Nüve Forum

Nüve Forum > akademik > Fen Edebiyat Fakültesi > Tarih Bölümü > Koloni Çağın'da (M.Ö. 2000-1750) Anadolu'da Bulunan Asurlu Görevliler

Tarih Bölümü hakkinda Koloni Çağın'da (M.Ö. 2000-1750) Anadolu'da Bulunan Asurlu Görevliler ile ilgili bilgiler


Anadolu -Mezopotamya arasinda uluslararasi ticaretin gelistigi Asur Ticaret Kolonleri Devrinde, Anadolu'da Eski Asur Devletini temsilen bulunan bazi görevlilerin varligini Kültepe metinlerinden ögrenmis bulunuyoruz. Bu kolonilerin merkezi durumunda olan Kaniş karumunda

Like Tree25Likes

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #1  
Alt 08.11.08, 00:04
Yardımcı Doçent
 
Üyelik tarihi: Sep 2008
İletiler: 4.173
SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.
Standart Koloni Çağın'da (M.Ö. 2000-1750) Anadolu'da Bulunan Asurlu Görevliler

Anadolu -Mezopotamya arasinda uluslararasi ticaretin gelistigi Asur Ticaret Kolonleri Devrinde, Anadolu'da Eski Asur Devletini temsilen bulunan bazi görevlilerin varligini Kültepe metinlerinden ögrenmis bulunuyoruz. Bu kolonilerin merkezi durumunda olan Kaniş karumunda bulunan en üst düzey görevli ile buna bagli olarak diger kolonilerdeki memurlarin yetki ve görevleri incelenerek bu yazimizda ele alinmistir. Asur kolonilerinde görevli sahislarin farkli unvanlarla anilmasi söz konusu yerdeki ticaret merkezinin büyüklügünü ve önemini göstermektedir. Böylece tüm görevliler incelenmek suretiyle farkli sehirlerdeki koloni toplumunun durumunu da ögrenmis olmaktayiz.

1- Giris
Asurlu tüccarlarin Anadolu'ya gelerek Anadolu'nun belli basli sehirlerinde birer ticaret kolonisi kurmalariyla birlikte, söz konusu tüccarlar Anadolu'ya çivi yazisini getirmisler ve böylece Anadolu tarihi devirlere girmis olmaktadir. Bu çivi yazili belgeler Kayserinin 20 km. kuzey-dogusunda bulunan eski Kaniş sehri harabelerinde ve sehrin etegindeki Karum alaninda ortaya çikmistir. Çivi yazili Asurca metinler bu tüccarlarin arsivlerinden olusmaktadir. Söz konusu belgelerden Anadolu'nun ilk tarihi devri aydinlandigi gibi, Eski Asur Devletinin siyasi tarihi yaninda ekonomik ve sosyal hayati hakkinda da bilgi bulabilmekteyiz.
Asurlu tüccarlarin Anadolu sehirlerinde kurmus olduklari kolonilerin nasil isledikleri, Koloni toplumunun yapisi, tüccarlar arasindaki iliskiler ve yerlilerle kolonistler arasindaki iliskilerin ne sekilde sürdügü, anlasmazliklarin çözümünde yetkili otoritelerin kimler oldugu incelenmistir. Asur Devletinin Anadolu'da bulunan memurlari kimlerdir, bunlarin yetki alanlari nelerdir, yerli beylerle Asurlu tüccarlar arasindaki iliskileri düzenleyen kurumlarin ve kisilerin varligi gibi konularin arastirilmasi bu çalismamizin esasini teskil etmektedir. Bu baglamda, Asur sehir meclisi ya da Asur kralinca hangi görevlilerin Anadolu'ya gönderildiği, ne tür yetkilerle donandiklari, Anadolu'da bulunan tüccarlar üzerindeki otoriteleri nelerdir. Simdi sirasiyla Asur Sehir Meclisi ve ya Asur kralinin Anadolu'da bulunan görevlilerini gözden geçirelim.
Kaynak
Yrd. Doç. Dr. H. Ali SAHIN
Erciyes Üniversitesi Fen-Edebiyat Fak.
Tarih Bölümü Ögretim. Üyesi

__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
  #2  
Alt 08.11.08, 00:09
Yardımcı Doçent
 
Üyelik tarihi: Sep 2008
İletiler: 4.173
SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.
Standart Koloni Çağın'da (M.Ö. 2000-1750) Anadolu'da Bulunan Asurlu Görevliler

2- Asur Şehrinin Elçileri (sipru sa alintki)
Eski Anadolu ve Mezopotamya'da elçilik kurumunun varligina kanit olan belgeler bulunmus olup, Anadolu'nun ilk tarihine isik tutan bir belgede DUMU siprum adiyla anilan bir elçinin varligi anlasilmaktadir1. Kaniş krali Mama kralina elçisini göndermis ve Mama krali da ondan elçilerin devamli gelip gitmesini istemektedir. Eski Mezopotamya'da ise; buna en güzel örnek, Mari Krali Zimrilimin Babil'deki elçisi Ibal-pi-el'in kralina gönderdigi rapordur. Bu raporda söyle yaziyor2: Hammurabi teşebbüs ettigi her isi daima bana söyler, ve ben onun bulundugu yere yanina girebilmekteyim. O tasarladigi her seyi bana bildirir ve kendisinin bana söyledigi önemli seyleri ben derhal beyime haber vermekteyim.
Siprum Akadça saparu göndermek fiilinden yapilmis bir isim olup, "elçi, haberci" gibi anlamlari vardir. Eski Asur Devrinde bu terimin hangi anlamlarda kullanildigini Kültepe metinlerinde geçtigi sekliyle ele almaya çalisacagiz. Belgelerimizde siprum; haberci, ulak anlamina kullanildigi gibi, Asur sehrinin elçileri ve Kanis Kolonisinin elçileri için de ayni kelime kullanilmaktadir. Ayni sekilde, Anadolu'daki krallarin elçileri içinde siprum terimi geçmektedir.
Belgelerimizde geçen sipru sa alim.ki (Asur sehrinin elçisi) terimiyle, Asur Sehir Meclisinin emir ve direktiflerini Anadolu'ya getiren kimseler olduklari anlasilabilir. Bu elçilerin Anadolu'daki beylerle diplomatik iliskileri saglayan kimseler olduklari söylenmektedir3. Anlasildigi üzere, Asur Sehir Meclisi Kanis sehrinde görev yapmak üzere elçi tayin ediyordu. Bu elçiler Anadolu'da, Asur Devletini temsil ediyor ve Asur Devleti adina Anadolu'daki diger kralliklarla olan iliskileri sürdürüyor ve Asur Devletinin Anadolu'daki en yüksek görevlisi oluyordu. Elçilerin bu özellikleni gösteren belgeler bulunmaktadir. Diplomatik yazismalarda Kanis karumuyla birlikte sehrin elçisine de seslenilmektedir. Benzer sekilde, Kanis karumundan diger karum ve wabartumlara Asur Sehir Meclisinin elçisi birlikte yazmaktadir. Dolayisiyla Kanis sehrinde Asur Devletine bagli bir karum yaninda bir de Asur Sehrinin elçisi bulunuyordu ve iki ayri otorite vardi diyebiliriz. Buna örnek teskil eden belgelerden birinde4 Sehrin elçisi ve Karum Kaniş bütün karumlara seslenerek, Assur-GAL ve Ikuppia bizim elçilerimizdir, 2 muqarribumu ona verdik, karum'dan karuma teslim etsinler demektedirler. Wahsusana karumundan yazilan bir mektupta ise5, Sehrin (Asurun) elçisine ve Kanis karumuna seslenilmektedir. Washania kralinin tahta çiktigini ve Kanis karumunun elçilerinden yemin almak istedigini belirterek, Anadolu'daki en yüksek otoritenin Kanis' teki Asur elçisi ve Kanis karumu oldugunu vurgulamaktadir. Benzer bir belgede6 ise; Samuha wabartumu, Kanis karumuna ve Asurun elçilerine yazmaktadir. Sarayin yünüyle ilgili olarak tutulduklarini ve 16 talent 30 mana kalay ve 3 merkebi teslim aldiklarini bildirmektedirler. Böylece, Anadolu saraylariyla tüccarlar arasindaki iliskileri merkez karum teskilati yaninda Asurun elçisi saglamaktadir diyebiliriz. Yine ayni dogrultuda yazilan bir mektupta7, Zalpa wabartumu Asurun elçilerine ve Kanis karumuna sesleniyor. Belgenin Asur'dan harran suqinnum denilen yoldan geldigi ve elçilerin belgeyi Kanise tasidiklari belirtiliyor.
Asur sehrinin elçisinin ayni zamanda Anadolu'da vuku bulan bazi davalara müdahale ettigi de anlasilmaktadir. Buna örnek teskil eden bir belgede8, söyle deniliyor; babamiz para cezasi verdiği zaman sehrin elçisi gelerek o kasayi açti lulium (cevheri) ve kumaslari onun eline verdi, depoda bulunuyor. Bu konuda karum için yazdirdilar ve babamin sirketinin avukati olan Su-Anim Asur'a tasiyacaktir.

__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
  #3  
Alt 08.11.08, 00:10
Yardımcı Doçent
 
Üyelik tarihi: Sep 2008
İletiler: 4.173
SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.
Standart Koloni Çağın'da (M.Ö. 2000-1750) Anadolu'da Bulunan Asurlu Görevliler

3- Kanis Kurumunun Elçileri (sipru sa Karim Kanis)
Kanis karumunun diger karum ve wabartumlarla olan yazismalarinda karumun elçilerinden söz edilmektedir. Buna örnek teskil eden bir belgede9, Wahsusana karumunun Kanis karumuna yazdigi mektup, Kanis karumuna söyle, sizin elçiniz ve Wahsusana karumu söyle söyler, diye baslamaktadir. Buradan hareketle, karumlarda Kanis karumuna bagli bir görevli mi bulunuyordu sorusu akla gelmektedir. Kanis karumunun diger karum ve wabartumlara yazdigi bir belgede10 Karum Kanis Tuhpia'ya kadar olan bütün karum ve wabartumlara söyle diyor, Elçilerimizden Kulia görev için görevlendirilmistir. 2 adet muqarribumu ona veriniz ki, karuma haberi teslim etsin denilmektedir. Kanis karumunun özel elçisinin Anadolu'daki karumlara direktiflerini bu sekilde bildirdigi anlasilmaktadir. Kanis karumunun elçilerinin Hurama'da tüccarlari yakaladiklarini bildiren bir mektup bulunmaktadir11. Mektupta, Puzur-Istar isimli Asurlu Inaa isimli tüccara, Kanis karumunun elçileri Hurama'da bizi tuttular, gel ve Kanis karumunun elçileri üzerine Timelkia'ya gidelim demektedir.
Koloni Çaginda Anadolu kralliklarinda elçilik kurumunun tam olarak tesekkül etmeyip, elçilerin krallarin haberlerini ve hediyelerini götürüp geri döndüklerini Mama krali Anum-Hirbinin Kanis krali Warsama'ya yazdigi mektuptan anliyoruz. Bunun disinda yerli beylerin elçilerinin varligini gösteren belgelerde bulunmaktadir. Amkuwa kralligiyla Asurlu tüccarlar arasindaki bir kumas davasinda12; Amkuwa kralinin elçisi davayi çözüme kavusturmak üzere gelmistir. Ikupia isimli Asurlu da her halde Asurlulari temsil ediyordu ki, onun huzurunda davali/ davaci ve sahitler bulunuyordu.
Kültepe metinleri arasinda yer alan ve masraf listesi diye adlandirilan belgelerde, bazen siprumlara ödenen paralardan bahsedilmektedir. Bu listelerden birinde Kussara ve Timelkia sehirlerinde siprumlara ödenen küçük miktarda para söz konusudur13. Bir baska Kültepe metininde14 Salahsuwali elçi için ödenen gümüsten bahsedilir. Bu belgede ayrica muqarribum denilen ulak içinde para ödenmistir. Bir belgede15 Kanis sehrinin elçisine 15 seqel kalay, Tegaramma sehrinin elçisine ise 7 seqel kalay ödenmekte, bir diger belgede16 ise; 1 1/3 mana 2 seqel gümüs Kanis elçisi Aruru iledir deniliyor. Bir baska belgede Nanassali elçi ifadeleri yer almaktadir17. Masraf listeleri olarak geçen belgelerden olaylarin mahiyetini anlamak oldukça zordur. Sehirlerin elçilerinden bahsedilmekte, fakat o sehirde bulunan elçinin gerçekte Asur'dan atanmis bir elçi mi? yoksa bir haberci mi? oldugunu anlamak dahi zor görülmektedir. Yukarida bahsi geçen belgede, Asurlunun Kanis karumunun elçileri üzerine Timelkia'ya gidelim sözlerinden anlasilacagi üzere, Timelkia sehrinde Kanis karumunun elçileri bulunuyordu diyebiliriz. Bazi belgelerde ise, elçi sözü bir sifat olup, elçimiz saqil datim Kulia denilerek burada geçen sahsin asil unvani verilmektedir. Dolayisiyla Kültepe metinlerinde siprumlarin bazen elçi olarak görülmesi yaninda bazen ulak ve haberci içinde bu terimin kullanildigi anlasilmaktadir. Buna örnek olan bir belgede, 2 haberciyi Ulama yoluyla 2 haberciyi de Salatiwar yoluyla Purushattuma gönderdik deniliyor18.

__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
  #4  
Alt 08.11.08, 00:24
Yardımcı Doçent
 
Üyelik tarihi: Sep 2008
İletiler: 4.173
SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.
Standart Koloni Çağın'da (M.Ö. 2000-1750) Anadolu'da Bulunan Asurlu Görevliler

4-Saqil-datim
Asurca "datum ödeyen" anlamina gelmektedir. Bu sahislarin daha çok kervanlarda görev aldiklari ve sehirlerde vergileri ödedikleri kabul edilirdi19. Ancak, saqil-datim'in Kanis karumunun elçisi olarak görev aldigi ve sadduatum vergisini topladigi yeni yayinlanan belgelerden anlasilmaktadir. Bu belgelerde, Kanis karumu Kuburnat, Hanaknak ve Tismurna wabartumlarina seslenerek amutum madeninin ticaretinden 1/10 oraninda sadduatum vergisini saqil datim Kulia'ya teslim ediniz demektedir20. Kanis karumunun Asur sehrinden gelen direktifler dogrultusunda hareket ettigi ve tüccarlarin elinde bulunan amutum madenini 1/10'una el koydugu anlasilmaktadir. Kanis karumunun Asur Devleti adina Anadolu'da kurulan bir kurum oldugunu ele alarak bu görevlilerin Asur'dan gelmis olmalari ve Asur Sehir Devleti adina hizmet gördüklerini belirtmemiz gerekir. Kanis karumu bu kararini bütün karum ve wabartumlara yazarak bildirmekte ve elçisi Kuliaya amutum madeninin 1/10 ile 1 mana için 3 seqel tutan sadduatum vergisinin de teslim edilmesini istemektedir21. Böylece, elçimiz dedigi Kulia Kanis karumunun verdigi hükümleri uygulayan ve bu tahsilati gerçeklestiren kimse olarak görülür. Kanis karumumun bu defa datum vergisinin alinmasiyla ilgili bir talimatnamesinde22, yine saqil-datim Kulia'nin datum vergisini alarak Kanise gelmesini istemektedir.
saqil-datim adi verilen görevlilerin isimlerini de Kültepe metinlerinden ögrenmekteyiz. Bir belgede, Nakkilit isimli sahsin saqil-datim unvanina sahip oldugu görülür23. Bir baska belgede ise; Kurara isimli sahis kendini saqil-datim olarak anmaktadir24.
saqil-datim unvanina sahip kimselerin mahkemede görev aldiklari bazi belgelerden anlasilmaktadir. Bir mahkeme zabtinda, su ifadeler geçmektedir25. "Bu davada saqil-datim karum Washania bizimle ilgili büyük küçük kararini verdi. Tanri kapisinda tanri Assur'un kilici önünde sahitligimizi verdik". Benzer bir belgede yine, su ifadeler yer alir26: "saqil-datim aliku sa harran alim-ki ve Mama'nin wabartumu kararini verecektir. Bu ifadelerden mahkemelerde saqil-datim'in görev aldigi ve ancak onun hazir bulunmasi halinde hüküm verilebildigi görülmektedir. Bir baska belgede yine dava konu edilmekte ve burada DUB.SAR saqil-datim alikusa harran alim.ki ve Tuhpia'nin usbatumu birlikte bir davayi sonuçlandirmaktadirlar27. Bu belgelerden anlasildigina göre söz konusu sahislar Asur Devletinin adli kurumlarinda görevlidirler. Wahsusana karumunun Salatiwar'a yazdigi bir mektupta28, saqil-datim ve Salatiwar'in biritumuna seslenmektedir ki, buradan anlasildigina göre, Salatiwar sehrindeki en büyük otorite bunlar olmalidir.
Belgelerimizden anlasildigina göre, saqil-datim Kanis karumunun kararlarini gerçeklestiren bir görevlidir. Onun Asur Sehir Devletine bagli olan Kanis karumuna tabi olarak görev yaptigi anlasilir. saqil-datim'in karum ve wabartum mahkemelerinde görev aldigi ve hükmün verilebilmesi için onun hazir bulunmasi gerektigi yönündeki ifadelerden de hareketle bu görevlinin bir tür savci olacagini ve hem mahkemede devleti temsil eden bir görevli hem de devletin verdigi kararlari gerçeklestiren infaz savcisi gibi görev yaptigini düsünüyoruz.

__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
  #5  
Alt 08.11.08, 00:25
Yardımcı Doçent
 
Üyelik tarihi: Sep 2008
İletiler: 4.173
SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.
Standart Koloni Çağın'da (M.Ö. 2000-1750) Anadolu'da Bulunan Asurlu Görevliler

5- Aliku Sa Harran Alitıtki (Asur Sehir Meclisinin Temsilcisi)
alikum terimi alaku gitmek fiilinden yapilan bir isimdir. Larsen, bu terimi "seyyah" anlaminda almistir. Belgelerimizde aliku sözcügüne sikça rastlanilmaktadir. Genellikle Anadolu Asur arasinda mal ve para tasiyan bir ulak olarak görülüyor. Kültepe metinleri arasinda bulunan mektuplardan anlasildigina göre, aliku denilen görevliler kendilerine teslim edilen para, kumaslar, kalay ve her halde özel mektuplari da tasiyordu29.
Kültepe metinlerinde, aliku sa harran alim.ki adiyla geçen bir görevli daha vardir ki, bunun ayni zamanda bir otorite oldugu ve bazi sehirlerde wabartum dairesiyle birlikte davalari sonuçlandirdigi, olaylara müdahale ettigini görmekteyiz. Mama, Amkuwa gibi sehirlerde wabartum dairesi yaninda saqil-datimle birlikte hüküm verdiklerini ögreniyoruz. Mama Karumu ve Wabartumunun sonuçlandirdigi davalari biliyoruz. Ayrica bu sekilde 3 ayri otorite tarafindan çözüme kavusan davalarin da oldugu böylece görülmektedir30. Amkuwa wabartumunda bulunan aliku isimli görevlinin hüküm verdigi bir belgeden anlasilmaktadir31. Baska bir belgede ise yine, Amkuwa'nin alikumundan bahsedilir32. Suppilulia karumu da aliku sa harran alim.ki ile birlikte bir davada hüküm vermislerdir33. Samuha sehri wabartumunun hükmünü içeren bir belgede ali-ahi ve wabartum dairesinin birlikte karar verdikleri yazilidir34. Burada geçen Ali-ahi'nin bir görevli olacagi kesindir. Buna benzer bir baska belge, Kanis karumunun Tegaramma karumuna yazdigi mektuptur. Belgede, Kanis karumu, saqil-datim unvanli Kulia'ya Tegaramma karumuna ve Tegarammanin wasbutimi Kukulanumun oglu Idi-Assura seslenmektedir. Bu arada ali kelimesi geçmektedir. Burada geçen ali 'den maksat yine alikum unvanli bir görevli olmalidir. Zira yukaridan beri saydigimiz pek çok sehirde aliku unvaniyla geçen sahislarin resmi bir görevli olduklari, karum ya da wabartum kurumlariyla birlikte hüküm verdikleri görülmektedir. Burada geçen usbutim ya da wasbuni terimlerini ise, ilerde etraflica açiklayacagiz.
Asurlu tüccarlar arasindaki bir dava nedeniyle düzenlenmis olan bir mahkeme zabtinda, DUB.SAR saqil-datim, aliku sa harran alim.ki ve usbutim sa Tuhpia adiyla anilan bir görevlinin birlikte yaptiklari mahkemeyi ögrenmekteyiz35. Buna göre, yukarida geçen sahislarin tümü bu olayda rol almislardir. Belgede su ifadeler yer almaktadir: DUB.SAR saqil-datim aliku sa harran-alim.ki ü usbutim sa Tuhpia; Bur-Istarin oglu Samaa Assur-malikin oglu Laqep için kefalet verdi. DUB.SAR (katip) dedi ki, teslim ettigim adam Idi-abum Kanis yolunda bize geldigi zaman, Samaa saqil-datime, aliku ve usbutime dönecek, (Bas vuracak), Kanis karumunun bize yazdigi Asur'un belgesinin kopyasina göre, Kanise gidecek, eger Idi-abum Kanise gittiginde Samaa dönmezse (yani mahkemeye bas vurmaz ise) 53 mana gümüsü Asur sehrinin kestigi para cezasi olarak onlara verecek ve Asur'a ödeyecekler. Eger Laqepum dönmezse Idi-abum kervana (postaya) gidip ödeyecek.. Şahitler...
Yukarida tercümesini yapmaya çalistigimiz belgeden anlasildigi üzere, saqil-datim, aliku ve usbutim bir mahkeme heyeti olmalidir. saqil-datimin Asur Devletinin aldigi kakarlari uygulayan bir savci olacagini belirmistik. Diger iki görevlinin de yine birer otorite olmalari gerektir. Yukaridaki belgelere de bakarak, bazi sehirlerde bunlarin mahkeme yaptiklari ve hüküm verdikleri görülmektedir. Şayet, saqil-datimin savci oldugunu kabul edersek, usbutim ise, karumlardaki büyük adamlar olmalidirlar. Mahkemelerde rol alan adamlardan biri olan, alikumun Asur sehir meclisi tarafindan atanmis olan ticari atese olabilecegini düsünüyoruz. alikumun kervanlara el koydugunu gösteren bir belgede 6, Ili-bani isimli tüccarin Inaa'ya yazdigi mektupta, burada Alahumun kervani bulunuyor, karum mahkemesinde alikum 5 gündür (kervani) bekletiyor, haberciyi serbest biraktilar demektedir. Yine benzer bir belgede37, Washania'da aliku bize yer verdi/ rica etti (imhurniatima) ifadelerinden de anlasilacagi üzere, aliku unvanli görevlinin Karum mahkemesinde görev aldigi ve belki de, Asur Devleti adina Asurlularin kervanlarina el koydugu, onlari mahkemeye çagirdigi görülmektedir. Böylece, Asur Devletini temsilen saqil-datim, karumu temsilen usbutim ve her halde Asur Meclisini temsilen de alikunun görev aldigini söyleyebiliriz.

__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
  #6  
Alt 08.11.08, 00:25
Yardımcı Doçent
 
Üyelik tarihi: Sep 2008
İletiler: 4.173
SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.
Standart Koloni Çağın'da (M.Ö. 2000-1750) Anadolu'da Bulunan Asurlu Görevliler

6- Usbutim /Wasbuni
Wasabum fiili belgelerimizde "toplanti düzenlemek, bir görüsme yapmak" özel anlamiyla geçmektedir. Bu olay tartisma istegiyle taraflarin oturmak suretiyle bir toplanti yapip konuyu müzakere etmeleri olayidir. Bu uygulama müzakerelerin direkt bir parçasi olmayan sahislar için yapiliyordu. Yeni Babil'deki ina asabia sa S.A. "Sahsin hazir bulunusunda" legal uygulamalarinda ve sahit olarak istirak edemediginden bilhassa kadinlar için bu uygulama yaygindi. Bir Kültepe metninde benzer tarzda bir kisi karisinin yerine onun ifadesiyle oturmaktadir38.
Kültepe metinlerinde sikça geçen wasab ve izazu terimleri oturanlar ve ayakta duranlar seklinde yorumlanmaktadir. Mahkemede hakimler ve sahitler oturuyorlardi39. Eski Babil Devrine ait vesikalarda özellikle Samas-hazir'in mektuplarinda bu konuda bilgi bulunmaktadir. Hammurabi'nin mektubunda, Şippar sehrinde oturanlar (usbu) ve sizler ayakta duranlar diye geçmektedir. Burada geçen oturanlardan kasit hakimler olmalidir. Belgelerde geçen büyük/küçük kararini verdi ifadelerinde geçen büyük adamlarin oturanlar oldugu kabul edilir40.
Bir Kültepe metninde, Kanis karumunnun Tegaramma karumuna yazdigi mektupta, , saqil-datime aliku yaninda Kukulanumun oglu Idi-Assur'a da wasbuni sifatiyla seslenmektedir41. Diger bir belgeden anlasildigina göre, Katip, saqil-datim, aliku sa harran alim.ki ve usbutim sa Tuhpia, yani Tuhpianin usbutimi bir davayi birlikte sonuçlandirmaktadirlar. Belge içinde Asurlu sahsin, saqil-datime, aliku ve usbutime bas vuracak ifadelerinden usbutim kelimesinin sadece orada bir yerin sakini anlaminda olmayip, bilakis resmi otorite, bir görevli oldugunu hem bu belgeden hem de Kanis karumunun Tegaramma karumuna yazdigi belgede geçen wasbuni terimine bakarak söyleyebiliriz. wasbutim/usbutimin muhtemelen karumlardaki hakimler için kullaniliyordu. Zira mahkemelerin ne sekilde toplandigini gösteren bir belgede sunlari okuyoruz42; onlar onlarin davalarini tetkik ettiler ve konu meclise çagrildi, onlar bu yüzden meclis sekreterini çagirdilar ve sekreter meclis önüne çagrildi. Sekreter hesap adamini bir tek büyük adam disinda meclisi toplantiya çagirmaz ise, eger sekreter büyük adam olmaksizin meclisi toplantiya çagirirsa 10 seqel gümüs ödemek zorundadir. Küçük adamlar arasinda hiç biri hesap adami olamaz ve o koloni kapisinda kötü davranamaz. Eger o koloni kapisinda kötü muamele ederse gümüs ve altinla ilgili bir
hüküm müzakere edildi onlar mecliste ayakta durdular ve onlar mecliste
bir hüküm verdiler, meclisten onlar alip götürülecek. Baska bir Kültepe metninde yine wasbutim geçmektedir. Ancak metin iyi korunmamis oldugundan fazlaca bilgi edinme imkanimiz yoktur43.

__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
  #7  
Alt 08.11.08, 00:26
Yardımcı Doçent
 
Üyelik tarihi: Sep 2008
İletiler: 4.173
SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.
Standart Koloni Çağın'da (M.Ö. 2000-1750) Anadolu'da Bulunan Asurlu Görevliler

7- Biritum
Asurca, bearum seçmek fiilinden yapilmis bir isimdir. Biritum seçilmis, anlamina gelmektedir. Kültepe metinlerinde bir yerde bu terime rastlanilmaktadir. Ayni terim Chagar-Bazar tabletlerinde DUMU birutum seklinde geçmektedir44.
Wahsusana karumunun Salatiwara yazdigi bir mektupta, saqil-datim ve Salatiwar'in biritumana seslenmektedir45. Salatiwar'da Asurlu tüccarların kurdugu bir wabartum dairesinin oldugunu biliyoruz. Böylece Wahsusana karumunun muhatabinin bu defa saqil datim ile birutum denilen görevliden olustugu anlasilmaktadir. Wabartum mahkemelerinin kararlarini içeren mahkeme zabitlarindan hiç birinde büyük/küçük adam hükmünü verdi "TUR.GAL idinniatimd" ifadesi geçmemektedir. Bir mahkeme zabtinda, Washania wabartumu bizimle ilgili hüküm verdi ifadeleri geçerken, baska bir belgede, karum Washania TUR.GAL idinunima, Yani, Washania karumu bizimle ilgili kakarini verdi, ifadeleri yer almaktadir. Oysaki, wabartum kararlariyla ilgili olarak belgelerimizde, Samuha wabartumu karanini verdi46, Mama wabartumu bu konuda hüküm verdi47, Zalpa wabartumu hükmünü verdi48, seklinde geçmekte ve Ulama wabartumu hükmünü verdi49' Amkuwa wabartumu50 Wabartum Zimishuna 51' Tismurna wabartumu52' Upe wabartum^3 'Sinahuttum wabartum^4 ' Kuburnat wabartum^5ve Salatiwar wabartum^6 mahkemesinin kararlarin içeren belgelerde TUR.GAL "küçük, büyük hükmünü verdi" ifadeleri yer almamaktadir. Buna ragmen karum mahkemelerinin kararlarinda büyük/küçük sözüne rastlamaktayiz. Örnegin Kanis karumu küçük-büyük kararini verdi ifadesi pek çok metinde geçer^7. Purushattum karumunun kararlarini içeren belgelerde yine küçük ve büyük adamlarin kararindan bahsedilir58. Wahsusana karumu hamrum odasinda büyük küçük kararini verdi ifadelerinin yer aldigi bir mahkeme zabti da yayinlanmistir59. Tegaramma karumunda yine büyük küçük adamlarin verdigi hükümlerden bahseden belgeler bulunmaktadir60. Turhumit karumu küçük-büyük kararini verdi ifadelerinin yer aldigi bir mahkeme zabtindan anlasildigina göre, bu sehirde bulunan karumda büyük ve küçük adamlardan olusan bir meclisin varligi ortaya çikar. Yukaridan beri saydigimiz karumlarda büyük ve küçük adamlarin bulundugu görülmesine ragmen wabartum teskilatinda, büyük ve küçük adamlar meclisinin olmamasi nedeniyle her halde bu sehirlerde biritum denilen seçilmis kimselerin bu görevi yerine getirdikleri, daha dogrusu wabartum yerlesmelerindeki tüccarlarin basinda onlarin seçtikleri bu kisilerin bulundugu anlasilabilir. Washania'da wabartum bulunurken büyük küçük adamdan bahsedilmezken karumla birlikte bu ifadelerin geçmis olmasi buna en güzel örnektir. Kanunlarda usbutim olarak geçen büyük adamlarin yerine wabartumlarda biritum adi verilen seçilmis bir sahsin bulundugu anlasilmaktadir. Ayrica, burada saqil-datim denilen Asur Devletinin bir yetkilisi vardi diyebiliriz. Böylece, Asur Devletini temsilen bir sahis yaninda bir de tüccarlarin temsilcisi bulunuyordu. Anadolu'daki Kolonilerin tümünde tüccarlarin aralarindaki davalar hakkinda karar verilmekteydi. Ancak, koloni mahkemesi disinda koloni toplumunda baska yetkililerde bulunuyo rdu. Bunlar yukaridan beri saydigimiz, Kanis karumunda Asur Sehir Meclisinin elçileri, diger karumlarda, Kanis karumunun elçileri ve wabartumlarda ise, biritumlar yetkiliydi diyebiliriz.

__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
  #8  
Alt 08.11.08, 00:27
Yardımcı Doçent
 
Üyelik tarihi: Sep 2008
İletiler: 4.173
SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.
Standart Koloni Çağın'da (M.Ö. 2000-1750) Anadolu'da Bulunan Asurlu Görevliler

8- Nibum
Nibum, Asurca naba'um, "atamak, tayin etmek ad vermek" fiilinden yapilmis bir terimdir. Kanis karumuna nibum unvaniyla yazilmis olan bazi mektuplar bulunmaktadir. Bu görevlinin; Kanis karumu için baskentte bulunan bir resmi sözcü olmasi gerektir denilmistir61.
Asur'dan Kanis karumuna yazilan mektupta söyle deniliyor: Sehrin(Asur sehir meclisi) mektubuna göre, diger kolonilere de yaziniz, her bir koloni kralin mektubunu okusun ve ona göre para göndersin. Koloni temsilcileri bu müzakereyi yaslilarla yapsinlar62.
Kültepe'de bulunan bir bulla üzerindeki yazitta sunlar okunmaktadir63: sa A-sur/ sa nishatim /saE alim, "Tanri Assurun, nishatum ve Sehir meclisinin (mührü). Buradaki yazitta sunlar okunuyor: a-na Karim Kanis KISIB ni-bi-im '"Kanis karumuna, nibumun mührü", ifadeleri geçmektedir. Nibumun fiil formu gramer olarak tekildir. Aktüel olarak bu organ birkaç kisiden olusabilir. Alum teriminde oldugu gibi, bu organin Kanis karumunun parasal islerine baktigi söylenmektedir64. Kt. a/k 95 metninde ise, Daja isimli tüccar, nibumun bazi antlasmalari sonuçlandirmak için savastigini yaziyor.
Nibum tarafindan kullanilan mührün yazi ve sahnesi önemlidir. Eski Babil stilinde bir mühür olup, yazit Asurun resmi mührü oldugunu bize söyler. Bu yazi tarzi determinatifi ile yazilmis ve tanri Assur oldugu iddia edilir. Ancak sehir mi? Tanri mi? Oldugunu ayirmak mümkün degildir. Bunu ayirmak oldukça zor olup, bu kavramin sehir ve tanri için birlestigi iddia edilmektedir65.

__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
  #9  
Alt 08.11.08, 00:29
Yardımcı Doçent
 
Üyelik tarihi: Sep 2008
İletiler: 4.173
SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.
Standart Koloni Çağın'da (M.Ö. 2000-1750) Anadolu'da Bulunan Asurlu Görevliler

9- Maden Ticaretinden Sorumlu Kisi (rabi sikkatim)
Belgelerimizde genellikle madenlerle ilgili konularda geçen bu terimi, bilim adamlari farkli tercüme etmislerdir. Garelli ve von Soden66 "maden ticaretinin gözetiminden sorumlu memur" olarak yorumlamislardir. Bilgiç, Orlin, Veenhof ve Larsen67ise, "yüksek memur veya komutan" olarak ele almislardir.
Asur Devletinin Anadolu'da tüccarlarin oturduklari sehirlerde onlari temsilen merkezden atadigi görevlilerle onlarin ticaretlerini daha iyi yapabilmeleri ve yerli beyler nezdinde hak ve hukuklarini korumalarini istemistir.
Bir Kültepe metninde, önemli ticari yollarin kavsaginda bulunan ve muhtemelen bugünkü Aksaray ilinin batisinda yer alacagi düsünülen Ulama sehrinin rabi-sikkatiminden bahsedilir. Anlasildigina göre, bir Asurlunun Wahsusana kralinin sarayinda alacagi vardir ve kendisi buraya gitmekten korkmaktadir. Bunun üzerine Ulama sehrinin rabi-sikkatumi'nin avukati bu sehre giderek saraydan Asurlu sahsin alacagini tahsil etmistir68. Burada
Ulama ile Wahsusana sehirlerinin birbirlerine çok yakin iki sehir olduklarini ve Wahsusananin da Tuz Gölünün kuzeyinde oldugu kabul edilmektedir.
Rabi-sikkatimle Asurlu tüccarlar arasindaki bir alacak konusuyla ilgili bir metinde69 söyle denilmektedir: sarayi bir yangin tahrip etti, kralligin kalbini yakaladi. Bu durumda rabi sikkatimden gümüsü istemeyecegim. Adam parasini memleket için sarf etti. Oraya gidecegim. Memleket iyi oldugunda 5 adet krallik elbisesini oraya götürecegim ve karumun elçileriyle beraber saraya gitsinler ve adami ona götüreyim. 5 elbiseden utanacak ve parami alacagim. Belgede geçen rabi-sikkatimin Anadolu sarayinda görev yapan bir kisi oldugu açikça belli olmaktadir.
Asur Devletinin resmi temsilcisi sifatiyla Anadolu'daki sehir beylerine sadakatlerini bildirip onlarla antlasma yaptiktan sonra Asurlu tüccarlarin bu sehirlerde ticaret yapmalarinin mümkün oldugunu gösteren bir belgeden, rabi-sikkatimin görevi daha iyi anlasilmaktadir. Bir Asurlu tüccarin diger meslektasina yazdigi mektupta70, rabi-sikkatim Purushattum, Usunala ve Wahsusana krallarina yemin edinceye kadar buraya gelmesin" denilmektedir. Belgede altin ve asium tasi gibi madenlerden bahsedilmektedir. Bu madenlerin ticaretinin yapilabilmesi için gerekli iznin kraldan alindigi da buradan anlasilir.
Anadolu'da bulunan ve çok degerli bir maden oldugu anlasilan amutum madeninin ticaretini yapan Asurlu tüccarlardan Asur Devletinin 1/10 kadarini vergi olarak aldigi bilinmektedir. Yine amutum madeniyle ilgili bir belgede71. Wahsusana sehrinde oturan bir tüccarin elindeki madenin rabi-sikkatime teslim edildigi ve bedelinin gümüs olarak ödendigi belirtilmektedir. Böylece, Wahsusana sehrinde bulunan Asur Devletinin temsilcisi bir rabi-sikkatimin varligi ortaya çikmis olmaktadir. Asur Sehir Meclisinin verdigi bir hükme ait belgeden bunlari ögrenmekteyiz. Asurlu tüccarlarin amutum madeniyle ilgili davalarinin Asur Sehir Meclisinde halledilerek bir belge düzenlenip Anadolu'ya gönderildigi de anlasilmaktadir.
Suea'nin Puzur-Assur isimli tüccara yazdigi amutum ve asium madenleriyle ilgili belgeden, Purushattum sehri havalisinde, belki de Purushattum ile Ulama arasinda olacagi belirtilen Usa sehrinde bir rabi-sikkatimin bulundugunu ögrenmekteyiz72. Yine ayni belgede Huturut sehrinin rabi sikkatiminden bahsediliyor ki, burasi da Purushattum sehrinin hinterlandi olarak gösterilmektedir. Dolayisiyla bölgedeki sehirlerin tamaminda rabi-sikkatim denilen görevlinin bulundugu ortaya çikmaktadir.
Masraf listesi adini verdigimiz bir belgede, kervanin seyir halinde iken ve kervanda bulunan görevlilere yapilan ödemelerden bahsedilir73. Bu baglamda önce, kervaninin korunmasi için rabi-massartim denilen
79 korumalarin sefine 15 seqel gümüs ödenmekte sonra, 2 VV seqel onun askerlerinin sefine ödenmekte, 1/3 seqel gümüs koruma için köprüde ödenmektedir. Bundan sonra ulaga (muqarribini) 4 1/4 seqel kalayi ödendigi yazilmakta ve kurban ekmegi ya da bira kabi anlamina gelen kirrum için ödenen 1/3 seqel 7 % SE gümüsten bahsedilir. Belgenin sonunda ise; rabi-sikkatimin kervan refakatçisina 4 % seqel gümüs verilmektedir. Belgede geçen klavuzun rabi-sikkatime bagli oldugu vurgulanmaktadir. Belgede geçen rabi-massartimin kervanlarin korunmasindan sorumlu kisi olacagini görmekteyiz. Rabi-sabimin ona bagli oldugunu ve tüm görevlilerin rabi-sikkatimin emrinde olduklarini söyleyebiliriz. Böylece kervanlarda kervani korumakla görevli askerler, kervan sürücüleri, kervan rehberleri ve habercilerin bulundugu anlasilmaktadir. Ayrica, rabi-sabim denilen kisinin rabi-sikkatime bagli oldugunu gösteren diger belgelerde74' bulundugundan kervanlarin güvenligi, ulasimi gibi konularin tamamen rabi-sikatimin sorumlulugunda oldugunu söyleyebiliriz.
Rabi-sikkatimlerin Anadolu'da bulunan krallik saraylarinda oturduklari, Asurlu tüccarlarin sattiklari maden ve kumaslarin paralarini onlara ödemekle görevli olduklari gibi, sarayin ihtiyaci olan degerli madenleri saglamaklada görevli olduklari anlasilabilir. Bu baglamda kervanlarin korunmasi sehirden sehire ulasimini saglamakta onlarin görevi olmus olabilir. Rabi-sikkatim denilen görevlilerden bahsedilen sehirlerin tamami altin, gümüs, amutum ve asium gibi degerli madenlerin istihsal edildigi yerlerdir. Wahsusana, Purushattum, Ulama, Usa ve Huturut gibi sehirlerde bulunan bu görevlilerin bölgede bulunan madenlerin alimi, satimi, Anadolu'daki krallik saraylari yaninda Asur Devletinin ihtiyaci olan degerli madenleri Asur'a tasimakla görevlendirilmis olmalidirlar.
Koloni Çagi'nda Anadolu'da bulunan krallar, ihtiyaçlari olan kalay madeninin getirilmesi isini Asurlu tüccarlara vermislerdi. Benzer sekilde diger madenlerin istihsalini bu Asurlulara vermis olabilirler mi? Akadli Sargon'un Anadolu'ya yaptigi sefer ve bu seferde elde ettigi bir takim imtiyazlar olmus mudur. Sonra Asurlu tüccarlarin bunu devam ettirmek suretiyle, Kargamis Krali Aplahanda'nin Mari Krali Yasmah-Adad'a Ziranim sehrindeki bakir madenlerini çikartip götürebilecegini söylemesi gibi Anadolu'da bir takim madenlerin Asur Devleti için bir imtiyaz olarak verilmesi söz konkonusu olmus mudur? Bütün bunlari aydinlatacak yeni belgeler beklemekteyiz.

__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
  #10  
Alt 08.11.08, 00:30
Yardımcı Doçent
 
Üyelik tarihi: Sep 2008
İletiler: 4.173
SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.SemaGürcan karanlıkta yolumuzu bulmamızı sağlayan bir ışık.
Standart Koloni Çağın'da (M.Ö. 2000-1750) Anadolu'da Bulunan Asurlu Görevliler

10- Asur Sehrinin Avukati (rabisu sa alitıtki)
Urukagina reformunda geçen MAS.KIM çavus olarak, ayni belgenin bir baska yerinde ise, görevli olarak tercüme edilmistir. Ancak burada rahiplerin vergisini saraya tasiyan kimse olarak anilmaktadir76. III. Ur Devrinden bilinen ve ditilla tipi adi verilen belgelerde geçen MASKIM memurlarini biliyoruz. Bu belgelere yasal kararlar kaydedilmis olup, avukatlar veya komiserler ya da icra memurlari olarak adlandirilan kimseler davayi arastirma maksadiyla sorumlulugu ülkenin çesitli yerlerindeki farkli sehirlerde bulunan idareciler tarafindan atanan memurlardir. En azindan iki yerde bu memur bir davacinin bas vurusu ile atanmaktaydi. III. Ur belgelerinde de MAS.KIM ile ilgili referanslar çok açik degildir. Ödemeler hediye olarak adlandirilmis ve bu düzenli ücretlerin karakteri olmasi gerekmektedir. Eski Babil tabletlerinde de bu memurlarla ilgili benzer referanslar bulunmaktadir. Bunlar rabisum ve rabis daiani "hakimler komseri" olarak adlandiriliyor. Fakat bunlarin rolünün ne oldugu belirsizdir . Kültepe metinlerinde geçen MAS.KIM sifatini haiz bazi sahislarin ayni maksatla vergiyi tasidiklari anlasilmaktadir.
Anadolu'da ticaretle ugrasan Asurlular, aralarındaki uyusmazliklari kendi kurmus olduklari ticari kurumlarinda (karum ya da wabartum) hallediyorlardi. Bu davalar eger söz konusu sehirde halledilemez ise, bu defa Kanis karumuna gönderiliyor ve orada çözüme kavusturuluyordu. Sayet Kanis karumunda da çözülemez ise, Asur'a gönderiliyor ve Asur'da sehir meclisi kararini veriyor ve bu karar bir belgeye kaydedilip mühürlenerek avukat araciligiyla Anadolu'ya gönderiliyordu78. Buna örnek bir belgede79 babasinin kan parasini almak için Asur sehir meclisine bas vuran kimsenin mahkemenin karari geregi bir avukat tutarak Kanis' e gönderdigi anlasilmaktadir.
Kültepe metinleri arasinda yer alan mahkeme zabitlarinda Asur sehrinin avukatinin Anadolu'da bazi kimseleri sahit tutarak davalari sonuçlandirdigi da görülmektedir. Her halde Asur'da oturan ve Anadolu'daki tüccardan alacakli olan sahislarin Asur sehir meclisine bas vurarak orada karar aldirip ve bir belge düzenlenmek suretiyle bir avukati Anadolu'ya gönderdikleri ve Anadolu'daki koloni mahkemelerinde davalarinin sonuçlandirildigi görülmektedir. Buna örnek belgelerden birinde80, Asur sehrinin rabisumu, Aninimin oglu Ennam-Assur için sahitler tutarak mahkemeye bas vurmus ve Purushattum karumunda dava sonuçlandirilmistir. Benzer bir belgede81 yine, Asur sehrinin avukati olan Laqipum Pusukenin çocuklari için sahitler tutmus ve onlari dava etmistir. Mahkeme zabitlari diye adlandirdigimizbazi belgelerde, yine Asur sehrinin avukatinin bazi tüccarlari dava ederek davalarin sonuçlandigi görülmektedir82. Asur Sehir Devletine bagli olan Kanis karumunun karari geregi rabisumun bazi sahislari mahkemeye verdigi görülmektedir. Buna göre Kanis karumunda belge düzenleyip avukat araciligiyla davalari sonuçlandirdigi görülür83.
Belgelerimizde rabisum unvaniyla geçen bu sahislarin bazi kimselerin özel avukati olduklarini görmekteyiz. Bunlar daha önce, Larsen tarafindan Old Assyrian City-State and its Colonies, (Copenhagen 1976) isimli eserinde toplanmisti. Yeni olarak bazi sehirlerde görevli olan avukatlarin varligini ögrenmekteyiz. Bunlardan, Sirun sehrinin, Ulama sehrinin ve bugünkü Suruç ilçesi oldugu bilinen klasik Badna sehrinin rabisumlarindan söz edilmektedir. Ayrica, Asurlu sahislar, Assur-malik ve Lulu'nun birer avukati oldugunu görmekteyiz. Asurlu tüccarlar Asur-Kanis arasi güzergahta yaptiklari ödemeleri kalay olarak yapiyorlardi. Masraf listesi diye adlandirdigimiz belgelerde rabisumlara kalay ödendigini görmekteyiz. Bu baglamda, Sirun sehrinin rabisumuna 15 seqel kalay ödendigi anlasilmaktadir84. Benzer sekilde bir baska belgede, Badna'nin rabisummuna 2 seqel kalay ödenmistir85. Badna sehrinde Asurlu tüccarlarin bir wabartumu bulunuyordu. Sirun sehrinde ise, bir koloninin bulunduguna dair kayit yoktur. Asur Devleti belki de daha az tüccarin bulundugu merkezlere birer vekil tayin ederek orada bulunan tüccarlarin hak ve hukuklarini korumak istemistir diyebiliriz. Buna ragmen, Wahsusana, Purushattum ve Ulama gibi çok sayida tüccarin yerlestigi ve karum teskilatinin bulundugu yerlerde rabi-sikkatimin bulundugu ve onun emrinde yine pek çok görevlinin çalistigini görüyoruz. Ulama'da bulunan rabi-sikkatime bagli rabisumun oldugu anlasilmaktadir. Bir Asurlunun Wahsusana sarayinda alacagi vardir ve kendisi buraya gitmekten korkmaktadir. Bunun üzerine Ulama sehrinin rabi-sikkatimi'nin avukati bu sehre giderek saraydan Asurlu sahsin alacagini tahsil etmistir86. MAS.KIM unvaniyla belgelerimizde geçen görevlinin Eski Asur Devrinde avukat anlamina geldigini bunlarin daha çok devletlerin alacaklarini tahsil eden memurlar oldugu görülmektedir.
Bir masraf listesinden87 kervanin geçtigi yerlerde rabisumlara da ödeme yapildigi anlasilmaktadir. Kanis-Purushattum arasinda, kervanlarin konakladigi yerlerde yapilan masraflar siralanmakta ve kervanin korunmasi için, wabartum dairesine ve ya handa geceleme masrafi olarak yapilan ödemelerden söz edilmekte ve sonra, rabisuma da para ödendigi anlasilmaktadir. Washania'dan Nenassa'ya kadar rabisum için 10 mana bakir, Nenassa'dan Ulama'ya kadar 2 mana bakir, Ulama'dan Purushattuma kadar 10 mana bakir ödenmistir. Kanis Washania sehirleri arasinda koruma için para ödendigi belirtilmekle birlikte diger sehirler arasinda massaratim ifadesi geçmez. Bunun yerine rabisum geçmektedir. Rabi-sikkatim bahsinde geçen rabi-massartimin de kervanlarin korunmasindan sorumlu oldugunu görmüstük. Bu belgede geçen rabisumlarin rabi-sikkatime bagli olarak kervanlarin korunmasindan sorumlu olan sahislar olmalari gerektir. Dolayisiyla, rabisum sa alim.ki ifadesindeki sehrin avukatindan farkli degerlendirilmelidir.

__________________
[CENTER][URL="http://www.nevart.net/"][IMG]http://www.nuveforum.net/galeri/data/500/2602.jpg[/img][/url]
Güzel Sanatlar Fakültesi/Lisesi Yetenek Sınavlarına Hazırlık Kursu
Resim Yağlı Boya Hobi Kursu
Hızlı ve Etkili Okuma Kursu
Çocuklar için Hızlı Okuma Kursu
Çocuklar için Resim Kursu
Diksiyon Kursu
Nefes Teknikleri Kursu
Kişisel Gelişim Kursları[/CENTER]
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
(m.ö., anadolu'da, asurlu, bulunan, çağın'da, görevliler, koloni

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 05:39 .