlarına uyum gösterip hastalıklardan kurtulabilen ve bir de üstüne üstlük itlafçılara teslim olmayan ancak biri veya ikisidir sağlam –sağlıklı değil- olarak görebildiklerimiz. Köpek bakımını kronolojik bir sıralamayla vermeye çalışacağım.
0-30. GÜN
Bu dönemde yavrunun gerekli tüm bakımını anne yerine getireceğinden, sizin anneye sıcak ve temiz bir yuva ile kalsiyumdan zengin kaliteli gıdalar sunmaktan başka yapabileceğiniz bir şey yoktur. Yavrular üç haftalık olduklarında ilk parazit kontrolleri yapılmalı ve meme emerken anneye zarar vermemesi için tırnakları kısaltılmalıdır. Yavrular yıkanmamalı, kuru şampuanlarla temizlenmelidir. Bu dönem içerisinde kuyruğu kesilecek ırkların kuyrukları kesilebilir.
30.GÜN-16.HAFTA
Bu dönem yoğun olarak aşılamalar ile geçecektir. Veteriner Hekimin uygun göreceği tarihlerde 6-8 haftalıktan başlamak üzere çeşitli hastalıklara karşı yavru köpekler aşılanırlar. Aşılama programına başlamadan önce paraziter mücadele yine Veteriner Hekimin kontrolünde yapılacaktır. Yavruların yaklaşık 45. Günden itibaren anne sütünden kesildikleri bu dönemde köpeğinize yiyeceklerini 3-4 öğünde vermelisiniz. Burada köpeğinize uygulanacak gıda rejimi konusunda Veteriner Hekim’inize danışmanızda fayda vardır. Yavru köpeğin eğitimine de bu dönemde başlamalısınız. Eğitim konusunda ne kadar başarılı olabileceğinizi ona çişini ve kakasını nereye yapabileceğini öğreterek görebilirsiniz.
4.-6. AY
Bu iki aylık sürede köpeğinizin süt dişleri dökülüp yerine kalıcı dişleri gelecektir. Diş bakımına başlamanız ve köpeğinizin dişlerini faırçalatmasına alıştırmanız için en uygun dönemdir. Her gün
-12-
tüylerin fırçalanmasına ve yirmi günde bir Veteriner Hekiminizin de uygun göreceği bir şampuanla yıkanmasına başlanmalıdır. Köpeğinizi yıkarken kulaklarını vazelinli bir pamukla kapatmalı, yıkama işlemi bittikten sonra iyice kurulamalı ve fırçalamalısınız. Her banyodan sonra kulaklar antiseptikli kulak yıkama solusyonu ile temizlenmelidir. Köpeğiniz altı aylık oluncaya kadar günde üç öğün gıda yemelidir.
6.-12.AY
Bu dönemde köpeğinizin öğünlerini ikiye düşürebilirsiniz, dişleri tamamlandı diye kemik -özellikle de tavuk kemiği- vermekten kaçının. Günde iki kez de tuvalet ve oyun amaçlı dışarıya çıkarmalısınız. Dişiler ilk kızgınlık kanamalarını bu dönem içerisinde gösterirler. Erkeklerde ise çiftleşme davranışları çoktan başlamıştır. Bu içgüdüsel davranışlarından dolayı onlara kötü davranmayın, olayı önemsemeyin, başka oyunlara yöneltin.
12.AY ve SONRASI
Artık köpeğiniz büyük oranda vücut gelişimini tamamlamıştır. Günde bir öğün yemek yeterli olmakla birlikte günlük tüketmesi gereken mama miktarını, sabah akşam olmak üzere iki seferde verebilirsiniz. Bir yaş ve sonrası köpeklerin bakımları ise şu şekilde olmalıdır.
GÜNLÜK BAKIM
Günde bir-iki öğün yemek verilir. Kemik vermekten kaçınmalıdır. Günde iki kez dışarı çıkartılır. Her gün tüy yapısına uygun bir fırça ile fırçalanmalıdır.
HAFTALIK BAKIM
Haftada iki kez dişleri fırçalanır, kulakları antiseptikli yıkama solusyonu ile temizlenir, gözlerine 1-2 kez göz bakım losyonu damlatılır
AYLIK BAKIM
Ayda bir kez uygun bir köpek şampuanı ile yıkanabilir, fazla uzamış tüyleri düzelttirilebilir, tırnakları kısaltılabilir.
ALTI AYLIK BAKIM
Her dört-altı ayda bir iç ve dış parazit mücadelesi veya gaita muayenesi yapılır. Tüy uzamasının durumuna göre dört-altı ayda
-13-
bir traş edilmeli, kulakları ve anal keseleri deneyimli bir kişi tarafından temizlenmelidir.
YILLIK BAKIM
Yılda bir kez Veteriner Hekimin uygun göreceği karma ve kuduz aşıları ile genel muayenesi yapılmalıdır. Bu tür bakımların dışında köpeğinizde iştahsızlık, kilo kaybı, kusma, ishal, deri problemleri, öksürme veya davranış bozuklukları gözlemlediğinizde derhal Veteriner Hekim'e başvurmalısınız
KÖPEKLERİN KİŞİSEL HAKLARI
Ben; ben olmalıyım (köpeğin kendi olma hakkı)
Köpeğinizin koşmaya, havlamaya, kemirmeye, hoplamayıp zıplamaya, kazmaya ve vücudunu çalıştırmaya gereksinimi vardır. Köpek olmasına izin verilmelidir.
Yanlız kalmak istiyorum (kendine ait bir yere sahip olma hakkı)
İdeal olan ev içi kafesi olsa bile bir yatak ya da güvenli herhangi bir nokta da iş görür. Köpeğinizin yanlız kalacağı, kemiğini kemirmeceği ya da hiç bir şey yapmadan dinlenebileceği kendine ait bir yere ihtiyaç duyar.
Akıl harcanamayacak kadar değerli bir şeydir (sürekli eğitim hakkı)
Köpeğinizinde bir aklı olduğunu ve bunu kullanmaya gereksinimi duyduğunu unutmayın. Onun zekasından faydalanın ve onu eğitin. İtaat eğitiminin köpekleri robota dönüştürdüğü hikayesini bir kenara bırakın. Keyifli bir eğitim sizin ve köpeğinizin birbirinizi tanımak ve birlikte güzel vakit geçirmenizi sağlamak için iyi bir fırsattır. Öğrendiklerinizi sürekli evde de uygulayın. Tasmasını takarken ona oturmayı, ayaklarının altını silerken ayakta beklemesini öğretin.
Köpekler eğlenmek ister (kendi türünden arkadaş edinme hakkı)
Köpek sizinle geçen zamandan tabii ki keyif alır; fakat bu yeterli değildir. Köpeğiniz sadece köpek olabilmek için diğer köpeklere de ihtiyaç duyar. Başka köpeklerle yeterince sosyalleştirilmemiş köpeklerin kendine güvenleri düşüktür ve genellikle kendinden emin olmamak onları saldırganlığa iter.
Köpeklerinizi düzenli veteriner ziyaretleri ile sağlık problemlerine karşı koruyun. Ona yüksek kaliteli bir diet sunarak yanlış beslemenin önüne geçin. Ona yeterli egzersiz imkanı sunup tüy bakımı yaparak rahat ve zinde hissetmesini sağlayın. Köpeğinizi dövme, mikroçip ve kimlik madalyonu ile çalınmalara ve kaybolabileceği durumlara karşı koruyun. Onu çitle çevrili güvenli bahçesinde tutarak dünyanın kötülüklerine karşı tedbir alın . Tasmasız ve yanında bir insan olmadan dışarda dolaşmasına izin vermeyin. Asla; ama asla
-14-
unutmamanız gereken son şey ise, hiç bir köpek tasmasız %100 kontrol altında değildir ve dünya üzerinde güçlü reflekslere sahip çok az sürücü vardır.
Köpeğinizin başka bir hakkı daha vardır: kısırlaştırılma hakkı
Kısırlaştırılmış köpek, ciddi bir problem olan aşırı pet popülasyonuna katkıda bulunamaz. Bana inanmıyorsanız sokaklara ve hayvan barınaklarına bir bakın. Üretim sadece profesyonel üreticilerin işidir. Ayrıca kısırlaştırılmış köpekler belirli sağlık problemlerinden de muaftır. Veteriner hekiminizle Epyometra ve prostat komplikasyonları konsunda konuşunuz.
SOSYALLEŞTİRME
Yavru bir köpeğin hayatının ilk dönemlerinde karşılaştığı her durum onun erişkin yaşamında vereceği tepkileri belirler. Sosyalleşme bu nedenle önemlidir.Çoban köpekleri annelerinden ayrıldıktan hemen sonra korumakla yükümlü oldukları çiftlik hayvanları ve yaşamını sürdüreceği doğayla tanıştırılıp onlarla çok yakın kontak halinde büyütülerek görevleri bağlamında sosyalleştirilip eğitilir. Üç ay sonra her şey çok geç olabilir. Koyunlar yerine sadece insanlarla gerçekleşen sosyalleşme köpeğin erişkin olduğunda tanımadığı bu hayvanlara karşı saldırgan tepki vermesine neden olabilir.
Av köpekleri, av hayvanları ve silah sesiyle genç yaşta tanıştırılır. Bu da bir sosyalleşmedir. Yoksa güçlü av güdüleri olan bir köpek sırf silah sesinden ürktüğü için avcılarca kenara itilebilir.
Yavrular sütten kesildikleri 6-7. haftadan sonra annelerinden ayrılıp yeni ailelerine, yani bize, teslim edilir. Meraklı ve öğrenmeye aç bir şekilde tecrübe ettikleri her şeyi hafızalarına kayıt ederler. Bu çok önemli dönemde karşılaşmadıkları ya da kötü tecrübe ettikleri her şey onlar için erişkin yaşamlarında korkuyla tepki verdikleri durumlara dönüşebilir. Bu nedenle özellikle 1.5-3 ay arasındaki ana sosyalleşme dönemi köpeğin psikolojik dünyasında tartışılmaz bir önem taşır.
Köpekler bu nedenle her türlü insan ( kadın, erkek, çocuk), hayatları boyunca karşılaşacakları diğer evcil hayvanlarla (köpek, kedi hatta çiftlik hayvanları), her çeşit taşıt (araba, otobüs, bisiklet, kaykay, bebek arabası vs) ve yol ile (asfalt, çakıl, çim vs) bu aylarda tanıştırılıp çağrışımlarının daima pozitif olmasına dikkat edilmelidir.
Köpekler şapkalı bir adamla şemsiyeli bir adamın ayrımına varamayabilirler. Üç yaşındaki bir çocuk ile bebek arabasındaki çocuk da tıpkı bağırarak etrafta koşuşturan çocuklar gibi onun için farklı yaratıklar olarak algılanabilir. Defalarca karşılaşmışızdır. Bayanlarla arası iyi olmasına rağmen erkeklerden nefret eden köpeklere rastlamak mümkündür ya da yavruyken kucağından düştüğü bir çocuk nedeniyle erişkin olduğunda tecrübeyi zihninde
-15-
genişleterek hiç bir çocuğu yanına yaklaştırmayabilir. Belki de hayatında hiç yaşlı bir insan görmemiştir ve hemen savunmaya geçer.
Talihsiz bir insanın köpeğinin insanlara karşı olan saldırganlığı, o en şirin ve herkesle oynamaya hevesli olduğu dönemde veteriner hekimin kendi deyimi ile "yalaka" olmasın diye insanlarla olan sosyal kontağın engelleme tembihinden kaynaklandığını duymak, gerçekten hem acı hem de yukarıda bahsedilenlere iyi bir örnektir.
TAVSİYELER
Yavru eve gelip çevresine alıştıktan sonra öncelikle eve gelen komşularınız ve çocuklar ile ona tatlı anılar bırakın.
Çocuklar, tamamen bir büyüğün kontrolü altında, onu kucaklarına alsınlar, oynayıp, yiyecek şeyler versinler.
Aşıları tamamlanınca çevreyi ve özellikle de en yakın parktaki diğer köpek arkadaşlarını tanıma zamanı gelmiştir. Diğer köpeklerle kontrollü bir şekilde oynamasına izin vererek kendi türü arasındaki doğal sosyal davranışları öğrenmesine yardımcı olmalısınız.
Kalabalık caddelerde, arabaların yoğun olduğu yerlerden geçerek yavrunun çevresini kabullenmesini sağlamalısınız.
Çocuk parklarına gidin. Çevrede koşuşturan çocukları takip etmek istiyorsa izin vermeyin ve yakın bir bankta oturup onları zamanla umursamamayı öğreninceye kadar bu ziyaretleri sürdürün.
Bu listeyi daha da uzatabiliriz. Çevrenizin size ve köpeğinize sunduğu imkanlara ve hayal gücünüze bağlı olarak yavru köpeğinizin sosyalleşme döneminde en az onun kadar kendiniz ve arkadaşlarınıza da keyifli tecrübeler sunabilirsiniz.
Sosyalleştirilmeyen köpekler insanlar ve diğer hayvanlara karşı saldırgan ve güvenilmezdir.
Her ne kadar "benden başka kimseye kendini sevdirmesin" yaklaşımı özellikle ülkemizde yaygınsa da davranışları önceden kestirilemeyen köpekler toplum için tehlikedir. Davranışlarının sonuçlarından sahipleri sorumlu olmasına rağmen suçlanan sadece köpek olur.
KAYNAKLAR
1- Hayvanlar Ansiklopedisi
2- İlk Ansiklopedim
3- Meydan Laruesse
4- Büyük Ansiklopedi
Nüve Forum » akademik » Fen Edebiyat Fakültesi » Biyoloji Bölümü









Normal
