Veda tipi metinler
“a. Veda sonrası Upanişadları, modern çağın sınırlarına dek kesintisiz olarak üretilmişlerdir. Bazılarının Vişnucu, Şivacı, Tantracı gibi, herhangi bir felsefe sistemiyle özel bağları vardır. Daha o sırada Veda döneminin Upanişadı’na yeni değerler girmektedir: özel bir tanrıya inanç, mistik esrimeler, vb. Bu değerlerden biri olan Çvetaçvatara ‘Hinduizmin Giriş Kapısı’ diye adlandırılabilir.
b. Yurttaşlık hukuku ve dinle ilgili Veda Sutraları özünü, ‘sözlü gelenek’ mitinin oluşturduğu geniş bir edebiyata canlılık kazandırmışlardır. En azından başlangıçta dinsel öğelerin yer aldığı ve Dharma-çastra ‘Hukuk Üstüne Bilgi’ genel adı altında anılan bu edebiyat, giderek dindışı değerlerle, dinden bağımsız bir hukukun , öğeleriyle, hükümet ve yönetim sorunlarıyla dolarak varlığını sürdürmüştür.
Manu Yasaları diye bilinen ünlü metin, işte bu evrenin ürünüdür. Tarihi tam olarak belirlenemeyen yapıt (kuşkusuz Hıristiyanlığın ilk yılları), Hint toplumu, sınıflar ve kastlar hakkında oldukça eksiksiz bir tablo çizer; ayrıca eski ocak ritüeli ile ilgili dinsel kuralları da kapsar.
Kozmogoniye giriş ile başlar ve edimler, ruhun yazgısı, esenlik üstüne bir öğretiyle sona erer. Öteki benzer kitaplar daha çok dindışı görüşlerle yazılmıştır, ama, içerdikleri sayısız ayrıntıda dinin etkileri görülür.”
(Hinduizm, Louis, Renou)




Destan metinleri...
“Büyük Destan, M.Ö. 2.yüzyıldan başlayarak (bazı bölümleri daha geç) Kuzey Hindistan’da çeşitli prensliklere bağlı ozanların ve soy kütüğü bilginlerinin çevresinde yavaş yavaş gelişmiştir. Süreç içinde çoğalan ve değişen bu uzun koşuklar, Maha-Bharata ‘Bharatalar’ın Büyük Savaşı’ ve Ramayana ‘Rama’nın Destanı’ gibi iki büyük destanın yazılmasına yol açmışlardır. Büyük Destan’ın tamamlanması dört ya da beş yüz yılda gerçekleşmiştir.
Yapıtlar, tanrı düzeyinde ayrıcalıklı kıral ailelerinin bireylerinden söz eder. Birincisi, Pandava ailesinin serüvenlerini anlatır. Pandavalar, amcalarının oğullarına karşı tahtta hak iddia eden beş kardeştir. Aralarındaki gizli savaşım korkunç bir çarpışmayla sonuçlanır ve bu sırada önderlerin çoğu ölür. Beş erkek kardeş ile ortak karıları olan Draupadi sağ kalmışlardır, ama, kısa bir süre sonra onlar da doğaüstü bir ölümün pençesine düşeceklerdir.
Ötekine göre daha kısa ve daha derli toplu görünen ikinci destan, kahraman Rama’nın yaşamını konu alır. Karısı prenses Sita bir şeytan tarafından kaçırılmıştır. Rama kaybolan karısını aramaya başlar ve uzun bir savaşımın sonunda Sita’ya kavuşur.
Ancak Sita. Destanların mutsuz yapısına uygun düşen bir şekilde ormana çekilmek zorunda kalacak ve o da doğaüstü bir ölümle dünyadan ayrılacaktır.
Anılan yapıtlar, çeşitli bakımlardan dinsel metinlerdir. Yalnızca bol miktarda olağandışı sahneler içermeleri ile değil, mitlere yer vermekle; bir yanda Krişna öte yanda Rama gibi kahramanları tanrılaştırmakla (bu, belki daha geç bir yazımda ortaya çıkmıştır); özellikle, neredeyse sürekli vaaz vermekle de dikkat çeker.
Hindu ahlakını ve idealini dile getirirler. Bu durum, zaman zaman, en azından Maha-Bharata’da öyle bir boyuta ulaşır ki, anlatı, Hindu dharmasının basit bir açıklaması izlenimini verir. Bu nedenle Hinduizm’in Maha-Bhrata ile doruk noktasına ulaştığı düşünülür.
Ramayana ise, ötekine oranla dinden biraz daha bağımsız bir yapıttır: Maha-Bhrata İncil türünde öneme sahip bir bölüm içerir: Bhagavad-Gita ‘Ermişlerin Şarkısı’. Konusu, kahraman Krişna’nın büyük savaştan önce Arjuna’ya verdiği söylevdir. Arjuna’nın (beş kardeşten biri) araba sürücüsü kimliğinde bedenlenen ve arkadaşını çok seven Krişna, onu düşünmeye yöneltir; ardından, ona yalnızca çıkarsız davranışın değer taşıdığını gösterir. Sonunda, onun düşüncelerini yavaş yavaş, edimlerin koruyucusu ve güvencesi olan Tanrı ile O’na ulaşmak için önerilen yöntemlere çeker. Bu, Arjuna’nın ‘sürücüsü’ olmakla birlikte yüce Varlığın tecelli yoluyla gerçek doğasını ortaya koymasıdır. Arjuna, henüz belirsiz olsa da, işte bu Tanrı’yı aramaktadır.
Bhagavad-Gita çok büyük bir saygınlık kazanmış, pek çok mezhep tarafından kutsal sayılmış, sayısız insan tarafından ezberlenmiş, yorumlanmış, taklitleri yazılmış ve dilden dile çevrilmiştir.”
(Hinduizm, Louis, Renou)





Puranalar ve Tantralar
“Puranalar ‘Efsaneler’ yöntem ve ritüel üstüne geniş bilgilerle bayramlar, hac, mitoloji öğeleri üstüne veriler içermeleri bakımından, dinsel kitaplar diye adlandırdığımız yapıtlara çok benzerler. Bunlarda da büyük Tanrıça’nın şeytanlara karşı verdiği savaşımlar, Şiva’nın savaşçıları, dostları ya da çilecilerinin serüvenleri; Krişna’nın yaşam öyküsü yer alır.
Ancak gerçek amaçları ötekilerden oldukça farklıdır. Yapıtlar, hanedanların tarihini ya da en azından kıralların soy kütüğünü anlatmak ve bu tarihin temellerini mit çağlarının derinliklerine dalarak, bir kozmogoniye ya da bir teogoniye dayandırmak isteyen tarihsel savlar ortaya atarlar. Asıl metinler, süreç içinde değişikliklere ve her kaynaktan akan öğelerin istilasına uğramışlardır. Bazıları, farklı bir mezhebin gereksinimlerine uyarlanmışa benzerler.
En önemli on sekiz Purana, Vişnu, Şiva ve Brahman geleneğine göre düzenlenmiştir. Metinlerin en eskisi olmamakla birlikte en ünlüsü, tapınmada egemen olan motifler üstünde durarak kahraman-tanrı-Krişna’nın yaşamını anlatan Bhagavata-Purana’dır. Krişna mezhepleri bu yapıt çevresinde, bir araya toplanacaklardır.
Purana edebiyatı, yaklaşık M.S. 1.yüzyıldan 12.yüzyıla, belki de daha sonrasına dek uzanmış olabilir. İkinci derecede önemli Puranalar çevresinde ise ilahiler, dualar, kutsal yerlere ‘övgüler’ vb. gelişmiştir. Söz konusu edebiyata, efsane ve felsefe kökenli şiiri sokan Yoga-vaşista (10.yüzyıl?) ile Hemadri’nin (12.yüzyıl) Purana ve Smriti türünden yaptığı karışık bir derleme olan Caturvargacintamani de eklenebilir.
Daha çok mezheplere ve mezhep gruplarına mal edilen Puranalar’a benzer yapıtlar, kimi kez Tantralar ‘Kitaplar’ adı altında anılırlar. Bunlar arasında, Vişnucu olanlara genellikle Samhitalar ‘Derlemeler’, Şivacılara Agamalar ‘Gelenekler’ denir.
Dine farklı yorumlar getiren özel Tantralar ise, bu farklı tantrizm anlayışına göre adlandırılırlar; tantrizmin çakta mezhepleriyle ilişkisi yoktur. Tantralar, hemen hemen günümüze dek üretilmişlerdir.
Bunlar (genel anlamda) Hinduizm’in gerçek yazınsal temellerini oluştururlar. Yapıtlarda, ritüellerin titiz betimlemeleri (simgesel ritüeller ve tapınma), öğretinin ve ahlâkın öğeleri, ruhsal kişiliği yeniden biçimlendirmeye özgü yöntemler (yoga) anlatılmıştır.”
(Hinduizm, Louis, Renou)








Öteki Sanskritçe metinler nelerdir?
“Sayılanların dışında kalanlar, yani, özel mezheplerin metinlerini ve gerçek edebiyat ya da bilgelik yapıtlarını bu çerçevede incelemek gerekir.
a. Başta öyküler ve romanlar, lirik ve didaktik şiirler ile tiyatro gibi türleri temsil eden ve edebiyat olarak tanımlanabilen Sanskritçe metinler gelir. Öyküler, dinsel öğeler bakımından oldukça zayıf yapıtlardır. (Buda ve Jaina geleneklerinin dışındakiler). Buna karşılık, dinden esin bulan birçok oyun, ardından da sayısız şiir yazılmıştır. Pek çoğu, dinle ilişkisi olduğu bilinen felsefe öğretilerini yaygınlaştırmakta önemli bir rol oynamıştır.
Diğerleri ise, doğrudan herhangi bir tanrının onuruna kaleme alınmış ilahilerdir. Bugün ilimizde Vişnu’ya, Şiva’ya, Tanrıça’ya yazılmış lirik kıtalar, Güneş’e şarkılar, ‘Şükür Dalgası’ ya da ‘Sonsuz Mutluluk’, ‘Huzurun Çekiciliği’ başlıklı birçok şiir bulunmaktadır. ‘Bilgi Ayı’nın Doğuşu’ (11.yüzyıl) adlı tiyatro yapıtı, alegorik bir şekilde öteki mezheplere ve sapkınlara karşı Vişnucu Vedanta’nın zaferini dile getirir.
Yapıt, dinsel edebiyatın bir örneğini oluşturur. Uzun şiirler ya da lirik destanlar denilen önemli lirik yapıtların çoğunda da yarı dinsel bir öğüt payı bulunur.
Konularını Destan’dan ve Puranalar’dan aldıkları ve Hindu dharmasını canlandırdıkları için, kült işlerine ya da tapınmaya, mitolojik anılara ve dinsel söylencelere ilişkin güçlü izler taşırlar. Toplumsal düzenin, ahlâkın ve kıralın görevinin aslında aynı gerçeğin görünümleri olduğu ya da aynı ilkenin dini de kapsadığını kabul eden bakış açısına göre 5.yüzyılın (tarih tartışmalıdır) lirik ozanı ve oyun yazarı büyük Kalidasa, din edebiyatçısı olarak düşünülebilir.
b. Yaygın lirik anlayışa uygun başka yapıtlar da vardır. Ama bunlar, içerik bakımından mecazlı şiirlerdir: hem erotik eğlenceler hem de en ateşli sofuluğun anlatımı olarak yorumlanırlar.
Bu yapıtlar belirli bir dönemden başlayarak önem kazanan bazı çileci eğilimlerin sonucu olarak ortaya çıkmışlardır. En ünlüleri Gitagovinda ‘Çobanın Şarkısı’ (12.yüzyıl), zarif bir pastoral türünde, genç bir kız olan Radha ile tanrı Krişna’nın aşklarını çok gerçekçi sözcüklerle anlatan Cantique des Cantiques* gibi bir yapıttır.
c. Sıralamada son olarak, felsefe edebiyatı gelir. Ancak Hindu Edebiyatı’nda, felsefe ile din arasında bizim yapmaya alışık olduğumuz türden bir ayrım kesinlikle söz konusu değildir.
Felsefe sistemleri diye adlandırılan (yanlış olarak) ‘görüşler’ (darçana), yani aynı duyumlar üstü gerçeğe farklı yaklaşımların tümü, çeşitli düzeylerde Esenliğe ulaşmayı amaç edinmişlerdir. Serbest kuramlar ise, soteriolojiye dönüşmüşler ve Tanrıcılık yoluna yönelmişlerdir. Anılan darçanaların ilki olan Mimamsa, Veda ritüeli hakkında bir ‘düşünce’ idi.
Daha sonra, başlangıçtan itibaren Upanişadlar üstünde bir ontoloji ve bir mistisizm hazırlayışı içindeki ikinci darçana, Verdanta ‘Veda’nın Sonu’ kadar Tanrıbilim sorunlarına eğilen bir yapıt durumuna gelmiştir. Ayrıca Vedanta, yaklaşık 12.yüzyıldan itibaren bazı mezhepleri büyük ölçüde kendi bünyesinde toplamış ve bunların iman aşkı, Tanrı7ya teslimiyet konusundaki değerlerini göstermeye başlamıştır.
Vedanta’nın karşı kutbunda yer alan Sankhya Sistemi de darçananın ortaya çıkışından beri Yoga olarak, madde ve ruhu temel alan bir ikicilik oluşturduğundan Tanrıcıdır. Yoga, Sankhya’dan alınan kurguya bambaşka yapıda bir arayış uygulaması eklemiştir:insanüstü durumlara ve güçlere ulaşmak için için psiko-fizyolojik bir yöntem. Bazı bakımlardan Yoga, bir dinden çok büyüdür; ama az da olsa tantra hareketi ile genel Hinduizm içinde uygulama alanı bulmuştur. Son iki darçana olan Nyaya biçimsel mantığa, Vaiçeşika bilgi kuramına yönelmiş bilimsel açıklama denemeleridir.
İlki ‘kategoriler’ üstünde durur, öteki atom kuramını irdeler. Her ikisi de dinsel biçimlerin çekimiyle karşı karşıya kalmıştır. Sözgelimi Nyaya okulları tarafından kurulan mantık, Tanrı’nın varlığını kanıtlama girişimlerine yardımcı olmuştur.
Son olarak kimya, uzun süredir astrolojiyle yan yana giden astronomi vb. gibi mistik düşüncelerin etkisi altında kalan yarı bilimsel dalları da kaydetmek gerekir.”
*Eski Ahit’in Neşideler Neşidesi ya da Süleyman’ın Meselleri diye anılan bölümü. Yazarı belli olmayan kitap, bir kadınla erkeğin karşılıklı olarak söyledikleri aşk şiirlerinden oluşur. Yorumları arasında alegorik, edebi ve dinsel olanlar önemli bir yer tutar. (ç.n.)
(Hinduizm, Louis, Renou)





Sanskritçe dışındaki kaynaklar
“Sanskritçe’den türeyen dillerle (Modern Hin-Ari dilleri de denilen Yeni-Hint dilleri; özellikle Bengali, Marathi, Hindi) Dravid dillerinde de (tümü, çeşitli derecelerde Sanskritçe’nin etkisinde kalmış, ama kökeninde Sanskritçe ile ilgisi olmayan ve Güney Hindistan’da konuşulan diller) benzer şekilde zengin dinsel edebiyatlar gelişmiştir.
Bu edebiyatlar, Sanskrit edebiyatında az çok yetersiz şekilde ortaya konan inanç konusunda, sık sık yeni görünümler kazandırmışlardır.
Güney Hindistan’da kuzeyin mitolojisine ve bazı uygulamalarına, en azından adlar ve terimler yoluyla yenilikler getirmişlerdir. Kuzeyde ise, her zaman bir hayli kurallara dayanan din, yerli öğelerin kullanımıyla, eski edebiyatta ilgil görmeyen halk kavramlarının istilasına uğramış, yapmacıksız tapınma olayları ve mezhepler ortaya çıkmıştır.”
(Hinduizm, Louis, Renou)

41) Dravid edebiyatları!
42) Hint-Ari Edebiyatları...
43) Hinduizm'in diğer kaynakları nelerdir?
44) Hinduizm'i tanımakta yararlanılan arkeolojik kaynaklar nelerdir?
45) Hinduizm nasıl incelenebilir?
46) Hinduizm'e katkılar...
47) Hinduizm nelerden etkilendi?
48) Hinduizm'e İran'ın etkisi var mıdır?
49) Hinduizm'i İslam etkilemiş midir?
50) Hinduizm'i Hıristiyanlık etkilemiş midir?
51) Hinduizm'in Budizm ve Jainizm ile ilişkileri nasıldır?
52) Hinduizm nelere etki etti?
53) Hinduizm'in Güneydoğu Asya'daki etkileri nelerdir?
54) Hinduizm'de tanrılar evreni...
55) Hinduizm'de büyük tanrılar kimlerdir?
56) Büyük tanrı Vişnu kimdir?
57) Büyük tanrı Şiva kimdir?
58) Hinduizm'de tanrıçalar var mıdır?
59) Hinduizm'de kutsal gruplar var mıdır?
60) Hinduizm'de tanrıların anlatımı nasıldır?

devamı Sorular 1
sorular 2
Sorular 3
Sorular 4
Sorular 5