GİRİŞ

Küreselleşme sürecinde; uluslararası boyutta rekabet üstünlüğünü yakalayan şirketlerin insan unsurunu farklı yorumladıkları ve başarılarının temelinde; “insan unsurunun artan önemini ön plana çıkarmalarının yattığı” görülmektedir (Selamoğlu,1998:32). Bu nedenle en değerli sermaye olarak, “insan varlığına yapılan yatırım” gösterilmektedir (Peker,1989:3). Rekabetçi ortamlarda diğer üretim faktörlerinin sınırlarını zorlayabilmek için insan kaynağının potansiyellerinin tam anlamıyla kullanabilmesine, insanın yaratıcı zeka ve yeteneklerinin işe koşulabilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu durumda örgüt, çok yönlü, değişken, karmaşık ve çeşitli insan davranışlarını anlama, yorumlama ve geliştirmeye yönelik bütüncül bir anlayış ya da kültür geliştirebilmelidir(Yüksel,1997:10).
“Küresel rekabet ortamında insan kaynağı potansiyelinin tam anlamıyla kullanılması” zorunluluğu firmalarda insan kaynakları yönetiminin önemini artırmıştır.
İnsan kaynaklarının yönetiminin temel fonksiyonlarından birisi de çalışanların eğitilmesidir (Kurtz,1984:245). Çağımızda rekabet açısından avantajlı durumda bulunan işletmelerde kalitenin temeli sürekli gelişmeye dayalıdır. En alt kademeden üst düzey yönetime kadar amaç;belli bir standarda ulaşmak değil her ne düzeyde olursa olsun sürekli ve hızlı bir şekilde geliştirmektedir (Hradesky,1998:54). İşletmelerde eğitim işleri, karar verme, yeni durumlara uyarlama işletme politikalarını ve işlemlerini anlama ve kavrama yeteneklerinin geliştirilmesi ile ilgili çalışmaları kapsamaktadır (Aldemir,2001:151).
Yönetici eğitiminin amacına ulaşabilmesi yani etkinliğin sağlanabilmesi çok sayıda faktör ile ilişkilidir. Genel olarak yöneticinin hizmet öncesi aldığı eğitim onun “yönetici eğitimine” yaklaşımını etkileyen faktörleri ana başlıklarını oluşturduğu düşünülebilir.


» Nüve Forum » akademik » İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi » İşletme Bölümü

1.YÖNETİCİNİN TANIMI VE ÖNEMİ

Bütün organizasyona can veren ve onu başarıya götüren unsur ruhtur. Mekanik bir organizasyona can veren ve onu başarıya götüren ruhu aşılayan kişi yöneticidir (Hatipoğlu,1993:220).Yani yönetici rotayı tayin edecek kişidir (Hickse,1989:249).
Yönetici, "kendisini ve ekibini kurum hedeflerine yönelten, sorunların üzerine giden, en iyi çözümler üretmek üzere sürekli düşünen ve düşündüren, işlerini daima zamanında sonuçlandıran, yetki kullanmasını bilen, kaybetmek endişesi ile sorumluluktan kaçmayan, çizgisi ve değeri kabul gören, ekibini ve işlerini iyi tanıyan, seçilerek ilerlemeyi ve ilerletmeyi ilke edinen, bilgi düzeyini sürekli yenileyen, başarılarını ekibine mal edip, başarısızlıkları üstlenebilen, gücünü bilgi, beceri ve deneyimlerinden alan, bilgisini çevresi ile paylaşabilen, astlarını geliştirebilen ve başarıları ile gurur duyan, fikir alan ve aldığı fikrin sahibini açıklayan, iş ahlakı ve normlara uyan, menfaat edinmeyi değil kurumuna hizmeti amaçlayan, gerektiğinde "hayır" diyebilen, ve anlaşıncaya kadar: Kalabalıklar içinde çoğu kez yalnız kalmayı göze alabilen kimsedir" (Akat,1997:16) denilmektedir.
Bir örgütte yönetim faaliyetini yerine getiren kişi yöneticidir. Çünkü bütün örgüte can veren ve onu başarıya götüren bir unsur olan ruhu organizasyona aşılayarak onu mekanik yapısından kurtaracak kişi, yöneticidir (Hatipoğlu,1993:220). Ferd ve Chrysler’de üst düzey yöneticilik yapan Lee lacocca’ya göre; “Ders kitapları ne derse desin, şirketlerde en önemli kararları, yöneticiler verir. Bu nedenle sorun çözme ve karar verme yeteneklerinin geliştirilmesine yöneticilerin daha çok ihtiyaç duymaları, yönetici eğitiminin önemini artırmıştır. Nitekim günümüzün en önemli strateji gurularından Gary Hamel’e göre; “Bir şirketteki en büyük risk, üst yönetimin dünyanın değişim hızına ayak uyduramaması ve yeterli derecede yenilikleri öğrenmemesidir. Dolaysıyla, kendi sektöründe neler olup bitiyor, genç insanlar neler düşünüyor, yeni fırsatlar neler olabilir gibi konularda yeterli bilgiye sahip olunmalıdır” (Hamel,2002/2003:29). Davranışsal liderlik kavramlarına göre; liderleri başarılı ve etkin yapan husus, onun liderlik yaparken gösterdiği davranışlardır (Koçel,1999:428). İnsan davranışlarının büyük bir çoğunluğunun öğrenme ile elde edildiği bilinmektedir. “Günümüzün başarılı yöneticisi yalnızca bir takım bilgi ve becerilerle değil, işinin veya mesleğinin gerektirdiği değişikliklere uyma ve onlara egemen olma yeteneği ile sivrilir” (Eren,1998:485).


» Nüve Forum » akademik » İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi » İşletme Bölümü

2.EĞİTİMİN TANIMI

Kişiliğin gelişmesine yardım eden ve onu temel alan, onu yetişkin yaşamına hazırlayan, gerekli bilgi, beceri ve davranışlar elde etmesine yarayan bir süreç olarak verilmiştir (Tezcan,1993:223).
Wahrig Deutsches Wörterbuch’ da eğitim ; “ Sağlam bir karakter ve mesuliyet şuurunu kazandırmak, ahlaki ve bedensel olarak, kuvvetli bir ruh kazandırmak için kişilere verilen planlı ve amaçlı bir faaliyettir” (Wahrig,1975:1192) şeklinde tanımlanmaktadır.
Eğitim kurumları bireylere yeni değişme ve gelişmeler için gerekli bilgi, beceri ve değerleri kazandırarak onların toplumsal ve ekonomik gelişmeye uymalarını kolaylaştırır. Bunun yanı sıra toplumda yenilikleri başlatacak ve gerçekleştirecek yaratıcı bireylerin yetişmesine katkıda bulunur (Akat:69). Davranışsal özelliklerin kazanıldığı eğitim düzeyleri bireyin doğumundan başlayıp, çeşitli eğitim düzeylerinden geçerek hayatın her safhasını içine alır
İşletme eğitiminin hedefleri; teknik bilgi ve beceriye sahip olmak, gelişmeleri yakından takip etmek, sorgulamak, analitik düşünebilmek, karmaşık problemlere verimli çözümler üretebilmek, diğer alanlar hakkında da bilgi sahibi olmak, insanlarla pozitif ilişkiler kurabilmek, bölgesel ve kitlesel gelişmeye katkıda bulunmak olarak tanımlanabilir. Belirlenen bu hedeflere ulaşmayı sağlayacak en etkin yol ise işletme eğitiminde standardizasyon oluşturmaktır (Teker,1998:22).


» Nüve Forum » akademik » İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi » İşletme Bölümü

3.HİZMET ÖNCESİ EĞİTİM KAPSAMINDA ÜLKEMİZDEKİ YÜKSEK ÖĞRETİMDE YÖNETİM EĞİTİMİ

Yöneticilerin yöneticilik eğitimine bakışlarının hizmet öncesi aldıkları eğitime, eğitim durumlarına, mezun oldukları fakültelere, aldıkları yönetim derslerinin yeterliliğine ve mesleğe hazırlayıcı niteliklerine, yabancı dil düzeylerine göre farklılık gösterdiği düşünülmektedir
Üniversitelerimizde "İşletme Yönetimi" alanında verilen yönetici eğitimi ilk basamaktan başlayarak ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora gibi düzeylere ayrılmıştır.


» Nüve Forum » akademik » İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi » İşletme Bölümü

3.1 Ön Lisans Düzeyi

Ön lisans; ortaöğretime dayalı, en az dört yarıyıllık bir programı kapsayan ara insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan veya lisans öğretiminin ilk kademesini teşkil eden bir yükseköğretimdir.
Ülkemizde genellikle ön lisans seviyesinde yöneticilik eğitimi veren birimler dört yarı yıllık Meslek Yüksek Okullarının İşletme Bölümleridir. Hızla gelişen Türk ekonomisinin temelini oluşturan üretim, ticaret ve hizmet sektöründeki işletmelerin ihtiyaç duyduğu insan gücünü karşılamak amacıyla, işletmecilik konusunda teorik ve uygulamalı olarak meslek elemanı ve orta düzey yönetici yetiştiren bir programdır. İki yıllık öğretim sonunda mezun olan öğrenciler başta özel sektör olmak üzere, kamu kesimi dahil bütün işletmelerde pazarlama, finans, muhasebe, halkla ilişkiler, personel (insan kaynakları) konularında çalışma imkanına sahip bulunmaktadırlar. Ayrıca serbest muhasebecilik yapma açısından da gerekli ön bilgileri kazanmaktadırlar.

3.2 Lisans Düzeyi

İktisadi ve İdari Bilimler Fakültelerinin İşletme Bölümleri ve ülkemizde özel olarak da Yönetim ve Organizasyon Anabilim dallarının ders programları işletme yönetimine yöneliktir.
İktisadi ve İdari Bilimler Fakültelerinin konumuz gereği incelenecek olan İşletme Bölümleri ve onların anabilim dalları oluşturacaktır. Çünkü bilginin büyük bir hızla çoğaldığı, yenilendiği ve değiştiği çağımızda işletmecilik öğrenimine ilginin artıyor olması bir rastlantı değildir. Çoğalan ve yenilenen bilgiyle birlikte, iyi yetişmiş insan gücüne duyulan gereksinim de artmaktadır. İşletmecilik uğraşının bir çok bilgi alanını kapsaması ve öğretim programlarının da bu gerçeğin ışığında oluşturulması, işletmecilik öğrencilerinin donanımlı ve sonuç alıcı profesyoneller olarak yetişmelerine olanak vermektedir. İşletme bölümlerinde okuyan öğrencilerin çağımızın karmaşık örgütlerinde başarılı olmalarını sağlayacak becerileri edinebilmeleri, işletmecilik eğitimini son yılların en önemli eğitim-öğretim projelerinden birisine dönüştürmüştür. Farklı bilim alanlarından lisans diploması alan gençlerin bile yüksek lisansdaki (master) tercihleri işletmecilik olmaktadır. Bunun önemli bir nedeni çağımızın güçlü ekonomik örgütlenmeler çağı olması, bilgi ve teknolojiye bu büyük örgütleri yöneten yönetici-liderlerin yön vermesidir.
İşletmecilik öğretiminin temel amacı, ekonomik örgütlenmelerin içerdiği karmaşa, değişim dinamiği, yenileşme zorunlulukları ve stratejik üstünlük elde etme çabalarının oluşturduğu ortamla başa çıkabilecek insan gücünü yetiştirmektir. Bunun sonucu olarak tasarlanan öğretim programı insan ilişkileri, psikolojik çözümleme, toplumsal-örgütsel değişmekten başlamakta ve giderek karmaşık sayısal-istatistiksel verileri etkili bir biçimde kullanmayı öngören bir çok değişik ders gruplarını içermektedir. Öğretim programları çerçevesinde işletme öğrencileri niteliksel ve niceliksel düşünme, sorun çözme ve karar verme becerilerini bir arada geliştirmektedir. 2000’li yıllardaki Türkiye’nin gereksinme duyacağı yaratıcı, yenilikçi, sorun çözücü, üretken ileri görüşlü ve lider nitelikli yöneticileri yetiştirmeyi amaçlamaktadır (Başkent Üniversitesi,1996/97:45).
Özetlemek gerekirse, ekonominin çekirdeğini oluşturan işletmelere kuramsal ve uygulamaya dönük bilgilerle donatılmış üstün nitelik ve yetenekte elemen yetiştirmektir. İşletmenin çeşitli bölümlerinde karşılaşılan sorunlar çağdaş yönetim ve yaklaşımı ile analiz edebileni rasyonel ve bilimsel çözümler getirebilen, aynı zamanda kendi işyerini kurabilecek bilgilerle donatılmış işletmecilik ruhu taşıyan, bilimsel karar verebilen ve çağdaş fikirlere ve gelişmelere açık riske katlanmayı göze alabilen elemanlar yetiştirmek, bu bölümün temel amacını oluşturmaktadır (Uludağ Üniversitesi1998/99:64).


» Nüve Forum » akademik » İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi » İşletme Bölümü

3.3 Lisans Üstü Düzeyi

Lisansüstü yüksek lisans, doktora eğitimini kapsar, işletme alanındaki lisansüstü programlar iki başlık altında ele alınmaktadır ;
1. Yüksek lisans Programları 2. Doktora Programları
1.Yüksek lisans: Bir lisans öğretimine dayalı, eğitim-öğretim ve araştırmanın sonuçlarını ortaya koymayı amaçlayan bir yükseköğretimdir. Tüm üniversitelerde Yönetimle ilgili Yüksek Lisans eğitimi 1982 yılında 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununun 19. Maddesine kurulmuş bulunan Sosyal Bilimler Enstitüleri tarafından yürütülmektedir. Sosyal Bilimler Enstitülerinin dışında Türkiye Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsünün de bu konuda bilimsel araştırmada bulunmaktadırlar. Enstitülerin amacı, üst düzeyde bilimsel çalışma yapmak, bilgi ve teknolojiyi üretmek, ulusal gelişmemize ve kalkınmamıza destek olmak ve çeşitli bilimsel kuruluşlarda, işletmelerde ve kurumlarda görev alan veya almayı planlayan üniversite mezunlarını Yüksek Lisans düzeyinde yetiştirmektir.
2.Doktora: Lisansa dayalı en az altı veya yüksek lisansa dayalı ve en az dört yarıyıllık programı kapsayan ve orijinal bir araştırmanın sonuçlarını ortaya koymayı amaçlayan bir yükseköğretimdir. Doktora eğitimi de yine üniversitelerin Enstitüleri tarafından yürütülmektedir.
Doktora programının amacı, öğrenciye bağımsız araştırma yapma, bilimsel olayları geniş ve derin bir bakış açısı ile irdeleyerek yorum yapma ve yeni sentezlere ulaşmak için gerekli adımları belirleme yeteneği kazandırmaktır.

4. ÜLKEMİZ ÜNİVERSİTELERİNİN, ÖZDE İŞLETME AKÜLTELERİNİN SORUNLARI

İşletme fakültelerinin sorunları ele alınırken bilinen ve klasik sorunlardan ziyade güncel sorunlar üzerinde durmak hem günümüz hem de gelecek için daha etkili olacaktır. Çünkü sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçişte yeni yeni sorunlar oluşmuştur. Bu sorunlardan İşletme Fakültelerinin Standartizasyonu, Enformasyon Ağının eksikliği, Öğrencilerin Sanayinin isteklerine göre yetiştirilmemesi, Üniversite-İş Hayatı ilişkisinin güncelleştirilmesi ve Derslerin içeriğinin günümüz bilişim çağına uyumsuzluğu gibi sorunlar irdelenecektir.
Ülkemiz üniversitelerinin, özde işletme fakültelerinin sorunları irdelenirken ilk göze çarpan konu işletmecilik eğitiminde en zayıf noktanın henüz bir standartizasyona gidilememesi olmaktadır. Teker bildirisinde “Belirlenen hedeflere ulaşmayı sağlayacak en etkin yol işletme eğitiminde standartizasyon oluşturmaktadır ve bir İşletme Fakültesi aşağıda sıralanan alanlardaki standartları sağlamak zorundadır” demektedir (Teker:22).
1. Programın amacı ( misyon ve hedefleri)
2.Programa kabul şartları
3.Öğretim üyesi ve destek personel sayı ve kalitesi
4.Kütüphane ve bilgisayar olanakları
5.Finansal kaynaklar
6.Bina, araç ve gereçler
7.Eğitimde sağlanan yenilikler
8.Ders programı içeriği
Yüksek öğretimde sürekli gelişim ve yüksek kaliteye ulaşmak sonu olmayan ve asla durağan olmayan bir süreçtir. Yüksek öğretimde dünya standartlarına ulaşılması sadece eğitim kurumlarını değil, bu kurumlarda görev yapan öğretim kadrosunun da en iyiye yükselmesini teşvik edecektir (Teker:21).
Üniversitelerimizde ise hemen hemen her dalda bilgisayar eğitimi zorunlu bir ders olarak programlarda yer almasına karşılık, bilgisayar donanımı yetersizliği bu derslerin istenilen kaliteye erişmesini engellemektedir.
Diğer bir sorun Üniversite-Sanayi işbirliğinde yatmaktadır. Üniversite-Sanayi işbirliği, üzerinde çok fazla konuşulan, gelişmiş ülkelerde büyük ölçülerde başarılmış, gelişmekte olan ülkelerde ise hem son derece önemli, hem de yeterince başarıya ulaşmamış bir konudur. Üniversite-Sanayi işbirliği, bir ülkenin kalkınmanın sağlanabilmesinde, istenilen teknolojik düzeye erişebilmede ve kıt kaynakların sinerji yaratarak daha etkili ve verimli bir biçimde kullanılabilmesinde son derece önemli bir olgu olarak kabul edilmektedir.
Üniversitelerin mevcut kaynakları (bilgi, eleman, ekipman v.s.) ile sanayicinin mevcut kaynakları ( deneyim, eleman, finansal güç, v.s.), her iki tarafa ve topluma fayda sağlamak üzere bir metot ve sistem dahilinde birleştirilerek yapılan eğitim-öğretim, araştırma-geliştirme ve diğer faaliyetlerin tümü (Dura,1994:101) olarak tanımlanan üniversite sanayi işbirliği, çeşitli boyutlarda ortaya çıkmaktadır.
Gelişmekte olan bir ülke olarak Türkiye’de, üniversite, sanayi ve toplum açısından önemli yararlar ortaya koyan üniversite sanayi işbirliği hep sözü edilen ancak şimdiye kadar kurumsal düzeyde yeterince gerçekleştirilememiş bir konudur. Yapılan literatür çalışmalarında, ülkemizde üniversite sanayi işbirliğini inceleyen araştırmalarda genelde teorik düzeyde işbirliği gereği, sağlayacağı yararlar ve karşılaşılan engeller üzerinde durulduğu, uygulamalı araştırmalara da nispeten az yer verildiği belirlenmiştir (Nakip,1998:58).
Yönetici yetiştiren işletme fakültelerinin diğer önemli ve güncel sorunlu Üniversite-İş hayatı işbirliğinde yatmaktadır. Eğitim iş yaşamı için zorunlu temel bilgileri içerdiğinden, gerçek yaşamla bağdaşabilir, kullanılabilir ve güncel olmak zorundadır. Özellikle işletme eğitimi günün dinamik işletme koşullarına paralel ve piyasa koşullarının gerektirdiği özellikleri kazandırıcı olmalıdır.


» Nüve Forum » akademik » İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi » İşletme Bölümü

5.BİLGİ TOPLUMUNDA YÖNETİM VE İŞLETME YAPISI

Sanayi toplumuna geçişin “motoru” olma işlevi buharlı makinalar üstlenmiş ise; bilgi toplumuna geçişi de bilişim teknolojisinin temelindeki bilgisayarlar gerçekleştirmiştir (Erkan,1995:11).
İçinde bulunduğumuz şu 2000'li yıllarda “Dijital öğrenim” ve sanal üniversiteler gerçekleşmiştir. Gelişmiş ülkelerin çoğunda olduğu gibi örneğin Almanya’da da bu bilgi ağının olanaklarından yararlanan girişimci sayısı giderek artmaktadır. Çoğu yüksek okul geleneksel “yüz yüze eğitime” ek olarak – örgün eğitimden tam vazgeçmeseler de, internet ağı üzerinden ayrıca hizmet sunmaya başlamışlardır. Computer-Based-Learning, Webeducation, Distance Learning, Telelearning, E-Learning, Teletutoring- gibi kavramlar, yeni öğretimde bilgi toplumunun denizine artık demirlerini atmışlardır. Eldeki bilgi verilerinin her beş veya yedi yılda ikiye katlandığı bir toplumda, kimse geleneksel “ilerde lazım olur” anlamındaki öğrenme şekline güvenemez. Bundan sonra yaşam boyu öğrenmek bir görgü kuralı sayılacaktır onun en önemli taşıyıcısı ise internet olacaktır (Schayan,2001:49).
Kunda Dixit ise internet olgusunu; Yeni teknolojiler sayesinde, günümüzde bilgiler, şimdiye dek hiç olmadığı kadar hızlı bir şekilde bir noktadan başka bir noktaya aktarılabiliyor. Bize de çoğu zaman, milyonlarca gigabaytın nanosaniyeler içinde bütün dünyayı nasıl dolaştığını şaşkın şaşkın seyretmek düşüyor (Dixit,2001:45) ifadesini kullanmaktadır.
Alman eğitim bakanı Edelgard Bulmahn “Bilgi toplumunda, en önemli sermaye iyi bir eğitim, yaratıcılık ve yetkinliktir” demektedir (Bulmahn,2001:53).
Bilişim Teknolojisine dayalı olarak şekillenmekte olan bilgi toplumun temel özellikleri, sanayi toplumunda ön planda olan “maddi” ürünler yerine, bilişim teknolojisi sayesinde bilgi üretimi ön plana çıkmaktadır. Böylece bilgi toplumunun sürükleyici gücü bilişim teknolojisinin ürünü olan bilgidir. Biz buna kısaca “bilişimsel bilgi” diyebiliriz (Erkan,1994:96).
Yoğun bilgi üretimi, sanayi toplumunda olduğu gibi, olmuş olayların açıklanmasına yönelik olacaktır. Geleceğe yönelik bilgi, bireyin kendini kanıtlamak, yeteneğini geliştirmek ve gerçekleştirmek için koyduğu amaçların gerçekleştirmesi şeklinde olacaktır. Bireyin tutum ve davranışlarını gelecek beklentileri belirleyeceği için, bilgi toplumunda bilgi üretiminin etkisi daha çok ileri besleme ( feed forward) şeklinde işleyecektir.
Yeni gelişmeler yönetim anlayışı ve işletme yapısını da kökünden değiştirmiştir. Geleneksel işletmenin iç yapısı ve dış çevre ilişkileri yeni boyutlar kazanmıştır. Bilgi toplumunda yönetim alanında ortaya çıkan yenilenmeyi Drucker'i son kitabı olan "Kapitalist Ötesi Toplum”da bulmak mümkündür. İkinci Dünya Savaşı sonrasına kadar, “yönetici” kavramından “astların işinden olan kimse” yani “patron” anlaşılırdı. Yönetim ise, “ bir mevki bir güçtü”. 1950’den sonra bu tanım “Yönetim, insanların performansından sorumludur” şekline dönüştü. Oysa Drucker’e göre bugün yönetici tanımı “bilginin uygulanmasından ve performansından sorumludur” (Drucker:1993:81).
Yeni yapılanma ve orkestra stili yönetim bir çok yönetim kademesinin ortadan kalkmasına yol açmaktadır. Orkestra şefi ile diğer müzisyenler arasında ara kademelerin olmayışı gibi, bilgi ve uzmanlık bazlı yapıda ara kademeler ortadan kalkmaktadır. Bilgi toplumunda “başarı” ve “sosyal sorumluluk” temel değer ve motivasyonlar olarak gündeme gelmektedir. Sorumluluk içindeki birimleri, bilgi ile donatmak yeterlidir. Bu nedenle sanayi toplumundan bilgi toplumuna dönüşümde, yönetimin odak noktası komutan enformasyona kaymaktadır. Bilgiye dayalı kuruluşta üstlerin, astların işlerini bilmiyor olması çok doğaldır. Örneğin, orkestra şefi bir müzik aletinin nasıl çalındığını bilmiyor olabilir; ancak orkestraya ne katkı getirmesi gerektiğini bilmektedir.
Kısacası yeni işletme yönetiminde motivasyon, başarı, yerelleşme, esneklik, dayanışma, sorumluluk ve katılım yeni gelişmeleri tanımlayan kavramlardır (Erkan:186/190).


» Nüve Forum » akademik » İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi » İşletme Bölümü

6.ARAŞTIRMA METODOLOJİSİ

6.1 Evren ve Örneklem

Araştırmamızın evrenini 500 büyük sanayi işletmesi içinde yer alan 435 özel sektör sanayi işletmesinin alt, orta ve üst düzey yöneticileri oluşturmaktadır. Evreni oluşturan bu yöneticilerin hepsine ulaşmanın araştırma kapsamında mümkün olamaması, örneklem üzerinde çalışmayı zorunlu hale getirmiştir. Örnekleme işlemi bir ana kütleyi temsil eden örnekten o ana kütle hakkında bilgi edinmek, ana kütlenin özelliklerini öğrenmek işlemidir. Amacı ana kütle hakkında sonuçlara ulaşmaktır. Maliyet, zaman gibi bir takım faktörler örneklemeye başvurmanın nedenini oluşturmaktadır (Tokol,1994:14). Bu amaçla öncelikle basit tesadüfi örnekleme yoluyla 114 firma seçilmiştir. Bu 114 firmanın her birisine alt, orta ve üst düzey yöneticilerine uygulanmak üzere 10’ar adet anket formu gönderilmiştir. Geri dönen anket formu sayısı 120’dir. Bu şekilde oluşan örneklem hacminin istatistiksel olarak evreni temsil etme yeterliliğine sahip olduğu düşünülmektedir.
6.2 Veri Toplama ve Değerleme Yöntemleri
İşletmecilik dallarında yapılan araştırmalarda, bilgi ve veri toplamak amacıyla genellikle anket, görüşme ve gözlem yöntemleri kullanılmaktadır. “Anket yöntemi görüşme tekniğinin görüşmeci boyutundan yoksun olduğu gibi, yapısı gereği standartlaştırmaya çok daha elverişli bir tekniktir. Anket tekniğinde araştırmacı, bilgi verecek kimseyle yani anketi cevaplayanla yüz yüze değil önceden hazırlanmış genellikle kapalı uçlu sorulardan oluşan bir anket formu yardımıyla ilişki kurar” (Serper,1992:29).
Anket yöntemi birinci derecede veri toplamada çok kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntemde bilgiler araştırma konusu olan ana kütleden seçilen örneğe dahil kişilere sözlü veya yazılı soru sormak yoluyla sağlanır. Anketin amacı davranışları, demografik özellikleri, bilgi düzeyini ve fikirleri ölçmektir (Tokol:28).
Değerleme yöntemleri olarak aşağıda sıralanan teknikler kullanılmıştır.
1. Ki Kare ( x2 ) Testi: Hangi olayda olursa olsun fiili durumun beklenen duruma uygun olup olmadığını tespit edebilmek, yani aralarındaki farkın tesadüfi sebeplere bağlayacak kadar küçük olup olmadığına karar verebilmek için ki-kare testi fiili frekanslarla, teorik frekanslar arasında mukayese yapmaya dayanmaktadır (Gürtan,1982:763). Ki-Kare testinde niteliksel olarak belirtilen veriler kullanılır. Örneğin; kadın-erkek, sosyo-ekonomik düzeyi iyi-orta-kötü gibi. Ayrıca ölçümle belirtildiği halde sonradan nitelik haline dönüştürülerek incelenmesi gereken verilere de ki-kare testi uygulanabilir (Sümbüloğlu,1990:125).
2. Ağırlıklı Aritmetik Ortalama: Bir dizi veya bölümünün, belli bir vasfa ilişkin, aritmetik ortalaması, birim değerleri cebirsel toplamının birim sayısına bölünmesiyle elde edilen değerdir. Eğer birimlerin önem derecesi farklı ise aritmetik ortalamanın hesabında tartıların da hesaba katılması gerekir (İşcil,1973:110-112).

6.3 Sınırlılıklar

Araştırmanın çeşitli yönlerden saptanmış sınırları bulunmaktadır. Öncelikli sınırlama konunun kapsamı ile ilgilidir. Bu çalışmada insan kaynakları yönetiminin sadece “yönetici eğitimi” ile ilgili boyutu incelenmiştir. Hizmet içi eğitimin iş görenlere ilişkin yönü kaps ** dışı bırakılmıştır. Diğer bir sınırlama uygulama alanına ilişkindir. 2000 yılı itibariyle ülkemizde ilk 500 arasına giren özel sektör sanayi işletmelerinin yöneticileri uygulama alanına dahil edilmiştir. Sanayi sektörü dışında faaliyet gösteren işletmeler, ilk 500 firma arasında yer alamayan sanayi işletmeleri ve kamu işletmelerinin tamamı araştırma kapsamı dışında tutulmuştur. Araştırmada sadece yöneticilere anket uygulanmış olması da, çalışmanın bir diğer sınırlılığıdır. Yöneticilerin “yönetici eğitimine” yaklaşımları boyutu çalışmanın konusunu oluşturduğu için, girişimciler, işgörenler, ilgili diğer kişiler araştırma kapsamı dışında tutulmuştur. Çalışmada bağımlı değişkenler ile ilgili olarak da sınırlamalar söz konusu olmuştur. Yöneticilerin yönetici eğitimine yaklaşımını etkileyen çok sayıda faktör bulunmasına karşılık bu çalışmada sadece hizmet öncesi eğitim nitelikleri incelenmiştir.


» Nüve Forum » akademik » İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi » İşletme Bölümü

6 4 Varsayımlar

Araştırmanın yönetiminde, bütününe ve konuya ilişkin olarak ayrı ayrı tespit edilen varsayımlar şu şekilde oluşmaktadır;
1. Araştırmada veri toplamak için kullanılan anket yönteminin araştırma için uygun bir araç olduğu varsayılmıştır.
2. Anket sorularına verilen cevapların değerlendirilmesinde kullanılan tekniklerin araştırma için en uygun test yöntemleri olduğu varsayılmıştır.
3. Anket uygulanan örneklem hacminin evreni temsil etme yeterliliğine sahip olduğu varsayılmıştır. Örneklem seçimi için kullanılan tesadüfi örnekleme yönteminin de araştırmanın amacına uygun bir teknik olduğu varsayılmıştır.

6.5. Hipotezler

Araştırmanın temel hipotezi şu şekildedir.
H1: Araştırma kapsamındaki işletmelerde yöneticilerin hizmet öncesi eğitim nitelikleri ile onların yönetici eğitimine yaklaşımları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır.
Araştırmanın ana hipotezine bağlı olarak geliştirilen hipotezler şunlardır:
H1 = Araştırma kapsamındaki yöneticilerin yönetici eğitimine gereksinim duyma düzeyleri ile eğitim durumları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunmaktadır.
H2 = Araştırma kapsamındaki yöneticilerin yönetici eğitimine gereksinim duyma düzeyleri ile mezun oldukları fakülteler arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunmaktadır.
H3 = Araştırma kapsamındaki yöneticilerin yönetici eğitimine gereksinim duyma düzeyleri ile fakültelerde yöneticilik ile ilgili derslerin yeterliliği arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunmaktadır.
H4 = Araştırma kapsamındaki yöneticilerin yönetici eğitimine gereksinim duyma düzeyleri ile yabancı dil düzeyleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunmaktadır.
H5 = Araştırma kapsamındaki yöneticilerin yönetici eğitimine gereksinim duyma düzeyleri ile yurt dışında bulunmaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunmaktadır.

6.6 Verilerin İşlenmesi, Çözümü ve Yorumlanması

Verilerin işlenmesinde “SPSS (Statistical Package For Social Sciences) for Windows, Release 8.0” istatistik paket programından yararlanılmıştır.



» Nüve Forum » akademik » İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi » İşletme Bölümü