Nüve Forum

Nüve Forum > akademik > Fen Edebiyat Fakültesi > Sosyoloji Bölümü > Atasözlerimiz, deyimlerimiz ve manilerimizde gelin kaynana ilişkisi

Sosyoloji Bölümü hakkinda Atasözlerimiz, deyimlerimiz ve manilerimizde gelin kaynana ilişkisi ile ilgili bilgiler


Atasözlerimiz, deyimlerimiz ve manilerimizde gelin kaynana ilişkisi üzerine bir gezinti yaptık. Atasözleri, deyimler ve manilerimizde gelin kaynana kimdir, birbirlerine karşı tutum ve davranışları, birbirlerinden beklentileri nelerdir?... sorularına cevap aradık. THE

Like Tree1Likes
  • 1 Post By Ayşe Dürdane Erduran

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #1  
Alt 10.06.08, 13:53
Profesör
 
Üyelik tarihi: Feb 2008
Nereden: Istanbul
İletiler: 7.765
Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.
Standart Atasözlerimiz, deyimlerimiz ve manilerimizde gelin kaynana ilişkisi

Atasözlerimiz, deyimlerimiz ve manilerimizde gelin kaynana ilişkisi üzerine bir gezinti yaptık. Atasözleri, deyimler ve manilerimizde gelin kaynana kimdir, birbirlerine karşı tutum ve davranışları, birbirlerinden beklentileri nelerdir?... sorularına cevap aradık.

THE RELATION SHIP BETWEEN MOTHER-IN LAW AND
DAUGHTER IN LAW IN OUR PROVEBS, IDIOMS AND MANIS*

ABSTRACT
We had a trip to daughter-in-law mother-in-law relationship in our proverbs, idioms and manis. We tried to find answers; who the daughter-in-law is, who the mother-in-law is, what manners, behaviours and expects they have to each other.

GİRİŞ
Kadın, bir anne olarak fedakarlık sembolüdür. Ancak kayınvalide (kaynana) olunca araya yetiştirip büyüttüğü kızının eşi (damadı) veya oğlunun eşi (gelini) girince fedakarlık sembolü olan anne ***8220;kaynanalık etmeye***8221; başlar. ***8220;Kaynanalık etmek***8221; Türkçe sözlükte: ***8220;1/Gelin ve damada kötü davranmak 2/ Bir yakınına gereğinden çok karışmak***8221;[1] şeklinde ifade edilir.
Kaynana-gelin anlaşmazlığına dair ilk veriler 4 bin yıl önceye gidiyor:
***8220;Bundan 4 bin yıl önce yaşayan genç bir kadın, kocasına gönderdiği çivi yazılı mektupta: ***8220;Annenden çok çekiyorum. Bir an önce dön ve beni bu kadından kurtar***8221; diye sesleniyor.
İki ezeli rakip olan gelin-kaynana arasındaki anlaşmazlığın 4 bin yıllık bir geçmişi olduğu belgelerle ispatlandı. Arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan çivi yazılı bir tablette, genç bir kadının kendisinden binlerce kilometre uzaktaki kocasına, ***8220;Gel beni bu annenden kurtar, yoksa öleceğim***8221; diye seslendiği ortaya çıktı.

Kayseri yakınlarındaki Kültepe-Kaniş Höyüğü***8217;nde, 1948 yılından beri kazı çalışmalarına başkanlık eden Prof. Dr. Tahsin Özgüç, günışığına çıkartılan çivi yazılı tabletlerde, M.Ö 2000 yılına ait önemli bilgilere rastlandığını söyledi. Özgüç, Kültepe ve Kaniş***8217;e yerleşen Asurlu tüccarların Mezopotamya***8217;dan getirdikleri kalay ve kumaşları Anadolu***8217;da yüksek fiyatlarla satarak gelir elde ettiklerini belirterek şu bilgileri verdi:
***8220;Asurlular silah yapımında kullanılan kalay ile dünya moda merkezi olan Mezopotamya***8217;dan getirdikleri kumaşları Anadolu***8217;da pazarlamışlar. Asurlu tüccarlar ayrıca, Mezopotamya***8217;dan kendilerine kalay ve kumaş gönderen meslektaşlarıyla ve orada bıraktıkları yakınlarıyla karşılıklı çivi yazılı tabletler göndererek mektuplaşmışlar. Bu tabletler içerisinde Mezopotamya***8217;da kalan bir gelin, Kaniş***8217;de bulunan kocasına kervanla gönderdiği mektupta kaynanasını şikayet edip ***8220;Annenden çok çekiyorum, bana büyük kötülük yapıyor, artık bunu taşıyacak halim kalmadı. Bir an önce dön ve beni bu kadından kurtar***8221; diyor. Kocasının Kaniş***8217;ten geri dönmemesi üzerine dertli gelin, eşine gönderdiği ikinci mektubunda ise ***8220;Çocukların da büyüdü, onlara da söz dinletemiyorum. Annen ve çocukların beni öldürmeden çabuk gel.***8221; diye yazıyor. Adam, aldığı mektuplara rağmen Mezopotamya***8217;ya geri dönmüyor ve Kaniş***8217;te ölüyor. Prof. Dr. Özgüç, kayınvalidesinden yana dertli olan gelinin gönderdiği iki çivi yazı mektubun, Kaniş***8217;te ölen tüccara ait mezarda bulunduğu kaydetti.
***8230;Kayseri-Malatya karayolundaki Kültepe-Kaniş Höyüğü***8217;nde bulunan çok sayıdaki çivi yazılı tablet ile diğer tarihi eserler, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi ile Kayseri Arkeoloji müzesi***8217;nde sergileniyor***8230;***8221;[1]
Manilerimizde, atasözlerimizde kaynana-damat çekişmesinden daha çok gelin-kaynana çekişmesine rastladık.

1. SÖZLÜKLERİMİZDE BULABİLECEĞİMİZ GELİN VE KAYNANA İLE
İLGİLİ İFADELER:
Gelin: ***8220;1/ Evlenmek için hazırlanmış, süslenmiş kız veya yeni evlenmiş kadın 2/ Bir kimsenin oğlunun karısı 3/ Aileye evlenme yoluyla girmiş olan kadın***8221;[2]
Gelinboğan: ***8220;Bir ahlat türü***8221;[3]
Gelin böceği: ***8220;Hanımböceği***8221;[4]
Gelincik: ***8220;1/ Yazın kırlarda, özellikle ekin tarlalarında yetişen kırmızı ve büyük çiçekli bir yıllık ve otsu bitki 2/ Sansargillerden ince ve uzun yapılı, sivri çeneli küçük bir hayvan 3/ Mezgitgillerden yılanbalığına benzer eti sevilen bir balık 4/ Yılancık, arpacık, çıban vb verilen ad***8221;[1]
Gelin çiçeği: ***8220;Zambakgillerden bir bitki***8221;[2]
Gelinfeneri: ***8220;Kuş kirazı***8221;[3]
Gelin havası: ***8220;Denizin hafif dalgalı, çırpıntılı olması***8221;[4]
Gelin kuşağı: ***8220;Gökkuşağı***8221;[5]
Kaynana: ***8220;Kadını göre kocasının, kocaya göre karısının annesi, kayınvalide***8221;[6]
Kaynana dili: ***8220;1/ Dil biçiminde yassı ve dikenli dalları olan kaktüs türüne halkın verdiği ad 2/ Bir iğne oyası örneği***8221;[7]
Kaynanalık: ***8220;1/ Kaynana olma durumu 2/ Kaynanaya yakışır davranış ___etmek: 1/ (kaynana) geline veya damada kötü davranmak 2/ Bir yakınına gereğinden çok karışmak***8221;[8]
Kaynana zırıltısı: ***8220;Bir sap çevresinde çevrilen, çevrildikçe takırtılı bir ses çıkaran çocuk
oyuncağı***8221;[9]



2. ATASÖZLERİMİZ VE DEYİMLERİMİZDE GELİN-KAYNANA İLİŞKİSİ
Ana kızına taht kurmuş, baht kuramamış (kurmamış): Ana baba kızlarını sultanlar gibi yaşatabilirler. Ama onun evlendikten sonra mutlu olmasını sağlamak ellerinde değildir.[10]
Ana kızına taht kurar, kız bahtı kocadan arar[11]
Ananın bahtı kızına[12]
Ananın bastığı yavru (civciv) incinmez (ölmez)[13]
Anasına bak kızını al, kenarına (kıyısına, tarağına) bak bezini al[14]
Evladın var mı derdin var[15]

Evladı (oğlumu) ben doğurdum, ama gönlünü ben doğurmadım: İnsanın çocuğu kendisinin bir parçasıdır. Bir çok özellikleri onunkine benzer. Yalnız gönlü ve huyu benzemeyebilir. Bir kimse evladına emredip bir çok şeyler yaptırır, ancak gönlüne hükmedemez.[1]
Gelini ata bindirmişler ***8220;ya nasip***8221; demiş: 1. Nikah kıyılmış, gelin kocasının evine gitmek üzere ata binmiş de olsa evlenmenin gerçekleşmemesi ihtimali vardır. 2. Kesin sonuç alınmadan, hiçbir işe oldu bitti gözü ile bakılmamalıdır. Umulmadık engeller işi bozabilir.[2]
Gelin ata binmiş ya nasip, kim bilir kime münasip[3]
Gelin altın kürsü getirmiş, çıkmış üstüne kendi oturmuş[4]
Gelin atta kısmeti yadda[5]
Gelin babasına ***8220;hem ağlarım hem giderim***8221; demiş[6]
Gelin çiçek, her dediği gerçek, kaynana yılan her dediği yalan[7]
Gelin eşikte, oğlan beşikte[8]
Gelin gitti yerine, kalan kızlar yerine[9]
Gelin güvey olmak[10]
Gelin odası gibi[11]
Gelin odası ziynetli olur[12]
Gelini dini yok kaynananın imanı[13]
Gelinliği pekmez sandım, yüreğimi yakmaz sandım[14]
Karı koca ipek, araya giren köpek[15]
Karıdan korkmayan yanılır[16]
Karımın kurduğu başa, anamınki dağa taşa[17]

Kızım sana söylüyorum gelinim sen dinle (işit, anla): Düşüncelerimi çok yakınım olan birisine söylüyorum. Ama maksadım bunları onun bilmesi değil, doğrudan doğruya kendisine söylemeyi uygun bulmadığım kimsenin bilmesidir. Çünkü sözlerimi ikisi birden dinlemektedir.[1]
Kaynana dırıltısı[2]
Gelinin dini yok kaynananın imanı
Kaynana gelinin altın duvağıdır
Kaynana öcü, oğlu cici: Gelinler kocalarını severler de kaynanalarını rahatsızlık veren bir yaratık sayarlar.[3]
Kaynana pamuk ipliği olup raftan düşse, gelinin başı yarılır: Kaynana ne kadar yumuşak huylu, ne kadar iyi davranışlı olursa olsun her hali gelinini rahatsız eder.[4]
Oğlan anası kapı arkası, kız anası minder kabası: Eve gelin geldikten sonra oğlanın anası kapı dışarı edilecek kadar fazla görülür. Ama kızın anası baş köşeye oturtulur.[5]
Yerine düşmeyen gelin yerine yerine, boyuna düşmeyen esvap sürüne sürüne eskir: Kendine uygun bir evlenme yapmayan kız, yerine yerine helak olur. Boya göre dikilmemiş elbise de yerde sürünerek yıpranır gider.[6]

3. FIKRALARIMIZDA GELİN KAYNANA İLİŞKİSİ
Gelin, yaşlı kaynanasını iyice gönlü olacak şekilde yıkar. Kaynanası bu işten çok memnun olur. Gelinine içten bir dua etmek ister. ***8220;E gelin sen beni nasıl pakladın ise, Allah da seni paklasın***8221; der.

Kaynana Damat İlişkisi İle İlgili Bir Fıkra
Adamın birinin evinde yangın çıkmış. Komşuları yardıma koşmayıp olayı seyretmeye başlayınca iş başa düşmüş. İlk önce oğlunu yangının içerisinden çıkarıp dışarıda beklemesini söylemiş. Dalmış tekrar duman ve ateşin içerisine, kızını çıkarmış dışarıya. Sonra karısını, sonra köpeğini ve kedisini. Daha sonra dışarı hiçbir şey getirmeden 3 kere daha içeri girmiş çıkmış. Onu seyreden komşularından biri sormuş: ***8220;Niçin yanan eve girip çıkıyorsun, hiçbir şey getirmiyorsun?***8221; diye. ***8220;Kayınvalidem içeride!***8221; demiş adam. ***8220;Arada bir gidip çeviriyorum.***8221;

4. İKİ GAZETE HABERİ VE İKİ MEZAR TAŞI
1. ***8220;Konya***8217;da 1933***8217;te ölen Ali Baş***8217;ın mezar taşında kayınvalidesine yazılan methiye dikkat çekiyor. Ali Baş***8217;ın vasiyeti üzerine yazıldığı belirtilen mezar taşında ***8220;Üçüncü son kaynanam Fatma, sen her muradı tattırdın bana, Seydişehir***8217;den göçtün bu yana. Ben kalır mıydım geldim yanına***8221; ifadesi yer alıyor.***8221;[1]
2. ***8220;Samsun***8217;da bir karı koca, intihar eden kızlarının mezar taşına ***8220;Kaynanası yüzünden intihar etti***8221; sözlerini yazdırdı.
4 ay önce Almanya***8217;nın Mannheim kentinde Ren Nehri***8217;ne atlayarak intihar eden 21 yaşındaki 15 aylık evli Ümmü Gülsüm Tüzen, Samsun Kıranköy Mezarlığı***8217;na defnedildi. İntihardan kayınvalide Serhat Tüzen***8217;i sorumlu tutan Ümmü Gülsüm***8217;ün annesi Fikrinaz ve babası Cemal Şimşek, kızlarının mezar taşına, ***8220;Almanya***8217;da kaynanası yüzünden kendini Ren Nehri***8217;ne atıp intihar eden 21 yaşındaki Ümmü Gülsüm Şimşek, Ruhuna Fatiha***8221; yazdırdı.***8221;[2]
Alıntı ile Cevapla
  #2  
Alt 10.06.08, 13:57
Profesör
 
Üyelik tarihi: Feb 2008
Nereden: Istanbul
İletiler: 7.765
Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.
Standart Atasözlerimiz, deyimlerimiz ve manilerimizde gelin kaynana ilişkisi

5. MANİLERİMİZDE GELİN KAYNANA İLİŞKİSİ

Kaynananın Söylediği Maniler:

***8220;Tereye petek koydum
İçine ipek koydum
Gelinimin adını
Zincirli köpek koydum

Bulgur verdim serçeye
Pisler büke peçeye
Bizim gelin benziyor
***8230;***8230;

Gözleri patlak gelin
Çenesi hırtlak gelin
Seni mezar kaçkını
Suratsız hortlak gelin***8221;

***8220;Çürük gelin ne derdin

Gelin değil kedersin
Yoğurda zehir koydum
Yesin yesin gebersin

Bahçe çapa istiyo
İşçi para istiyo
Düşük çeneli gelin
Çamdan sopa istiyo

Eli elçekli gelin
Kolu kolçaklı gelin
Oğlanı ben doğurdum
Şişe bacaklı gelin

Çiçek gibi her yanım
Sen hizmetçi ben hanım
Evden kovarım seni
Eğer isterse canım

Başı saçaklı gelin
İpten kuşaklı gelin
Dün geldin adam oldun
Leylek bacaklı gelin***8221;

***8220;Kız gelin dırdır etme
Fazla ileri gitme
Vakitsiz horoz gibi
Gece yarısı ötme

Sokakta geziyorsun
Oğlumu üzüyorsun
Sen de ne güzellik var
Maymuna benziyorsun

Oğluma çatacağım
Seni boşatacağım
Sırtına tekme vurup
Sokağa atacağım***8221;

***8220;Gelini sevmeli
Ayda bir görmeli
Gördün mü sövmeli
Azınca dövmeli

Kazan dolu salça
Dökülür akça akça
Yaktın beni kül ettin
Şişko gelin Hatça

Gönül bilir dostunu
Yere serer çulunu
Paçalı don yaparım
Gelin senin postunu

Gelin seni oyarım
Sen hizmetçi ben hanım
Seni evden kovarım
Eğer isterse canım

Ben yaylada kışlarım
Türlü nakış işlerim
Pis gelini görünce
Dayanamam dişlerim

Çift minderin çift yüzü
Biz ne tanırdık sizi
Kürk giydin hanım oldun
Aslın çingene kızı

Ele zağar gibi zırlama
İşin gör olma avara
Akşam söylersem oğluma
Getirir üsten bir kuma

Gelin evde durmalı
Konuşmayıp susmalı
Çok gezen gelinin
Ayaklarını kırmalı

Çarşıda güzel çok
Gelinden çirkini yok
Makyaj sana az gelir
Kafanı boyaya sok

Aya çıktım bakarım
Altın yüzük takarım
Çirkin gelin seni
Para gibi harcarım

Eli bıçaklı gelin
Eteği saçaklı gelin
Oğluma hora mı geçtin
Yengeç bacaklı gelin***8221;

***8220;Maşa bacaklı gelin
Eli bıçaklı gelin
Oğlan senin sen elin
Ayağımı kemir gelin

Masa üstünde pekmez
Bu pekmez bana yetmez
Gelinin dediği laf
Benim kulağıma yetmez

Taştan duvar örülür mü
Kaynana dövülür mü
Kaynanayı döven gelin
Mahallede övülür mü

Yaşa gelin yaşa
Kına yakmış başa
Arkamdan konuşursun
Dilin karnına kaça

Tekkeden hu gelir
Çeşmeden su gelir
Benim terbiyesiz gelin
Gort gort diye geğirir

Gelişe bak gelişe
Bayılırım yemişe
Gelin bana da vermezsen
Gece altına işe

Tarlaya ektim lahana
Tez uyandım sabaha
Ben kadar taş düşsün
Gelin yamuk kafana

Kartal sinek avlamaz
Köpek kuşa havlamaz
Aklı olan gelin
Kaynanaya hırlamaz***8221;

Gelin, gelin olduğu eve henüz gelirken kaynananın söylediği şu maniler gelinini tanımadan onu sevmediğine işaret ederler:

***8220;Gelin gelin kapımıza
Altın dolu küpümüze
Çeyzi var hepimize
Gelin hoş geldin hoş geldin

Kayadan bakar aya
Bak kıllı karıya
Saftirik olan gelini
Bindirdiler kör taya***8221;
***8230;

Kaynananın zaman zaman gelininin annesine de laf dokundurur:
***8220;Oluyor da oluyor
Kız gelin oluyor
Testisi susuz kalıyor
Annesi kızsız kalıyor***8221;

***8220;Oğlan anası kapı arkası, kız anası minder kabası***8221; ata sözü dikkate alındığında ise kız anasının söylediği şu mani başka bir anlam kazanır:

***8220;Cevahirin hasıyım
Has ova elmasıyım
Övünsem de yeri var
Gelinin anasıyım***8221;
***8230;
Alıntı ile Cevapla
  #3  
Alt 10.06.08, 13:59
Profesör
 
Üyelik tarihi: Feb 2008
Nereden: Istanbul
İletiler: 7.765
Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.
Standart Cevap: Atasözlerimiz, deyimlerimiz ve manilerimizde gelin kaynana ilişkisi

Gelinin Söylediği Maniler:

***8220;Sini sini şekerim
Üstüne bal dökerim
Kaynanamın kahrını
Oğlu için çekerim

Çarşıda et kaynana
Başında bit kaynana
Biz oğlunla yan yana
Dışarı git kaynana

Maniye maraz derler
Güzele kiraz derler
Senin gibi kaynanaya
Küllükteki horoz derler

Ak karpuz kara karpuz
Kaynanalar çok arsız
Arsız olursa olsun
Oğlun durmuyor yarsız

Hop hop kaynana
Güp güp kaynana
Ben oğlunla yan yana
Sen dışarıda kaynana

Çarşıdan aldım lahana
Kıydım koydum sahana
Hiç ömrümde görmedim
Böyle cadı kaynana

Ak tavuk almadın mı?
Kümese salmadın mı?
Ah cadı kaynana ah
Sen gelin olmadın mı?

Kaynaya evde durmaz
İşe elini vurmaz
Bir köşede oturur
Çenesi hiç durmaz***8221;

***8220;Portakalın dilimi
Tut kaynana dilini
Şimdi oğlun gelirse
Kırar kambur belini

Ben bir biberim
Yuvarlanıp giderim
Çok söyleme kaynanam
Oğlunu alır giderim

Kaynana kişmiş yemez
Eşeğine deh çüş demez
Akşama pişmiş yemez
Kaynana kaynana kalk cazı oyna

Kaynanalar çeker maşa
Gelin durmaz kaçar dışa
Koca köpek ölse kışa
Kaynana kaynana kalk cazı oyna

Koçhisar***8221;dan gelir paşa
Kabak kaynar taşa taşa
Koca köpek beni boşa
Kaynana kaynana kalk cazı oyna

Kaynanam hamama gitse
Dört ayağı birden kaysa
Sandık içi bana kalsa
Kaynana kaynana kalk cazı oyna

Kaynanamın adı Huri
Kör olsun gözünün biri
Koca köpek senden diri
Kaynana kaynana kalk cazı oyna

Sağ göğsünde olur beni
Hep çektiğim gelin derdi
Günde ölsün üçü dördü
Kaynana kaynana kalk cazı oyna

Kaynanam kazan karası
Kaynanam Allah belası
Kaynanam Allah alası
Oğlu da bana kalası

Rafa bir fincan koydum
İçine mercan koydum
Kaynanamın adını
Poççikli sıçan koydum

Atım var katırım var
Elimde satırım var
Vallah vurur öldürürüm
Oğlunun hatırı var

Kaynanam esti mesti
Beni oğluna kesti
Kesti de neler etti
Sarıldı bağrına bastı

Kaynananın elini
Arı soksun dilini
Yedi sene ısırsın da
Doğrultmasın belini

Ak tavuk olmadın mı?
Kümese girmedin mi
A benim kel kayın anam
Sen gelin olmadın mı?

Görümcem baş belası
Kaynana kazan karası
Damadı sorarsan
Baklavanın ortası
Bir o yana bir bu yana
Kol kol seğmenler dolana
Gözlerin aydın kaynana
Şen ola düğün şen ola

Eve serdim kilimi
Tut kaynana dilini
Akşam oğlun gelince
Kırar kambur belini

Oyna hopla kaynana
Hortlak kaynana
Oğlun beni istiyo
Çatla patla kaynana

Kapılar dayanıyor
Karyolam boyanıyor
Çok söyleme kaynana
Efendim uyanıyor

Rafta hedik kaynana
Dişleri gedik kaynana
Oğlun çerez getirdi
Sensiz yedik kaynana

Rafa fincan koydum
İçine mercan koydum
Kaynanamın adını
***8230;..

Kaynanayı netmeli
Kaynar kazana atmalı
Yandım yandım dedikçe
Altına odun atmalı***8221;
Alıntı ile Cevapla
  #4  
Alt 10.06.08, 14:02
Profesör
 
Üyelik tarihi: Feb 2008
Nereden: Istanbul
İletiler: 7.765
Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.Ayşe Dürdane Erduran artık çok görkemli biri.
Standart Atasözlerimiz, deyimlerimiz ve manilerimizde gelin kaynana ilişkisi

6. FARKLI BİR KAYNANA
Dede Korkut Hikayelerinden ***8220;Kam Püre Oğlu Bamsı Beyrek***8221; hikayesinde Beyrek esaretten kurtulup geri dönünce karısı Banı Çiçek kayınvalidesine ve kayınpederine Beyrek***8217;in döndüğü müjdesini verince, kayınvalide gelinine şöyle der:

Dilin için öleyim gelinciğim
Yoluna kurban olayım gelinciğim
Yalan ise bu sözlerim gerçek olsun
Beyrek sağ esen çıkıp gelse
Karşı yatan kara dağlar sana
Yaylak olsun gelinciğim
Soğuk soğuk suları sana
İçit olsun gelinciğim
Kulum halayığım sana
Kırnak (cariye) olsun gelinciğim
Şahbaz atlarım sana
Binit olsun gelinciğim
Katar katar develerim sana
Yüklet olsun gelinciğim
Ağıllarda akça koyunlarım sana
Şölen olsun gelinciğim
Altın akçam sana
Harçlık olsun gelinciğim
Dünlüğü altın, ban evim sana
Gölge olsun gelinciğim
Benim kara başım sana
Kurban olsun gelinciğim


SONUÇ
Dede Korkut Hikayeleri***8217;nde gelinin ***8220;atamdan ileri kayınata, anamdan yeğrek kayınana***8221;ifadeleri ile gelin kayınpederi ve kayınvalidesinden bahseder.
Ancak, gelin-kaynana ilişkisinin manilerimizde, atasözlerimizde,***8230; pek çok edebiyat ürünlerinde pek de olumlu işlemediği görülür. Kayınvalide bir zamanlar gelin olduğunu unutmuş, gelinine hoşgörü göstermek yerine ***8220;yaşadığını yaşatmayı***8221; tercih eder olmuştur.
Atasözlerimiz, deyimlerimiz ve manilerimizde gelin kaynana ilişkisini ele aldığımız bu çalışmada 31 atasözü ve deyimde, sözlüklerde bulabileceğimiz gelin kaynana ile ilgili 12 ifadede, özellikle Erzurum***8217;un Olur ilçesinde yaptığımız derleme çalışmasında da bu bağlamda 64 mani tespit ettik.
Meselenin, edebî boyutu yanında psikolojik ve sosyolojik boyutunun da olduğu gerçeği ile aile kurumunu yıpratabileceğinin dikkatlerden uzak tutulmaması gerektiğini ifade etmek yerinde olacaktır.


KAYNAKLAR

Ayşe Duvarcı, Kaynana, ***8220;Türk Aile Ansiklopedisi***8221; T.C.Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu, 1991 Ankara

Akşam Gazetesi, 7 Ekim 2002

Kaynak kişi: Aliye Coşkun, Çataksu, Olur/Erzurum, Okur yazar değil, Yaş: 45, derleme tarihi: 1991

Kaynak kişi: Cevat Coşkun, Çataksu, Olur /Erzurum, İlkokul mezunu, yaş:48, derleme tarihi:
Milliyet, 3 Ocak 2002, Kerem Pulgat Konya DHA

Kaynak kişi: Fadime Bulut, Çataksu, Olur/ Erzurum, okur yazar değil, yaş: 60, derleme tarihi: 1991

Kaynak kişi: Fahime Akçay, Çukurbağlar, Taşlıköy, Olur/ Erzurum, okur yazar değil, yaş: 35, derleme tarihi: 1992

Kaynak kişi: Hatice Özbek, Çataksu, Olur/Erzurum, okur yazar değil, yaş: 72, derleme tarihi: 1991

Kaynak kişi: Hatice Yılmaz, Taşlıköy, Olur/Erzurum, İlkokul Mezunu, yaş: 39, derleme tarihi: 1992

Kaynak kişi: Yaşar Akçay, Taşlıköy, Olur/ Erzurum, okur yazar değil, yaş:45, derleme tarihi: 1991

Orhan Şaik Gökyay, Dede Korkut Hikayeleri, Kültür Bakanlığı Yayınları, 252, Halk Kitapları 1, İstanbul 1976

Ömer Asım Aksoy, Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü, TDK.yayınları, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1984

Sabahat Emir, Atasözleri ve Vecizelerin Açıklamaları, Emir Yayınları, 1970 İstanbul

Türkçe Sözlük, Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu , Türk Dil Kurumu, Ankara 1988

Türk Atasözleri, 100 Temel Eser, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1971

Zaman Gazetesi , 18 Ağustos 2001


kaynak
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
atasözlerimiz, deyimlerimiz, gelin, ilişkisi, kaynana, manilerimizde

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 13:39 .