Nüve Forum


Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü hakkinda Anayasa Hukuku Genel Bilgiler ile ilgili bilgiler


ANAYASA HUKUKU GENEL BİLGİLER I- ANAYASA KAVRAMI ve ÇEŞİTLERİ o Maddi anlamda anayasa; temel hak ve özgürlükleri güvence altına alan, devlet iktidarını sınırlayan, devletin temel organlarının kuruluşunu ve işleyişini belirleyen

Like Tree2Likes
  • 2 Post By SerdarK

Cevapla

 

LinkBack Seçenekler Stil
  #1  
Alt 16.09.08, 16:54
SerdarK - ait kullanıcı resmi (Avatar)
Çılgın
 
Üyelik tarihi: Nov 2006
Nereden: hüzünün başkenti
İletiler: 936
Blog Başlıkları: 16
SerdarK için ne kadar gurur duyulsa azdır.SerdarK için ne kadar gurur duyulsa azdır.SerdarK için ne kadar gurur duyulsa azdır.SerdarK için ne kadar gurur duyulsa azdır.SerdarK için ne kadar gurur duyulsa azdır.SerdarK için ne kadar gurur duyulsa azdır.SerdarK için ne kadar gurur duyulsa azdır.SerdarK için ne kadar gurur duyulsa azdır.SerdarK için ne kadar gurur duyulsa azdır.SerdarK için ne kadar gurur duyulsa azdır.SerdarK için ne kadar gurur duyulsa azdır.
Standart Anayasa Hukuku Genel Bilgiler

ANAYASA HUKUKU

GENEL BİLGİLER

I- ANAYASA KAVRAMI ve ÇEŞİTLERİ

o Maddi anlamda anayasa; temel hak ve özgürlükleri güvence altına alan, devlet iktidarını sınırlayan, devletin temel organlarının kuruluşunu ve işleyişini belirleyen hukuk kurallarının bütünüdür. Bir anayasanın ne olması gerektiğini yani ***8220;olması gereken***8221;i ortaya koymaktadır.

o Şekli anlamda anayasa ise; normlar hiyerarşisinde en üst sırayı işgal eden, kanunlardan farklı ve daha zor bir usûlle konulup değiştirilebilen hukuk kurallarının bütünüdür. Anayasanın hukuki bakımdan ne olduğunu yani ***8220;olan***8221;ı izah etmektedir.

A- YAZILI ANAYASA ***8211; YAZISIZ ANAYASA AYRIMI

· Yazılı anayasa, bir anayasa içinde yer alması gerektiği düşünülen kuralların belli bir belge ile kayıt altına alınması ile oluşturulmuştur.

· Yazısız anayasa ise, bir anayasa içinde yer alması gerektiği düşünülen kuralların daha çok teamül biçiminde uygulanması ile ortaya çıkan anayasadır. En bilinen örneği İngiltere***8217;dir. İngiltere***8217;de devletin temel kuruluşunu belirleyen kuralların büyük bir bölümü teamülî niteliktedir. Teamüli-Geleneksel Any.

B- YUMUŞAK ANAYASA ***8211; KATI ANAYASA AYRIMI

Ø Yumuşak anayasa, sıradan kanunlarla aynı usullerle değiştirilebilen anayasadır.
Türk anayasacılık tarihindeki tek yumuşak anayasa: 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu***8217;dur.

Ø Katı (sert) anayasa ise, sıradan kanunlardan daha farklı organlarca ve daha zor usullerle değiştirilebilen anayasalardır.(değiştirilmesi gerektiği ise anayasacılık düşüncesidir)Ülkemizde 1921 Anayasası dışındaki tüm anayasalar katı (sert) anayasa niteliğindedir.
Bir Anayasa ;
- Değiştirilemeyecek maddeler içeriyorsa
- Halkoylaması içeriyorsa
- Değiştirilmesi için nitelikli çoğunluk öngörmüşse
- Kabulünden itibaren belli bir süre değişiklik yapılamaması hükmü varsa Sert anayasadır.

Ø Mutlak sert anayasa ise, hiçbir şekilde değiştirilemeyen anayasadır.
Dünyanın ilk anayasası 1787 ABD Anayasasıdır, ikincisi 1791 Fr



II- DEVLET KAVRAMI ve ÇEŞİTLERİ

Herhangi bir kurum ya da organizasyonun devlet niteliğinde kabul edilebilmesi için;
- Ülke (yani belli bir toprak parçası ve onun üzerindeki hava sahası ve kimi durumlarda deniz sahanlığı)
- İnsan topluluğu ve
- Egemenlik unsurlarının bir arada bulunması gereklidir.
Egemenlik unsuru; ülke sınırları içinde meşru ve en yüksek zorlama gücü***8217;nü ifade etmektedir.
Hukuki bakımdan değerlendirildiğinde devlet egemenliğinin tezahür (görünüm) biçimleri;
yasama, yürütme, yargı kuvvetlerinden oluşmaktadır.

A- DEVLET SİSTEMLERİ

Teokrasi: Egemenlik yetkilerinin kaynağının ilahi bir güç veya Tanrısal buyruklar olarak görüldüğü sistemdir.

Monarşi: Egemenlik yetkilerinin kaynağının tek bir kişi olarak görüldüğü sistemdir.
- Mutlak monarşilerde, kişinin egemenlik yetkilerinin hiçbir sınırı bulunmamaktadır.
- Meşruti (şartlı) monarşilerde ise kişinin egemenlik yetkileri bir ölçüde sınırlandırılmıştır.
Oligarşi (Aristokrasi): Egemenlik yetkilerinin kaynağının bir sınıf veya bir zümreye ait olduğu sistemdir.
Cumhuriyet: Egemenlik yetkilerinin kaynağının tüm halka, tüm ulusa ait olduğu sistemdir.

B- DEVLET YAPISI

Devlet yapısına ilişkin ayrım, egemenlik yetkilerinin toplandığı merkez bakımından yapılmaktadır;

(i) Basit (üniter) devlet; Egemenlik yetkilerinin tek bir merkezde toplanması sonucu; yasama, yürütme ve yargı yetkileri ve organları bakımından teklik ve bölünmezlik söz konusudur.
Any md.3 Türkiye devleti ülkesiyle ve milletiyle bölünmez bir bütündür. (feder. / Konf. yasak!)

(ii) Bileşik Devlet; Bileşik devletlerde egemenlik yetkileri ülke sınırları içerisinde farklı merkezlere dağıtılmaktadır; birden fazla devletin bir araya gelmesi söz konusudur.

(ı) Federasyon; Birden çok devletin (federe devletler) iç egemenliklerini korurken dış egemenliklerini merkezi (federal) devlete terk etmeleri ile ortaya çıkmaktadır. Federe devletlerin uluslar arası bir kimlikleri yoktur.
Ör: Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, Kanada, Avusturya, İsviçre, Avustralya

(ıı) Konfederasyon; Birden fazla bağımsız devletin (konfedere devletler); uluslararası hukukî kişiliklerini muhafaza etmek şartıyla kurdukları; devlet topluluğu şeklidir.

(ııı) Birlik; ..


C- HÜKÜMET BİÇİMİ
  • Kuvvetler Birliği: Yasama-yürütme-yargı erklerinin tek bir organda toplandığı, kullanıldığı hükümet biçimidir.
· Mutlak Monarşi (1808Sened-i İttifak İlk Anayasal Belge)
Yürütme organı hem kanunları koymakta, hem de bunları uygulama yetkisini elinde bulundurmaktadır. Monark:Kral

· Meşruti (Şartlı) Monarşi (1876 Kanunu Esasi)
Monark***8217;ın yetkilerinin halk tarafından seçilen meclislerle paylaşıldığı sistemdir.

· Meclis Hükümeti Sistemi (1921 Anayasa Hükümeti)
Yasama organı hem kuralları koymakta hem de bunları uygulama yetkisini elinde bulundurmaktadır. Bakanlar meclisin memuru konumunda ve emir talimat altındadır.
Bakanları tek tek meclis seçer ve görevden alır. Meclis Başkanı = Cb + Bb

· Karma Hükümet (1924 Anayasa Hükümeti)
Kuvvetler birliği(meclis hük. benzer) + Görevler ayrılığı (Parlamanter sist. benzer)
Parlamenter sisteme benzer yönleri; Hükümet kuruluş ve işleyişi. Politika oluşturma görevi BK aittir.

  • Kuvvetler Ayrılığı: Yasama-yürütme-yargı erklerinin, aralarında işbirliği bulunan değişik organlarca yerine getirilmesidir. Kuvvetler ayrılığını esas alan hükümet biçimlerinde yargı her zaman bağımsızdır.
Ancak yasama ve yürütme arasındaki ayrılık farklı biçimlerde söz konusu olabilmektedir.

· Sert Kuvvetler Ayrılığı
Yasama ve yürütme organları birbirinden tam bağımsızdır ve birbirlerini hukukî olarak etkileme olanaklarından yoksundurlar.
Ör: Başkanlık Sistemi DB yasamaya karşı değil doğrudan halka karşı sorumlu

· Yumuşak Kuvvetler Ayrılığı (1961 Anayasa Hükümeti + 1982 Anayasa Hükümeti)
Yasama ve yürütme organlarının birbirinden tam anlamıyla bağımsız olmadıkları, çeşitli yollarla birbirlerini etkileme (görevden alma, feshetme gibi) olanaklarına sahip olduğu hükümet biçimidir.
Ör: Parlamenter Sistem ve Yarı-Başkanlık Sistemi

D- HÜKÜMET SİSTEMLERİ

1- Meclis Hükümeti Sistemi
Yasama ve yürütme kuvvetlerinin yasama organında yani bir Mecliste toplandığı hükümet sistemidir. 1792-1795 tarihleri arasında Fransa***8217;da ve 1920-1923 tarihleri arasında ülkemizde uygulanan bu sistemin başlıca özellikleri şunlardır:

Ø Başbakan ve Cumhurbaşkanlığı makamı yoktur. Meclis Başkanı hem hükümetin, hem de devletin başıdır. Bağımsız bir yargı organı yoktur. Meclis Başkanı = Cb + Bb

Ø Yürütme yetkisi ve görevi aslen meclise aittir ancak meclis bu görevi kendi içinden çıkan bir kurula devreder. Yani bakanlar bağımsız bir yürütme organı değil, yürütme yetkisini meclis adına vekaleten yürüten memur konumundadırlar. Bu yüzden Bakanlar Kurulu meclisin emir ve direktifleri doğrultusunda hareket etmek zorundadır.{Meclis hükümeti sisteminin bu özelliğinden dolayı,
1921 Anayasası***8217;nda hükümetin adı İcracılar Heyeti değil, İcra Vekilleri Heyeti***8217;dir.}

Ø Bakanlar Meclis tarafından tek tek seçilir ve tek tek görevden alınırlar. Hükümeti düşürmek, yani kolektif sorumluluk söz konusu değildir.

Ø Hükümet, meclisin güvenoyu ile kurulmuş sayılır. (Parlamenter sistemde hükümet güvenoyu ile değil, cumhurbaşkanının onayı ile kurulmaktadır)

Ø Yürütmenin yasamayı feshetme olanağı bulunmamaktadır ancak yasama yürütmeyi organı üyelerinin görevlerine her zaman son verebilir.

2- Parlamenter Sistem

Yürütme iktidarının yasama iktidarından kaynaklandığı ve ona karşı sorumlu olduğu anayasal demokrasi tipi olarak tanımlanmaktadır. Yumuşak kuvvetler ayrılığı ilkesi uygulanmakta ve yasama-yürütme organları karşılıklı etkileşim halinde bulunmaktadır.
Parlamenter hükümet sistemi, Almanya, İtalya, İspanya, Belçika, Hollanda, Danimarka, Lüksemburg, İsveç, Norveç ve Yunanistan gibi ülkelerde uygulanmaktadır.
Parlamenter sistemin ülkemizdeki ilk emareleri 1909 değişiklikleriyle görülmüştür. 1961 ve 1982 Anayasaları ise, Parlamenter sistemi tam anlamıyla benimsemiş ve uygulamışlardır.

PARLAMENTER HÜKÜMET SİSTEMİNİN ÖZELLİKLERİ

Ø Yürütme organı iki başlıdır; - Yetkisiz sorumsuz Cb - Yetkili sorumlu BK
Ø Yasama organı genellikle halk temsilcilerinden oluşan bir meclis biçimindedir. Ancak bu meclisin tek ya da çift heyetten oluşması zorunlu değildir. (unicameralism-bicameralism)
Ülkemizde parlamenter sistemin uygulandığı
1961 Anayasası***8217;nda yasama organı Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu ol.üz; çift meclisten oluşmuş; 1982 Anayasası***8217;nda ise tek meclisli yasama organı benimsenmiştir.

Ø Parlamenter sistemde yürütme yasamanın içinden çıkar ve yasamaya karşı sorumludur.
Sorumluluk hem bireysel hem kolektif niteliklidir.
Bb milletvekili olmak zorunda Cb ile BK üyeleri değil! (Erdoğan-Sezer-Derviş)

Ø Meclis, hükümeti denetleme ve düşürme yetkisine sahiptir.
Yürütme organı da belli şartların oluşması durumunda yasama organının görevine son verebilir.

1982 Anayasası***8217;na Göre Parlamenter Sistemin İşleyişi ve Hükümetin Kuruluşu
Parlamenter sistemde halk yalnızca yasama organını seçer. Halkın hükümeti veya hükümetin başı olan kişiyi doğrudan seçimle işbaşına getirmesi söz konusu değildir. (2007 Anayasa değişiklikleriyle birlikte Cb***8217;nı doğrudan halkın seçmesi usulü benimsenmiştir.)
Cb yeni oluşturulmuş TBMM içinden bir kişiyi hükümeti kurmakla görevlendirir. Hükümeti kurmakla görevlendirilen Başbakanın TBMM içinden olması zorunludur. Başbakanın en çok oy alan siyasi parti lideri olması zorunlu değildir. Ancak bu bir anayasa teamülüdür. Cb TBMM içinden herhangi bir kişiyi Başbakan olarak atayabilir. Hükümeti kurmakla görevlendirilen Bb BK listesini oluşturur. Başbakanın listesinde yer alan bakanlar TBMM içinden olabileceği gibi TBMM dışından da olabilir.(ÖR: Derviş) Bakanların TBMM dışından da atanabilmesi kuralı 1961 yeniliği. Bb, hazırladığı BK listesini Cb***8217;nın onayına sunar ve Cb***8217;nın onayı ile hükümet kurulmuş olur.
Cb***8217;nın onayı ile kurulan hükümet, 7 gün içinde programını TBMM***8217;ye sunar. Programın dağıtılmasının ardından, incelemeleri için milletvekillerine 2 tam günlük süre verilir. Ardından hükümet programına ilişkin görüşmeler başlar. Görüşmeler bittikten 1 tam gün sonra (bu bir günlük süreye serinleme süresi adı verilir) güven oylamasına geçilir. (7+2+1). TBMM***8217;nin basit çoğunlukla güvenoyu vermesi durumunda kurulmuş olan hükümet görevine devam eder. Güvenoyu alamazsa hükümet düşer.
1982 Anayasası***8217;na göre hükümetler basit oy çokluğu ile kurulur ancak salt oy çokluğu ile düşürülebilir!


3- Başkanlık Sistemi

Yasama ve yürütme kuvvetleri birbirinden mutlak bir şekilde ayrılmış iki organa verilmiştir. Bu organlar karşılıklı olarak birbirinden bağımsızdır. Yani, yasama ve yürütme organları ayrı ayrı seçilir ve seçildikten sonra da birbirlerinin varlıklarına son veremezler(sert kuvvetler ayrılığı; birbirlerini denetlemezler; hesap ta vermezler!). Parlamenter sistemin aksine başkanlık sisteminde yürütme organı tek unsurdan oluşmaktadır. Cb ve Bb yerine sadece Devlet Başkanı vardır. Başkan doğrudan halk tarafından seçilir. Başkan, görevlerinden dolayı yasama organına karşı değil, doğrudan doğruya halka karşı sorumludur. Güven oylaması ya da hükümeti düşürme gibi bir durum yoktur. Db hükümeti tamamen kendi inisiyatifiyle ve meclis dışından belirler.
Ör:Abd > devlet başkanı Bush


4- Yarı-Başkanlık Sistemi

Parlamenter sistemden tek farkı; Cb halk tarafından seçilir dolayısıyla Cb***8217;nın siyasi gücü daha fazladır.
Ör:Fr

Kaynakça:
Anayasa Hukuku Erdal Fanid
Anayasa Hukuku Zehra Odyakmaz-Ümit Kaymak-İsmail Ercan

Konu SerdarK tarafından (16.09.08 saat 17:06 ) değiştirilmiştir..
Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
anayasa, bilgiler, genel, hukuku

Seçenekler
Stil

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık



Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 09:11 .