Türk bilim adamları gen tabancası üretti | 20.yy Bilim Adamları | Bilim adamları hayvanları uçurdu | Bilim adamları(harf sıralamasına göre) | Bilim adamları süper havuç üretti |

55 yıllık NATO tarihinin 17. toplantısına ev sahipliği yapan Türkiye’nin; Bilim, Teknoloji, Araştırma, Toplum ve Güvenliğine, NATO’nun yaptığı katkıları içeren bir bülten (Sayı:2, No: 67) NATO Bilim Komitesi tarafından hazırlanarak çıkarılmış ve tüm Dünyaya dağıtılmıştır. NATO, Türkiye’ye bilim, araştırma-geliştirme ve bilim adamı yetiştirme konularında büyük katkılarda bulunmuştur. Bunlar:
1999’dan beri 70 Türk Bilim adamı ve araştırma grubu NATO işbirliği bağışı/fonu, 1000’den fazla kişide NATO Bilim Bursu almıştır. Yaklaşık 900 Türk Bilim adamı NATO İleri Çalışma Enstitüsü (ASI) veya Gelişmiş Araştırma Seminerlerine (ARW) katılmıştır. 8 adet Barış için Bilim Projesi Türk Bilim Adamlarınca sürdürülmektedir.
İşbirliği Bağlantı Bağış/Fonları (The Collaborative Linkage Grants-CLG) bir çok alanlarda verilmiştir. Bu fonların %15’, deprem ve diğer %15’ide Karadeniz çalışmalarına verilmiştir.
Türkiye aynı zamanda komşu bölgesel devletlerle de yakın tarihsel bağlantılar ve yakınlıktan dolayı iş birliği içinde çalışmalar sürdürmektedir. Türkiye NATO Bilim burslarıyla bir çok bilim adamını yurt dışında yetiştirmiştir. 1999’dan beri Türkiye’ye verilen NATO Bilim Burslarının %75’i Türkiye’deki Üniversitelerde görev yapan Azerbeycanlı bilim adamlarına verilmiştir. NATO İşbirliği Bağlantı Fonlarının %32’sini Türkiye’ye komşularıyla işbirliği yapması için vermiştir.
NATO fonları Türk Bilim Adamlarının yetiştirilmesinde çok önemli bir kaynak olmuştur. Türkiye, Avrupa Birliğinin üyesi olmadığından AB fonlarından destek alamamıştır. Türkiye NATO’nun Denge için Bilim Programının da üyesidir. Bu kapsamda Barış için Bilim (SP) destek kapsamında 27 Türk projesi Portekiz ve Yunanistan ile birlikte başarı ile tamamlanmıştır.
NATO bilim ve araştırma-geliştirme fonları Türkiye’nin endüstriyel Ar-Ge kapasitesini kuvvetlendirmekte ve bilim adamı ve araştırmacıların yetiştirilmesine katkıda bulunmaktadır. NATO fonlarıyla İTÜ’de seramik kaplama ve karakterizasyon laboratuvarı kurulmuştur. Bu da Üniversite-Sanayi işbirliğinin doğup gelişmesine yol açmıştır. Geliştirilen seramik kaplama çelikte 5 kat daha sert, nano yapıda ve santimetrenin milyonda bir kalınlığındadır. Bu proje Belçika ve Rusya’daki Üniversitelerle ortaklaşa işbirliği ile geliştirilmiştir.
NATO 2000 yılların başında Türkiye’deki deprem araştırmalarına önemli ölçüde fonlar ayırmıştır. Marmara Denizinin fay haritası su altı sismograflarıyla sekiz uluslar arası araştırma gemisiyle gözlenmiştir. Sismik aktivite resimleri geliştirilmiştir. Bunlara dayanarak bilim adamları muhtemel bir depremin İstanbul’a vereceği hasarı tahmin edebilmektedirler. Ayrıca ulusal sismik gözlem ağı kurulmuştur. Sismik değerlendirme ve mevcut yapıların rehabilitasyonu projeleri için yeni malzemeler geliştirilmiştir.
NATO, Türkiye’ye bölgesel işbirliği projeleri kapsamında Hazar Denizi için Çevresel Tahmin, Kıyısal Lagunların Eko-Sistem Modellemesi ve Boru Hatlarından Petrol Saçınımının Sınırlandırılması Projelerine destek vermektedir.
NATO ayrıca Barış için Bilim Programı gereğince Emniyet ile ilgili Temel Araştırma konularına da destek vermiştir. Bunlar arasında Yüksek Hızlı Fotodedektör ve Laserlerin Üretimi, Polimer Jellerden Yeni Fiber Üretimi, İleri Silikon Teknolojileri, İşlenmiş Tarım Ürünleri Üzerinde Tarım İlaç Atıklarının Minimizasyonu vs.
Sonuç olarak NATO’nun ülkemizin bilimine ve gelişmesine katkıları son derece fazladır. Özellikle bilim adamı yetiştirme ve araştırmalara kaynak sağlamada çok önemli rol oynamıştır ve bundan sonrada oynayacaktır.
* Prof.Dr. Muammer KAYA, Tübitak kanalıyla NATO Bilim Bursu ile yurt dışında Y. Lisans ve Doktora eğitimi alarak, ülkemize dönmüştür.


Kaynak