Para Mi???aşk Mi??? | Para çok olunca... | Para kazanmak! | Para Arzı |

PARA, bir devlet tarafından dolaşıma çıkarılmış, üzerinde yazılı değer kadar satın alma gücü taşıyan kâğıt ya da madenden yapılmış ödeme aracı. Dar anlamıyla para, yalnızca dolaşımdaki kâğıt ve madeni paraları ifade eder. Geniş anlamda ise, bankalardaki vadesiz ve ticari mevduat aracılığıyla yaratılan banka parasını (kaydı para) da kapsar. Paranın bir mübadele aracı olarak önemi, herkes tarafından geçerli kabul edilmesidir. Paranın kullanılmaya başlamasından önce malların mübadelesi olan takas yöntemi söz konusuydu. Zamanla herkes tarafından kullanılan bir mal, ortak mübadele aracı olarak kullanılmaya başlandı. Hayvan derileri, kürkler, hayvanlar, deniz hayvanı kabukları, tuz vb. mallar, uzun süre bu-amaçla kullanıldı. Ancak bu tür mallar, daha küçük değerlere bölüneme-mesi, yıpranır olması, değerini koruyamaması ve kolay taşınamaması gibi özellikleri nedeniyle kısa süre sonra mübadele aracı olma özelliklerini yitirdiler. Böylece yıpranmayan, bö-lünebilen ve değerini koruyan çeşitli metaller para olarak kullanılmaya başlandı. Bunlar arasında altın ve gümüş yüzyıllar boyuna kullanıldı. En eski paranın MÖ 2900 yıllarında kullanılan altın ve gümüş sikkeler olduğu sanılmaktadır. Giderek altın sikkeler dış ticarette, gümüş iç piyasada, bakır ve bronz gibi madenler de ufaklık para olarak kullanılmaya başlandı. Altın üretiminin zamanla artması, gümüş değerinin istikrarsızlaşma-sı sonucu birçok ülke gümüş tek metal sisteminden vazgeçerek, çift metal ya da altın tek metal sistemine geçti. Devlet darphanelerinde basılan altın ve gümüş paralar yanında özel kisiler de bu iki madenden para kestirme hakkına sahipti. Madeni paralar yaygın olarak kullanılırken, XVII. yy'da sarraflara rehin bırakılan altınlar karşılığı alınan makbuzların değişim aracı olarak kullanılmasıyla kâğıt para sistemi gelişmeye başladı. Ancak sarrafların kendilerine teslim edilen altınla karşılayabileceklerinden fazla miktarda banknot basmaları üzerine banknot çıkarma hakkı, ticari bankalara .verildi. Bankaların da bu yetkiyi kötüye kullanmaları üzerine, kâğıt para basımı altın standardına bağlandı. Altın standardında emisyon kurumu, banknotların ibrazı halinde karşılığı olan altını ödemek zorundaydı. i. Dünya Savaşı'ndan sonra banknotlar altın standardına bağlanmaktan çıkarılarak, ekonominin gereklerine göre para basma yetkisi devletin tekeline bırakıldı.
Para, asıl olarak bir mübadele , aracıdır. Öte yandan değişik malların değerlerinin karşılaştırılmasına yardımcı olur. Para aynı zamanda bir tasarruf aracıdır. Paranın değeri, paraya olan talep, paranın satın alabileceği mal ve hizmetlere olan talepten kaynaklanır. Bu nedenle paranın değeri belirli bir miktar paranın satın alabileceği mal ve hizmetlerin oranına göre değişir; fiyatlarda ortaya çıkan bir artış, para değerinin düşmesi demektir. Paranın değerini saptamak için fiyatlar genel düzeyindeki değişmeler dikkate alınır. Bunun için değişik mal gruplarını içeren değişik fiyat indeksleri yapılır. Bunlar, toptan satış fiyat indeksi, ücretliler indeksi, perakende fiyat indeksi ve geçim indeksi gibi indekslerdir. Her ülkenin kendi para birimi ayrıdır. İki ülkenin para birimleri arasındaki dönüşüm haddine parite adı verilir.

» Nüve Forum » kütüphane » Toplum ve Yaşam » Ekonomi » Finans » Para

Kaynak 16
Syf: 311-318